Yeraltı Suları Tüzüğü

YERALTI SULARI TÜZÜĞÜ


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi       : 20.7.1961        No     : 5/1465


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 16.12.1960      No     : 167


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi  : 8.8.1961          No     : 10875


Yayımlandığı
Düsturun Tertibi             : 4                      Cildi : 1        Sayfa  :
2975


 


Tüzüğün maksadı:


Madde 1 – 167
sayılı Yeraltı Suları hakkındaki Kanunun tatbikatı, aynı kanunun 20 nci maddesi
gereğince hazırlanan bu Tüzük hükümlerine göre yürütülür.


 


İşletme sahaları:


Madde 2 – Yeraltı
suyu işletme sahalarının sınırları ve karakteristikleri Devlet Su İşleri (DSİ)
Genel Müdürlüğünce tayin ve tesbit edildikçe, gerekli Bakanlar Kurulu Kararı
alınmak üzere keyfiyet Bayındırlık Bakanlığına intikal ettirilir. Çıkacak
karara göre "Yeraltı Suyu İşletme Sahaları" DSİ tarafından Resmi
Gazete ile ve ayrıca mahallerinde çıkan gazetelerde, gazete çıkmayan yerlerde
de mütat vasıtalarla ilan olunur.


 


El ile açılan kuyular:


Madde
3 – a)
Satıh alüvyonları içinde kazma, kürek, varyoz ve baramin gibi el kazısı
aletleri ile kazılan her derinlikteki kuyularla, ilk su tabakası içinde en çok
10 metre derinliğe kadar, en çok 100 milimetre çapında boru çakılarak açılan
kuyular, el ile açılan kuyu sayılır.


b)
El ile açılan kuyulardan en çok faydalı ihtiyaca yetecek kadar su çekilebilir.
Yeraltı suyu deposu bu ihtiyacı karşılayamıyacak durumda ise, deponun normal
verimi kadar su alınması gereklidir.


c)
Artezyen sahalarda el ile açılan kuyular teknik yönetmelikte belirtildiği
şekilde tercih ve teçhiz edilir. Artezyen yapan kuyulardan faydalı ihtiyaçtan
fazla su alınmasını önliyecek tarzda ilgilinin gerekli bütün tedbirleri alması
ve bu hususta DSİ. ce yapılacak tavsiyeleri yerine getirmesi mecburidir.


 


Belge alınması gerekli kuyular:


Madde
4 – a)
Belge alınarak açılacak kuyu derinlikleri DSİ tarafından bölge bölge tesbit
edilerek Bakanlar Kurulunun tasvibinden sonra ilan olunur.


b)
Yeraltı suyu araştırmaları ilerledikçe yeraltı suyu deposunun korunması
bakımından zaruret hasıl olursa, (a) fıkrasında tesbit ve ilan olunan
derinlikler yer yer değiştirilir ve Bakanlar Kurulunun tasvibi alınmak
suretiyle yeni kuyu derinlikleri ilan olunur.


 


Kuyu, tunel ve galeri belgesi:


Madde 5 – 3
üncü maddeye göre, elle çalışan veya 4 üncü madde hükümlerince tesbit ve ilan
edilecek derinliklerden daha az derin olan kuyular hariç, su temini maksadı ile
açılacak her çeşit kuyularla, ufki ve meyilli her türlü tunel ve galeriler için
arama, kullanma, ıslah ve tadil belgesi alınması mecburidir.


 


Belge için müracaat:


Madde 6 – a)
Belge almak için önce en yakın DSİ teşkilatına müracaatla veya en yakın mülkiye
amiri vasıtasiyle, belge isteme formu temin edilir. Bu form eksiksiz ve doğru
olarak doldurulur.


 


Belge isteme formuna;


1
- DSİ tarafından hiç etüd edilmemiş sahalar için, teknik yönetmelikte
belirtildiği hususları haiz hidrojeolojik veya jeofizik rapor icabediyorsa her
ikisi, harita, konuya göre hazırlanmış plan ve projelerden üçer takım eklenir.


