Danıştay2. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 2. Daire E.2022/1185 K.2025/6069
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1185
Karar No : 2025/6069
**DAVACI:** ... Sendikası
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ....
DAVANIN KONUSU: 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin;
1. "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendinin, (ee) bendininde geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavı..." ibareleri ile (gg) bendinde geçen "...sözlü sınavı..." ibaresinin,
2. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibarelerinin, 2. fıkrasında geçen "...ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar..." ibaresinin ve 3. fıkrasının,
3. "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde geçen "...veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak," ibaresinin, (b) bendinin, (ç) bendinde geçen "Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında..." ibaresinin ve aynı maddede "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar" bakımından oluşan eksik düzenlemenin,
4. "Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının,
5. "Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında geçen "... Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." ibaresinin,
6. "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin, maddenin tamamının iptal edilmemesi halinde, aynı maddede "komisyondaki üyeler arasında adayın mensup olduğu sendika temsilcisinin yer almamasına" ilişkin eksik düzenlemenin, 3. fıkrasında geçen "... Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır." ibaresinin,
7. "Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında geçen "...her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde..." ibaresinin,
8. "Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinin 10. fıkrasında geçen "... Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler." ibaresi ile 11. fıkrasının,
9. "Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan..." ve "... Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır." ibarelerinin,
10. "Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinin, maddenin tamamının iptal edilmemesi halinde, aynı maddede "sözlü sınav komisyonunda adayın mensup olduğu sendika temsilcisine yer verilmemesine" ilişkin eksik düzenlemenin, 3. fıkrasında geçen "... Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır." ibaresinin,
11. "Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınavlar..." ibaresinin,
12. "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin eğitim müfettiş yardımcıları yönünden,
13. "Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarına..." ibaresinin,
14. "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları..." ibaresinin ve maddenin başlığında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarının..." ibaresinin,
15. "Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları...." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Davacı sendika tarafından; Yönetmeliğin sözlü sınava ve yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlarla ilgili dava konusu olan maddeler yönünden; Yönetmeliğe dayanak olan mevzuatta eğitim müfettişlerinin, öğretmenlik alanı dışından belirlenebileceğine, müfettiş olmak için yaş sınırı konulabileceğine ve eğitim müfettişi yardımcılarına yeterlilik belgesi verilmeden inceleme ve denetim yetkisi verilebileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı; yarışma ve yeterlilik sınavlarında yazılı sınav koşulunun yanında sözlü sınav yapılması koşulu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu;
Genel olarak bakıldığında; Yönetmeliğin, dayanağı olan mevzuata aykırı hükümler içerdiği, öğretmen olmayan ve Bakanlık kadrolarında çalışmamış olan kimselere sadece 4 yıllık lisans eğitiminden sonra eğitim müfettişi olma imkanının getirildiği, alan dışından atama yapılacak kimselere eşitlik ilkesine aykırı olarak öğretmen kökenli adaylara nazaran daha elverişli imkanların verildiği, fırsat eşitliğine aykırı koşulların, aynı iş için ayrı sınav konularına ilişkin sınav yapılması şeklinde hükümlerin getirildiği, öğretmenlerin müfettiş olmasının yaş sınırlamasıyla zorlaştırıldığı, eğitim müfettişi yardımcılarına eğitimleri tamamlanmadan ve yeterlilikleri dahi tescil edilmeden denetim yetkisi dahil müfettişlere tanınan tüm yetki ve görevlerin verildiği, sözlü sınav uygulamasının kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı şekilde koşul olarak getirildiği, sözlü sınav komisyonlarında sendika temsilcisine yer verilmediği, sınav sonuçlarının şeffaflık ilkelerine uygun olarak açıklanmasına engel hükümler getirildiği;
Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar bakımından alan dışından atama yapılmasının kabul edilmesinin, hukuka ve Yönetmeliğin dayandığı mevzuata aykırı olduğu; Bakanlık mevzuatında öğretmenlik bir ihtisas mesleği olmak yanında aynı zamanda Bakanlık kadrolarında her kademede görev almak için temel meslek ve çalışma alanı olarak belirlendiği, son zamanlarda öğretmenlik mesleğinin temel meslek olmasına karşı düzenlemelerin arttığı ve öğretmenleri her bakımdan öğretmen olmayanlar tarafından denetlenen ve yönetilen haline getirme çabasının söz konusu olduğu;
Alan dışı atamalar için, "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak" şeklinde belirlenen kriterin hukuka aykırı olduğu, milli eğitim mevzuatını anlamak ve uygulamak için alanda öğretmenlik yapmak gerektiği, yani öğretmenler arasından müfettiş atamak için 8 yıllık hizmet süresi ve Bakanlık kadrolarında halen görev yapmak şartlarının getirildiği, ancak alan dışından atanacaklar bakımından bu şartların öngörülmediği, Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında öğretmen olarak görev yapmayanların, üstelik öğretmen olma koşullarına sahip değilken öğretmenlerle aynı koşullarda yarışmaya girmesinin önünün açılması bir hata olup, öğretmen olmayan ve hiç öğretmenlik yapmayan kimselere öğretmenleri ve tüm Bakanlık personelini denetleme yetkisi verilmesinin açıkça hukuk dışı olduğu;
Diğer yandan tüm adaylar bakımından getirilen "Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak" hükmünün de hukuka aykırı olduğu; Yönetmeliğin dayandığı mevzuatta bu şekilde bir yaş sınırının bulunmadığı, zaten Bakanlık kadrolarında görev yapan ve en az 8 yıl hizmeti bulunan öğretmenlerin, sanki yeni işe alınıyorlarmış gibi yaş sınırlamasına tabi tutulmasının ve bu yaş sınırının da 35 yaş olarak belirlenmiş olmasının hizmetin gereklerine ve kamu yararına da aykırı olduğu, Bakanlık müfettişlerinin tecrübeli olması gerekmekte ise de 35 yaşından gün almamış olmalarına ilişkin kısıtlama getirilmesinin hatalı olduğu; esasen alan dışından yapılacak atamalar için muhtemelen öngörülen bu yaş şartının öğretmenler için de uygulanacak olması kariyer ve liyakat sahibi ve tecrübeli öğretmenlerin müfettiş olmasını engelleyen bir şart olduğunun açıkça görüldüğü, son yıllarda zaten öğretmenliğe geç yaşta atamaların yoğunlaştığı, bu dönemde öğretmenlere 35 yaş şartının getirilmiş olması öğretmenlerin müfettiş olamayacağının dolaylı olarak kabulü anlamına geleceği;
Adaylık süresini özel öğretim kurumlarında geçirenler bakımından Yönetmelikte düzenleme yapılmadığı, adaylık süresini özel öğretim kurumlarında geçirmiş sayılan ve sonradan Bakanlıkta resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar bakımından eksik düzenleme bulunduğu;
Yönetmeliğin 10. ve 11. maddeleri yönünden, eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesinin de hukuka aykırı olduğu; aynı işi yapacak olan adayların farklı konu ağırlıklarına göre sınava tabi tutulmalarının kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun olmadığı;
Yönetmeliğin 12. maddesi yönünden, sözlü sınavlarda baraj puanına yer verilmesi ve baraj puanının 70 puan olarak çok yüksek şekilde belirlenmiş olmasının hukuka aykırı olduğu, sözlü sınav yapılmasına ilişkin düzenleme kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğundan Yönetmelikte buna ilişkin olarak yapılan düzenlemelerin de iptali gerektiği; sözlü sınav komisyonunda sendika temsilcisine yer verilmemiş olması yönünden eksik düzenleme bulunduğu;
Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden, yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adayların, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde ilan edilmesi hukuka aykırı olup, adayların girdikleri sınav sonucunda diğer adayların sonuçlarına erişim imkanı tanınmamasının şeffaflık ilkesine, aydınlanma hakkına uygun olmadığı;
Yönetmeliğin eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi ile görev ve yetkilerine ilişkin dava konusu olan maddelerle ilgili olarak; ilde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına Yönetmeliğin 10. maddesinde belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilmesine yönelik düzenlemenin de hukuka aykırı olduğu, özellikle alan dışından atanan adayların yetiştirme süresi bitmeden ve yeterlilik sınavına dahi girmeden alanı daha tanımadan öğretmenler ve diğer Bakanlık personelinin denetleme yetkisi verilmesinin kabul edilemez olduğu;
Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri belirlenirken eğitim müfettiş yardımcılarına ildeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak görevi verilmesinin, yine bu kapsamda eğitim müfettişi yardımcılarına görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetki verilmesinin de açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından;
Yönetmeliğin 4. ve 7. maddeleri yönünden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesindeki hükümlere göre, taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılık kadrolarına, öğretmenlik alanı dışındaki alandan yani en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanlardan da atama yapılacağının hükme bağlanmış olması nedeniyle, Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinde öğretmenlik dışı alan tanımına yer verildiği;
