Danıştay8. Daireİdare Hukuku
Danıştay 8. Daire E.2018/4824 K.2023/463
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4824
Karar No : 2023/463
**DAVACI:** …
**VEKİLİ:** Av. …
DAVALILAR :
1- … Odaları Birliği
**VEKİLİ:** Av. …
2- … Odası
**VEKİLİ:** Av. …
DAVANIN KONUSU: Elektrik mühendisi olan davacı tarafından;
a- 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararı ile,
b- 18/03/2004 gün ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
c- 09/12/2010 gün ve 27780 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin,
d- 10/07/2002 gün ve 24811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI:
3194 sayılı İmar Kanununun 8/1-a; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2/3-a; Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 57/14. maddeleri ile 25.05.2012 tarih ve 1310 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Genelgesi uyarınca, projelerin meslek odaları tarafından mesleki denetim adı altında vize, onay veya bu mahiyette herhangi bir işleme tabi tutulması ve ücret talep edilmesinin, bu nedenle büro tescillerinin yenilenmemesi veya iptal edilmesinin hukuka uygun olmadığı, TMMOB tarafından, uygulamada dosya kapaklarından ücretlendirme yapmak için mesleki denetim adı altında vize/onay işleminin uygulandığı, 6235 sayılı Kanunun 32. maddesinde vize veya onay ücretinin oda gelirleri arasında sayılmadığı, bireysel işlem yönünden ise; davacının eyleminin Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI:
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin Savunması: Meslek kuruluşlarının özerkliği ilkesinin, merkezi idareden bağımsız karar ve yürütme organlarını seçebilme, ilgili mesleki faaliyetlerle sınırlı olmak üzere üyelerini ve örgütlerini bağlayıcı karar alma ve uygulama, meslek mensuplarının uyacağı ilke ve kuralları belirleme ve üyeleri hakkında disiplin tedbirleri uygulama hak ve yetkisini içerdiği, 6235 sayılı Kanunun 39. maddesinde, bu Kanun hükümlerinin müteşebbis heyetlerce izhar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunacağının hükme bağlandığı, bu doğrultuda TMMOB ve Elektrik Mühendisleri Odasının kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda Yönetmelikler çıkardığı, mesleki denetimin hizmetin yapıldığı sırada hizmeti sunanın sicil ve kısıtlılığının incelenmesi ve en az ücret tarifesine uyulup uyulmadığının incelenmesi ile kayıtların tutulmasına ilişkin yapılan bir inceleme olduğu, üyelerin üretmiş oldukları mühendislik hizmetlerini bağlı bulundukları Odanın denetimine sunmakla yükümlü oldukları, aksi davranışın disiplin yaptırımını gerektirdiği, mesleki denetim uygulamasının hukuka uygun olduğuna dair pek çok yargı kararının bulunduğu, EMO En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin 10. maddesinin (g) bendinin (1) numuralı alt bendinde, mesleki denetimin hangi hususlarda yapılacağı belirtildikten sonra bu denetimin onaylama anlamını taşımadığının özellikle ifade edildiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 8/1-a; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2/3-a; Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 57/14. maddeleri ile 25.05.2012 tarih ve 1310 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Genelgesi hükümlerinin meslek odalarının üyeleriyle ilgili denetim yetkilerini kaldırmadığı belirtilmiştir.
Öte yandan davacının, üretmiş olduğu projelerini mesleki denetime sunmadığının tespit edildiğinden bahisle 6235 sayılı Kanun ve Disiplin Yönetmeliği hükümleri uyarınca para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odasının Savunması: Usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin meslek odalarının idari denetimiyle ilgili olmadığı, odanın mesleki denetim yetkisi ile İmar Kanununa bağlı ilgili idarelerce yürütülen denetim faaliyetinin aynı mahiyette olmadığı, İmar Kanununun uygulamasında ilgili idarelerin belediye ve valilikler olduğu, Odanın projeler üzerinde herhangi bir onay veya vize uygulama durumunun söz konusu olmadığı, mevzuatın verdiği izin çerçevesinde kamusal görevi gereği gözetim ve denetim görevinin yürütüldüğü, davacının ürettiği projeleri mesleki denetimden geçirmeyerek haksız rekabete yol açtığı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; Elektrik Elektronik mühendisi olan davacının, 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulunun … gün ve … sayılı kararı ile dayanağı olduğundan bahisle;
1-TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliğinin 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
2- TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin,
3- TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlık; elektrik mühendisleri odası üyesi olan davacının, "üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı" gerekçesiyle disiplin cezası uygulanmasından kaynaklanmıştır.
Anayasanın 135. maddesinde; "kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu" hükmüne yer verilmiştir.
27.1.1954 tarihli 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2. maddesinin (b) fıkrasında; Anayasanın yukarıda aktarılan 135. maddesi hükmü birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmış; Odalar Birliğinin kanunda sayılan bu amaçları TMMOB Ana Yönetmeliğinin 3. maddesinde de tekrar edilmiştir.