2 - DSİ tarafından hidrojeolojik veya jeofizik etüdü
yapılmış olan sahalar için yalnız teknik yönetmelikte belirtilen hususları haiz
işler yerini gösteren harita ve krokilerle projelerden üçer takım eklenir.


3
- İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahalari için, teknik yönetmelikte
belirtilen hususları haiz işin yerini gösteren krokiler ile projelerden üçer
takım eklenir.


Form
ve ekleri mahallin bağlı bulunduğu DSİ teşkilatına verilir veya en yakın
mülkiye amiri vasıtası ile bu teşkilata gönderilir.


b)
Belge almak için müracaat eden kimsenin sırasını, DSİ teşkilatına veya en yakın
mülkiye amirine baş vurulduğu tarih belli eder.


DSİ
nin belge isteyen kimseye cevap vereceği bir aylık sürenin başlangıcı, dilekçe
ve yukarıda sözü edilen eklerinin DSİ teşkilatına resmen ulaştığı tarihtir.


Belge
talebinde bulunan kimseye, isteği üzerine müracaat tarihini gösteren bir makbuz
verilir.


c) Aynı etüd sahası dahilinde birden fazla kuyu açmak
istiyen kimse, bu hususu belge isteme formunda
belirtir. Eğer aynı sahada bilahare ilave bir kuyu daha açmak isterse, yeni
belge isteme formunda, yanlız kroki ve projeleri ekliyecek ve ilk belgesinin
tarih ve numarasını belirtecektir.


 


Etüd ve proje yapmağa veya kuyu
açmağa yetkili kimseler:


Madde
7 – a)
Belge alınması gerekli hallerde, yeraltı suyunun araştırılması ve temini
maksadıyla yapılacak her türlü arama, kullanma, ıslah ve tadil işleri için bu
sahalarda yetkili jeolog, hidrojeolog ve mühendisler tarafından konuya göre
teknik yönetmelikte belirtildiği şekilde hidrojeolojik etüd raporu veya tatbik
projesi hazırlanması ve tatbikından önce bunların ilgili DSİ teşkilatına tasdik
ettirilmesi mecburidir. Bu gibi rapor ve projelerin tekniğine ve teknik
yönetmeliğine uygun ve doğru olarak hazırlanmasından yukarıda adı geçen fen
elemanları mesuldür.


b)
Tasdikli projeler ve hidrojeolojik raporlar, teknik yönetmeliğe uygun olarak,
kuyu, tunel veya galeri açma işlerinde yetişmiş yetkili bir jeolog, hidrojeolog
veya mühendisin mesuliyet ve nezareti altında tatbik edilir.


c)
Belgesine ve tasdikli projesine uygun olarak açılacak kuyu, tunel ve
galerilerle meydana getirilecek tesis, ıslah ve tadil işleri ehliyetli sondör,
kuyucu, galerici ve tunelciler tarafından yapılır.


 


Belge, rapor ve proje işleri:


Madde
8 – a)
Yeraltı suyu arama, kullanma, ıslah ve tadil belgesi almak üzere 6 ncı maddeye
göre yapılan müracaatlar, yetkili DSİ teşkilatınca tetkik edilerek belge
verilmek veya gerekli hidrojeolojik etüd raporu ve tatbik projeleri tasdik veya
red edilmek suretiyle, müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde
cevaplandırılır. Belge verilmediği veya rapor ve projeler kabul olunmadığı
takdirde, sebepleri verilen cevapta açıkça belirtilir.


b)
Yeraltı suyu arama, kullanma, ıslah ve tadil belgeleri için özel formlar
hazırlanır ve bunların ne suretle kullanılacağı teknik yönetmelikte belirtilir.


c)
Açılacak her kuyu için ayrı belge verilir. Belge, ait olduğu kuyuya mahsustur,
başka bir kuyu için kullanılamaz. Belge, üzerinde adı ve soyadı yazılı kimseye
aittir, başkalarına devredilemez.