Atıf yapılan ve kıyasen uygulanması hükme bağlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 'Uzman istihdamı' başlıklı ek 41. maddesiyle; taşra teşkilatı olan il milli eğitim müdürlüklerine ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmalarında; özel yarışma sınavının olacağı, yarışma sınavının merkezi sınav sonuçlarına göre yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşacağı; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şartının olduğu, eğitim müfettiş yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmak ve yeterlik sınavında başarılı olmak şartıyla eğitim müfettişliği kadrolarına atanmalarının hükme bağlandığı, eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile eğitim müfettişi ve eğitim yardımcılarıyla ilgili diğer hususların hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği;
Hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ve personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına, Yönetmelikte yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 8. maddesi yönünden, Yönetmelikteki söz konusu yaş sınırıyla ilgili düzenlemenin, Bakanlığın takdir hakkından ziyade 657 sayılı Kanun’un ek 40. maddesinde yer verilen hükme dayalı olarak gerçekleştirildiği;
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesinde, taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına, öğretmenlik alanı dışındaki alandan yani en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlardan son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan alan adayların başvuruda bulunabileceğine yer verildiği;
Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, yazılı sınav için başvuruda gerekli olan öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar yönünden, süre hesabında aday öğretmenlikte geçen sürelerin dahil edildiği, yine aynı maddenin ikinci fıkrasında, "Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmi ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler … bu süreleri birlikte değerlendirilir." denilerek adaylık süresini özel öğretim kurumlarında tamamlayıp halen Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanların başvuruda bulanabileceklerinin hükme bağlandığı;
Yönetmeliğin 10. maddesi yönünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 41. maddesi uyarınca; eğitim müfettiş yardımcılığına atanacak olanlar için müfettişlik mesleğinin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav konularının; öğrenim alanı itibariyle farklı alandan mezun adayların bilgi düzeylerinin de farklı olmasından dolayı hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumlarından mezun adaylar için farklı; öğretmenlik alanından mezun adaylar için farklı olarak belirlenmesi ve yazılı sınavın değerlendirilmesinin de adayın kendi alanına göre yapılmasında kamu yararı olup, yazılı sınav konularının ayrı ayrı olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 11. maddesi yönünden, atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Kanun’un "Uzman istihdamı' başlıklı ek 41. maddesinde, eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmadaki yarışma sınavının yazılı ve sözlü veya merkezi sınav sonuçlarına (KPSS) göre yalnızca sözlü sınavdan oluşacağı, değerlendirmenin nasıl olacağı ve sözlü sınavına ne kadar adayın çağrılacağı hükme bağlanmış, buna ilişkin düzenlemeye de Yönetmelikte yer verildiği;
Yönetmeliğin 12. maddesi yönünden, sözlü sınav komisyonu üyelerinin müfettişlik mesleği ile ilgili belirli bir birikime sahip olduğu, bu bağlamda sözlü sınav komisyonu üyelerinin niteliklerinin açık bir şekilde düzenlendiği, komisyon başkanı ile üyelerinin görevlendirilmesi Bakan onayına bağlanmış olup, dava konusu edilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusunun açık ve net olarak ortaya konulması gerektiği, seçenekli ya da dava konusu istemin tespitinin yargı yerine bırakılması istemleri, uyuşmazlık konusunu belirsiz kılacağından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı; diğer taraftan, üst hukuk normunda, sınav kurulunda sendika temsilcisine yer verilmesi gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığı;
Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden, adayların rızaları alınmaksızın sınav sonuçlarının internet aracılığıyla ya da başka araçlarla kamuoyuyla paylaşılmasının, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olmayacağından, söz konusu Yönetmelik ile eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazanan her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edileceği şeklinde düzenleme yapıldığı, kişisel verilerin, internet ortamında ya da diğer fiziki ortamlarda ilanı halinde üçüncü kişiler tarafından tüm unsurlarıyla bilinir hale gelmesinde kamu yararı olmadığı;
Yönetmeliğin 20. ve 26. maddeleri yönünden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi hükümlerine göre, Yönetmelikte düzenleme yapıldığı; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ve personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına, Yönetmelikte yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 24. maddesi yönünden, 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesindeki adayların değerlendirilmesine ilişkin esaslar dikkate alınarak, Yönetmeliğin 24. maddesinde düzenlemelere yer verildiği; dava konusunun açık ve net olarak ortaya konulması gerekmekte olup, seçenekli ya da dava konusu istemin tespitinin yargı yerine bırakılması istemleri, uyuşmazlık konusunu belirsiz kılacağından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayacağı; diğer taraftan, üst hukuk normunda sınav kurulunda sendika temsilcisine yer verilmesi gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığı;
Yönetmeliğin 19. maddesi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkilerine ilişkin dava konusu olan maddelerle ilgili olarak; eğitim müfettiş yardımcılarının üç yıllık yetiştirme programının hazırlayıcı eğitim, görev başında yetiştirme ve yeterlik eğitimi olmak üzere üç aşama olarak belirlendiği, göreve alınan eğitim müfettiş yardımcılarına daha çok kıdemli eğitim müfettişlerinin rehberliğinde mesleğin öğretilmesi yoluna gidildiği, yeterli sayıda eğitim müfettişinin olmadığı durumlarda bir rehber eğitim müfettişinin sorumluluğuna birden fazla eğitim müfettiş yardımcısının verilebileceği; rehber eğitim müfettişinin eğitim müfettiş yardımcısı ile aynı alandan olacağı; aynı alandan eğitim müfettişi olmaması durumunda farklı alanlardan da rehber eğitim müfettişi görevlendirmesi yapılabileceği; yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabileceği hususlarına Yönetmelikte yer verildiği;
Bu durumda, Yönetmelik düzenlemesiyle belli bir yetiştirme programından sonra eğitim müfettiş yardımcıları tarafından, mesleğin niteliği de gözetilerek rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının yürütülmesinde; bu çalışmalara yönelik görevlendirmelerin ise usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinden; 4. maddesinin 1. fıkrasının (ee) alt bendinde geçen "...ve sözlü..." ibaresi ile cümlenin devamındaki "...sözlü..." ibaresi ve (gg) alt bendinde geçen "...ve sözlü..." ibaresinin, 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, 12. maddesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde geçen "...ve sözlü..." ibaresi ile ikinci cümlesinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1110, K:2025/1280 sayılı kararıyla; 7. maddenin 1. ve 2. fıkraları ise Danıştay İkinci Dairesinin 18/12/2025 günlü, E:2022/1332, K:2025/6068 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bu maddelere yönelik istemler hakkında karar verilmesine yer olmadığına; 8. maddesin 1. fıkrasının (b) bendi yönünden davanın reddine; diğer madde ve ibarelerin ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI:...
DÜŞÜNCESİ : 01/03/2022 tarihli, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin çeşitli maddelerinin iptali istenilmektedir.
İdarenin; kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personelin bir hizmet biriminde uzun süre görev yapmasının, gerek personel ve gerekse hizmet yönünden ortaya çıkartabileceği olumsuzlukları gidermek amacıyla, personel arasında herhangi bir nedenle ayrıma yol açmamak için objektif ölçütler getirilecek ve çalışma süresini dolduran personelin görevleri ile görev unvanlarının net biçimde belirlenecek şekilde yer değiştirme uygulamalarını kapsayacak düzenlemeler yapması gerektiği kuşkusuzdur.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan "Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği" 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
1- Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; …, t) Öğretmenlik dışı alan: En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanları, …, ee) Yarışma sınavı: Eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavı, …, gg) Yeterlik sınavı: Eğitim müfettişi kadrolarına atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı, …, ifade eder.” hükmüne;
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur.
(2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.” hükmüne;
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; “(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak,...
şartları aranır.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.” hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı; sözlü sınavda adayların; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu; özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı; genel yetenek ve genel kültürü; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden değerlendirileceği; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde ve buna esas alınan tanımlamalarda, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca; Yönetmeliğin, yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartları düzenleyen 8. maddesinde "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlara" yer verilmemesi ile sözlü sınavı düzenleyen 12. maddesinde "komisyondaki üyeler arasında adayın mensup olduğu sendika temsilcisine" yer verilmemesi eksik düzenleme olarak görülmemiştir.
