2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu

YARDIM TOPLAMA
KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 2860


Kabul
Tarihi                           : 23/6/1983


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih: 25/6/1983          Sayı: 18088


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip: 5                       Cilt: 22                Sayfa:
438


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç:


Madde 1 – Bu
Kanunun amacı; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşları ve bunların hangi
amaçla yardım toplayabileceklerini belirlemek, yardımın toplanmasına,
kullanılmasına ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


 


Kapsam:


Madde
2 – Bu
Kanun; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşların, amaçlarına ve kamu
yararına uygun olarak, yardım toplama faaliyetlerine ait esasları kapsar.


Türk Silahlı Kuvvetlerinin kendi bünyesi içerisindeki
yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, sendikalar ve bunların üst
kuruluşlarına, spor kulüplerine, mesleki kuruluşlara ve bağış kabulüne yetkili
vakıflara kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak
bağış ve yardımlarla bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler, bu
Kanunun kapsamı dışındadır.


 


Yardım toplayabilecek olanlar:


Madde
3 – Kamu
yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım
sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek
olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete
ve dergiler yardım toplayabilirler.


 


Yardımın isteğe bağlı olması:


Madde 4 – Yardım
isteğe bağlıdır. Kişi ve kuruluşlar yardımda bulunmaya zorlanamaz.


 


Yardım toplama şekilleri:


Madde
5 – Bu
Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap
açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel
gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek
veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler
kullanmak suretiyle yardım toplanabilir.[1]


Yardım
toplama faaliyetlerinde, yardım toplama şekillerinden bir veya birkaçı
kullanılabilir.


Yardım toplama işinde
kullanılan makbuz ve biletlerde, yardımın hangi amaç için toplandığının
belirtilmesi zorunludur.


Gerçek kişiler tarafından
girişilecek yardım toplama faaliyetlerinde, bu iş için hazırlanacak özel makbuz
veya biletler kullanılır.


Makbuz ve biletlerin
biçimi, bastırılması, kullanılması ve dağıtılması hususlarına ait esaslar
yönetmelikte belirtilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


İzin, İzin Vermeye Yetkili Makamlar
ve Başvuru


İzin alma zorunluğu:


Madde
6 – Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım
toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan
hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca
belirlenip ilan edilir.[2]


İzin alınmadan girişilen
yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve
sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.


(Ek
fıkra:27/12/2020-7262/7 md.) İzinsiz yardım toplama faaliyetinin
internet ortamında yapıldığının tespiti hâlinde ilgili valilik veya İçişleri
Bakanlığı tarafından içerik ve/veya yer sağlayıcıya, yardım toplama faaliyetine
ilişkin içeriğin çıkarılması için internet sayfalarındaki iletişim araçları,
alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler üzerinden
elektronik posta veya diğer iletişim araçları ile bildirimde bulunulur. İçeriğin
en geç yirmi dört saat içinde içerik ve/veya yer sağlayıcı tarafından
çıkarılmaması veya içerik ve yer sağlayıcıya ilişkin bilgilerin edinilememesi
ya da teknik nedenlerle bildirimde bulunulamaması hâlinde ilgili valilik veya
İçişleri Bakanlığı internet ortamındaki söz konusu içeriğe ilişkin erişimin
engellenmesine karar verilmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurur. (İptal üçüncü cümle:
Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı
ile.) Bu karara karşı 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
hükümlerine göre itiraz edilebilir. Bu fıkra kapsamında verilen erişimin
engellenmesi kararı, içeriğe erişimin engellenmesi (URL vb.) yöntemiyle
verilir.


 


İzin vermeye yetkili
makamlar:


Madde 7 – (Değişik:
4/11/2004-5253/38 md.)


Yardım toplama faaliyeti
bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin
sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama
faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek
gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin
alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri
Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler
dernekler birimlerince yürütülür.


 


Başvuru:


Madde
8 – Yardım toplayacak kişi ve kuruluşlar, isteklerini bir dilekçeyle izin
vermeye yetkili makama bildirirler.


