Danıştay10. Daireİdare Hukuku
Danıştay 10. Daire E.2020/1561 K.2024/876
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/1561
Karar No : 2024/876
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
**VEKİLİ:** Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılar tarafından nispi harcın kendilerine tamamlatılması yönünden, davalı idare tarafından aleyhine harca hükmedilmesi yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU:Davacıların yakını ...'in 13/07/2015 tarihinde, Balıkesir ili, ... ilçesi ... Komutanlığı emrinde "Deniz İk. Er" olarak askerlik görevini yapmakta iken gemiden denize düşerek vefat etmesinde, idarenin gözetim ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesinden kaynaklanan hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacılardan anne ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı sonucu 113.106,67 TL) maddi, baba ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı sonucu 102.152,11 TL) maddi tazminat ile 30.000,00 TL manevi tazminatın, diğer davacılar kardeşler için ise ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın vefat tarihi olan 14/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat talebinin kabulü ile 215.258,78 TL maddi tazminatın 5.000,00 TL sinin idareye başvuru (24/05/2016) tarihinden itibaren, 210.258,78 TL sinin ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 18/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, Anne ... için 20.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL ve kardeşler ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL ve ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte davacılara verilmesine, fazlaya dair 35.000,00 TL'lik kısmın reddine, hükmedilen maddi ve manevi toplam tazminat tutarı olan 285.258,78 TL üzerinden hesaplanan toplam 19.486,03 TL nispi karar harcından; dava açma aşamasında peşin olarak alınan 376,00 TL nispi harç, sonradan ıslah talebiyle birlikte tamamlanan 719,00 TL'lik harç ile fazladan yatırılan 15,80 TL başvurma harcı toplamı olan 1.110,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.375,23 TL nispi harcın davacıya tamamlattırılmasına, davacı tarafça karşılanacak 19.486,03 TL nispi karar harcı ile 792,70 TL (davacı) yargılama giderinin dava kısmen kabul kısmen retle sonuçlandığından, haklılık oranına göre takdiren 681,80 TL'lik kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geriye kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, AAÜT uyarınca hükmedilen 215.258,78 TL maddi tazminat üzerinden hesaplanan 18.865,53 TL ve hükmedilen 70.000,00 TL manevi tazminat üzerinden hesaplanan 8.050,00 TL olmak üzere toplam 26.915,53 TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacı tarafa verilmesine, AAÜT uyarınca reddedilen manevi tazminat üzerinden hesaplanan 4.200,00 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesince davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idare istinaf başvurusunun İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmına yönelik olarak feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, harca ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, davalı idarenin, harçtan muaf olması nedeniyle karar ile hüküm altına alınan harçları ödemediği, bu durumda da kararda yazılı yüksek miktarlı harcın kendileri tarafından ödenmesi ve davalı idareden de tahsil edilememesi nedeniyle mağdur edildikleri, idarenin yargı harcından muaf olması nedeniyle gerek kendilerine harç tamamlattırılması gerekse davalı idare aleyhine harç ödenmesine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı, kendileri tarafından ödenecek nispi harcın davalı idarece ödenmesinde hazinenin bir kaybı olmayacağı, ancak davalı idarece yargı kararı ile ödenmesi hükme bağlanmış tutarın ödenmemesi nedeniyle hem yargı kararına uyulmadığı, hem de kendilerinin mağdur olmasına sebep olunduğu, Mahkemece haklı davanın kabulüne karşın kendilerinin harç ödemek zorunda bırakılmasının da hakkaniyete uygun olmadığı, kendilerinin ödemek zorunda bırakıldığı bakiye karar ve ilam harcının daha sonra davalı tarafça ödenecek olmasının davacıların mağduriyetini ortadan kaldırmayacağı, bu nedenlerle nispi harcın kendilerine tamamlatılmasına ilişkin kısımların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından, Kurumlarının Harçlar Kanunu uyarınca harçtan muaf olduğu, aleyhinde harca hükmedilemeyeceği, temyize konu kararın harçlar yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
**İLGİLİ MEVZUAT:**
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu; 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 16. maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı Tarifede yazılı değerlerin esas olduğu; 21. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği; 28. maddesinde ise, (1) sayılı Tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı Tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç, keşif ve bilirkişi ücreti ile posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, davalı idarece ödenmesi gereken bakiye nispi karar harcının davacılara tamamlattırılması yönünde karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesi kararının nispi karar harcı yönünden, "İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan ...19.486,03 TL nisbi karar harcından; dava açma aşamasında peşin olarak alınan 376,00 TL nisbi harç, sonradan ıslah talebiyle birlikte tamamlanan 719,00 TL'lik harç ile fazladan yatırılan 15,80 TL başvurma harcı toplamı olan 1.110,80 TL harcın hükmedilen toplam nispi harçtan mahsubu ile bakiye 18.375,23 TL nispi harcın davacıya tamamlattırılmasına, davacı tarafça karşılanacak 19.486,03 TL nispi karar harcı ile..." ibaresinin, "18.375,23 TL nispi karar harcının davalı idareye yükletilmesine, 1.110,80 TL nispi harcın da davalı idare tarafından davacılar ödenmesine... şeklinde düzeltilmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde düzeltilerek ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/1561
