Danıştay2. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 2. Daire E.2022/1741 K.2025/6070
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1741
Karar No : 2025/6070
**DAVACI:** ... Sen
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU: 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin;
1. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibareleri ile 2. fıkrasında yer alan "...en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin,
2. "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin,
3. "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin,
4. "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı sendika tarafından; Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrası ve 12. maddesi yönünden; sözlü sınav sisteminin, objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olmayan, her türlü suistimale ve ayrımcılığa açık, denetlenmesi imkânsız bir sınav şekli olup, eğitim müfettişlerinin seçilme ve atama işlemlerinin, sözlü sınav sonucuna göre yapılmasının hukuka aykırı olduğu; memur eliyle yapılan tüm iş ve işlemlerin kariyer ve liyakat yönünden uygun kişiler eliyle yapılmasının sağlanabilmesi için objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun, denetime elverişli bir sınav sisteminin getirilmesi gerektiği, bunun eşitlik ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğu; en objektif seçme sınavı olan yazılı sınav yerine belirleyici olarak sözlü sınavın getirilmesinin yapılan atamaları her zaman şaibeli hale getireceği; sözlü sınav yapılacaksa dahi daha önce verilmiş yargı kararları dikkate alınarak, yazılı sınavın yanında objektif ve yargı denetimine tabi olabilecek şekilde yapılması gerektiği (Danıştay İkinci Dairesinin 29/04/2014 günlü, E:2013/10363 sayılı yürütmeyi durdurma kararı); Danıştayın yerleşik içtihatları gereğince, eğitim müfettişliğine yapılacak atamalarda, kariyer ve liyakat ilkelerinin uygulanması, kamu hizmetleri görevlerine girmede bütün kamu görevlilerine eşit imkânların verilmesi gerektiği;
Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası yönünden; bu maddeyle birlikte eğitim fakültesinden mezun olmamış ve öğretmenlik mesleği ile herhangi bir ilgisi bulunmayan kişilerin de eğitim müfettişi olmalarının önü açıldığı; 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun 3. maddesinde, öğretmenliğin bir ihtisas mesleği olduğunun vurgulandığı; eğitim ve öğretim sınıfında çalışmamış, herhangi bir eğitim almamış kişilerin, öğretmenin alanındaki yeterliliğini; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyini inceleyip değerlendirmesinin mümkün olmadığı; eğitimin ve öğretimin özünü, uygulamanın ne olduğunu, olayların pedogojik değerlendirmesini yapamayacak kişilerin, müfettiş olarak görev yapmalarını beklemenin doğru bir yaklaşım olmadığı;
Yönetmeliğin 8. maddesi yönünden; Milli Eğitim Bakanlığının müfettiş ihtiyacına göre müfettiş yardımcılığı sınavı açmakta olduğu, bu nedenle her yıl sınav açılmadığı gerçeğinden ve de eğitim kökenli adaylarda en az sekiz yıllık hizmet süresi arandığından dolayı 35 yaş sınırının müfettiş yardımcılığı sınavına girme hakkı kazanmada ciddi anlamda hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan çok yönlü adaletsizlik ve eşitsizliklere sebebiyet vereceği;
657 sayılı Kanun'un ek 40. maddesi ile, sadece yaş sınırlaması getirildiği, bunun dışında herhangi bir ek şart belirleme yetkisinin idarelere tanınmadığı, halen Bakanlık kadrolarında görev yapan öğretmenlerde 8 yıl çalışma şartı arayan davalı idarenin, öğretmenlik mesleği ile ilgisi bulunmayan bölümlerden yapacağı alımlarda herhangi bir mezuniyet yıl şartı veyahut tecrübe şartı aramadığı; yani işletme fakültesinden yeni mezun olmuş bir kişi müfettiş yardımcısı olabilecekken bir öğretmenin bu sınava katılabilmek için en az 8 yıl Bakanlığın kendi bünyesinde görev yapmış olma şartına tabi tutulduğu;
Davalı idarece her yıl kısıtlı sayıda öğretmen ataması yapılmakta olduğu, eğitim fakültelerinden mezun olan öğretmen adaylarının yıllarca atama beklediği, bu nedenle eğitim fakültesinden mezun olan bir öğretmen adayının, mezuniyetinin akabinde hemen atanmadığı takdirde müfettiş yardımcılığı sınavına meslek hayatı boyunca hiç katılamayacağı, dolayısıyla hiçbir şekilde müfettiş olamayacağı; bu sınavların her yıl yapılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, en iyi ihtimalle 8 yıl şartı nedeniyle bir öğretmenin belki bu sınava meslek hayatında bir kere katılabileceği; yaş kısıtlaması bulunan müfettiş yardımcılığı için ayrıca 8 yıl çalışma süresinin eklenmesinin, öğretmenler ile eğitim fakültesinden mezun olmayan kişiler arasında eşitsizliğin doğmasına neden olduğu;
