Danıştay 4. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 4. Daire E.2023/9125 K.2023/6176
Özet: (1) Özet, Muğla İl Özel İdaresi tarafından verilen işyeri açma ruhsatının iptal edilmesine ve işyerinin mühürlenmesine yönelik davacı şirketin iddialarıdır. (2) Mahkeme, temyiz istemini kabul ederek önceki kararları bozmuş ve dosyayı yeniden inceleme için İdare Dava Dairesine göndermiştir.
T.C. DANIŞTAY DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No: 2023/9125
Karar No: 2023/6176
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mevkii, … Yol Kavşağında faaliyet gösteren hazır beton tesisi için Muğla İl Özel İdaresince düzenlenen … tarih ve … sayılı gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının, vergi dairesi adresinin değiştirildiğinden bahisle iptal edilmesine ilişkin işlem ile işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; "…" olan işyeri adresini "…" olarak değiştiren davacı şirketin, İl Özel İdaresi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Muğla İl Özel İdaresi Sağlık İşleri Müdürlüğü'nden almış olduğu, … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının geçerliliğini yitirmiş olduğu ve yapılan adres değişikliği nedeniyle işyerinin yeniden ruhsatlandırılması gerektiği İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde yoruma açık olmayacak kadar net bir şekilde düzenlendiğinden, davalı idare tarafından bu yönde tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar mühürlenmesine dair işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının beton üretimi yapan bir firma olduğu ve İl Özel İdaresinden almış olduğu … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile faaliyet gösterdiği, davaya konu adreste üretim faaliyetlerine son verilmediği, sadece ilçe merkezinde bir satış ofisi açıldığı, üretim tesislerinin taşınması, el değiştirilmesi, başkasına kullandırılmasının kesinlikle söz konusu olmadığı ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacının kendi ikrarı ile daha rahat satış yapabilmek adına "…" adresine taşınmış olduğunun sabit olduğu, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü
İNCELEME VE
GEREKÇE:
17/06/1989 tarih ve 20198 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 8. maddesinde, "(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla iş yerinin devredilmesi hâlinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması hâlinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez.
(6) İşyeri sahibinin ölümü hâlinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.
(7) Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hâllerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hâllerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin, Muğla İl Özel İdaresi'nden almış olduğu … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen "…" adresinde hazır beton üretimi faaliyeti göstermekte olduğu, aynı adreste şirket yetkilileri davacı şirketle aynı kişiler olan … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin de bulunduğu, davalı idarenin … tarihli ve … sayı ile Marmaris Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazarak aralarında davacı şirketin de olduğu dört şirketin faal oldukları adreslerin bildirilmesinin istendiği, 12/01/2015 tarihli cevabi yazıda … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin adresi "…" olarak, davacı şirketin adresinin ise; "…" olarak belirtildiği, bunun üzerine davalı idarenin … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye yazdığı 04/02/2015 tarihli yazı ile bahsi geçen adreste faaliyette olduklarının tespit edildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 15 gün içinde ruhsat almazlarsa işyerinin mühürleneceği hususunun bildirildiği, adı geçen şirketin kaşesi ile imzalanan 16/03/2015 tarihli cevabi yazıda; 1- … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin 2004'te kurulduğu, belirtilen adreste ruhsata tabi bir faaliyetinin bulunmadığı belirtildikten sonra, 2- … İnşaat A.Ş.'nin merkez adresini bir süreliğine Marmaris merkeze taşıma gereksinimi duyulduğu, ancak üretim adresinde bir değişiklik olmadığı, 11/03/2015 tarihi itibarıyla merkez adresini yine "…" adresine taşıdığı belirtilerek bu değişikliğe ilişkin ticaret sicil belgesi ve aynı tarihte vergi dairesine de başvurularak adres güncellenmesinin yapılmasının istendiğine ilişkin eklerin yazıyla birlikte sunulması üzerine davalı idarece davaya konu edilen … tarih ve … sayılı (sehven … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş. adına gönderilen); sebebi ne olursa olsun vergi adresinin değişikliği durumunda işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliğini yitirdiğinden bahisle işyeri açma va çalışma ruhsatı alınması durumunda işyerinde bulunan mührün kaldırılacağına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen yönetmelik hükümlerinde yer alan "tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir" hükmünün, adres değişikliği tespitini de kapsadığı açık olduğundan, davalı idarece adres değişikliğinin tespit edildiği tarihten itibaren davacı şirkete 15 günlük yasal süre verilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Öte yandan işlemde bahsi geçen mühürleme işleminin ise ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş. adına tesis edildiği, davacı şirket adına davaya konu işlem kapsamında tesis edilmiş herhangi bir mühürleme işlemi olmadığı açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan İstinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Esas No: 2023/9125