 


Yeterlik belgesi:


Madde
9 – a)
Belge alınması gerekli yeraltı suyu işleri, konuya göre sondör, kuyucu,
galerici ve tunelci gibi ehliyetli kimseler tarafından yapılır. Bu gibi kimselerin
yeraltı suyu işlerinde çalışabilmeleri için yetkili DSİ teşkilatına müracaatla
imtihan olmaları ve yeterlik belgesi almaları mecburidir.


b)
Yeterlik belgesi almak istiyenler için, her yıl 1 Ocak ile 31 Mart tarihleri
arasında DSİ Genel Müdürlüğünce merkezde veya lüzumlu görülecek bölge
müdürlüklerinde, teknik yönetmelikte müfredatı gösterilen yeterlik imtihanları
açılır. İmtihanların günleri ve yerleri imtihandan 30 gün önce DSİ. ce ilan
olunur.


c)
İmtihana girebilmek için isteklinin Türk vatandaşı olması, en az ilk okulu
bitirmesi sağlık durumunun bu kabil işlerde çalışmağa elverişli olması ve
meslekinde yeteri kadar tecrübesi bulunması şarttır. Bu vasıfları haiz olanlar,
bunları gösteren vesikalarla birlikte, ilan edilen tarihlerde, DSİ teşkilatına
baş vururlar.


d)
Yeterlik belgeleri, birinci ve ikinci sınıf olmak üzere, iki türlüdür.


Belge
istediği dalda en az dört yıl çalışan ve imtihanda başarı gösterenlere ikinci
sınıf ehliyet verilir. Bu gibi kimseler yeterlik belgesi aldıkları sahalarda,
yetkili teknik elemanların nezaret ve mesuliyeti altında iş görürler.


Belge
istediği dalda başarı göstererek en az yedi yıl çalışmış olanları, DSİ. ce
açılacak imtihanlarda muvaffak olmak
şartiyle, birinci sınıf yeterlik belgesi verilir. Bu gibi kimseler, yeterlik belgesi
aldıkları sahalarda, yetkili teknik elemanların mesuliyeti altında, teknik
yönetmelikte gösterildiği şekilde, gerekli
tecrit ve teçhiz işleriyle pompa tecrübelerini de yapabilirler.


e)
Yeterlik belgesi alan kimseler kanunlara, tüzüğe ve teknik yönetmeliklere uygun
olarak iş yapmak, kayıtları doğru tutmak, formları eksiksiz ve doğru doldurmak
ve istenen bilgileri yetkililere zamanında vermek mecburiyetindedirler. Bu
hususlara riayet etmiyenlere DSİ. ce birinci defasında ihtar verilir. İkinci defasında
altı ay müddetle yeterlik belgeleri geri alınır. Üçüncü defasında ise yeterlik
belgeleri bir daha geri verilmemek üzere iptal edilir.


 


Belgelerin kontrolü:


Madde
10 – Belge sahipleri kontrol maksadı ile talep vukuunda
belgelerini yetkili DSİ elemanlarına göstermeye mecburdurlar.


 


Yeraltı suyu ile ilgili işlerin
kontrolü:


Madde
11 – DSİ yeraltı suyu aranması, kullanılması, işletilmesi
ve tesislerin ıslah ve tadil edilmesi işlerinin verilen belgelere, teknik
yönetmeliklere uygun olarak yapılıp yapılmadığını her an kontrol yetkisine
sahiptir. Kontrol sonunda bu şartlara riayet edilmediği görülürse, durum DSİ.
ce bir zabıtla tesbit edilir ve belli bir müddet içinde gerekli tedbirleri
alması belge sahibine yazı ile bildirilir. Belge sahibi verilen müddet içinde
belge ve yönetmeliğe göre istenen tedbirleri almak mecburiyetindedir. Aksi
takdirde keyfiyet DSİ.ce hazırlanmış zabıtla birlikte ilgili sulh mahkemesine
intikal ettirilerek 167 sayılı kanunun 18 inci maddesine göre hareket edilir.