Yönetmeliğin 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendi yönünden; ders denetiminin, bir öğretim kurumunda, öğretmenin öğrenci ile karşı karşıya bulunduğu ve öğretim yaptığı sırada davranışlarının gözlenmesi, ders öncesi ve sonrası etkinliklerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi için yapılan denetim olduğu; müfettişlerce ders esnasında bir öğretmenin değerlendirilmesi, hele ki pedogojik olarak eğitim almayanlarca değerlendirilmesinin hiçbir mantıklı yanı bulunmadığı, ders denetimlerinin öğretmenler üzerinde bir baskı olarak görüldüğü ve uygulandığı, kaldı ki, 40 dakikalık denetimle öğretmenin kontrol edilmesinin de mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrası ve 12. maddesi yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Uzman istihdamı” başlıklı ek 41. maddesine dayanılarak yapılan dava konusu düzenlemelerde, dayanağı olan üst hukuk normlarının kapsamını daraltmayan, genişletmeyen ve genel olarak idarenin iç işleyişine yönelik usuli düzenlemelerin yer aldığı; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ile personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nde yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası ve 8. maddesi yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Uzman istihdamı” başlıklı ek 41. maddesine dayanılarak, dava konusu düzenlemelerin yapıldığı;
Yönetmeliğin 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendi yönünden; Anayasa’nın 42. maddesine, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 17. maddesine, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 301. ve 327. maddelerine dayanılarak, dava konusu düzenleme yapıldığı; Anayasa’nın 42. maddesi ile, eğitim ve öğretimin Devletin gözetim ve denetiminde yapılacağının belirtildiği, Milli Eğitim Temel Kanunu'nda da, eğitim ve öğretim hizmetlerinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu tutulduğu; Bakanlığın denetim görevini, bakanlık müfettişleri ve taşra teşkilatındaki eğitim müfettişleri aracılığıyla yaptığı, öğretmenlerin kendi alanlarından seçilmiş, deneyimli, denetim görevini ifa eden müfettişler tarafından, hazırlık, planlama, ölçme değerlendirme, sınıf yönetimi, öğrencilerin öğretim programlarında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeylerini yerinde inceleyip, değerlendirme ve rehberlik görevinin yerine getirildiği; ders denetiminin, aynı alandan mezun olan, sekiz yıllık öğretmenlik tecrübesine sahip, öğretmenler arasından yarışma sınavı ile seçilmiş, tecrübeli eğitim müfettişleri tarafından yapılmakta olduğu; davacı tarafından bahsedildiği gibi alan dışından mezun kişilerce ders denetimi yapılmadığı; dava konusu düzenlemede, üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinden; 7. maddenin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü..." ile aynı cümlenin devamında yer alan "...sözlü..." ibaresinin, 8. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinin ve 12. maddesinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1110, K:2025/1280 sayılı kararıyla, 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1240, K:2025/1276 sayılı kararıyla ve 7. maddenin 2. fıkrasının da Danıştay İkinci Dairesinin 18/12/2025 günlü, E:2022/1332, K:2025/6068 sayılı karaıyla iptal edilmesi nedeniyle bu maddelere yönelik istemler hakkında karar verilmesine yer olmadığına; 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 01/03/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "sözlü" ve "sözlü sınavdan" ibarelerinin, "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin, "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin, "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin, "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemi ile açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan "Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği" 01/03/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
1. Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "sözlü" ve "sözlü sınavdan" ibarelerinin, "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede:
Yönetmeliğin "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur. (2) …” hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Teftiş Kurulu Başkanlığı” başlıklı 320. maddesinde; “(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
......
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir." hükmüne,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı Ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır. ..." hükmüne,
657 sayılı Kanunun Ek-41. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında "Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. ... Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. ..." hümküne yer verilmiştir.