6235 sayılı Yasanın 26. maddesinde "Odalara kayıtlı meslek mensuplarından bu kanuna aykırı hareketleri görülenlerle, meslekle alakalı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdettiği mukavalelere riayet etmeyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumları tespit olunanlara kayıtlı bulundukları oda haysiyet divanınca aşağıda yazılı inzibati cezalar verilir:" hükmü getirilip; (b) ve (c) bentlerinde para cezalarına yer verilmiştir.
6235 sayılı Yasanın 39. maddesinde yer alan "Bu Kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur." hükmü temel alınarak yürürlüğe konulan 02.12.2002 gün ve 24954 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin "Disiplin Cezaları" başlıklı 90. maddesinde de benzer bir düzenlemeye yer verilmiş; 50. Maddesinde, Odaların kendi meslek alanına ve meslek mensubuna ilişkin mesleki denetim uygulamasında bulunabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Bahsi geçen Birlik Ana Yönetmeliğine uygun olarak hazırlanarak 10.03.2003 gün ve 25044 sayılı Resmi Gazete yayınlanan Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; yukarıda aktarılan Anayasa, Kanun ve Ana Yönetmelik hükümlerindeki amaçlar biraz daha ayrıntılı olarak Odaların amaçları şeklinde düzenlenmiş; 39. maddesinde, "Onur Kurulunun çalışmalarında TMMOB Disiplin Yönetmeliğini uygulayacağı" belirtilmiş; 99/A maddesinde, "serbest meslek hizmeti üreten üyelerin mesleki çalışmalarının Oda mevzuatı ve diğer standart, şartname ve yönetmeliklere uygunluğunun denetimi amacı ile ihtiyaca göre il ya da ilçelerde mesleki denetim bürosu kurulacağı" hükme bağlanmış; 100. maddesinde, Odanın gelir kaynakları arasında mesleki denetim gelirleri de sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca 18/03/2004 gün ve 25406 sayılı R.G.'de yayımlanarak yürürlüğe giren; TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliğinin "SMM Hizmetlerinin Denetimi" başlıklı 12. Maddesinin 1. Fıkrasının iptali istenilen (g) bendinde, "g) SMM’ler ürettikleri proje, TUS, işletme sorumluluğu, danışmanlık ve benzeri mühendislik hizmetlerini, idari ve teknik denetiminin yapılması amacıyla, ilgili EMO birimlerine sunmakla yükümlüdür." hükmü getirilmiştir.
09/12/2010 gün ve 27780 sayılı R.G.'de yayımlanan TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin. "Oda üyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" başlıklı 7. Maddesinin iptali istenilen 1/(a) bendinde; “Mesleğinin uygulanmasında Oda üyesi, toplum içinde meslek topluluğunun temsilcisi durumundadır ve yürürlükteki mühendislik ile ilgili tüm mevzuat, şartname ve standartlar ile mesleğinin uygulanmasına ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararlarına uymak ve mühendislik hizmetini Odanın mesleki denetimine sunmak zorundadır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
10/07/2002 gün ve 24811 sayılı R.G.'de yayımlanan, TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. Maddesinin dava konusu edilen (a) bendinde ise; "Meslek mensupları arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak"; (c) bendinde, "Mesleki denetim uygulamasına aykırı davranmak" para cezasını gerektiren durumlarda arasında sayılmıştır.
Yukarıda alıntısı yapılan Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu tartışmasızdır.
6235 sayılı Kanunun 2. maddesinin (b) fıkrası uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin yerel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bir takım kurallar koyabilir.
Elektrik mühendisi unvan ve yetkisi ile mesleki faaliyette bulunulurken, mesleki davranış ilkelerine ve meslek etiğine uygun sürecin işletilmesi, kurumsal işleyişin ve bütünselliğin sağlanması gerekliliği nedeniyle Elektrik Mühendisleri Odasının, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olmasından kaynaklanan mesleki faaliyetin içeriğine ilişkin olmamak koşulu ile üyeleri üzerinde mesleki denetim görev ve yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yetkisinin sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir. Oda tarafından yapılacak denetimin meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmaması, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun Oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı, bürosunun tescilini yaptırıp yaptırmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda, meslek odasının üyeleri üzerinde sahip olduğu mesleki denetim görev ve yetkisi mesleki disiplini sağlamaya yönelik olduğundan, serbest meslek faaliyetinin özünü zedeleyecek vize veya onay niteliği taşımaması gerekmektedir.
