Danıştay4. Daireİdare Hukuku
Danıştay 4. Daire E.2024/3598 K.2025/2355
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3598
Karar No : 2025/2355
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği (E-Tebligat)
**VEKİLİ:** Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Madencilik Petrol Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Birliği
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... Tepesi Mevki ile Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, Balıkdağı Mevkii civarında yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesi ile ilgili olarak Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-...sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2023 tarih ve E:2022/6441, K:2023/1102 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, jeoloji mühendisi (hidrojeolog), maden mühendisi, orman mühendisi, ziraat mühendisi, harita ve kadastro mühendisi ile şehir ve bölge plancısından oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve bilirkişi ek raporunun bazı kısımlarının hükme esas alınması neticesinde; proje tanıtım dosyasında (PTD) bölgenin hidrojeolojik bilgilerine yönelik yeterli bilgi bulunmadığı, dosyada projenin su kaynaklarına etkisinin açıklanmadığı, alandaki su kaynakları ile ilgili olarak herhangi bir bilgi verilmediği, bölgenin ayrıntılı hidrojeolojik özellikleri tespit edilerek projelendirme çalışmaları kapsamında yeraltı ve yer üstü su kaynaklarında madencilik faaliyetleri nedeni ile oluşabilecek olumsuzlukların giderilmesi yönünde çözüm önerileri getirilmediği, dosya kapsamında verilen toz emisyon hesaplamalarının eksik ve hatalı bulunduğu, malzemenin yüklenmesi, nakliyesi, boşaltması, depolanmasına dair hiçbir emisyon debisi hesaplanmadığı, alanda kesilecek ağaçların orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edildiği, bitkisel toprağın depolanması ve sıyrılması hususunda bilgilerin eksik ve yetersiz olduğu, bitkisel toprağın erozyona maruz kalmaması için alınması gerekli tedbirlerin dosyada yer almadığı, orman yangınlarıyla mücadeleye dair etkin bir planlamanın söz konusu olmadığı, poligon alanları arasında üretimden çıkacak olan malzemenin nakliyesi için gerekli olan yolun planlanmadığı, proje kapsamında gerektiğinde mekanik yüzey kazısı yapılacağı belirtildiği halde kazıdan çıkacak kayaç malzemesinin döküleceği pasa alanının gösterilmediği, proje alanında yürütülecek faaliyetler neticesinde oluşacak tozun proje alanına 3 km mesafede yer alan kapama şeklinde zeytinlik alanlar ile daha az yoğunlukta deliceye aşılı zeytinlik alanlarda mevcut zeytin ağaçlarının vejetatif ve generatif gelişimini olumsuz olarak etkileyeceği, PTD'de bu hususta alınacak önlemlerin son derece yetersiz bulunduğu, yine oluşacak ve devamlılık arz eden tozun bölgede devam eden tarımsal faaliyetleri de devamlı biçimde olumsuz yönde etkileyeceği, projenin etki alanı içindeki tüm faaliyetlerin kümülatif etkilerinin dikkate alınması gerektiği halde bu hususa riayet edilmediği, dolayısıyla dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararına konu araştırma ve incelemelerin önemli eksiklikler içeriği, çevreye vereceği olası zararların kabul edilebilir düzeyde bulunmadığı sonucuna varılmışır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, projenin yapılmasından kaynaklı toz emisyonu, gürültü ve atıklarla ilgili önlemlere ve gerekli taahhütlere PTD'de yer verildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı yanında müdahil tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak, dava konusu projenin arıcılık dahil, tarımsal faaliyetlere zarar vermesinin mümkün olmadığı, nitekim aynı alana ilişkin 2019 tarihinde ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği ve bu kararın kesinleştiği, dolayısıyla aynı alan için verilen dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararıyla ilgili bakılmakta olan davada, çevresel etkilerle ilgili davacının iddialarının ve bilirkişi raporundaki olumsuz tespitlerin hukuki dayanağının bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu .... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Başkan ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 15/04/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... Tepesi Mevki ile Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii civarında yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesi ile ilgili olarak Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-... sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; ilk olarak 19,23 ha alanda yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Arama - İşletme ve Kırma - Eleme - Yıkama" projesi ile ilgili ... tarih ve E-... sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararının verildiği, sonrasında ÇED alanına 5,05 ha alan ilave edilmek suretiyle dava konusu "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi"ne ilişkin ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği, gerek davacının iddiaları gerekse bozma kararına istinaden yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporundaki tespitlerin, sanki hukuken geçerli olan ... tarih ve E-... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararı da dava konusu imiş gibi değerlendirme yapıldığı, 5,05 ha'lık alan genişletmesine ilişkin ÇED Gerekli Değildir kararının iptalini gerektirecek tespit ve değerlendirmelerin bulunmadığı, dolayısıyla, bilirkişi raporundaki proje alanıyla bağlantılı olumsuz tespitlerinin PTD'yi kusurlandırmayacağı, PTD'de muhtemel çevresel etkiler ile bu etkilere karşı alınması gerekli önlemlere ve taahhütlere yer verildiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesiyle ilgili olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3598