Davacı tarafından, sözlü sınav sisteminin, objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olmayan, her türlü suistimale ve ayrımcılığa açık, denetlenmesi imkânsız bir sınav şekli olup, eğitim müfettişlerinin seçilme ve atama işlemlerinin, sözlü sınav sonucuna göre yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de;
Kariyer meslekler, yarışma sınavı ile mesleğe yardımcı olarak girilen ve belli bir yetişme dönemi sonunda yapılan mesleki yeterlilik sınavında elde edilen başarı ile mesleğe atanılan görevlerdir. Mesleğe girişte yapılacak yarışma sınavına katılan adaylara salt yazılı sınav yapılabileceği gibi, adayların mesleki bilgisi ile beraber mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadığının belirlenmesi açısından yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte sözlü sınav da yapılması mümkündür.(Danıştay İDDK, 29/05/2019 T.,E.2017/549;K.2019/2762; Danıştay İDDK.10.02.2020 Tarih ve E.2018/2447:K.2020/290 sayılı kararı)
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı; sözlü sınavda adayların; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu; özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı; genel yetenek ve genel kültürü; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden değerlendirileceği; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin dava konusu olan 7. ve 12. maddelerinde, üst hukuk normları kapsamı ve sınırları çerçevesinde, eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak olan yarışma sınavının, yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavından oluştuğuna; sözlü sınav kriterlerine ve puan değerlerine, sözlü sınav komisyon üyelerinin niteliklerine, başarı puanına ve sözlü sınav usulüne ilişkin düzenlemelere yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
2. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenleme ile "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede;
Yönetmeliğin "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) ... (2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) …” hükmüne,
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç).... şartları aranır." hükmüne yer verilmiştir.
375 sayılı KHK'nin "Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı" başlıklı Ek-24. maddesinde (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.)
"Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir. ....." hükmüne,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek-41. maddesinde de "(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Yükseköğretim Kalite Kurulunda, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…)(1) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı........suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar,... suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla,... yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, ....unvanlı kadrolara atanırlar." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı, Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabileceği anlaşılmaktadır.
Atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin ikinci fıkrasında ise; eğitim müfettiş yardımcılığına atanabilmek için; 48. maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartının, aranacağı yolunda yasal düzenlemelere yer verilmiş bulunmaktadır.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
3. "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemi yönünden;
Yönetmeliğin "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinde; “... (2) Denetim hizmetlerinin çeşitleri şunlardır: … h) Ders denetimi; öğretmenin alanındaki yeterliliğinin; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyinin incelenip değerlendirilmesidir. …” hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa’nın 42. maddesinde, eğitim ve öğretimin Devletin gözetim ve denetiminde yapılacağı belirtilmiş, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda ise, eğitim ve öğretim hizmetlerinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının denetim görevini, bakanlık müfettişleri ve taşra teşkilatındaki eğitim müfettişleri aracılığıyla yapmaktadır.
İlgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun olarak nitelikli ve düzenli bir şekilde eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülebilmesi, eğitim- öğretimin ve öğretmenin gelişimi için, rehberlik ve denetim hizmetlerine ihtiyaç bulunmakta olup; bu bağlamda, rehberlik ve denetim hizmetlerinden beklenen faydanın sağlanabilmesi için ders denetiminin de yapılması gerektiği açıktır.
Bu durumda; dava konusu olan düzenlemede, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
Dava tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. ...”, Ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır.”, Ek 41. maddesinde; (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.) “(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar. …” hükümlerine yer verilmiştir.
10/07/2018 günlü, 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 302. maddesinde; “(1) Milli Eğitim Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.”, 320. maddesinde; "(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline, Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel kişilere rehberlik etmek,
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara, faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik etmek,
c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak, süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek,
ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini müfettişler aracılığıyla yapmak,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini müfettişler aracılığıyla yürütmek,
e) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/1 md.) Eğitim müfettişlerinin çalışmalarının koordinasyonu ile rehberlik ve denetim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünlüğü sağlamak,
f) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir.
(3) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin rehberlik ve teftişini sağlamak amacıyla gerekli görülen illerde Bakan onayı ile çalışma merkezleri kurulabilir. Teftiş Kurulu Başkanlığı, Başkan ile Başkanlık birimlerinde ve çalışma merkezlerinde görevli başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarından oluşur. Başkanlığın görev merkezi Ankara’dır. Bu merkez, Başkanlık birimlerinde görevlendirilen müfettişlerin aynı zamanda çalışma merkezidir.
(4) Teftiş Kurulu Başkanlığının ve çalışma merkezlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usul ve esasları, başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri, çalışma merkezlerine dağılımları, merkezler arasında yer değiştirmeleri ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.", 327. maddesinde ise; “(1) Bakanlık, taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçe millî eğitim müdürlükleri, görev ve hizmetleri yürütürken il millî eğitim müdürlüklerine karşı da sorumludur. İl ve ilçelerin sosyal ve ekonomik gelişme durumları, nüfusları ve öğrenci sayıları göz önünde bulundurularak, bu müdürlükler farklı tip ve statülerde kurulabilir ve bunlara farklı yetkiler verilebilir. İş durumuna ve ihtiyaca göre millî eğitim müdürlüklerine bağlı olarak ayrı il ve ilçe birimleri de kurulabilir. (3) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/2 md.) İl milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek üzere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir. Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca maarif müfettişi ve maarif müfettiş yardımcısına denktir." düzenlemeleri bulunmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar, yardımcı veya stajyer unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar.
Bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör ve aktüerler ile bunların yardımcı ve stajyerleri, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nin;
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesininde; "(1)Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur.
(2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.",
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak,
şartları aranır.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.",
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinde; "(1) Denetim hizmetleri, Bakanlığın taşra teşkilatına bağlı her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarını kapsar. Denetim faaliyetlerinde yolsuzluk ve usulsüzlükleri önleyici, öğretim programlarında yer alan kazanımlara ulaşma düzeyini saptayıcı, iyileştirici ve geliştirici yönde katkı sağlamak esastır.
(2) Denetim hizmetlerinin çeşitleri şunlardır: ...
h) Ders denetimi; öğretmenin alanındaki yeterliliğinin; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyinin incelenip değerlendirilmesidir.
..." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği; 657 sayılı Kanun'un 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış ve 01/03/2022 günlü, 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesinde; Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin iptali istenilen madde ve ibareleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış olup; 04/06/2024 günlü, 32566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 07/12/2023 günlü, E:2018/117, K:2023/212 sayılı kararıyla, söz konusu ek 24. maddenin 1. fıkrasının, Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı taşımadığından ve KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilmediğinden Anayasa'nın mülga 91. maddesine aykırı bulunarak iptaline; maddenin diğer fıkralarının da, 1. fıkranın iptali nedeniyle uygulanma imkanı kalmadığından 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 4. fıkrası gereğince iptaline karar verilmiştir.
Bu itibarla; dava konusu olan söz konusu düzenlemeler, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulduğundan ve ek 24. madde yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olduğundan, hukuki dayanağı kalmayan dava konusu Yönetmelik hükümlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin dava konusu 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibareleri ile 2. fıkrasında yer alan "...en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin; 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin; 12. maddesinin ve 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin İPTALİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan ...TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, ...-TL YD itiraz harcının davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine;
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1741
Karar No : 2025/6070
**DAVACI:** ... Sen
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU: 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin;
1. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibareleri ile 2. fıkrasında yer alan "...en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin,
2. "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin,
3. "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin,
4. "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı sendika tarafından; Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrası ve 12. maddesi yönünden; sözlü sınav sisteminin, objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olmayan, her türlü suistimale ve ayrımcılığa açık, denetlenmesi imkânsız bir sınav şekli olup, eğitim müfettişlerinin seçilme ve atama işlemlerinin, sözlü sınav sonucuna göre yapılmasının hukuka aykırı olduğu; memur eliyle yapılan tüm iş ve işlemlerin kariyer ve liyakat yönünden uygun kişiler eliyle yapılmasının sağlanabilmesi için objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun, denetime elverişli bir sınav sisteminin getirilmesi gerektiği, bunun eşitlik ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğu; en objektif seçme sınavı olan yazılı sınav yerine belirleyici olarak sözlü sınavın getirilmesinin yapılan atamaları her zaman şaibeli hale getireceği; sözlü sınav yapılacaksa dahi daha önce verilmiş yargı kararları dikkate alınarak, yazılı sınavın yanında objektif ve yargı denetimine tabi olabilecek şekilde yapılması gerektiği (Danıştay İkinci Dairesinin 29/04/2014 günlü, E:2013/10363 sayılı yürütmeyi durdurma kararı); Danıştayın yerleşik içtihatları gereğince, eğitim müfettişliğine yapılacak atamalarda, kariyer ve liyakat ilkelerinin uygulanması, kamu hizmetleri görevlerine girmede bütün kamu görevlilerine eşit imkânların verilmesi gerektiği;
Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası yönünden; bu maddeyle birlikte eğitim fakültesinden mezun olmamış ve öğretmenlik mesleği ile herhangi bir ilgisi bulunmayan kişilerin de eğitim müfettişi olmalarının önü açıldığı; 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun 3. maddesinde, öğretmenliğin bir ihtisas mesleği olduğunun vurgulandığı; eğitim ve öğretim sınıfında çalışmamış, herhangi bir eğitim almamış kişilerin, öğretmenin alanındaki yeterliliğini; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyini inceleyip değerlendirmesinin mümkün olmadığı; eğitimin ve öğretimin özünü, uygulamanın ne olduğunu, olayların pedogojik değerlendirmesini yapamayacak kişilerin, müfettiş olarak görev yapmalarını beklemenin doğru bir yaklaşım olmadığı;