Meslek odalarının yukarıda yer alan yasal düzenleme uyarınca, mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli bir kısım ilkeler belirleyebileceği açık olmakla, TMMOB ve bağlı odaların içeriğe ilişkin olmamak kaydıyla şekli yönden mesleki denetim yapmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, mesleki denetimin tanımı, kapsamı, şekli ile ilgili dava konusu düzenlemeler ile getirilen denetimin, şekli nitelikte bir denetim olduğu, mesleki faaliyetin özünü zedeleyecek nitelikte faaliyetin içeriğinin denetlenmesine ilişkin olmadığı anlaşılmakta olup, bu husustaki maddeler ile haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunanlar ile mesleki denetime uymayanlara para cezası verileceği hükmünü getiren TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin (a) ve (c) bentlerinde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Bireysel işleme gelince;
Elektrik mühendisleri odası üyesi olan davacının, "üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı" gerekçesiyle disiplin cezası uygulanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davaya konu edilen Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 39. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı TMMOB Elektrik Mühendisleri Odasının davanın süresinde açılmadığına yönelik itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” hükmü yer almıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; "mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak" Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmış, aynı Kanunun 26. maddesinde, "Odalara kayıtlı meslek mensuplarından bu kanuna aykırı hareketleri görülenlerle, meslekle alakalı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdettiği mukavalelere riayet etmiyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumları tesbit olunanlara kayıtlı bulundukları oda haysiyet divanınca aşağıda yazılı inzibati cezalar verilir:
a) Yazılı ihtar;
b) (25) liradan (100) liraya kadar para cezası;
c) (100) liradan (1 000) liraya kadar para cezası;
ç) 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icrasından men’i;
d) Odadan ihraç.
Bu cezaların verilmesinde sıra gözetilmez. Ancak sebep teşkil eden hadisenin mahiyet ve neticelerine göre bu cezalardan biri tatbik olunur." hükmü yer almış; 39. maddesinde ise "Bu Kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur." hükmüne yer verilmiştir.
6235 sayılı Kanunun 39. maddesi gereğince yürürlüğe konulan 02.12.2002 gün ve 24954 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin "Mesleki Denetim" başlıklı 50. maddesinde, "Odalar kendi meslek alanına ve meslek mensubuna ilişkin mesleki denetim uygulamasında bulunabilirler. Birden fazla Odanın ilgisi olan konularda, konuyla ilgili Odaların uyuşmazlığı halinde yetki ve sorumluluk TMMOB Yönetim Kurulunca belirlenir." hükmü yer almış; Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; d) Üyelerin hak ve yetkilerini korumak, üyeler arası dayanışmayı sağlamak, haksız rekabeti önlemek için gerekli gördüğü tüm girişim ve etkinliklerde bulunmak, Elektrik Mühendisleri Odası'nın amaçları arasında sayılmış; 39. maddesinde, "Onur Kurulu çalışmalarında TMMOB Disiplin Yönetmeliği uygulanır." hükmüne yer verilmiş, 99/A maddesinde, "Serbest meslek hizmeti üreten üyelerin mesleki çalışmalarının Oda mevzuatı ve diğer standart, şartname ve yönetmeliklere uygunluğunun denetimi amacı ile ihtiyaca göre il ya da ilçelerde mesleki denetim bürosu kurulur." hükmü yer almıştır.
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği'nin "SMM Hizmetlerinin Denetimi" başlıklı 12. maddesinde, "SMM Hizmetlerinin yürütülmesinde SMM, Tescilli Büro ve EMO aşağıda belirtilen koşullara uyarlar: (...)
"g) SMM’ler ürettikleri proje, TUS, işletme sorumluluğu, danışmanlık ve benzeri mühendislik hizmetlerini, idari ve teknik denetiminin yapılması amacıyla, ilgili EMO birimlerine sunmakla yükümlüdür.
EMO, SMM hizmetlerinin yürütülmesinde meslektaşlar arasında haksız rekabeti önlemek, üretilen hizmetlerin üstün nitelikte, şartnameler ve standartlara uygun, ülke yararına olmasını sağlamak amacıyla gerekli gördüğü önlemleri alır.
EMO, yapılan hizmetleri incelemeye, belirtilen eksiklerin ve yanlışların düzeltilmesini istemeye, yapılan işlemleri yerinde denetlemeye yetkilidir.” hükmü;
09.12.2010 tarih ve 27780 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin "Oda üyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Oda üyeleri mesleklerini uygularken;
a) Mesleğinin uygulanmasında Oda üyesi, toplum içinde meslek topluluğunun temsilcisi durumundadır ve yürürlükteki mühendislik ile ilgili tüm mevzuat, şartname ve standartlar ile mesleğinin uygulanmasına ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararlarına uymak ve mühendislik hizmetini Odanın mesleki denetimine sunmak zorundadır.” hükmü;
10.07.2002 tarih ve 24811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinde, "Para cezalarında uygulanacak cezanın tutarı olayın doğurduğu sonuçlara göre belirlenir. Para cezası aşağıdaki durumlarda verilir: a)Meslek mensupları arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak." (...) c) Mesleki denetim uygulamasına aykırı davranmak" hükmü yer almaktadır.