 


Yeraltı suyu deposunun kontrolü:


Madde 12 – İlan
edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde veya dışında, kanunun 8 inci
maddesine göre tesbit ve ilan edilen derinliklerden daha derin olan kuyuların
adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle bunlardan çekilecek su
miktarı, DSİ.ce tayin ve tesbit edilerek belgeler üzerinde gösterilir. Yeraltı
suyu deposunu tükenmeden, emniyetli sınır içinde, işletme maksadıyla yapılan
rasat ve araştırmalara göre, gerektikçe kuyulardan çekilecek emniyetli su miktarı
azaltılıp çoğaltılabilir. Bu takdirde durum yetkili DSİ teşkilatınca belge
sahiplerine yazı ile bildirilir ve verilen belgeler üzerinde gerekli tashihler
yapılır. Aynı zamanda arazi veya kuyu sahiplerinin evvelce tesbit edilen
faydalı ihtiyaç miktarı da, yeraltı suyu deposu kapasitesindeki değişikliğe
uygun olarak yeniden ayarlanır. Arazi veya kuyu sahipleri kuyulardan bu şekilde
yeniden tesbit edilip kendilerine yazı ile bildirilen veya belgelerine işlenen
emniyetli su miktarından fazla su çekmezler.


 


Bilgi verilmesi:


Madde
13 – Arama, kullanma, ıslah ve tadil maksadıyla:


a) Kuyu, tunel
ve galerilerin meydana getirilmesi ve tasdikli etüd raporu ve projelerin
tatbikatı ile ilgili her türlü bilgi ve doneler ile, DSİ. ce gerekli görülen
diğer malümat, mesul mühendis, jeolog veya hidrojeolog tarafından teknik
yönetmelikte belirtildiği şekilde ve yazılı olarak, belgeyi veren DSİ
teşkilatına bildirilir. Bu gibi bilgilerin hakikate uygunluğundan ve eksiksiz
olarak DSİ. ye verilmemesinden tatbikata nezaret eden jeolog hidrojeolog veya
mühendis mesuldür.


b)
Kuyuların işletilmesi ile ilgili bilgiler talep vukuunda kuyu sahiplerince
teknik yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde ilgili DSİ teşkilatına
verilir.


 


Yeraltı suyu ve tesislerinin
korunması:


Madde 14 – a)
Gerek arama ve kullanma, gerekse ıslah ve tadil ameliyeleri esnasında yerüstü
suyunun veya kullanmaya elverişli olmayan bozuk kaliteli ve pis suların, kuyu
veya kaynağa karışması; kuyu içerisinde kötü kaliteli su veren tabakalardaki
suyun, iyi kaliteli su tabakalarına karıştırılmaması; yeraltı suyunun
kullanılması esnasında kuyu başlarının ve sulama sahasınınsazlık ve
bataklık hale getirilmemesi; yeraltı suyunun boşa akıtılmaması; toprak vasıflarına uygun sulama yapılmasına ve
tuzlanmalara sebebiyet verilmemesi; civardaki her türlü yapı ve tesislere zarar
verilmemesi için lüzumlu tedbirler ve koruma şekilleri etüd raporlarında ve
projeler üzerinde gösterilecek, tatbikat bunlara ve teknik yönetmelikte yazılı
esaslara göre yapılacaktır. Yukarıda açıklandığı veçhile etüd raporlarında ve
tasdikli projeler üzerinde gerekli tedbirlerle
koruma şekillerinin gösterilmesine rağmen yeraltı suyu tesislerinin meydana
getirilmesi sırasında gerekli tedbirlerin alınmamasından tatbikatı yaptıran
jeolog, hidrojeolog veya mühendis sorumludur.


Yeraltı
suyu tesislerinin kullanılması sırasında teknik yönetmelikte belirtildiği
şekilde yukarıda zikredilen koruyucu
tedbirlerin alınmamasından ve bu tedbirlere riayet olunmamasından da belge
sahipleri mesuldür.


b)
Kullanma esnasında (a) fıkrasında adı geçen korunma tedbirleri herhangi bir
sebeple yetersiz bir hal alırsa, acil ve tehlikeli hallerde mümkün olan
önleyici geçici tedbirler kuyu veya arazi sahipleri, yahutta işletmeciler
tarafından derhal alınır ve durum 15 gün içinde yazılı veya sözlü olarak ilgili
DSİ teşkilatına bildirilir. Acil ve tehlikeli olmayan hallerde ise islah
belgesi alınmak üzere bir ay içinde DSİ teşkilatına müracaat olunur.