Yönetmeliğin 8. maddesi yönünden; Milli Eğitim Bakanlığının müfettiş ihtiyacına göre müfettiş yardımcılığı sınavı açmakta olduğu, bu nedenle her yıl sınav açılmadığı gerçeğinden ve de eğitim kökenli adaylarda en az sekiz yıllık hizmet süresi arandığından dolayı 35 yaş sınırının müfettiş yardımcılığı sınavına girme hakkı kazanmada ciddi anlamda hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan çok yönlü adaletsizlik ve eşitsizliklere sebebiyet vereceği;
657 sayılı Kanun'un ek 40. maddesi ile, sadece yaş sınırlaması getirildiği, bunun dışında herhangi bir ek şart belirleme yetkisinin idarelere tanınmadığı, halen Bakanlık kadrolarında görev yapan öğretmenlerde 8 yıl çalışma şartı arayan davalı idarenin, öğretmenlik mesleği ile ilgisi bulunmayan bölümlerden yapacağı alımlarda herhangi bir mezuniyet yıl şartı veyahut tecrübe şartı aramadığı; yani işletme fakültesinden yeni mezun olmuş bir kişi müfettiş yardımcısı olabilecekken bir öğretmenin bu sınava katılabilmek için en az 8 yıl Bakanlığın kendi bünyesinde görev yapmış olma şartına tabi tutulduğu;
Davalı idarece her yıl kısıtlı sayıda öğretmen ataması yapılmakta olduğu, eğitim fakültelerinden mezun olan öğretmen adaylarının yıllarca atama beklediği, bu nedenle eğitim fakültesinden mezun olan bir öğretmen adayının, mezuniyetinin akabinde hemen atanmadığı takdirde müfettiş yardımcılığı sınavına meslek hayatı boyunca hiç katılamayacağı, dolayısıyla hiçbir şekilde müfettiş olamayacağı; bu sınavların her yıl yapılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, en iyi ihtimalle 8 yıl şartı nedeniyle bir öğretmenin belki bu sınava meslek hayatında bir kere katılabileceği; yaş kısıtlaması bulunan müfettiş yardımcılığı için ayrıca 8 yıl çalışma süresinin eklenmesinin, öğretmenler ile eğitim fakültesinden mezun olmayan kişiler arasında eşitsizliğin doğmasına neden olduğu;
Yönetmeliğin 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendi yönünden; ders denetiminin, bir öğretim kurumunda, öğretmenin öğrenci ile karşı karşıya bulunduğu ve öğretim yaptığı sırada davranışlarının gözlenmesi, ders öncesi ve sonrası etkinliklerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi için yapılan denetim olduğu; müfettişlerce ders esnasında bir öğretmenin değerlendirilmesi, hele ki pedogojik olarak eğitim almayanlarca değerlendirilmesinin hiçbir mantıklı yanı bulunmadığı, ders denetimlerinin öğretmenler üzerinde bir baskı olarak görüldüğü ve uygulandığı, kaldı ki, 40 dakikalık denetimle öğretmenin kontrol edilmesinin de mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrası ve 12. maddesi yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Uzman istihdamı” başlıklı ek 41. maddesine dayanılarak yapılan dava konusu düzenlemelerde, dayanağı olan üst hukuk normlarının kapsamını daraltmayan, genişletmeyen ve genel olarak idarenin iç işleyişine yönelik usuli düzenlemelerin yer aldığı; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ile personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavına Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nde yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası ve 8. maddesi yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Uzman istihdamı” başlıklı ek 41. maddesine dayanılarak, dava konusu düzenlemelerin yapıldığı;
Yönetmeliğin 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendi yönünden; Anayasa’nın 42. maddesine, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 17. maddesine, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 301. ve 327. maddelerine dayanılarak, dava konusu düzenleme yapıldığı; Anayasa’nın 42. maddesi ile, eğitim ve öğretimin Devletin gözetim ve denetiminde yapılacağının belirtildiği, Milli Eğitim Temel Kanunu'nda da, eğitim ve öğretim hizmetlerinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu tutulduğu; Bakanlığın denetim görevini, bakanlık müfettişleri ve taşra teşkilatındaki eğitim müfettişleri aracılığıyla yaptığı, öğretmenlerin kendi alanlarından seçilmiş, deneyimli, denetim görevini ifa eden müfettişler tarafından, hazırlık, planlama, ölçme değerlendirme, sınıf yönetimi, öğrencilerin öğretim programlarında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeylerini yerinde inceleyip, değerlendirme ve rehberlik görevinin yerine getirildiği; ders denetiminin, aynı alandan mezun olan, sekiz yıllık öğretmenlik tecrübesine sahip, öğretmenler arasından yarışma sınavı ile seçilmiş, tecrübeli eğitim müfettişleri tarafından yapılmakta olduğu; davacı tarafından bahsedildiği gibi alan dışından mezun kişilerce ders denetimi yapılmadığı; dava konusu düzenlemede, üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinden; 7. maddenin 1. fıkrasında geçen "...ve sözlü..." ile aynı cümlenin devamında yer alan "...sözlü..." ibaresinin, 8. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinin ve 12. maddesinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1110, K:2025/1280 sayılı kararıyla, 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin Danıştay Onikinci Dairesinin 10/03/2025 günlü, E:2022/1240, K:2025/1276 sayılı kararıyla ve 7. maddenin 2. fıkrasının da Danıştay İkinci Dairesinin 18/12/2025 günlü, E:2022/1332, K:2025/6068 sayılı karaıyla iptal edilmesi nedeniyle bu maddelere yönelik istemler hakkında karar verilmesine yer olmadığına; 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 01/03/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "sözlü" ve "sözlü sınavdan" ibarelerinin, "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin, "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin, "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin, "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemi ile açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan "Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği" 01/03/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
1. Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin; "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "sözlü" ve "sözlü sınavdan" ibarelerinin, "Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede:
Yönetmeliğin "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur. (2) …” hükmüne;
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Teftiş Kurulu Başkanlığı” başlıklı 320. maddesinde; “(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
......
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir." hükmüne,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı Ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır. ..." hükmüne,
657 sayılı Kanunun Ek-41. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında "Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. ... Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. ..." hümküne yer verilmiştir.
Davacı tarafından, sözlü sınav sisteminin, objektif ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olmayan, her türlü suistimale ve ayrımcılığa açık, denetlenmesi imkânsız bir sınav şekli olup, eğitim müfettişlerinin seçilme ve atama işlemlerinin, sözlü sınav sonucuna göre yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de;
Kariyer meslekler, yarışma sınavı ile mesleğe yardımcı olarak girilen ve belli bir yetişme dönemi sonunda yapılan mesleki yeterlilik sınavında elde edilen başarı ile mesleğe atanılan görevlerdir. Mesleğe girişte yapılacak yarışma sınavına katılan adaylara salt yazılı sınav yapılabileceği gibi, adayların mesleki bilgisi ile beraber mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadığının belirlenmesi açısından yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte sözlü sınav da yapılması mümkündür.(Danıştay İDDK, 29/05/2019 T.,E.2017/549;K.2019/2762; Danıştay İDDK.10.02.2020 Tarih ve E.2018/2447:K.2020/290 sayılı kararı)
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacak olanların, merkezi sınav (KPSS) sonuçlarına göre, yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşan yarışma sınavına tabi oldukları; eğitim müfettiş yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı; sözlü sınavda adayların; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu; özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı; genel yetenek ve genel kültürü; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden değerlendirileceği; sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin dava konusu olan 7. ve 12. maddelerinde, üst hukuk normları kapsamı ve sınırları çerçevesinde, eğitim müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacakların seçimi için yapılacak olan yarışma sınavının, yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavından oluştuğuna; sözlü sınav kriterlerine ve puan değerlerine, sözlü sınav komisyon üyelerinin niteliklerine, başarı puanına ve sözlü sınav usulüne ilişkin düzenlemelere yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
2. "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenleme ile "Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede;
Yönetmeliğin "Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesinde; “(1) ... (2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) …” hükmüne,
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç).... şartları aranır." hükmüne yer verilmiştir.
375 sayılı KHK'nin "Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı" başlıklı Ek-24. maddesinde (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.)
"Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir. ....." hükmüne,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek-41. maddesinde de "(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Yükseköğretim Kalite Kurulunda, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…)(1) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı........suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar,... suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla,... yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, ....unvanlı kadrolara atanırlar." hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan üst hukuk normlarında yer verildiği üzere; il milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 24. maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısının istihdam edileceği; bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı, Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabileceği anlaşılmaktadır.
Atıf yapılan ve kıyasen uygulanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41. maddesinin ikinci fıkrasında ise; eğitim müfettiş yardımcılığına atanabilmek için; 48. maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartının, aranacağı yolunda yasal düzenlemelere yer verilmiş bulunmaktadır.