Gazete ve dergiler için
dilekçeler sorumlu yazı işleri müdürlerince verilir.


Yardım toplama, öğrenim
kurumları yararına veya kurum içinde yapılacak ise, başvuru dilekçesine kurum
sorumlusunun yazılı izninin eklenmesi zorunludur.


Başvuru
dilekçelerinde bulunması gereken hususlar ve eklenecek belgeler yönetmelikte
gösterilir.


 


Başvurunun incelenmesi
ve izin:


Madde 9 – İzin vermeye yetkili makamlarca
başvuru üzerine; işin önemi, yardım toplama faaliyetine girişeceklerin
yeterlikleri, yapılacak hizmetin amaca ve kamu yararına uygunluğu, yardım toplama
faaliyetinin başarıya ulaşıp ulaşamayacağı ve gerekli görülen diğer konular
üzerinde inceleme yapılır ve sonucu en geç iki ay içinde başvuranlara
bildirilir.


(Ek
fıkra:27/12/2020-7262/8 md.) (İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin
18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.)


 


Süre:


Madde 10 – Yardım toplama süresinin takdiri,
izin veren makama aittir. Bu süre bir yılı geçemez. Ancak, haklı sebeplerin bulunması
halinde verilen süre, izin veren makamca (…)[3]
uzatılabilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çalışma Usul ve Esasları


Sorumlu Kurul:


Madde
11 – Gerçek kişiler, yardım toplama faaliyeti için en az üç
kişiden ibaret sorumlu kurul oluşturmak zorundadırlar. Tüzelkişilerin sorumlu
kurulu, yönetim organlarıdır.


Sorumlu
kurulda görev alanlar ile değişikliklerin, izin veren makama on gün içinde
bildirilmesi gerekir.


 


Gazete ve dergilerin uyacağı
hususlar:


Madde 12 – Gazete
ve dergiler tarafından toplanacak para yardımları, bankada açılacak özel bir
hesaba yatırılır.


Yardıma
katılan kişilerin adları ve yardım tutarı, yardımda bulunanın aksi yönde isteği
olmadıkça, gazete ve dergide yayımlanır. Faaliyet sonunda toplanan yardımın
miktarı, gazete ve dergi ile açıklanır.


 


Kamu görevlilerinin çalışabilmesi:


Madde
13 –
Kamu görevlileri, vali veya kaymakamdan izin almadıkça yardım toplama
faaliyetlerinde çalışamazlar.


Çalışması için izin verilen kamu görevlilerine, her ne ad
altında olursa olsun ücret verilemez. Ancak, Türk Hava Kurumu tarafından kurban
derisi, bağırsak toplamak, fitre ve zekat zarfı dağıtmak suretiyle yardım
toplama faaliyetlerinde görevlendirilen kamu personeline Kurumca ücret
verilebilir.


Silahlı Kuvvetler, adli ve idari yargıda görevli hakim ve
savcılar ile güvenlik kuvvetleri mensupları ve özel kolluk görevlileri, yardım
toplama faaliyetlerinde çalışamazlar.


 


Sorumluluk:


Madde
14 – Yardım toplama faaliyetine girişenler bu faaliyetin
düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden, süresi içinde sonuçlandırılmasından,
toplanan para ve eşyanın korunmasından ve amaca uygun şekilde kullanılmasından
sorumludur.


 


İzin veren makamca yapılacak işler:


Madde
15 – Yardım toplama iznini veren makamca, her yardım
toplama faaliyeti için bir dosya tutulur.


Yardım
toplama faaliyetinde görev alacaklara, faaliyetin konu ve süresini de belirten
fotoğraflı bir kimlik belgesi verilir. Kimlik belgesi, faaliyetin sonunda geri
alınıp, o işe ait dosyada saklanır.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Denetim


Faaliyetlerin denetimi:


Madde 16 – Yardım
toplama faaliyetleri ile sağlanan net gelirin gerçekleştirilmek istenen amaç
doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı izin veren makamın gözetim ve
denetimine tabidir.