2- Yönetmeliğin "Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesi esastır.
(2) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir:
a) Hukuk; %20, ... b) İktisat; %20, ... c) Maliye; %20, ... ç) Muhasebe ve İşletme; %20, ... d) Diğer Konular; %20, ...
(3) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir: ..." hükmüne;
"Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında; "(3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Başarılı sayılmak için yazılı sınav puanının yetmiş puandan aşağı olmaması gerekir. Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar arasından eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına alımlarının özel yarışma sınavı ile yapılacağı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan; atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edileceği, ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamayacağı, yazılı sınavın, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılacağı, yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar adayın sözlü sınava çağrılacağı öngörülmüştür.
Yönetmelikte, üst hukuk normları çerçevesinde, eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına alımlarda, alım kaynaklarına göre mezuniyetleri farklı olması nedeniyle, hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar için yazılı sınav konuları farklı olarak belirlenmiş olup; bu duruma bağlı olarak yazılı sınav sonuçlarının, sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listeleneceği ve yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı adayın sözlü sınava girmeye hak kazanacağı öngörülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
3- Yönetmeliğin "Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinde; "... (3) Yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adaylar, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Adayların rızaları alınmaksızın sınav sonuçlarının internet aracılığıyla ya da başka araçlarla kamuoyuyla paylaşılmasının, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olmayacağı sebebiyle, eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazanan her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edileceği şeklinde Yönetmelikte düzenleme yapıldığı açık olup; ibarede, üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
4- Yönetmeliğin "Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan oluşur. Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır. (2) ... " hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Başkanlıkça oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanın teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adaylar, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hususların her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyon üyelerince ayrı ayrı Ek-4’te yer alan Eğitim Müfettişliği Yeterlik Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir." hükmüne;
"Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar, 23 üncü ve 24 üncü maddelere göre yapılan sınav sonuçlarının duyurulduğu tarihten itibaren en geç bir yıl içinde Sınav Kurulu tarafından belirlenecek tarihte ikinci kez yeterlik sınavına alınır. Bu kapsamda yapılacak yazılı ve sözlü sınavlar 23 üncü ve 24 üncü madde hükümlerine göre yapılır. (2) ..." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, eğitim müfettiş yardımcılığına atananların, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanabilmesi en az üç yıl çalışmak zorunda oldukları; bu süreçte eğitim müfettiş yardımcılarının, hazırlayıcı eğitim, görev başında yetiştirme ve yeterlik eğitimi olmak üzere üç bölümden oluşan üç yıllık yetiştirme programına tabi oldukları açıktır.
Yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşan yeterlik sınavının ise; eğitim müfettiş yardımcılarının, yetiştirme döneminde eğitim amacıyla verilen mevzuat bilgilerini ve buna ilişkin uygulamaları, rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme gibi konularla anlatım ve yorumlama yeteneği, tutum ve davranış, temsil yeteneği gibi konularda edindikleri kazanımları, ölçmek amacıyla yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca; Yönetmeliğin yeterlilik sınavına ilişkin sözlü sınavı düzenleyen 24. maddesinde "sözlü sınav komisyonunda adayın mensup olduğu sendika temsilcisine" yer verilmemesi eksik düzenleme olarak görülmemiştir.
5- Yönetmeliğin "Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinde; "... (10) Rehber eğitim müfettişi ile grup başkanı, eğitim müfettiş yardımcıları hakkında altı aylık dönemler hâlinde görev başında yetiştirme eğitimine göre Ek-2’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcısının Görev Başında Yetiştirme Eğitimi Değerlendirme Formunu düzenleyerek eğitim müfettişleri başkanına sunar. Eğitim müfettişleri başkanı formun kendisiyle ilgili bölümünü doldurur. Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler.
(11) İlde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına 10 uncu maddede belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilir. ..." hükmüne;
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır:
a) İldeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak.
b) Rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmaları neticesinde düzenleyecekleri raporları çalışmaların tamamlanmasından sonra en geç yirmi gün, kapsamlı işlerde ise verilen ek süre içinde eğitim müfettişleri başkanlığına teslim etmek. ..." hükmüne;
"Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön incelemelere yönelik görevlendirme emirleri bu konulara ilişkin usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilir. ..." hükmüne;
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişleri ve eğitim müfettiş yardımcıları, görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup kanuni engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesi zorunludur. Denetim, izleme ve değerlendirme ile inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmalarına tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmakla mükelleftir. Bu kapsamdaki belgelerin örneklerini, bir yolsuzluğun kanıtını oluşturanların ise asıllarını almak, kasa, depo ve ambarları görüp incelemek ve saymak, bunları mühürlemek yetkisine sahiptir. ..." hükmüne; "Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcıları, yürüttükleri rehberlik, denetim, değerlendirme, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının sonuçlarını işin özelliğine göre aşağıdaki rapor çeşitleriyle tespit ederler: ..." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmelikte belirtilen şartlarda, eğitim müfettiş yardımcıları tarafından, mesleğin niteliği de gözetilerek rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini münhasıran yürütülmesinde ve bu hizmetlere yönelik görevlendirmelerin ise usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilmesinde, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olup, yukarıda belirtilen dava konusu olan düzenlemelerde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerinden oluşan Müşterek Heyetçe; duruşma için belirlenen 18/12/2025 günü, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av....'in geldiği görülerek, Danıştay Savcısı...'nun hazır bulunduğu açık duruşmaya başlanıldı. Duruşmada hazır bulunan tarafa usulüne göre söz verilip dinlenildikten ve Savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
Dava tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. ...”, Ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır.”, Ek 41. maddesinde; (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.) “(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar. …” hükümlerine yer verilmiştir.
10/07/2018 günlü, 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 302. maddesinde; “(1) Milli Eğitim Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.”, 320. maddesinde; "(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline, Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel kişilere rehberlik etmek,
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara, faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik etmek,
c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak, süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek,
ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini müfettişler aracılığıyla yapmak,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini müfettişler aracılığıyla yürütmek,
e) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/1 md.) Eğitim müfettişlerinin çalışmalarının koordinasyonu ile rehberlik ve denetim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünlüğü sağlamak,
f) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir.
(3) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin rehberlik ve teftişini sağlamak amacıyla gerekli görülen illerde Bakan onayı ile çalışma merkezleri kurulabilir. Teftiş Kurulu Başkanlığı, Başkan ile Başkanlık birimlerinde ve çalışma merkezlerinde görevli başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarından oluşur. Başkanlığın görev merkezi Ankara’dır. Bu merkez, Başkanlık birimlerinde görevlendirilen müfettişlerin aynı zamanda çalışma merkezidir.
(4) Teftiş Kurulu Başkanlığının ve çalışma merkezlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usul ve esasları, başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri, çalışma merkezlerine dağılımları, merkezler arasında yer değiştirmeleri ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.", 327. maddesinde ise; “(1) Bakanlık, taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçe millî eğitim müdürlükleri, görev ve hizmetleri yürütürken il millî eğitim müdürlüklerine karşı da sorumludur. İl ve ilçelerin sosyal ve ekonomik gelişme durumları, nüfusları ve öğrenci sayıları göz önünde bulundurularak, bu müdürlükler farklı tip ve statülerde kurulabilir ve bunlara farklı yetkiler verilebilir. İş durumuna ve ihtiyaca göre millî eğitim müdürlüklerine bağlı olarak ayrı il ve ilçe birimleri de kurulabilir. (3) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/2 md.) İl milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek üzere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir. Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca maarif müfettişi ve maarif müfettiş yardımcısına denktir." düzenlemeleri bulunmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar, yardımcı veya stajyer unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar.
Bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör ve aktüerler ile bunların yardımcı ve stajyerleri, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nin;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Yönetmelikte geçen; ... t) Öğretmenlik dışı alan: En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanları, ... ee) Yarışma sınavı: Eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavı, ... gg) Yeterlik sınavı: Eğitim müfettişi kadrolarına atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı, ... ifade eder.",
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur. (2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir. (3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.",
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak; a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak, b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak, ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak, şartları aranır. (2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.",
"Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesi esastır. (2) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir: a) Hukuk; %20, 1) Hukukun Temel Kavramları, 2) Hukuk Sistemleri, 3) Anayasa Hukuku, 4) İdare Hukuku, 5) Vergi Hukuku, 6) Ceza Hukuku, 7) Uluslararası Hukuk, 8) Medeni Hukuk, 9) Borçlar Hukuku, 10) Ticaret Hukuku, 11) İcra ve İflas Hukuku. b) İktisat; %20, 1) İktisadın Temel İlkeleri, 2) İktisadi Teoriler, 3) Mikro İktisat, 4) Makro İktisat, 5) İktisadi Gelişme, 6) Uluslararası İktisat. c) Maliye; %20, 1) Maliye Teorisi ve Maliye Politikası, 2) Kamu Maliyesi, 3) Bütçe, 4) Kamu Borçları. ç) Muhasebe ve İşletme; %20, 1) Genel Muhasebe, 2) Mali Tablolar Analizi, 3) Bilanço Analizi ve Teknikleri, 4) İşletme Çeşitleri ve İşletme Yönetimi, 5) İşletme Denetimi ve Finansal Yönetim, 6) İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku. d) Diğer Konular; %20, 1) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, 2) İstatistik, 3) Ölçme ve Değerlendirme, 4) Genel Kültür. ...",
"Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında; "Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Başarılı sayılmak için yazılı sınav puanının yetmiş puandan aşağı olmaması gerekir. Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.",
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır. (2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür. (3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır. (4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir. (5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında; "Yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adaylar, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinin 10. ve 11. fıkralarında; "(10) Rehber eğitim müfettişi ile grup başkanı, eğitim müfettiş yardımcıları hakkında altı aylık dönemler hâlinde görev başında yetiştirme eğitimine göre Ek-2’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcısının Görev Başında Yetiştirme Eğitimi Değerlendirme Formunu düzenleyerek eğitim müfettişleri başkanına sunar. Eğitim müfettişleri başkanı formun kendisiyle ilgili bölümünü doldurur. Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler. (11) İlde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına 10 uncu maddede belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilir.",
"Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan oluşur. Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır.",
"Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Başkanlıkça oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır. (2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanın teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür. (3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adaylar, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hususların her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyon üyelerince ayrı ayrı Ek-4’te yer alan Eğitim Müfettişliği Yeterlik Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır. (4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir. (5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında; "Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar, 23 üncü ve 24 üncü maddelere göre yapılan sınav sonuçlarının duyurulduğu tarihten itibaren en geç bir yıl içinde Sınav Kurulu tarafından belirlenecek tarihte ikinci kez yeterlik sınavına alınır. Bu kapsamda yapılacak yazılı ve sözlü sınavlar 23 üncü ve 24 üncü madde hükümlerine göre yapılır.",
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır: a) İldeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak. b) Rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmaları neticesinde düzenleyecekleri raporları çalışmaların tamamlanmasından sonra en geç yirmi gün, kapsamlı işlerde ise verilen ek süre içinde eğitim müfettişleri başkanlığına teslim etmek. ...",
"Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında; "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön incelemelere yönelik görevlendirme emirleri bu konulara ilişkin usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilir.",
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Eğitim müfettişleri ve eğitim müfettiş yardımcıları, görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup kanuni engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesi zorunludur. Denetim, izleme ve değerlendirme ile inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmalarına tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmakla mükelleftir. Bu kapsamdaki belgelerin örneklerini, bir yolsuzluğun kanıtını oluşturanların ise asıllarını almak, kasa, depo ve ambarları görüp incelemek ve saymak, bunları mühürlemek yetkisine sahiptir.",
"Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddenin 1. fıkrasında; "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcıları, yürüttükleri rehberlik, denetim, değerlendirme, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının sonuçlarını işin özelliğine göre aşağıdaki rapor çeşitleriyle tespit ederler: a) Rehberlik raporu. b) Denetim raporu. 1) Süreç ve sonuç denetim raporu. 2) Performans denetim raporu. 3) Sistem denetim raporu. 4) Mali denetim raporu. 5) Uygunluk denetim raporu. 6) Tematik denetim raporu. 7) Personel denetim raporu. 8) Ders denetim raporu. 9) Öz değerlendirme raporu. 10) Genel denetim raporu. c) İzleme ve değerlendirme raporu. ç) Araştırma raporu. d) İnceleme raporu. e) Suç duyurusu raporu. f) Soruşturma raporu. g) Ön inceleme raporu. ğ) Tevdi raporu. h) Rehberlik ve denetim değerlendirme raporu. ı) Yıllık faaliyet raporu." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I. Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden:
Yönetmeliğin, yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartların düzenlendiği 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) alt bendinde; "Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak" koşuluna yer verilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların dayanaklarını üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar, yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır." kuralına yer verildiği görülmekle, dava konusu edilen Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) alt bendinde yer alan yaş şartının kanuni dayanağının mevcut olduğu, dolayısıyla Yönetmeliğin iptali istenilen bu hükmünde üst hukuk normuna aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
II. Dava konusu Yönetmeliğe yönelik diğer istemler yönünden;
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği; 657 sayılı Kanun'un 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış ve 01/03/2022 günlü, 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesinde; Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin iptali istenilen madde ve ibareleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış olup; 04/06/2024 günlü, 32566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 07/12/2023 günlü, E:2018/117, K:2023/212 sayılı kararıyla, söz konusu ek 24. maddenin 1. fıkrasının, Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı taşımadığından ve KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilmediğinden Anayasa'nın mülga 91. maddesine aykırı bulunarak iptaline; maddenin diğer fıkralarının da, 1. fıkranın iptali nedeniyle uygulanma imkanı kalmadığından 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 4. fıkrası gereğince iptaline karar verilmiştir.
Bu itibarla; dava konusu olan söz konusu düzenlemeler, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulduğundan ve ek 24. madde yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olduğundan, hukuki dayanağı kalmayan dava konusu Yönetmelik hükümlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin dava konusu 4. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendinin, (ee) bendininde geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavı..." ibareleri ile (gg) bendinde geçen "...sözlü sınavı..." ibaresinin; 7. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibarelerinin, 2. fıkrasında geçen "...ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar..." ibaresinin ve 3. fıkrasının; 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde geçen "...veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak," ibaresinin, (ç) bendinde geçen "Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında..." ibaresinin ve aynı maddede "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar" bakımından oluşan eksik düzenlemenin; 10. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının; 11. maddesinin 3. fıkrasında geçen "... Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." ibaresinin; 12. maddesinin; 14. maddesinin 3. fıkrasında geçen "...her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde..." ibaresinin; 19. maddesinin 10. fıkrasında geçen "... Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler." ibaresi ile 11. fıkrasının; 20. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan..." ve "... Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır." ibarelerinin; 24. maddesinin, 26. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınavlar..." ibaresinin; müfettiş yardımcıları yönünden 53. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin; 54. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarına..." ibaresinin; 55. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları" ibaresinin ve maddenin başlığında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarının..." ibaresinin ve 68. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları...." ibaresinin İPTALİNE;
2. Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE;
3. Aşağıda dökümü yapılan...TL yargılama giderinin haklılık oranına göre yarısı olan ...-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yargılama giderinin...-TL'lik kısmı ile ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1185
Karar No : 2025/6069
**DAVACI:** ... Sendikası
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ....