Her iki halde de, teknik yönetmeliğe göre yetkili teknik
elemanlara hazırlattırılacak islah ve tadil projeleri tasdik ettirilerek belge
alınmak suretiyle, yetkili fen elemanlarının nezaretinde teknik yönetmeliğe
uygun olarak gerekli islah ve tadil işleri, belge sahipleri tarafından
yaptırılır.


c)
(a) ve (b) fıkralarında yazılı hususlara riayet etmiyenler hakkında duruma göre
umumi hükümler veya Kanunun 18 inci maddesi hükümleri uygulanır.


 


Faydalı ihtiyaç:


Madde
15 – Yeraltı suyunu kullanacak arazi veya kuyu sahibinin
veyahutta işletmecilerinin faydalı su
ihtiyacı; sırasıyle içme, temizlik, belediye hizmetleri, hayvan sulaması, zirai
sulama ve maden ve sanayi suyu, sportif ve benzeri tesislerin faydalı kullanış
miktarı gözönünde bulundurularak, tahsis edilecek maksada göre ilgili
bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, DSİ. ce tesbit edilir. Faydalı
ihtiyaç için ayrılacak su miktarı hiç bir zaman yeraltı suyu deposunun
emniyetli veriminden daha yüksek olamaz.


 


Komşu hakkı:


Madde 16 – a)
Arazisinde faydalı ihtiyaçlarına yetecek kadar su bulunmayan veya hiç su
bulunmayan veya bu suyu elde etmesi için fahiş masraf yapmağa mecbur kalan bir
kimse, komşu arazide işletilmekte olan bir yeraltı suyu mevcut ise, bu suyun
arazi sahibinin faydalı ihtiyaçlarına yeter miktarından fazlasının kendi
faydalı ihtiyaçlarını karşılayacak kısmını istiyebilir. Bu takdirde suya muhtaç
olan komşunun önce kullanma belgesi alması; arazisinde su bulunan malsahibinin
bu kullanış için uğrıyacağı bütün zararları tanzim etmesi, ayrıca tesis
masraflarının amorti edilmemiş kısmına ve işletme masraflarına, kullandığı su
miktarı nisbetinde, iştirak etmesi şarttır.


b) Komşu arazide, malsahibinin faydalı ihtiyacından fazla
verimli bir kuyu bulunmakta, fakat bu kuyunun veriminin tamamından istifade
edilecek şekilde bir işletme yapılmamakta ise, suya ihtiyacı olan diğer komşu,
gerekli belgeleri almak ve bu yeni işletmeyi mümkün kılacak bütün formalite ve
masrafları şahsen yapmak şartı ile, kuyu suyunun malsahibi tarafından
kullanılmıyan kısmından faydalanmak istiyebilir.


Bu
takdirde, istekli komşunun, malsahibinin bu yüzden düçar olacağı bütün zarar ve
ziyanı tanzim etmesi, malsahibinin evvelce yapmış olduğu tesis masrafları ile
ilgili haklarını tanıması, yine malsahibinin almakta olduğu suyu aynen
alabilmesi ve hissesine düşen yeni işletme masraflarının evvelce yaptığı
işletme masraflarını geçmemesini kabul etmesi şarttır.


Yeni
işletme masrafları evvelce işletme masraflarından daha az ise komşular masraf
tutarını, aldıkları su nispetinde paylaşırlar.


c) Yukarıda (a) ve (b) fıkralarında yazılı kuyu verimlerinde
ve faydalı ihtiyaç miktarında taraflar arasında ihtilaf olursa, DSİ
ye baş vurmaları halinde, gerekli masraflar müracaat sahiplerinden alınmak şartı ile, kuyu verimi ve faydalı ihtiyaç usulüne
göre DSİ ce tesbit ve tayin olunur.


 


Madde
17 –
Bu tüzük Resmi Gazete ile yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde
18 -
Bu tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.