İzin
veren makam, gerekli denetlemeyi yaptırmak üzere, memurlar arasından veya
dışarıdan yeterli sayıda denetçi görevlendirir ve ilgililere bildirir.


(Değişik fıkra:27/12/2020-7262/9 md.) (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli
ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.)


Eski eser ve anıtların onarılması için yardım toplamaya
izin verilmiş olan hallerde, Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Kültür ve Turizm
Bakanlığı tarafından ayrıca denetleme yapılabilir.


Kesinhesabın çıkarılması:


Madde
17 – Sorumlu kurullar, yardım toplama süresinin bitiminden
itibaren on gün içinde toplanan yardımın kesinhesabını çıkarmak ve bir örneğini
izin veren makama vermekle yükümlüdürler. Zorunlu hallerde bu süre, izin veren
makamca otuz güne kadar uzatılabilir.


İzin
veren makam, kesinhesabın bir örneğini denetçilere gönderir.


 


Denetim sonucu:


Madde 18 – Denetçiler,
yardım toplama faaliyetlerinin belgelerini ve kesinhesabını inceleyerek, sonucu
bir rapor halinde ve belirlenen süre içinde, görevlendiren makama verirler.


 


Denetleme raporu:


Madde
19 – Denetleme raporunun:


a)
Yardım toplama faaliyetinin brüt gelirini,


b)
Yardım toplama faaliyeti için yapılan gideri,


c)
Yardım toplama faaliyeti sonunda sağlanan net geliri,


d)
Bu gelirin amacı gerçekleştirmede yeterli olup olamayacağı konusundaki bilgiyi,


e)
İzin veren makamca incelenmesi istenen hususlarla ilgili açıklamaları,


İçermesi
gerekir.


Denetçiler,
girmesinde yarar gördükleri hususları da rapora yazarlar.


 


Denetçilere verilecek ücret:


Madde
20 – Denetçilere verilecek ücretin miktarı İçişleri ve
Maliye Bakanlıklarınca birlikte tespit olunur ve bu ücret İçişleri Bakanlığı
bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Madde
21 – 23 – (Mülga: 29/5/1986 - 3294/10 md.)


 


ALTINCI BÖLÜM


Çeşitli Hükümler


Yardım toplama faaliyetinin
giderleri:


Madde
24 – Makbuzla, belirli yerlere kutu koymak veya bilgileri
otomatik ya da elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak
suretiyle, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak yardım toplama
şekillerinde giderler, brüt gelirin yüzde onunu; eşya piyangosu düzenleyerek,
kültürel gösteriler tertipleyerek, sergiler açarak, spor gösterileri, gezi ve
eğlenceler düzenleyerek yardım toplama hallerinde ise giderler, brüt gelirin
yüzde kırkını geçemez.[4]


Giderlerin
gösterilen oranları geçmesi halinde aradaki fark, haklı nedenler olmadıkça,
sorumlu kurul üyelerine ödettirilir.


 


Kalan yardımın devri:


Madde 25 – Toplanan
yardımın, amacı gerçekleştirecek miktara ulaşamaması veya amacın
gerçekleşmesinden sonra bir miktarının artması hallerinde; söz konusu
yardımlar, izin veren makamlarca, yardım hangi amaç için toplanmış ise, o veya
benzeri amacı gerçekleştirebilecek kuruluş veya kuruluşlara devrettirilir.


 


Basımevlerinin sorumluluğu:


Madde
26 – Basımevleri, izin almak suretiyle yardım toplama
faaliyetine girişen kişi ve kuruluşların bastıracağı makbuz, bilet ve yardım
pullarının seri ve numaralarını bastıktan sonra durumu, yedi gün içinde izin
veren makama bildirmek ve basılanların birer örneğini göndermek zorundadırlar.


 


Yabancı temsilciliklerce yardım
toplama:


Madde 27 – Türkiye'de
yabancı temsilciliklerce yardım toplanması Dışişleri Bakanlığının iznine
bağlıdır. Yabancı temsilciliklerin yardım toplama faaliyetlerinde bu Kanun
hükümleri uygulanmaz.