DAVANIN KONUSU: 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin;
1. "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendinin, (ee) bendininde geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavı..." ibareleri ile (gg) bendinde geçen "...sözlü sınavı..." ibaresinin,
2. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibarelerinin, 2. fıkrasında geçen "...ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar..." ibaresinin ve 3. fıkrasının,
3. "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde geçen "...veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak," ibaresinin, (b) bendinin, (ç) bendinde geçen "Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında..." ibaresinin ve aynı maddede "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar" bakımından oluşan eksik düzenlemenin,
4. "Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının,
5. "Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında geçen "... Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." ibaresinin,
6. "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin, maddenin tamamının iptal edilmemesi halinde, aynı maddede "komisyondaki üyeler arasında adayın mensup olduğu sendika temsilcisinin yer almamasına" ilişkin eksik düzenlemenin, 3. fıkrasında geçen "... Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır." ibaresinin,
7. "Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında geçen "...her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde..." ibaresinin,
8. "Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinin 10. fıkrasında geçen "... Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler." ibaresi ile 11. fıkrasının,
9. "Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan..." ve "... Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır." ibarelerinin,
10. "Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinin, maddenin tamamının iptal edilmemesi halinde, aynı maddede "sözlü sınav komisyonunda adayın mensup olduğu sendika temsilcisine yer verilmemesine" ilişkin eksik düzenlemenin, 3. fıkrasında geçen "... Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır." ibaresinin,
11. "Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınavlar..." ibaresinin,
12. "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin eğitim müfettiş yardımcıları yönünden,
13. "Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarına..." ibaresinin,
14. "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları..." ibaresinin ve maddenin başlığında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarının..." ibaresinin,
15. "Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları...." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Davacı sendika tarafından; Yönetmeliğin sözlü sınava ve yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlarla ilgili dava konusu olan maddeler yönünden; Yönetmeliğe dayanak olan mevzuatta eğitim müfettişlerinin, öğretmenlik alanı dışından belirlenebileceğine, müfettiş olmak için yaş sınırı konulabileceğine ve eğitim müfettişi yardımcılarına yeterlilik belgesi verilmeden inceleme ve denetim yetkisi verilebileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı; yarışma ve yeterlilik sınavlarında yazılı sınav koşulunun yanında sözlü sınav yapılması koşulu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu;
Genel olarak bakıldığında; Yönetmeliğin, dayanağı olan mevzuata aykırı hükümler içerdiği, öğretmen olmayan ve Bakanlık kadrolarında çalışmamış olan kimselere sadece 4 yıllık lisans eğitiminden sonra eğitim müfettişi olma imkanının getirildiği, alan dışından atama yapılacak kimselere eşitlik ilkesine aykırı olarak öğretmen kökenli adaylara nazaran daha elverişli imkanların verildiği, fırsat eşitliğine aykırı koşulların, aynı iş için ayrı sınav konularına ilişkin sınav yapılması şeklinde hükümlerin getirildiği, öğretmenlerin müfettiş olmasının yaş sınırlamasıyla zorlaştırıldığı, eğitim müfettişi yardımcılarına eğitimleri tamamlanmadan ve yeterlilikleri dahi tescil edilmeden denetim yetkisi dahil müfettişlere tanınan tüm yetki ve görevlerin verildiği, sözlü sınav uygulamasının kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı şekilde koşul olarak getirildiği, sözlü sınav komisyonlarında sendika temsilcisine yer verilmediği, sınav sonuçlarının şeffaflık ilkelerine uygun olarak açıklanmasına engel hükümler getirildiği;
Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar bakımından alan dışından atama yapılmasının kabul edilmesinin, hukuka ve Yönetmeliğin dayandığı mevzuata aykırı olduğu; Bakanlık mevzuatında öğretmenlik bir ihtisas mesleği olmak yanında aynı zamanda Bakanlık kadrolarında her kademede görev almak için temel meslek ve çalışma alanı olarak belirlendiği, son zamanlarda öğretmenlik mesleğinin temel meslek olmasına karşı düzenlemelerin arttığı ve öğretmenleri her bakımdan öğretmen olmayanlar tarafından denetlenen ve yönetilen haline getirme çabasının söz konusu olduğu;
Alan dışı atamalar için, "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak" şeklinde belirlenen kriterin hukuka aykırı olduğu, milli eğitim mevzuatını anlamak ve uygulamak için alanda öğretmenlik yapmak gerektiği, yani öğretmenler arasından müfettiş atamak için 8 yıllık hizmet süresi ve Bakanlık kadrolarında halen görev yapmak şartlarının getirildiği, ancak alan dışından atanacaklar bakımından bu şartların öngörülmediği, Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında öğretmen olarak görev yapmayanların, üstelik öğretmen olma koşullarına sahip değilken öğretmenlerle aynı koşullarda yarışmaya girmesinin önünün açılması bir hata olup, öğretmen olmayan ve hiç öğretmenlik yapmayan kimselere öğretmenleri ve tüm Bakanlık personelini denetleme yetkisi verilmesinin açıkça hukuk dışı olduğu;
Diğer yandan tüm adaylar bakımından getirilen "Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak" hükmünün de hukuka aykırı olduğu; Yönetmeliğin dayandığı mevzuatta bu şekilde bir yaş sınırının bulunmadığı, zaten Bakanlık kadrolarında görev yapan ve en az 8 yıl hizmeti bulunan öğretmenlerin, sanki yeni işe alınıyorlarmış gibi yaş sınırlamasına tabi tutulmasının ve bu yaş sınırının da 35 yaş olarak belirlenmiş olmasının hizmetin gereklerine ve kamu yararına da aykırı olduğu, Bakanlık müfettişlerinin tecrübeli olması gerekmekte ise de 35 yaşından gün almamış olmalarına ilişkin kısıtlama getirilmesinin hatalı olduğu; esasen alan dışından yapılacak atamalar için muhtemelen öngörülen bu yaş şartının öğretmenler için de uygulanacak olması kariyer ve liyakat sahibi ve tecrübeli öğretmenlerin müfettiş olmasını engelleyen bir şart olduğunun açıkça görüldüğü, son yıllarda zaten öğretmenliğe geç yaşta atamaların yoğunlaştığı, bu dönemde öğretmenlere 35 yaş şartının getirilmiş olması öğretmenlerin müfettiş olamayacağının dolaylı olarak kabulü anlamına geleceği;
Adaylık süresini özel öğretim kurumlarında geçirenler bakımından Yönetmelikte düzenleme yapılmadığı, adaylık süresini özel öğretim kurumlarında geçirmiş sayılan ve sonradan Bakanlıkta resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar bakımından eksik düzenleme bulunduğu;
Yönetmeliğin 10. ve 11. maddeleri yönünden, eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesinin de hukuka aykırı olduğu; aynı işi yapacak olan adayların farklı konu ağırlıklarına göre sınava tabi tutulmalarının kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun olmadığı;
Yönetmeliğin 12. maddesi yönünden, sözlü sınavlarda baraj puanına yer verilmesi ve baraj puanının 70 puan olarak çok yüksek şekilde belirlenmiş olmasının hukuka aykırı olduğu, sözlü sınav yapılmasına ilişkin düzenleme kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğundan Yönetmelikte buna ilişkin olarak yapılan düzenlemelerin de iptali gerektiği; sözlü sınav komisyonunda sendika temsilcisine yer verilmemiş olması yönünden eksik düzenleme bulunduğu;
Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden, yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adayların, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde ilan edilmesi hukuka aykırı olup, adayların girdikleri sınav sonucunda diğer adayların sonuçlarına erişim imkanı tanınmamasının şeffaflık ilkesine, aydınlanma hakkına uygun olmadığı;
Yönetmeliğin eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi ile görev ve yetkilerine ilişkin dava konusu olan maddelerle ilgili olarak; ilde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına Yönetmeliğin 10. maddesinde belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilmesine yönelik düzenlemenin de hukuka aykırı olduğu, özellikle alan dışından atanan adayların yetiştirme süresi bitmeden ve yeterlilik sınavına dahi girmeden alanı daha tanımadan öğretmenler ve diğer Bakanlık personelinin denetleme yetkisi verilmesinin kabul edilemez olduğu;
Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri belirlenirken eğitim müfettiş yardımcılarına ildeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak görevi verilmesinin, yine bu kapsamda eğitim müfettişi yardımcılarına görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetki verilmesinin de açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından;
Yönetmeliğin 4. ve 7. maddeleri yönünden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesindeki hükümlere göre, taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılık kadrolarına, öğretmenlik alanı dışındaki alandan yani en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanlardan da atama yapılacağının hükme bağlanmış olması nedeniyle, Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinde öğretmenlik dışı alan tanımına yer verildiği;
Atıf yapılan ve kıyasen uygulanması hükme bağlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 'Uzman istihdamı' başlıklı ek 41. maddesiyle; taşra teşkilatı olan il milli eğitim müdürlüklerine ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmalarında; özel yarışma sınavının olacağı, yarışma sınavının merkezi sınav sonuçlarına göre yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşacağı; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şartının olduğu, eğitim müfettiş yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmak ve yeterlik sınavında başarılı olmak şartıyla eğitim müfettişliği kadrolarına atanmalarının hükme bağlandığı, eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile eğitim müfettişi ve eğitim yardımcılarıyla ilgili diğer hususların hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği;
Hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ve personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına, Yönetmelikte yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 8. maddesi yönünden, Yönetmelikteki söz konusu yaş sınırıyla ilgili düzenlemenin, Bakanlığın takdir hakkından ziyade 657 sayılı Kanun’un ek 40. maddesinde yer verilen hükme dayalı olarak gerçekleştirildiği;
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesinde, taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecek eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına, öğretmenlik alanı dışındaki alandan yani en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlardan son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan alan adayların başvuruda bulunabileceğine yer verildiği;
Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, yazılı sınav için başvuruda gerekli olan öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar yönünden, süre hesabında aday öğretmenlikte geçen sürelerin dahil edildiği, yine aynı maddenin ikinci fıkrasında, "Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmi ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler … bu süreleri birlikte değerlendirilir." denilerek adaylık süresini özel öğretim kurumlarında tamamlayıp halen Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanların başvuruda bulanabileceklerinin hükme bağlandığı;
Yönetmeliğin 10. maddesi yönünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 41. maddesi uyarınca; eğitim müfettiş yardımcılığına atanacak olanlar için müfettişlik mesleğinin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav konularının; öğrenim alanı itibariyle farklı alandan mezun adayların bilgi düzeylerinin de farklı olmasından dolayı hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumlarından mezun adaylar için farklı; öğretmenlik alanından mezun adaylar için farklı olarak belirlenmesi ve yazılı sınavın değerlendirilmesinin de adayın kendi alanına göre yapılmasında kamu yararı olup, yazılı sınav konularının ayrı ayrı olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 11. maddesi yönünden, atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Kanun’un "Uzman istihdamı' başlıklı ek 41. maddesinde, eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe alınmadaki yarışma sınavının yazılı ve sözlü veya merkezi sınav sonuçlarına (KPSS) göre yalnızca sözlü sınavdan oluşacağı, değerlendirmenin nasıl olacağı ve sözlü sınavına ne kadar adayın çağrılacağı hükme bağlanmış, buna ilişkin düzenlemeye de Yönetmelikte yer verildiği;
Yönetmeliğin 12. maddesi yönünden, sözlü sınav komisyonu üyelerinin müfettişlik mesleği ile ilgili belirli bir birikime sahip olduğu, bu bağlamda sözlü sınav komisyonu üyelerinin niteliklerinin açık bir şekilde düzenlendiği, komisyon başkanı ile üyelerinin görevlendirilmesi Bakan onayına bağlanmış olup, dava konusu edilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusunun açık ve net olarak ortaya konulması gerektiği, seçenekli ya da dava konusu istemin tespitinin yargı yerine bırakılması istemleri, uyuşmazlık konusunu belirsiz kılacağından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı; diğer taraftan, üst hukuk normunda, sınav kurulunda sendika temsilcisine yer verilmesi gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığı;
Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden, adayların rızaları alınmaksızın sınav sonuçlarının internet aracılığıyla ya da başka araçlarla kamuoyuyla paylaşılmasının, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olmayacağından, söz konusu Yönetmelik ile eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazanan her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edileceği şeklinde düzenleme yapıldığı, kişisel verilerin, internet ortamında ya da diğer fiziki ortamlarda ilanı halinde üçüncü kişiler tarafından tüm unsurlarıyla bilinir hale gelmesinde kamu yararı olmadığı;
Yönetmeliğin 20. ve 26. maddeleri yönünden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi hükümlerine göre, Yönetmelikte düzenleme yapıldığı; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ve personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına, Yönetmelikte yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 24. maddesi yönünden, 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesindeki adayların değerlendirilmesine ilişkin esaslar dikkate alınarak, Yönetmeliğin 24. maddesinde düzenlemelere yer verildiği; dava konusunun açık ve net olarak ortaya konulması gerekmekte olup, seçenekli ya da dava konusu istemin tespitinin yargı yerine bırakılması istemleri, uyuşmazlık konusunu belirsiz kılacağından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayacağı; diğer taraftan, üst hukuk normunda sınav kurulunda sendika temsilcisine yer verilmesi gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığı;
Yönetmeliğin 19. maddesi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkilerine ilişkin dava konusu olan maddelerle ilgili olarak; eğitim müfettiş yardımcılarının üç yıllık yetiştirme programının hazırlayıcı eğitim, görev başında yetiştirme ve yeterlik eğitimi olmak üzere üç aşama olarak belirlendiği, göreve alınan eğitim müfettiş yardımcılarına daha çok kıdemli eğitim müfettişlerinin rehberliğinde mesleğin öğretilmesi yoluna gidildiği, yeterli sayıda eğitim müfettişinin olmadığı durumlarda bir rehber eğitim müfettişinin sorumluluğuna birden fazla eğitim müfettiş yardımcısının verilebileceği; rehber eğitim müfettişinin eğitim müfettiş yardımcısı ile aynı alandan olacağı; aynı alandan eğitim müfettişi olmaması durumunda farklı alanlardan da rehber eğitim müfettişi görevlendirmesi yapılabileceği; yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabileceği hususlarına Yönetmelikte yer verildiği;
Bu durumda, Yönetmelik düzenlemesiyle belli bir yetiştirme programından sonra eğitim müfettiş yardımcıları tarafından, mesleğin niteliği de gözetilerek rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının yürütülmesinde; bu çalışmalara yönelik görevlendirmelerin ise usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinden; 4. maddesinin 1. fıkrasının (ee) alt bendinde geçen "...ve sözlü..." ibaresi ile cümlenin devamındaki "...sözlü..." ibaresi ve (gg) alt bendinde geçen "...ve sözlü..." ibaresinin, 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, 12. maddesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde geçen "...ve sözlü..." ibaresi ile ikinci cümlesinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1110, K:2025/1280 sayılı kararıyla; 7. maddenin 1. ve 2. fıkraları ise Danıştay İkinci Dairesinin 18/12/2025 günlü, E:2022/1332, K:2025/6068 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bu maddelere yönelik istemler hakkında karar verilmesine yer olmadığına; 8. maddesin 1. fıkrasının (b) bendi yönünden davanın reddine; diğer madde ve ibarelerin ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI:...
DÜŞÜNCESİ : 01/03/2022 tarihli, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin çeşitli maddelerinin iptali istenilmektedir.
İdarenin; kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personelin bir hizmet biriminde uzun süre görev yapmasının, gerek personel ve gerekse hizmet yönünden ortaya çıkartabileceği olumsuzlukları gidermek amacıyla, personel arasında herhangi bir nedenle ayrıma yol açmamak için objektif ölçütler getirilecek ve çalışma süresini dolduran personelin görevleri ile görev unvanlarının net biçimde belirlenecek şekilde yer değiştirme uygulamalarını kapsayacak düzenlemeler yapması gerektiği kuşkusuzdur.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan "Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği" 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
1- Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; …, t) Öğretmenlik dışı alan: En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanları, …, ee) Yarışma sınavı: Eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavı, …, gg) Yeterlik sınavı: Eğitim müfettişi kadrolarına atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı, …, ifade eder.” hükmüne;
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur.
(2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.” hükmüne;
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; “(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak,...
şartları aranır.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.” hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı; sözlü sınavda adayların; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu; özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı; genel yetenek ve genel kültürü; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden değerlendirileceği; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde ve buna esas alınan tanımlamalarda, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca; Yönetmeliğin, yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartları düzenleyen 8. maddesinde "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlara" yer verilmemesi ile sözlü sınavı düzenleyen 12. maddesinde "komisyondaki üyeler arasında adayın mensup olduğu sendika temsilcisine" yer verilmemesi eksik düzenleme olarak görülmemiştir.
2- Yönetmeliğin "Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesi esastır.
(2) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir:
a) Hukuk; %20, ... b) İktisat; %20, ... c) Maliye; %20, ... ç) Muhasebe ve İşletme; %20, ... d) Diğer Konular; %20, ...
(3) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir: ..." hükmüne;
"Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında; "(3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Başarılı sayılmak için yazılı sınav puanının yetmiş puandan aşağı olmaması gerekir. Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar arasından eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına alımlarının özel yarışma sınavı ile yapılacağı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan; atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edileceği, ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamayacağı, yazılı sınavın, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılacağı, yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar adayın sözlü sınava çağrılacağı öngörülmüştür.