Karar No : 2025/2355
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği (E-Tebligat)
**VEKİLİ:** Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Madencilik Petrol Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Birliği
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... Tepesi Mevki ile Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, Balıkdağı Mevkii civarında yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesi ile ilgili olarak Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-...sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2023 tarih ve E:2022/6441, K:2023/1102 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, jeoloji mühendisi (hidrojeolog), maden mühendisi, orman mühendisi, ziraat mühendisi, harita ve kadastro mühendisi ile şehir ve bölge plancısından oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve bilirkişi ek raporunun bazı kısımlarının hükme esas alınması neticesinde; proje tanıtım dosyasında (PTD) bölgenin hidrojeolojik bilgilerine yönelik yeterli bilgi bulunmadığı, dosyada projenin su kaynaklarına etkisinin açıklanmadığı, alandaki su kaynakları ile ilgili olarak herhangi bir bilgi verilmediği, bölgenin ayrıntılı hidrojeolojik özellikleri tespit edilerek projelendirme çalışmaları kapsamında yeraltı ve yer üstü su kaynaklarında madencilik faaliyetleri nedeni ile oluşabilecek olumsuzlukların giderilmesi yönünde çözüm önerileri getirilmediği, dosya kapsamında verilen toz emisyon hesaplamalarının eksik ve hatalı bulunduğu, malzemenin yüklenmesi, nakliyesi, boşaltması, depolanmasına dair hiçbir emisyon debisi hesaplanmadığı, alanda kesilecek ağaçların orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edildiği, bitkisel toprağın depolanması ve sıyrılması hususunda bilgilerin eksik ve yetersiz olduğu, bitkisel toprağın erozyona maruz kalmaması için alınması gerekli tedbirlerin dosyada yer almadığı, orman yangınlarıyla mücadeleye dair etkin bir planlamanın söz konusu olmadığı, poligon alanları arasında üretimden çıkacak olan malzemenin nakliyesi için gerekli olan yolun planlanmadığı, proje kapsamında gerektiğinde mekanik yüzey kazısı yapılacağı belirtildiği halde kazıdan çıkacak kayaç malzemesinin döküleceği pasa alanının gösterilmediği, proje alanında yürütülecek faaliyetler neticesinde oluşacak tozun proje alanına 3 km mesafede yer alan kapama şeklinde zeytinlik alanlar ile daha az yoğunlukta deliceye aşılı zeytinlik alanlarda mevcut zeytin ağaçlarının vejetatif ve generatif gelişimini olumsuz olarak etkileyeceği, PTD'de bu hususta alınacak önlemlerin son derece yetersiz bulunduğu, yine oluşacak ve devamlılık arz eden tozun bölgede devam eden tarımsal faaliyetleri de devamlı biçimde olumsuz yönde etkileyeceği, projenin etki alanı içindeki tüm faaliyetlerin kümülatif etkilerinin dikkate alınması gerektiği halde bu hususa riayet edilmediği, dolayısıyla dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararına konu araştırma ve incelemelerin önemli eksiklikler içeriği, çevreye vereceği olası zararların kabul edilebilir düzeyde bulunmadığı sonucuna varılmışır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, projenin yapılmasından kaynaklı toz emisyonu, gürültü ve atıklarla ilgili önlemlere ve gerekli taahhütlere PTD'de yer verildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı yanında müdahil tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak, dava konusu projenin arıcılık dahil, tarımsal faaliyetlere zarar vermesinin mümkün olmadığı, nitekim aynı alana ilişkin 2019 tarihinde ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği ve bu kararın kesinleştiği, dolayısıyla aynı alan için verilen dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararıyla ilgili bakılmakta olan davada, çevresel etkilerle ilgili davacının iddialarının ve bilirkişi raporundaki olumsuz tespitlerin hukuki dayanağının bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu .... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Başkan ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 15/04/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... Tepesi Mevki ile Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii civarında yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesi ile ilgili olarak Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-... sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; ilk olarak 19,23 ha alanda yapılması planlanan "IV. Grup Maden (Boksit) Arama - İşletme ve Kırma - Eleme - Yıkama" projesi ile ilgili ... tarih ve E-... sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararının verildiği, sonrasında ÇED alanına 5,05 ha alan ilave edilmek suretiyle dava konusu "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi"ne ilişkin ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği, gerek davacının iddiaları gerekse bozma kararına istinaden yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporundaki tespitlerin, sanki hukuken geçerli olan ... tarih ve E-... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararı da dava konusu imiş gibi değerlendirme yapıldığı, 5,05 ha'lık alan genişletmesine ilişkin ÇED Gerekli Değildir kararının iptalini gerektirecek tespit ve değerlendirmelerin bulunmadığı, dolayısıyla, bilirkişi raporundaki proje alanıyla bağlantılı olumsuz tespitlerinin PTD'yi kusurlandırmayacağı, PTD'de muhtemel çevresel etkiler ile bu etkilere karşı alınması gerekli önlemlere ve taahhütlere yer verildiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, "IV. Grup Maden (Boksit) Alan Genişletmesi" projesiyle ilgili olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.