Bu durumda; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 24. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 41. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu olan düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
3. "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemi yönünden;
Yönetmeliğin "Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinde; “... (2) Denetim hizmetlerinin çeşitleri şunlardır: … h) Ders denetimi; öğretmenin alanındaki yeterliliğinin; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyinin incelenip değerlendirilmesidir. …” hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa’nın 42. maddesinde, eğitim ve öğretimin Devletin gözetim ve denetiminde yapılacağı belirtilmiş, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda ise, eğitim ve öğretim hizmetlerinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının denetim görevini, bakanlık müfettişleri ve taşra teşkilatındaki eğitim müfettişleri aracılığıyla yapmaktadır.
İlgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun olarak nitelikli ve düzenli bir şekilde eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülebilmesi, eğitim- öğretimin ve öğretmenin gelişimi için, rehberlik ve denetim hizmetlerine ihtiyaç bulunmakta olup; bu bağlamda, rehberlik ve denetim hizmetlerinden beklenen faydanın sağlanabilmesi için ders denetiminin de yapılması gerektiği açıktır.
Bu durumda; dava konusu olan düzenlemede, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
Dava tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. ...”, Ek 40. maddesinde; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır.”, Ek 41. maddesinde; (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.) “(Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar. …” hükümlerine yer verilmiştir.
10/07/2018 günlü, 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 302. maddesinde; “(1) Milli Eğitim Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.”, 320. maddesinde; "(1) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Bakanın emri veya onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlık personeline, Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçek ve tüzel kişilere rehberlik etmek,
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara, faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberlik etmek,
c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle iş birliği içinde yapmak, süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek,
ç) Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini müfettişler aracılığıyla yapmak,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini müfettişler aracılığıyla yürütmek,
e) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/1 md.) Eğitim müfettişlerinin çalışmalarının koordinasyonu ile rehberlik ve denetim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünlüğü sağlamak,
f) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(2) (Ek:RG-3/12/2021-31678-C.K-87/1 md.) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir.
(3) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulan hizmetlerin rehberlik ve teftişini sağlamak amacıyla gerekli görülen illerde Bakan onayı ile çalışma merkezleri kurulabilir. Teftiş Kurulu Başkanlığı, Başkan ile Başkanlık birimlerinde ve çalışma merkezlerinde görevli başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarından oluşur. Başkanlığın görev merkezi Ankara’dır. Bu merkez, Başkanlık birimlerinde görevlendirilen müfettişlerin aynı zamanda çalışma merkezidir.
(4) Teftiş Kurulu Başkanlığının ve çalışma merkezlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usul ve esasları, başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri, çalışma merkezlerine dağılımları, merkezler arasında yer değiştirmeleri ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.", 327. maddesinde ise; “(1) Bakanlık, taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçe millî eğitim müdürlükleri, görev ve hizmetleri yürütürken il millî eğitim müdürlüklerine karşı da sorumludur. İl ve ilçelerin sosyal ve ekonomik gelişme durumları, nüfusları ve öğrenci sayıları göz önünde bulundurularak, bu müdürlükler farklı tip ve statülerde kurulabilir ve bunlara farklı yetkiler verilebilir. İş durumuna ve ihtiyaca göre millî eğitim müdürlüklerine bağlı olarak ayrı il ve ilçe birimleri de kurulabilir. (3) (Ek:RG-6/7/2021-31533-C.K-78/2 md.) İl milli eğitim müdürlüklerinde, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme, inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütmek üzere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı istihdam edilebilir. Eğitim müfettişi ve eğitim müfettiş yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca maarif müfettişi ve maarif müfettiş yardımcısına denktir." düzenlemeleri bulunmaktadır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesinde; “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındaki yardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak kaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atama yapılabilir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar, yardımcı veya stajyer unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar.
Bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör ve aktüerler ile bunların yardımcı ve stajyerleri, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nin;
"Yarışma sınavı" başlıklı 7. maddesininde; "(1)Yarışma sınavı yazılı ve sözlü veya KPSS sonucuna göre ataması yapılacak adaylar için sadece sözlü sınavdan oluşur.
(2) Yarışma sınavına, öğretmen unvanını ihraz edenler ile en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir.
