Danıştay 4. Daire E.2024/3333 K.2024/7697

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3333
Karar No : 2024/7697

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

**VEKİLİ:** Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi

**VEKİLİ:** Av....

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın güneyinde bulunan kamu malı sahasının (park) 3640m2'lik kısmı ve davalı idare mülkiyetindeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 340 m2'lik kısmıyla birlikte toplam 3980 m2'lik alanın davacı şirkete ait olan ... Okul kampüsü olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/08/2018-01/01/2022 tarihleri arasındaki dönem için davacı adına 2.983.417,40 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve E.... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece taşınmaz mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu edilen alanın kamu malı sahası olduğu ve tasarruf yetkisinin ... Büyükşehir Belediyesinde olduğu, işgal alanına ve dönemine ilişkin davalı idarenin tespitlerinin yerinde olduğu, ecrimisile konu taşınmazın 2018 yılı için m2 birim bedelinin emsal değerler (Emsal 4) ve emlak vergi değerine esas asgari değerler dikkate alınarak 91,58 TL/m2 olarak belirlendiği, bu değerin ... ... Caddesine ait 2018 yılına ait üç adet emlak vergi değerinden en düşüğü olan 2.522,76 TL emlak vergi değerinin %3,6'sına karşılık geldiği, buradan taşınmazın 2018 yılı toplam ecrimisil bedelinin 91,58 x 3980 = 364.488,40-TL (Aylık 30.374,03 TL) olduğu, davalı idarece ecrimisil talep edilen 01/08/2018-30/11/2022 tarihleri arasındaki toplam ecrimisil bedelinin 2.511.902,28 TL olarak hesaplandığı anlaşıldığından, iş bu bilirkişi raporuna dayanılarak, davaya konu 2.983.417,40-TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesinin; 2.511.902,28 TL’lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 471.515,12 TL'lik kısmın da ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtİlen emsal taşınmazların yetersiz olduğu, birim bedelinin düşük tespit edildiği, Mahkemece ek bilirkişi raporu alınması gerekirken, ecrimisil bedeline ilişkin husus açıklığa kavuşturulmadan hatalı rapora dayanılarak verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE

**GEREKÇE:**
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz..." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.
336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İlk derece Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış ve inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda da, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın ecrimisil bedeli belirlenirken yakın civarda emlak piyasasında yapılan araştırmada, benzer nitelikli yine ecrimisil ihbarnamelerine konu olmuş taşınmazların ecrimisil birim bedellerinin ve aynı yere ilişkin önceki dönem ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında belirlenen ecrimisil birim bedelinin dikkate alındığı ve 2018 yılı için 91,58TL/m2 birim bedelinin belirlendiği belirtilmiş ise de, raporda emsal alınan taşınmazların ecrimisile konu taşınmaza uzak mesafede, farklı mahallelerde olması veya kullanım şekli ve ekonomik değeri itibarıyla dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz ile benzerlik göstermemesi göz önüne alındığında söz konusu taşınmazların emsal olabilecek yeterlilikte bulunmadığı, öte yandan dava konusu işleme konu taşınmazın cephe aldığı ... Caddesinin emlak vergisine esas asgari değerinin bulunduğu bölgeye göre değişkenlik gösterdiği ve üç farklı değerin tespit edildiği, bilirkişi heyeti tarafından bu değerlerden en düşük olan idare tarafından ise en yüksek olan değerin tercih edilerek ecrimisil bedeli hesaplandığı ancak bilirkişi heyeti tarafından en düşük değerin tercih edilmesinin de gerekçelerinin ortaya konulmadığı görüldüğünden, bilirkişi heyetince dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz ile aynı amaçla kullanılan mümkünse aynı cadde üzerinde benzer nitelikli taşınmazların emsal alınarak işgale konu taşınmazın emlak vergi değerine esas asgari değerinin %3'nden az olmamak kaydıyla serbest piyasa değerinin taşınmazın konumu dikkate alınarak herhangi bir şüpheye mahal bırakmayacak şekilde belirlenerek ecrimisil bedeli saptanması gerektiğinden bilirkişi raporunda tespit edilen bedelin, ecrimisile konu taşınmazın gerçek ecrimisil miktarını yansıtmadığı açıktır.
Öte yandan, dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz hakkında tesis edilen önceki dönem ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K: ... sayılı kararıyla dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurularının da reddedilmesi üzerine taraflarca temyiz yoluna başvurulduğu, Danıştay Dördüncü Dairesinin 23/12/2024 tarih ve E:2023/5883, K: 2024/7693 sayılı kararıyla temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısmının onanıp, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmın ise bozulduğu anlaşıldığından bu dosyada belirlenen ecrimisil bedelinin temyize konu karara esas olamayacağı açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemde belirtilen taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari dolaşım, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, emsal yargı kararları, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:......, K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.