Yargıtay11. Ceza DairesiCeza HukukuVergi Hukuku
Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2012/3546 K.2012/4614
Özet: (1) Sanığın defter ve belgelerin yangınla yandığını iddia etmesiyle ilgili mücbir sebep talebi; (2) Mahkeme, eksik soruşturma nedeniyle yazılı beraat kararı vererek sanığı beraat ettirdi.
ÖZET: CEZA YARGILAMASINDA HİÇBİR DURAKSAMAYA YER VERMEDEN GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARMAK GÖREV VE YETKİSİ BULUNAN CEZA HAKİMİ, İLERİ SÜRÜLEN MÜCBİR SEBEBİN DAYANDIĞI OLAYLARIN VUKUU İLE DEFTER VE BELGELERİN YOK OLMASI VEYA ELDEN ÇIKMASI SONUCUNU DOĞURACAK NİTELİK VE YOĞUNLUKTA OLUP OLMADIĞINI, BUNLARIN MÜKELLEFİN FAALİYET ALANI İTİBARİYLE MUTAT ORTAM, YER VE MEKANDA MUHAFAZA EDİLMESİ OLGUSUNU, OLAYIN MEYDANA GELME OLASILIĞINI, DOĞAL VE KAÇINILMASI MÜMKÜN OLMAYAN NEDENLERE DAYANIP DAYANMADIĞINI, ÖNGÖRÜLEBİLME VE NEDEN SONUÇ İLİŞKİSİNİ, VERGİ DENETİMİNDEN KAÇMAK AMACINA YÖNELİK TERTİP NİTELİĞİNİ VE SAİR İLE OLAYIN ARZ ETTİĞİ ÖZELLİĞİ DURUŞMADAN VE TAHKİKATTAN EDİNECEĞİ KANAATE GÖRE İRDELEYİP DEĞERLENDİRMELİ VE DELİLLERİ SERBESTÇE TAKDİR ETMELİ, İRADE DIŞINDA MEYDANA GELDİĞİ VE DEFTER VE VESİKALARIN TAMAMEN VEYA KISMEN KAYBI VEYA YOK OLMASI SONUCUNU DOĞURDUĞUNU ANLAMASI HALİNDE 213 SAYILI KANUN’UN 13. MADDESİNDE DÜZENLENEN MÜCBİR SEBEP OLARAK KABUL ETMELİDİR.
1- Ceza yargılamasında hiçbir duraksamaya yer vermeden gerçeği ortaya çıkarmak görev ve yetkisi bulunan ceza hakimi, ileri sürülen mücbir sebebin dayandığı olayların vukuu ile defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığını, bunların mükellefin faaliyet alanı itibariyle mutat ortam, yer ve mekanda muhafaza edilmesi olgusu, olayın meydana gelme olasılığı, doğal ve kaçınılması mümkün olmayan nedenlere dayanıp dayanmadığı, öngörülebilme ve neden sonuç ilişkisi, vergi denetiminden kaçmak amacına yönelik tertip niteliği ve sair ile olayın arz ettiği özelliği duruşmadan ve tahkikattan edineceği kanaate göre irdeleyip değerlendirmeli ve delilleri serbestçe takdir etmeli, irade dışında meydana geldiği ve defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı veya yok olması sonucunu doğurduğunu anlaması halinde 213 sayılı Kanun’un 13. maddesinde düzenlenen mücbir sebep olarak kabul etmelidir.