(3) Yarışma sınavı, Bakanlık öğretmen kadrolarında öğretmenlik yapanlar ile KPSS sonuçlarına göre kamu görevine ilk defa atanacaklar veya diğer kamu görevlerinde çalışanlar için birlikte ilan edilerek aynı tarihte yapılabileceği gibi ihtiyaca göre ayrı olarak da yapılabilir.",
"Yazılı sınava katılacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Yazılı sınava katılacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere sınav başvurusunun son günü itibarıyla öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunmak koşulu ile hâlen Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapıyor olmak veya en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
b) Yarışma sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak,
c) Adaylık ve sözleşmeli öğretmenlik süresi dâhil olmak üzere öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunanlar bakımından, en az üç yıl Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapmış olmak,
ç) Bakanlık kadrolarında öğretmenlik yapanlar dışında, son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış, yarışma sınavı duyurusunda ilan edilen KPSS puan türlerinden belirlenen taban puanı veya üzerinde puan almış olmak,
şartları aranır.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yönetici ve öğretmen olarak geçirilen süreler ile askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin bu süreleri birlikte değerlendirilir.",
"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Yazılı sınav sonucunda sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, Sınav Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Sözlü sınav komisyonu; Başkan, Teftiş Kurulu Başkanlığında görevli daire başkanları, Bakanlık başmüfettişleri, Bakanlık müfettişleri ve Personel Genel Müdürlüğünde görevli daire başkanları arasından belirlenecek bir başkan ile iki üyeden oluşur. Komisyon başkanı ile üyeler Teftiş Kurulu Başkanının teklifi ve Bakanın onayı ile görevlendirilir. Aynı usulle üye sayısı kadar yedek üye belirlenir. Sözlü sınava katılacak aday sayısına göre aynı usulle birden fazla sayıda sözlü sınav komisyonu oluşturulabilir. Sözlü sınav komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Komisyonun sekretarya işlemleri Başkanlıkça yürütülür.
(3) Sözlü sınavda adaylar;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilir. Adayların sözlü sınavları, (a) bendinde yazılı konular için 50 puan, (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için 10’ar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar sözlü sınav komisyonu başkan ve üyelerince ayrı ayrı Ek-1’de yer alan Eğitim Müfettiş Yardımcılığı Yarışma Sözlü Sınavı Değerlendirme Formundaki ilgili bölümlere yazılır. Bu sınavda sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması sonucunda 70 ve daha fazla puan alanlar başarılı sayılır.
(4) Sözlü sınavda, üçüncü fıkranın (a) bendinde yer alan konulara yönelik sorular ve puan değerleri adaylara yazılı olarak verilir.
(5) Sözlü sınav sonuçları, sınavların bittiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir.",
"Denetim hizmetlerinin çeşitleri, kapsamı ve uygulanması" başlıklı 65. maddesinde; "(1) Denetim hizmetleri, Bakanlığın taşra teşkilatına bağlı her derece ve türden resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumları ile özel öğrenci barınma hizmetleri kurumlarını kapsar. Denetim faaliyetlerinde yolsuzluk ve usulsüzlükleri önleyici, öğretim programlarında yer alan kazanımlara ulaşma düzeyini saptayıcı, iyileştirici ve geliştirici yönde katkı sağlamak esastır.
(2) Denetim hizmetlerinin çeşitleri şunlardır: ...
h) Ders denetimi; öğretmenin alanındaki yeterliliğinin; hazırlık ve planlama, uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanabilme, etkinliklere yer verebilme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve pedagojik esaslara uygunluk durumu ile öğrencilerin öğretim programında öngörülen kazanımlara ulaşma düzeyinin incelenip değerlendirilmesidir.
..." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği; 657 sayılı Kanun'un 72. maddesi, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320. ve 327. maddeleri ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış ve 01/03/2022 günlü, 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesinde; Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğer hususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin iptali istenilen madde ve ibareleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesi dayanak alınarak hazırlanmış olup; 04/06/2024 günlü, 32566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 07/12/2023 günlü, E:2018/117, K:2023/212 sayılı kararıyla, söz konusu ek 24. maddenin 1. fıkrasının, Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı taşımadığından ve KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilmediğinden Anayasa'nın mülga 91. maddesine aykırı bulunarak iptaline; maddenin diğer fıkralarının da, 1. fıkranın iptali nedeniyle uygulanma imkanı kalmadığından 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 4. fıkrası gereğince iptaline karar verilmiştir.
Bu itibarla; dava konusu olan söz konusu düzenlemeler, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulduğundan ve ek 24. madde yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olduğundan, hukuki dayanağı kalmayan dava konusu Yönetmelik hükümlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 01/03/2022 günlü, 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği'nin dava konusu 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü..." ve "...sözlü sınavdan..." ibareleri ile 2. fıkrasında yer alan "...en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar katılabilir." şeklindeki düzenlemenin; 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin; 12. maddesinin ve 65. maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin İPTALİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan ...TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, ...-TL YD itiraz harcının davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine;
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.