Dava Konusu Yönetmelik Maddelerinin İncelenmesi:
Davacı tarafından, üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı gerekçesiyle hakkında verilen para cezası üzerine karara dayanak teşkil ettiği iddiasıyla dava konusu edilen düzenlemelerin tamamının mesleki denetime ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasa ve Kanunlar uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu tartışmasızdır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bir takım kurallar koyabilir. Bu bağlamda, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yetkisinin sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu denetimin meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmaması, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda, meslek odasının üyeleri üzerinde sahip olduğu mesleki denetim görev ve yetkisi mesleki disiplini sağlamaya yönelik olduğundan, serbest meslek faaliyetinin özünü zedeleyecek vize veya onay niteliği taşımaması gerekmektedir.
Bu durumda, mesleki denetimin tanımı ve kapsamı ile dava konusu düzenlemeler ile getirilen denetimin şekli nitelikte bir denetim olduğu, mesleki faaliyetin özünü zedeleyecek nitelikte faaliyetin içeriğinin denetlenmesine ilişkin olmadığı anlaşıldığından, bu husustaki maddeler ile haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunanlar ve mesleki denetime uymayanlara para cezası verileceği hükmünü getiren TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin (a) ve (c) bentlerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan davacı tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (ı) bendinde yapılan düzenleme ile yetkili kuruluşlar dışında meslek odası dahil, vize ve onay alınmasının kaldırıldığı gerekçesi ile iptal isteminde bulunulmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesine 12.07.2013 günlü ve 6495 sayılı Kanun'un 73. maddesi ile eklenen (ı) bendi ile "Harita, plan, etüt ve projeler; idare ve ilgili kanunlarında açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulamaz, tutulması istenemez. Vize veya onay yaptırılmaması ve benzeri nedenlerle müellifler veya bunlara ait kuruluşların büro tescilleri iptal edilemez veya yenilenmesi hiçbir şekilde geciktirilemez. Müelliflerden bu hükmü ortadan kaldıracak şekilde taahhütname talep edilemez." kuralı getirilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından İl Valiliklerine ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına gönderilen 25.04.2012 tarih ve 2012/12 sayılı Genelge'nin 6. maddesinde ise, "03.04.2012 tarihinden itibaren yapı ruhsatı düzenlemeye yetkili idarelerce ruhsat sürecinin kısaltılabilmesi adına; proje müellifleri, fenni mesuller veya yapı denetim kuruluşunun denetçi mimar ve mühendisleri için daha önceki mevzuatta da zorunlu olmayan meslek odası incelemesi, vizesi vb. İşlemler yapılmayacak, ayrıca bu doğrultuda sicil durum belgesi istenmeyecek ve projelerin meslek odasınca vizelenmesi talep edilmeyecek, mimar ve mühendislerden Yönetmelik eki taahhütname istenecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan düzenlemelerin incelenmesinden, söz konusu düzenlemelerin yapının ruhsata bağlanmasına ilişkin usul ve esaslara ilişkin olarak, ruhsat verilmesi sırasında projelerin meslek odalarının vize veya onayına tabi tutulamayacağına ilişkin olduğu, bu düzenlemenin esasen yapının ruhsatlandırılması öncesi vize ve onay şartını ortadan kaldırdığı, ancak bu düzenlemenin meslek odası ile üyesi arasındaki mesleki denetime sunma yükümlülüğünün bertarafı anlamına gelmeyeceği, meslek odası ve üyeleri arasındaki hukuki duruma ilişkin olmadığı, farklı alanlardaki farklı düzenlemelere ilişkin olduğu sonucuna varıldığından davacının iddiası yerinde görülmemiştir.
Davacının 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararının incelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası tarafından … tarih ve … sayılı yazı ekinde ruhsatı bulunan ve davacı tarafından imzalanan projelerin EMO mesleki denetimine sunulmadığının tespit edildiği ve işbu yazının tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde projelerin mesleki denetime sunulması gerektiği hususunun bildirilmesi üzerine davacı tarafından mevzuat değişiklikleri ve iş yoğunluğu sebebiyle 31.07.2017 tarihine kadar inceleme yapılarak ilgili projelerin gönderileceği yönünde 12.06.2017 tarihli dilekçe ile cevap verilmesine rağmen projelerin mesleki denetime sunulmaması üzerine Oda Yönetim Kurulunun … tarih ve … oturumunda davacı hakkında disiplin soruşturması sonucu TMMOB EMO Onur Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile davacının EMO SMM Hizmetleri Yönetmeliğinin 12. maddesi ile EMO En Az Ücret ve Mesleki Denetim Esasları Yönetmeliği hükümlerine aykırı davranışı ve fiilinin yoğunluğu sebebiyle TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/a-c maddesi ile 6235 sayılı Kanunun 26/c maddesi uyarınca para cezası ile cezalandırıldığı, bu cezanın TMMOB 44. Dönem Yüksek Onur Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onanması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Disiplin soruşturma dosyası içeriğinden, davacı tarafından üretilen projelerin Oda mesleki denetimine sunulmadığı anlaşıldığından davacının TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/a-c bentleri uyarınca para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1- DAVANIN REDDİNE,
2- Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4- Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5- Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4824
Karar No : 2023/463
**DAVACI:** …
**VEKİLİ:** Av. …
DAVALILAR :
1- … Odaları Birliği
**VEKİLİ:** Av. …
2- … Odası
**VEKİLİ:** Av. …
DAVANIN KONUSU: Elektrik mühendisi olan davacı tarafından;
a- 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararı ile,
b- 18/03/2004 gün ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
c- 09/12/2010 gün ve 27780 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin,
d- 10/07/2002 gün ve 24811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI:
3194 sayılı İmar Kanununun 8/1-a; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2/3-a; Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 57/14. maddeleri ile 25.05.2012 tarih ve 1310 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Genelgesi uyarınca, projelerin meslek odaları tarafından mesleki denetim adı altında vize, onay veya bu mahiyette herhangi bir işleme tabi tutulması ve ücret talep edilmesinin, bu nedenle büro tescillerinin yenilenmemesi veya iptal edilmesinin hukuka uygun olmadığı, TMMOB tarafından, uygulamada dosya kapaklarından ücretlendirme yapmak için mesleki denetim adı altında vize/onay işleminin uygulandığı, 6235 sayılı Kanunun 32. maddesinde vize veya onay ücretinin oda gelirleri arasında sayılmadığı, bireysel işlem yönünden ise; davacının eyleminin Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI:
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin Savunması: Meslek kuruluşlarının özerkliği ilkesinin, merkezi idareden bağımsız karar ve yürütme organlarını seçebilme, ilgili mesleki faaliyetlerle sınırlı olmak üzere üyelerini ve örgütlerini bağlayıcı karar alma ve uygulama, meslek mensuplarının uyacağı ilke ve kuralları belirleme ve üyeleri hakkında disiplin tedbirleri uygulama hak ve yetkisini içerdiği, 6235 sayılı Kanunun 39. maddesinde, bu Kanun hükümlerinin müteşebbis heyetlerce izhar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunacağının hükme bağlandığı, bu doğrultuda TMMOB ve Elektrik Mühendisleri Odasının kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda Yönetmelikler çıkardığı, mesleki denetimin hizmetin yapıldığı sırada hizmeti sunanın sicil ve kısıtlılığının incelenmesi ve en az ücret tarifesine uyulup uyulmadığının incelenmesi ile kayıtların tutulmasına ilişkin yapılan bir inceleme olduğu, üyelerin üretmiş oldukları mühendislik hizmetlerini bağlı bulundukları Odanın denetimine sunmakla yükümlü oldukları, aksi davranışın disiplin yaptırımını gerektirdiği, mesleki denetim uygulamasının hukuka uygun olduğuna dair pek çok yargı kararının bulunduğu, EMO En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin 10. maddesinin (g) bendinin (1) numuralı alt bendinde, mesleki denetimin hangi hususlarda yapılacağı belirtildikten sonra bu denetimin onaylama anlamını taşımadığının özellikle ifade edildiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 8/1-a; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2/3-a; Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 57/14. maddeleri ile 25.05.2012 tarih ve 1310 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Genelgesi hükümlerinin meslek odalarının üyeleriyle ilgili denetim yetkilerini kaldırmadığı belirtilmiştir.
Öte yandan davacının, üretmiş olduğu projelerini mesleki denetime sunmadığının tespit edildiğinden bahisle 6235 sayılı Kanun ve Disiplin Yönetmeliği hükümleri uyarınca para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odasının Savunması: Usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin meslek odalarının idari denetimiyle ilgili olmadığı, odanın mesleki denetim yetkisi ile İmar Kanununa bağlı ilgili idarelerce yürütülen denetim faaliyetinin aynı mahiyette olmadığı, İmar Kanununun uygulamasında ilgili idarelerin belediye ve valilikler olduğu, Odanın projeler üzerinde herhangi bir onay veya vize uygulama durumunun söz konusu olmadığı, mevzuatın verdiği izin çerçevesinde kamusal görevi gereği gözetim ve denetim görevinin yürütüldüğü, davacının ürettiği projeleri mesleki denetimden geçirmeyerek haksız rekabete yol açtığı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; Elektrik Elektronik mühendisi olan davacının, 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulunun … gün ve … sayılı kararı ile dayanağı olduğundan bahisle;
1-TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliğinin 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
2- TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin,
3- TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlık; elektrik mühendisleri odası üyesi olan davacının, "üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı" gerekçesiyle disiplin cezası uygulanmasından kaynaklanmıştır.
Anayasanın 135. maddesinde; "kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu" hükmüne yer verilmiştir.
27.1.1954 tarihli 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2. maddesinin (b) fıkrasında; Anayasanın yukarıda aktarılan 135. maddesi hükmü birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmış; Odalar Birliğinin kanunda sayılan bu amaçları TMMOB Ana Yönetmeliğinin 3. maddesinde de tekrar edilmiştir.