Yönetmelikte, üst hukuk normları çerçevesinde, eğitim müfettiş yardımcılığı kadrolarına alımlarda, alım kaynaklarına göre mezuniyetleri farklı olması nedeniyle, hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar için yazılı sınav konuları farklı olarak belirlenmiş olup; bu duruma bağlı olarak yazılı sınav sonuçlarının, sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listeleneceği ve yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı adayın sözlü sınava girmeye hak kazanacağı öngörülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
3- Yönetmeliğin "Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinde; "... (3) Yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adaylar, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Adayların rızaları alınmaksızın sınav sonuçlarının internet aracılığıyla ya da başka araçlarla kamuoyuyla paylaşılmasının, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olmayacağı sebebiyle, eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazanan her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edileceği şeklinde Yönetmelikte düzenleme yapıldığı açık olup; ibarede, üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
4- Yönetmeliğin "Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan oluşur. Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır. (2) ... " hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Başkanlıkça oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanın teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adaylar, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hususların her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyon üyelerince ayrı ayrı Ek-4’te yer alan Eğitim Müfettişliği Yeterlik Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir." hükmüne;
"Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar, 23 üncü ve 24 üncü maddelere göre yapılan sınav sonuçlarının duyurulduğu tarihten itibaren en geç bir yıl içinde Sınav Kurulu tarafından belirlenecek tarihte ikinci kez yeterlik sınavına alınır. Bu kapsamda yapılacak yazılı ve sözlü sınavlar 23 üncü ve 24 üncü madde hükümlerine göre yapılır. (2) ..." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, eğitim müfettiş yardımcılığına atananların, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanabilmesi en az üç yıl çalışmak zorunda oldukları; bu süreçte eğitim müfettiş yardımcılarının, hazırlayıcı eğitim, görev başında yetiştirme ve yeterlik eğitimi olmak üzere üç bölümden oluşan üç yıllık yetiştirme programına tabi oldukları açıktır.
Yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşan yeterlik sınavının ise; eğitim müfettiş yardımcılarının, yetiştirme döneminde eğitim amacıyla verilen mevzuat bilgilerini ve buna ilişkin uygulamaları, rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme gibi konularla anlatım ve yorumlama yeteneği, tutum ve davranış, temsil yeteneği gibi konularda edindikleri kazanımları, ölçmek amacıyla yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca; Yönetmeliğin yeterlilik sınavına ilişkin sözlü sınavı düzenleyen 24. maddesinde "sözlü sınav komisyonunda adayın mensup olduğu sendika temsilcisine" yer verilmemesi eksik düzenleme olarak görülmemiştir.
5- Yönetmeliğin "Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinde; "... (10) Rehber eğitim müfettişi ile grup başkanı, eğitim müfettiş yardımcıları hakkında altı aylık dönemler hâlinde görev başında yetiştirme eğitimine göre Ek-2’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcısının Görev Başında Yetiştirme Eğitimi Değerlendirme Formunu düzenleyerek eğitim müfettişleri başkanına sunar. Eğitim müfettişleri başkanı formun kendisiyle ilgili bölümünü doldurur. Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler.
(11) İlde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına 10 uncu maddede belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilir. ..." hükmüne;
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır:
a) İldeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak.
b) Rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmaları neticesinde düzenleyecekleri raporları çalışmaların tamamlanmasından sonra en geç yirmi gün, kapsamlı işlerde ise verilen ek süre içinde eğitim müfettişleri başkanlığına teslim etmek. ..." hükmüne;
"Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön incelemelere yönelik görevlendirme emirleri bu konulara ilişkin usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilir. ..." hükmüne;
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişleri ve eğitim müfettiş yardımcıları, görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup kanuni engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesi zorunludur. Denetim, izleme ve değerlendirme ile inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmalarına tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmakla mükelleftir. Bu kapsamdaki belgelerin örneklerini, bir yolsuzluğun kanıtını oluşturanların ise asıllarını almak, kasa, depo ve ambarları görüp incelemek ve saymak, bunları mühürlemek yetkisine sahiptir. ..." hükmüne; "Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcıları, yürüttükleri rehberlik, denetim, değerlendirme, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının sonuçlarını işin özelliğine göre aşağıdaki rapor çeşitleriyle tespit ederler: ..." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmelikte belirtilen şartlarda, eğitim müfettiş yardımcıları tarafından, mesleğin niteliği de gözetilerek rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini münhasıran yürütülmesinde ve bu hizmetlere yönelik görevlendirmelerin ise usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilmesinde, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olup, yukarıda belirtilen dava konusu olan düzenlemelerde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerinden oluşan Müşterek Heyetçe; duruşma için belirlenen 18/12/2025 günü, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av....'in geldiği görülerek, Danıştay Savcısı...'nun hazır bulunduğu açık duruşmaya başlanıldı. Duruşmada hazır bulunan tarafa usulüne göre söz verilip dinlenildikten ve Savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
Dava tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. ...”, Ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır.”, Ek 41. maddesinde; (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.) “(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar. …” hükümlerine yer verilmiştir.
10/07/2018 günlü, 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 302. maddesinde; “(1) Milli Eğitim Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.”, 320. maddesinde; "(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline, Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel kişilere rehberlik etmek,
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara, faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik etmek,
c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak, süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek,
ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini müfettişler aracılığıyla yapmak,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini müfettişler aracılığıyla yürütmek,
e) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/1 md.) Eğitim müfettişlerinin çalışmalarının koordinasyonu ile rehberlik ve denetim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünlüğü sağlamak,
f) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir.
(3) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin rehberlik ve teftişini sağlamak amacıyla gerekli görülen illerde Bakan onayı ile çalışma merkezleri kurulabilir. Teftiş Kurulu Başkanlığı, Başkan ile Başkanlık birimlerinde ve çalışma merkezlerinde görevli başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarından oluşur. Başkanlığın görev merkezi Ankara’dır. Bu merkez, Başkanlık birimlerinde görevlendirilen müfettişlerin aynı zamanda çalışma merkezidir.
(4) Teftiş Kurulu Başkanlığının ve çalışma merkezlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usul ve esasları, başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri, çalışma merkezlerine dağılımları, merkezler arasında yer değiştirmeleri ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.", 327. maddesinde ise; “(1) Bakanlık, taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçe millî eğitim müdürlükleri, görev ve hizmetleri yürütürken il millî eğitim müdürlüklerine karşı da sorumludur. İl ve ilçelerin sosyal ve ekonomik gelişme durumları, nüfusları ve öğrenci sayıları göz önünde bulundurularak, bu müdürlükler farklı tip ve statülerde kurulabilir ve bunlara farklı yetkiler verilebilir. İş durumuna ve ihtiyaca göre millî eğitim müdürlüklerine bağlı olarak ayrı il ve ilçe birimleri de kurulabilir. (3) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/2 md.) İl milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek üzere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir. Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca maarif müfettişi ve maarif müfettiş yardımcısına denktir." düzenlemeleri bulunmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar, yardımcı veya stajyer unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar.
Bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör ve aktüerler ile bunların yardımcı ve stajyerleri, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nin;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Yönetmelikte geçen; ... t) Öğretmenlik dışı alan: En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan alanları, ... ee) Yarışma sınavı: Eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavı, ... gg) Yeterlik sınavı: Eğitim müfettişi kadrolarına atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı, ... ifade eder.",
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur. (2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir. (3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.",
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak; a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak, b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak, ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak, şartları aranır. (2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.",
"Yazılı sınav konuları ve puan ağırlıkları" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Eğitim müfettiş yardımcılığı yazılı sınav konularının; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları ile öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından ayrı ayrı belirlenmesi esastır. (2) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir: a) Hukuk; %20, 1) Hukukun Temel Kavramları, 2) Hukuk Sistemleri, 3) Anayasa Hukuku, 4) İdare Hukuku, 5) Vergi Hukuku, 6) Ceza Hukuku, 7) Uluslararası Hukuk, 8) Medeni Hukuk, 9) Borçlar Hukuku, 10) Ticaret Hukuku, 11) İcra ve İflas Hukuku. b) İktisat; %20, 1) İktisadın Temel İlkeleri, 2) İktisadi Teoriler, 3) Mikro İktisat, 4) Makro İktisat, 5) İktisadi Gelişme, 6) Uluslararası İktisat. c) Maliye; %20, 1) Maliye Teorisi ve Maliye Politikası, 2) Kamu Maliyesi, 3) Bütçe, 4) Kamu Borçları. ç) Muhasebe ve İşletme; %20, 1) Genel Muhasebe, 2) Mali Tablolar Analizi, 3) Bilanço Analizi ve Teknikleri, 4) İşletme Çeşitleri ve İşletme Yönetimi, 5) İşletme Denetimi ve Finansal Yönetim, 6) İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku. d) Diğer Konular; %20, 1) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, 2) İstatistik, 3) Ölçme ve Değerlendirme, 4) Genel Kültür. ...",
"Yazılı sınav" başlıklı 11. maddesinin 3. fıkrasında; "Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Başarılı sayılmak için yazılı sınav puanının yetmiş puandan aşağı olmaması gerekir. Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.",
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır. (2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür. (3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır. (4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir. (5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Yarışma sınavının değerlendirilmesi, ilânı ve geçerlik süresi" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında; "Yarışma sınavı sonucunda eğitim müfettiş yardımcılığına atanma hakkı kazananlar ile yedek adaylar, başarı listesinin belirlendiği tarihi takip eden üç gün içinde her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Eğitim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi" başlıklı 19. maddesinin 10. ve 11. fıkralarında; "(10) Rehber eğitim müfettişi ile grup başkanı, eğitim müfettiş yardımcıları hakkında altı aylık dönemler hâlinde görev başında yetiştirme eğitimine göre Ek-2’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcısının Görev Başında Yetiştirme Eğitimi Değerlendirme Formunu düzenleyerek eğitim müfettişleri başkanına sunar. Eğitim müfettişleri başkanı formun kendisiyle ilgili bölümünü doldurur. Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler. (11) İlde yeterli sayıda eğitim müfettişi bulunmaması halinde eğitim müfettiş yardımcılarına 10 uncu maddede belirtilen şart aranmadan da bağımsız olarak rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini yürütme görevi verilebilir.",
"Yeterlik sınavı" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan oluşur. Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır.",
"Sözlü sınav" başlıklı 24. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Başkanlıkça oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır. (2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanın teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür. (3) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adaylar, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hususların her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyon üyelerince ayrı ayrı Ek-4’te yer alan Eğitim Müfettişliği Yeterlik Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyon üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır. (4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir. (5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında; "Yeterlik sınavına girmeyenler ile başarılı olamayanlar, 23 üncü ve 24 üncü maddelere göre yapılan sınav sonuçlarının duyurulduğu tarihten itibaren en geç bir yıl içinde Sınav Kurulu tarafından belirlenecek tarihte ikinci kez yeterlik sınavına alınır. Bu kapsamda yapılacak yazılı ve sözlü sınavlar 23 üncü ve 24 üncü madde hükümlerine göre yapılır.",
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 53. maddesinde; "(1) Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır: a) İldeki her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarının rehberlik, iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarını yapmak. b) Rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmaları neticesinde düzenleyecekleri raporları çalışmaların tamamlanmasından sonra en geç yirmi gün, kapsamlı işlerde ise verilen ek süre içinde eğitim müfettişleri başkanlığına teslim etmek. ...",
"Görevlendirme emirleri" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında; "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarına rehberlik, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön incelemelere yönelik görevlendirme emirleri bu konulara ilişkin usulünce alınacak onaylara dayalı olarak eğitim müfettişleri başkanı tarafından verilir.",
"Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcılarının bilgi ve belge isteme yetkileri" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Eğitim müfettişleri ve eğitim müfettiş yardımcıları, görevleri sırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup kanuni engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesi zorunludur. Denetim, izleme ve değerlendirme ile inceleme, soruşturma, ön inceleme çalışmalarına tabi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmakla mükelleftir. Bu kapsamdaki belgelerin örneklerini, bir yolsuzluğun kanıtını oluşturanların ise asıllarını almak, kasa, depo ve ambarları görüp incelemek ve saymak, bunları mühürlemek yetkisine sahiptir.",
"Düzenlenecek raporların çeşidi ve kapsamı" başlıklı 68. maddenin 1. fıkrasında; "Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcıları, yürüttükleri rehberlik, denetim, değerlendirme, inceleme, soruşturma ve ön inceleme çalışmalarının sonuçlarını işin özelliğine göre aşağıdaki rapor çeşitleriyle tespit ederler: a) Rehberlik raporu. b) Denetim raporu. 1) Süreç ve sonuç denetim raporu. 2) Performans denetim raporu. 3) Sistem denetim raporu. 4) Mali denetim raporu. 5) Uygunluk denetim raporu. 6) Tematik denetim raporu. 7) Personel denetim raporu. 8) Ders denetim raporu. 9) Öz değerlendirme raporu. 10) Genel denetim raporu. c) İzleme ve değerlendirme raporu. ç) Araştırma raporu. d) İnceleme raporu. e) Suç duyurusu raporu. f) Soruşturma raporu. g) Ön inceleme raporu. ğ) Tevdi raporu. h) Rehberlik ve denetim değerlendirme raporu. ı) Yıllık faaliyet raporu." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I. Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden:
Yönetmeliğin, yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartların düzenlendiği 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) alt bendinde; "Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak" koşuluna yer verilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların dayanaklarını üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar, yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır." kuralına yer verildiği görülmekle, dava konusu edilen Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) alt bendinde yer alan yaş şartının kanuni dayanağının mevcut olduğu, dolayısıyla Yönetmeliğin iptali istenilen bu hükmünde üst hukuk normuna aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
II. Dava konusu Yönetmeliğe yönelik diğer istemler yönünden;
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği; 657 sayılı Kanun'un 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış ve 01/03/2022 günlü, 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesinde; Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin iptali istenilen madde ve ibareleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış olup; 04/06/2024 günlü, 32566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 07/12/2023 günlü, E:2018/117, K:2023/212 sayılı kararıyla, söz konusu ek 24. maddenin 1. fıkrasının, Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı taşımadığından ve KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilmediğinden Anayasa'nın mülga 91. maddesine aykırı bulunarak iptaline; maddenin diğer fıkralarının da, 1. fıkranın iptali nedeniyle uygulanma imkanı kalmadığından 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 4. fıkrası gereğince iptaline karar verilmiştir.
Bu itibarla; dava konusu olan söz konusu düzenlemeler, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulduğundan ve ek 24. madde yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olduğundan, hukuki dayanağı kalmayan dava konusu Yönetmelik hükümlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin dava konusu 4. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendinin, (ee) bendininde geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavı..." ibareleri ile (gg) bendinde geçen "...sözlü sınavı..." ibaresinin; 7. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibarelerinin, 2. fıkrasında geçen "...ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar..." ibaresinin ve 3. fıkrasının; 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde geçen "...veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak," ibaresinin, (ç) bendinde geçen "Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında..." ibaresinin ve aynı maddede "adaylık süresini özel eğitim kurumlarında tamamlamış sayılan ve şu anda resmi eğitim kurumlarında öğretmenlik yapanlar" bakımından oluşan eksik düzenlemenin; 10. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının; 11. maddesinin 3. fıkrasında geçen "... Yazılı sınav sonuçları, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve atama alanları itibarıyla öğretmenler için ayrı ayrı listelenir. Yazılı sınavda alanları itibarıyla en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının iki katı aday sözlü sınava girmeye hak kazanır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." ibaresinin; 12. maddesinin; 14. maddesinin 3. fıkrasında geçen "...her adayın kendi sınav sonucunu görebileceği şekilde..." ibaresinin; 19. maddesinin 10. fıkrasında geçen "... Söz konusu forma dayalı olarak yeterli oldukları belirlenen eğitim müfettiş yardımcıları başkanın önerisi, il millî eğitim müdürünün uygun görüşü ve valinin onayı ile rehberlik ve iş başında yetiştirme, denetim, izleme ve değerlendirme, araştırma, inceleme, soruşturma ve ön inceleme hizmetlerini bağımsız olarak yürütmekle yetkili kılınabilirler." ibaresi ile 11. fıkrasının; 20. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan..." ve "... Sözlü sınav yazılı sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az yirmi iş günü sonra yapılır." ibarelerinin; 24. maddesinin, 26. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü sınavlar..." ibaresinin; müfettiş yardımcıları yönünden 53. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin; 54. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarına..." ibaresinin; 55. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları" ibaresinin ve maddenin başlığında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcılarının..." ibaresinin ve 68. maddesinin 1. fıkrasında geçen "...ve eğitim müfettiş yardımcıları...." ibaresinin İPTALİNE;
2. Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE;
3. Aşağıda dökümü yapılan...TL yargılama giderinin haklılık oranına göre yarısı olan ...-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yargılama giderinin...-TL'lik kısmı ile ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.