Karar No : 2024/876
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
**VEKİLİ:** Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılar tarafından nispi harcın kendilerine tamamlatılması yönünden, davalı idare tarafından aleyhine harca hükmedilmesi yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU:Davacıların yakını ...'in 13/07/2015 tarihinde, Balıkesir ili, ... ilçesi ... Komutanlığı emrinde "Deniz İk. Er" olarak askerlik görevini yapmakta iken gemiden denize düşerek vefat etmesinde, idarenin gözetim ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesinden kaynaklanan hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacılardan anne ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı sonucu 113.106,67 TL) maddi, baba ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı sonucu 102.152,11 TL) maddi tazminat ile 30.000,00 TL manevi tazminatın, diğer davacılar kardeşler için ise ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın vefat tarihi olan 14/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat talebinin kabulü ile 215.258,78 TL maddi tazminatın 5.000,00 TL sinin idareye başvuru (24/05/2016) tarihinden itibaren, 210.258,78 TL sinin ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 18/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, Anne ... için 20.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL ve kardeşler ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL ve ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte davacılara verilmesine, fazlaya dair 35.000,00 TL'lik kısmın reddine, hükmedilen maddi ve manevi toplam tazminat tutarı olan 285.258,78 TL üzerinden hesaplanan toplam 19.486,03 TL nispi karar harcından; dava açma aşamasında peşin olarak alınan 376,00 TL nispi harç, sonradan ıslah talebiyle birlikte tamamlanan 719,00 TL'lik harç ile fazladan yatırılan 15,80 TL başvurma harcı toplamı olan 1.110,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.375,23 TL nispi harcın davacıya tamamlattırılmasına, davacı tarafça karşılanacak 19.486,03 TL nispi karar harcı ile 792,70 TL (davacı) yargılama giderinin dava kısmen kabul kısmen retle sonuçlandığından, haklılık oranına göre takdiren 681,80 TL'lik kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geriye kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, AAÜT uyarınca hükmedilen 215.258,78 TL maddi tazminat üzerinden hesaplanan 18.865,53 TL ve hükmedilen 70.000,00 TL manevi tazminat üzerinden hesaplanan 8.050,00 TL olmak üzere toplam 26.915,53 TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacı tarafa verilmesine, AAÜT uyarınca reddedilen manevi tazminat üzerinden hesaplanan 4.200,00 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesince davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idare istinaf başvurusunun İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmına yönelik olarak feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, harca ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, davalı idarenin, harçtan muaf olması nedeniyle karar ile hüküm altına alınan harçları ödemediği, bu durumda da kararda yazılı yüksek miktarlı harcın kendileri tarafından ödenmesi ve davalı idareden de tahsil edilememesi nedeniyle mağdur edildikleri, idarenin yargı harcından muaf olması nedeniyle gerek kendilerine harç tamamlattırılması gerekse davalı idare aleyhine harç ödenmesine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı, kendileri tarafından ödenecek nispi harcın davalı idarece ödenmesinde hazinenin bir kaybı olmayacağı, ancak davalı idarece yargı kararı ile ödenmesi hükme bağlanmış tutarın ödenmemesi nedeniyle hem yargı kararına uyulmadığı, hem de kendilerinin mağdur olmasına sebep olunduğu, Mahkemece haklı davanın kabulüne karşın kendilerinin harç ödemek zorunda bırakılmasının da hakkaniyete uygun olmadığı, kendilerinin ödemek zorunda bırakıldığı bakiye karar ve ilam harcının daha sonra davalı tarafça ödenecek olmasının davacıların mağduriyetini ortadan kaldırmayacağı, bu nedenlerle nispi harcın kendilerine tamamlatılmasına ilişkin kısımların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından, Kurumlarının Harçlar Kanunu uyarınca harçtan muaf olduğu, aleyhinde harca hükmedilemeyeceği, temyize konu kararın harçlar yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
**İLGİLİ MEVZUAT:**
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu; 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 16. maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı Tarifede yazılı değerlerin esas olduğu; 21. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği; 28. maddesinde ise, (1) sayılı Tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı Tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç, keşif ve bilirkişi ücreti ile posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, davalı idarece ödenmesi gereken bakiye nispi karar harcının davacılara tamamlattırılması yönünde karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesi kararının nispi karar harcı yönünden, "İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan ...19.486,03 TL nisbi karar harcından; dava açma aşamasında peşin olarak alınan 376,00 TL nisbi harç, sonradan ıslah talebiyle birlikte tamamlanan 719,00 TL'lik harç ile fazladan yatırılan 15,80 TL başvurma harcı toplamı olan 1.110,80 TL harcın hükmedilen toplam nispi harçtan mahsubu ile bakiye 18.375,23 TL nispi harcın davacıya tamamlattırılmasına, davacı tarafça karşılanacak 19.486,03 TL nispi karar harcı ile..." ibaresinin, "18.375,23 TL nispi karar harcının davalı idareye yükletilmesine, 1.110,80 TL nispi harcın da davalı idare tarafından davacılar ödenmesine... şeklinde düzeltilmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde düzeltilerek ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.