Bu nedenle, sanığın defter ve belgelerin ibrazı hususunda vergi denetmeni tarafından 04.08.2006 tarihinde telefonla haberdar edilmesinden bir gün sonra 05.08.2006 günü işyerinde meydana gelen yangında defter ve belgelerin yandığına ilişkin savunması karşısında, suçun oluşması yönünden usulüne uygun tebligatın aranmayacağı, 05.08.2006 günlü yangın raporunda, çıkan yangında ne tür ticari defter ve belgenin yandığından bahsedilmemesi, sanık tarafından hukuk mahkemelerine müracaatla usulünce alınmış bir zayi belgesinin bulunmaması gözetilerek yangının mahiyeti, çıktığı alan ve yoğunluğu, ibrazı istenen defter ve belgelerin yanıp yanmadığı gerektiğinde tutanak düzenleyicisi tanıklar da dinlenerek değerlendirilip karara varılması gerekirken eksik soruşturma ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,
2- Sanığın düzenlediği ve sahte olduğu iddia olunan faturaları kullanan ve verdikleri Ba formlarından isimleri tespit edilen şirket ve şahıslar hakkında karşıt inceleme yapılıp yapılmadığı araştırılıp, yapılmış ise haklarında düzenlenen vergi inceleme ve sair raporların onaylı suretleri getirtilerek incelenmesi, kamu davası açılıp açılmadığının sorulması, açıldığının tespiti halinde dava dosyasının intikalinin sağlanarak ayrıntılı özetinin tutanağa geçirilmesi, bu davayı ilgilendiren bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin alınarak dosyaya konulması, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden mal ve para akışını gösteren taşıma, sevk irsaliyeleri, teslim-tesellüm belgeleri, bedellerinin ödendiğine ve satıcı hesabına girdiğine dair ticari teamüle uygun kanıtlama yeteneğini haiz, banka hesapları ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgeler olup olmadığı araştırılıp toplanan deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik soruşturmayla yazılı biçimde sanığın beraatine hükmolunması,
Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 03.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
1- Ceza yargılamasında hiçbir duraksamaya yer vermeden gerçeği ortaya çıkarmak görev ve yetkisi bulunan ceza hakimi, ileri sürülen mücbir sebebin dayandığı olayların vukuu ile defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığını, bunların mükellefin faaliyet alanı itibariyle mutat ortam, yer ve mekanda muhafaza edilmesi olgusu, olayın meydana gelme olasılığı, doğal ve kaçınılması mümkün olmayan nedenlere dayanıp dayanmadığı, öngörülebilme ve neden sonuç ilişkisi, vergi denetiminden kaçmak amacına yönelik tertip niteliği ve sair ile olayın arz ettiği özelliği duruşmadan ve tahkikattan edineceği kanaate göre irdeleyip değerlendirmeli ve delilleri serbestçe takdir etmeli, irade dışında meydana geldiği ve defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı veya yok olması sonucunu doğurduğunu anlaması halinde 213 sayılı Kanun’un 13. maddesinde düzenlenen mücbir sebep olarak kabul etmelidir.
Bu nedenle, sanığın defter ve belgelerin ibrazı hususunda vergi denetmeni tarafından 04.08.2006 tarihinde telefonla haberdar edilmesinden bir gün sonra 05.08.2006 günü işyerinde meydana gelen yangında defter ve belgelerin yandığına ilişkin savunması karşısında, suçun oluşması yönünden usulüne uygun tebligatın aranmayacağı, 05.08.2006 günlü yangın raporunda, çıkan yangında ne tür ticari defter ve belgenin yandığından bahsedilmemesi, sanık tarafından hukuk mahkemelerine müracaatla usulünce alınmış bir zayi belgesinin bulunmaması gözetilerek yangının mahiyeti, çıktığı alan ve yoğunluğu, ibrazı istenen defter ve belgelerin yanıp yanmadığı gerektiğinde tutanak düzenleyicisi tanıklar da dinlenerek değerlendirilip karara varılması gerekirken eksik soruşturma ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,
2- Sanığın düzenlediği ve sahte olduğu iddia olunan faturaları kullanan ve verdikleri Ba formlarından isimleri tespit edilen şirket ve şahıslar hakkında karşıt inceleme yapılıp yapılmadığı araştırılıp, yapılmış ise haklarında düzenlenen vergi inceleme ve sair raporların onaylı suretleri getirtilerek incelenmesi, kamu davası açılıp açılmadığının sorulması, açıldığının tespiti halinde dava dosyasının intikalinin sağlanarak ayrıntılı özetinin tutanağa geçirilmesi, bu davayı ilgilendiren bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin alınarak dosyaya konulması, faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden mal ve para akışını gösteren taşıma, sevk irsaliyeleri, teslim-tesellüm belgeleri, bedellerinin ödendiğine ve satıcı hesabına girdiğine dair ticari teamüle uygun kanıtlama yeteneğini haiz, banka hesapları ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgeler olup olmadığı araştırılıp toplanan deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik soruşturmayla yazılı biçimde sanığın beraatine hükmolunması,
Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 03.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.