6235 sayılı Yasanın 26. maddesinde "Odalara kayıtlı meslek mensuplarından bu kanuna aykırı hareketleri görülenlerle, meslekle alakalı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdettiği mukavalelere riayet etmeyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumları tespit olunanlara kayıtlı bulundukları oda haysiyet divanınca aşağıda yazılı inzibati cezalar verilir:" hükmü getirilip; (b) ve (c) bentlerinde para cezalarına yer verilmiştir.
6235 sayılı Yasanın 39. maddesinde yer alan "Bu Kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur." hükmü temel alınarak yürürlüğe konulan 02.12.2002 gün ve 24954 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin "Disiplin Cezaları" başlıklı 90. maddesinde de benzer bir düzenlemeye yer verilmiş; 50. Maddesinde, Odaların kendi meslek alanına ve meslek mensubuna ilişkin mesleki denetim uygulamasında bulunabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Bahsi geçen Birlik Ana Yönetmeliğine uygun olarak hazırlanarak 10.03.2003 gün ve 25044 sayılı Resmi Gazete yayınlanan Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; yukarıda aktarılan Anayasa, Kanun ve Ana Yönetmelik hükümlerindeki amaçlar biraz daha ayrıntılı olarak Odaların amaçları şeklinde düzenlenmiş; 39. maddesinde, "Onur Kurulunun çalışmalarında TMMOB Disiplin Yönetmeliğini uygulayacağı" belirtilmiş; 99/A maddesinde, "serbest meslek hizmeti üreten üyelerin mesleki çalışmalarının Oda mevzuatı ve diğer standart, şartname ve yönetmeliklere uygunluğunun denetimi amacı ile ihtiyaca göre il ya da ilçelerde mesleki denetim bürosu kurulacağı" hükme bağlanmış; 100. maddesinde, Odanın gelir kaynakları arasında mesleki denetim gelirleri de sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca 18/03/2004 gün ve 25406 sayılı R.G.'de yayımlanarak yürürlüğe giren; TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliğinin "SMM Hizmetlerinin Denetimi" başlıklı 12. Maddesinin 1. Fıkrasının iptali istenilen (g) bendinde, "g) SMM’ler ürettikleri proje, TUS, işletme sorumluluğu, danışmanlık ve benzeri mühendislik hizmetlerini, idari ve teknik denetiminin yapılması amacıyla, ilgili EMO birimlerine sunmakla yükümlüdür." hükmü getirilmiştir.
09/12/2010 gün ve 27780 sayılı R.G.'de yayımlanan TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliğinin. "Oda üyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" başlıklı 7. Maddesinin iptali istenilen 1/(a) bendinde; “Mesleğinin uygulanmasında Oda üyesi, toplum içinde meslek topluluğunun temsilcisi durumundadır ve yürürlükteki mühendislik ile ilgili tüm mevzuat, şartname ve standartlar ile mesleğinin uygulanmasına ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararlarına uymak ve mühendislik hizmetini Odanın mesleki denetimine sunmak zorundadır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
10/07/2002 gün ve 24811 sayılı R.G.'de yayımlanan, TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. Maddesinin dava konusu edilen (a) bendinde ise; "Meslek mensupları arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak"; (c) bendinde, "Mesleki denetim uygulamasına aykırı davranmak" para cezasını gerektiren durumlarda arasında sayılmıştır.
Yukarıda alıntısı yapılan Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu tartışmasızdır.
6235 sayılı Kanunun 2. maddesinin (b) fıkrası uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin yerel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bir takım kurallar koyabilir.
Elektrik mühendisi unvan ve yetkisi ile mesleki faaliyette bulunulurken, mesleki davranış ilkelerine ve meslek etiğine uygun sürecin işletilmesi, kurumsal işleyişin ve bütünselliğin sağlanması gerekliliği nedeniyle Elektrik Mühendisleri Odasının, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olmasından kaynaklanan mesleki faaliyetin içeriğine ilişkin olmamak koşulu ile üyeleri üzerinde mesleki denetim görev ve yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yetkisinin sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir. Oda tarafından yapılacak denetimin meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmaması, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun Oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı, bürosunun tescilini yaptırıp yaptırmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda, meslek odasının üyeleri üzerinde sahip olduğu mesleki denetim görev ve yetkisi mesleki disiplini sağlamaya yönelik olduğundan, serbest meslek faaliyetinin özünü zedeleyecek vize veya onay niteliği taşımaması gerekmektedir.