Karar No: 2023/6176
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mevkii, … Yol Kavşağında faaliyet gösteren hazır beton tesisi için Muğla İl Özel İdaresince düzenlenen … tarih ve … sayılı gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının, vergi dairesi adresinin değiştirildiğinden bahisle iptal edilmesine ilişkin işlem ile işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; "…" olan işyeri adresini "…" olarak değiştiren davacı şirketin, İl Özel İdaresi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Muğla İl Özel İdaresi Sağlık İşleri Müdürlüğü'nden almış olduğu, … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının geçerliliğini yitirmiş olduğu ve yapılan adres değişikliği nedeniyle işyerinin yeniden ruhsatlandırılması gerektiği İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde yoruma açık olmayacak kadar net bir şekilde düzenlendiğinden, davalı idare tarafından bu yönde tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar mühürlenmesine dair işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının beton üretimi yapan bir firma olduğu ve İl Özel İdaresinden almış olduğu … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile faaliyet gösterdiği, davaya konu adreste üretim faaliyetlerine son verilmediği, sadece ilçe merkezinde bir satış ofisi açıldığı, üretim tesislerinin taşınması, el değiştirilmesi, başkasına kullandırılmasının kesinlikle söz konusu olmadığı ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacının kendi ikrarı ile daha rahat satış yapabilmek adına "…" adresine taşınmış olduğunun sabit olduğu, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü
İNCELEME VE
GEREKÇE:
17/06/1989 tarih ve 20198 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 8. maddesinde, "(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla iş yerinin devredilmesi hâlinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması hâlinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez.
(6) İşyeri sahibinin ölümü hâlinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.
(7) Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hâllerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hâllerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin, Muğla İl Özel İdaresi'nden almış olduğu … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen "…" adresinde hazır beton üretimi faaliyeti göstermekte olduğu, aynı adreste şirket yetkilileri davacı şirketle aynı kişiler olan … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin de bulunduğu, davalı idarenin … tarihli ve … sayı ile Marmaris Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazarak aralarında davacı şirketin de olduğu dört şirketin faal oldukları adreslerin bildirilmesinin istendiği, 12/01/2015 tarihli cevabi yazıda … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin adresi "…" olarak, davacı şirketin adresinin ise; "…" olarak belirtildiği, bunun üzerine davalı idarenin … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye yazdığı 04/02/2015 tarihli yazı ile bahsi geçen adreste faaliyette olduklarının tespit edildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 15 gün içinde ruhsat almazlarsa işyerinin mühürleneceği hususunun bildirildiği, adı geçen şirketin kaşesi ile imzalanan 16/03/2015 tarihli cevabi yazıda; 1- … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin 2004'te kurulduğu, belirtilen adreste ruhsata tabi bir faaliyetinin bulunmadığı belirtildikten sonra, 2- … İnşaat A.Ş.'nin merkez adresini bir süreliğine Marmaris merkeze taşıma gereksinimi duyulduğu, ancak üretim adresinde bir değişiklik olmadığı, 11/03/2015 tarihi itibarıyla merkez adresini yine "…" adresine taşıdığı belirtilerek bu değişikliğe ilişkin ticaret sicil belgesi ve aynı tarihte vergi dairesine de başvurularak adres güncellenmesinin yapılmasının istendiğine ilişkin eklerin yazıyla birlikte sunulması üzerine davalı idarece davaya konu edilen … tarih ve … sayılı (sehven … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş. adına gönderilen); sebebi ne olursa olsun vergi adresinin değişikliği durumunda işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliğini yitirdiğinden bahisle işyeri açma va çalışma ruhsatı alınması durumunda işyerinde bulunan mührün kaldırılacağına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen yönetmelik hükümlerinde yer alan "tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir" hükmünün, adres değişikliği tespitini de kapsadığı açık olduğundan, davalı idarece adres değişikliğinin tespit edildiği tarihten itibaren davacı şirkete 15 günlük yasal süre verilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Öte yandan işlemde bahsi geçen mühürleme işleminin ise ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle … Agrega ve Asfalt Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Tic. A.Ş. adına tesis edildiği, davacı şirket adına davaya konu işlem kapsamında tesis edilmiş herhangi bir mühürleme işlemi olmadığı açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan İstinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.