Meslek odalarının yukarıda yer alan yasal düzenleme uyarınca, mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli bir kısım ilkeler belirleyebileceği açık olmakla, TMMOB ve bağlı odaların içeriğe ilişkin olmamak kaydıyla şekli yönden mesleki denetim yapmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, mesleki denetimin tanımı, kapsamı, şekli ile ilgili dava konusu düzenlemeler ile getirilen denetimin, şekli nitelikte bir denetim olduğu, mesleki faaliyetin özünü zedeleyecek nitelikte faaliyetin içeriğinin denetlenmesine ilişkin olmadığı anlaşılmakta olup, bu husustaki maddeler ile haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunanlar ile mesleki denetime uymayanlara para cezası verileceği hükmünü getiren TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin (a) ve (c) bentlerinde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Bireysel işleme gelince;
Elektrik mühendisleri odası üyesi olan davacının, "üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı" gerekçesiyle disiplin cezası uygulanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davaya konu edilen Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 39. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı TMMOB Elektrik Mühendisleri Odasının davanın süresinde açılmadığına yönelik itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” hükmü yer almıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; "mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak" Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmış, aynı Kanunun 26. maddesinde, "Odalara kayıtlı meslek mensuplarından bu kanuna aykırı hareketleri görülenlerle, meslekle alakalı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdettiği mukavalelere riayet etmiyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumları tesbit olunanlara kayıtlı bulundukları oda haysiyet divanınca aşağıda yazılı inzibati cezalar verilir:
a) Yazılı ihtar;
b) (25) liradan (100) liraya kadar para cezası;
c) (100) liradan (1 000) liraya kadar para cezası;
ç) 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icrasından men’i;
d) Odadan ihraç.
Bu cezaların verilmesinde sıra gözetilmez. Ancak sebep teşkil eden hadisenin mahiyet ve neticelerine göre bu cezalardan biri tatbik olunur." hükmü yer almış; 39. maddesinde ise "Bu Kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur." hükmüne yer verilmiştir.
6235 sayılı Kanunun 39. maddesi gereğince yürürlüğe konulan 02.12.2002 gün ve 24954 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin "Mesleki Denetim" başlıklı 50. maddesinde, "Odalar kendi meslek alanına ve meslek mensubuna ilişkin mesleki denetim uygulamasında bulunabilirler. Birden fazla Odanın ilgisi olan konularda, konuyla ilgili Odaların uyuşmazlığı halinde yetki ve sorumluluk TMMOB Yönetim Kurulunca belirlenir." hükmü yer almış; Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; d) Üyelerin hak ve yetkilerini korumak, üyeler arası dayanışmayı sağlamak, haksız rekabeti önlemek için gerekli gördüğü tüm girişim ve etkinliklerde bulunmak, Elektrik Mühendisleri Odası'nın amaçları arasında sayılmış; 39. maddesinde, "Onur Kurulu çalışmalarında TMMOB Disiplin Yönetmeliği uygulanır." hükmüne yer verilmiş, 99/A maddesinde, "Serbest meslek hizmeti üreten üyelerin mesleki çalışmalarının Oda mevzuatı ve diğer standart, şartname ve yönetmeliklere uygunluğunun denetimi amacı ile ihtiyaca göre il ya da ilçelerde mesleki denetim bürosu kurulur." hükmü yer almıştır.
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği'nin "SMM Hizmetlerinin Denetimi" başlıklı 12. maddesinde, "SMM Hizmetlerinin yürütülmesinde SMM, Tescilli Büro ve EMO aşağıda belirtilen koşullara uyarlar: (...)
"g) SMM’ler ürettikleri proje, TUS, işletme sorumluluğu, danışmanlık ve benzeri mühendislik hizmetlerini, idari ve teknik denetiminin yapılması amacıyla, ilgili EMO birimlerine sunmakla yükümlüdür.
EMO, SMM hizmetlerinin yürütülmesinde meslektaşlar arasında haksız rekabeti önlemek, üretilen hizmetlerin üstün nitelikte, şartnameler ve standartlara uygun, ülke yararına olmasını sağlamak amacıyla gerekli gördüğü önlemleri alır.
EMO, yapılan hizmetleri incelemeye, belirtilen eksiklerin ve yanlışların düzeltilmesini istemeye, yapılan işlemleri yerinde denetlemeye yetkilidir.” hükmü;
09.12.2010 tarih ve 27780 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası En Az Ücret ve Mesleki Denetim Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin "Oda üyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Oda üyeleri mesleklerini uygularken;
a) Mesleğinin uygulanmasında Oda üyesi, toplum içinde meslek topluluğunun temsilcisi durumundadır ve yürürlükteki mühendislik ile ilgili tüm mevzuat, şartname ve standartlar ile mesleğinin uygulanmasına ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararlarına uymak ve mühendislik hizmetini Odanın mesleki denetimine sunmak zorundadır.” hükmü;
10.07.2002 tarih ve 24811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinde, "Para cezalarında uygulanacak cezanın tutarı olayın doğurduğu sonuçlara göre belirlenir. Para cezası aşağıdaki durumlarda verilir: a)Meslek mensupları arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak." (...) c) Mesleki denetim uygulamasına aykırı davranmak" hükmü yer almaktadır.
Dava Konusu Yönetmelik Maddelerinin İncelenmesi:
Davacı tarafından, üretmiş olduğu mühendislik hizmetlerini mesleki denetime sunmadığı gerekçesiyle hakkında verilen para cezası üzerine karara dayanak teşkil ettiği iddiasıyla dava konusu edilen düzenlemelerin tamamının mesleki denetime ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasa ve Kanunlar uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu tartışmasızdır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bir takım kurallar koyabilir. Bu bağlamda, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yetkisinin sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu denetimin meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmaması, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda, meslek odasının üyeleri üzerinde sahip olduğu mesleki denetim görev ve yetkisi mesleki disiplini sağlamaya yönelik olduğundan, serbest meslek faaliyetinin özünü zedeleyecek vize veya onay niteliği taşımaması gerekmektedir.
Bu durumda, mesleki denetimin tanımı ve kapsamı ile dava konusu düzenlemeler ile getirilen denetimin şekli nitelikte bir denetim olduğu, mesleki faaliyetin özünü zedeleyecek nitelikte faaliyetin içeriğinin denetlenmesine ilişkin olmadığı anlaşıldığından, bu husustaki maddeler ile haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunanlar ve mesleki denetime uymayanlara para cezası verileceği hükmünü getiren TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8. maddesinin (a) ve (c) bentlerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan davacı tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (ı) bendinde yapılan düzenleme ile yetkili kuruluşlar dışında meslek odası dahil, vize ve onay alınmasının kaldırıldığı gerekçesi ile iptal isteminde bulunulmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesine 12.07.2013 günlü ve 6495 sayılı Kanun'un 73. maddesi ile eklenen (ı) bendi ile "Harita, plan, etüt ve projeler; idare ve ilgili kanunlarında açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulamaz, tutulması istenemez. Vize veya onay yaptırılmaması ve benzeri nedenlerle müellifler veya bunlara ait kuruluşların büro tescilleri iptal edilemez veya yenilenmesi hiçbir şekilde geciktirilemez. Müelliflerden bu hükmü ortadan kaldıracak şekilde taahhütname talep edilemez." kuralı getirilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından İl Valiliklerine ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına gönderilen 25.04.2012 tarih ve 2012/12 sayılı Genelge'nin 6. maddesinde ise, "03.04.2012 tarihinden itibaren yapı ruhsatı düzenlemeye yetkili idarelerce ruhsat sürecinin kısaltılabilmesi adına; proje müellifleri, fenni mesuller veya yapı denetim kuruluşunun denetçi mimar ve mühendisleri için daha önceki mevzuatta da zorunlu olmayan meslek odası incelemesi, vizesi vb. İşlemler yapılmayacak, ayrıca bu doğrultuda sicil durum belgesi istenmeyecek ve projelerin meslek odasınca vizelenmesi talep edilmeyecek, mimar ve mühendislerden Yönetmelik eki taahhütname istenecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan düzenlemelerin incelenmesinden, söz konusu düzenlemelerin yapının ruhsata bağlanmasına ilişkin usul ve esaslara ilişkin olarak, ruhsat verilmesi sırasında projelerin meslek odalarının vize veya onayına tabi tutulamayacağına ilişkin olduğu, bu düzenlemenin esasen yapının ruhsatlandırılması öncesi vize ve onay şartını ortadan kaldırdığı, ancak bu düzenlemenin meslek odası ile üyesi arasındaki mesleki denetime sunma yükümlülüğünün bertarafı anlamına gelmeyeceği, meslek odası ve üyeleri arasındaki hukuki duruma ilişkin olmadığı, farklı alanlardaki farklı düzenlemelere ilişkin olduğu sonucuna varıldığından davacının iddiası yerinde görülmemiştir.
Davacının 1.075,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Onur Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararının incelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası tarafından … tarih ve … sayılı yazı ekinde ruhsatı bulunan ve davacı tarafından imzalanan projelerin EMO mesleki denetimine sunulmadığının tespit edildiği ve işbu yazının tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde projelerin mesleki denetime sunulması gerektiği hususunun bildirilmesi üzerine davacı tarafından mevzuat değişiklikleri ve iş yoğunluğu sebebiyle 31.07.2017 tarihine kadar inceleme yapılarak ilgili projelerin gönderileceği yönünde 12.06.2017 tarihli dilekçe ile cevap verilmesine rağmen projelerin mesleki denetime sunulmaması üzerine Oda Yönetim Kurulunun … tarih ve … oturumunda davacı hakkında disiplin soruşturması sonucu TMMOB EMO Onur Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile davacının EMO SMM Hizmetleri Yönetmeliğinin 12. maddesi ile EMO En Az Ücret ve Mesleki Denetim Esasları Yönetmeliği hükümlerine aykırı davranışı ve fiilinin yoğunluğu sebebiyle TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/a-c maddesi ile 6235 sayılı Kanunun 26/c maddesi uyarınca para cezası ile cezalandırıldığı, bu cezanın TMMOB 44. Dönem Yüksek Onur Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onanması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Disiplin soruşturma dosyası içeriğinden, davacı tarafından üretilen projelerin Oda mesleki denetimine sunulmadığı anlaşıldığından davacının TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/a-c bentleri uyarınca para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1- DAVANIN REDDİNE,
2- Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4- Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5- Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.