 


Yardımın Devlet malı sayılması:


Madde
28 – (Değişik: 23/1/2008-5728/406 md.)


Yardım toplama faaliyetinden
elde edilen mal ve paraları zimmetine geçiren kişi, kamu görevlisi olup
olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununun zimmet suçuna ilişkin hükümlerine
göre cezalandırılır.


 


Cezalar:


Madde
29 – (Değişik:27/12/2020-7262/10 md.)


Bu Kanun
hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlara beş bin Türk lirasından
yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. İnternet ortamında
izinsiz yardım toplanması hâlinde ise on bin Türk lirasından iki yüz bin Türk
lirasına kadar idari para cezası verilir.


İzinsiz
yardım toplanmasına yer ve imkân sağlayanlar, uyarılmalarına rağmen bu
faaliyeti sonlandırmazsa beş bin Türk lirası idari para cezası ile
cezalandırılır.


(İptal üçüncü
fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı
Kararı ile.)


Bu Kanunun 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket edenlere
beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar idari para cezası
verilir. Ancak bu aykırılığın kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde
gerçekleşmesi hâlinde, dokuzuncu fıkra uyarınca yetkilendirilen makamın
yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda çalıştırılma
biçimine bakılmaksızın görev yapanlar hakkında ilgili mevzuatı uyarınca
disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu yetkili makama bildirilir.


İzin verilen yardım toplama şekli dışında 5 inci maddede belirtilen
diğer yardım toplama şekillerine göre izinsiz yardım toplayanlar, uyarılmalarına
rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk
lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.


İzin vermeye
yetkili makamın izin verdiği yer dışında yardım toplayanlar, uyarılmalarına
rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk
lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.


Bu Kanunun diğer hükümlerine aykırı davranışta bulunanlara, fiilleri suç
oluşturmadığı takdirde, bin Türk lirası idari para cezası verilir.


(İptal sekizinci
fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı
Kararı ile.)


Bu maddede
yazılı olan idari yaptırımlara karar vermeye yardım toplama iznini veren makam
yetkilidir. İzinsiz yardım toplanması hâlinde idari yaptırımlara vali karar
verir. Vali bu yetkisini vali yardımcılarına veya kaymakamlara devredebilir.


 


Yönetmelik:


Madde
30 – Bu Kanunun 5, 8 ve 23 üncü maddelerinde öngörülen
hususları ve Kanunun uygulamasına ilişkin esas ve usulleri belirleyen yönetmelik,
İçişleri ve Maliye bakanlıklarınca Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay
içerisinde hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanır.


 


Saklı tutulan hükümler:


Madde
31 – Mevzuat hükümlerine göre bazı derneklere, vakıflara,
meslek kuruluşlarına ve kamu kuruluşlarına tanınmış hak ve ayrıcalıklar
saklıdır.


 


Kaldırılan hükümler:


Madde
32 – 23 Teşrinisani 1331 tarihli Cem'i İanat Nizamnamesi
yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçici Madde 1 – (2860 sayılı Kanunun kendi numarasız
geçici maddesi olup teselsül için numaralandırılmıştır.)


Cem'i
İanat Nizamnamesine göre yürütülmekte olan yardım toplama faaliyetleri, bu
Kanunun 30 uncu maddesinde gösterilen yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içinde, bu Kanunda belirtilen usullere uydurulur.


 


Yürürlük:


Madde
33 –
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme:


Madde 34 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.





2860 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



2860
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3294



21, 22,
23



14/6/1986






4854



29



6/5/2003






5253



5, 7 ve
24



23/11/2004






5728



28, 29



8/2/2008






KHK/700



6



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7262



6,9,16,29



31/12/2020






Anayasa Mahkemesinin 27/6/2024 Tarihli ve E: 2023/181,
K: 2024/128 Sayılı Kararı



10



9/12/2024






Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E:
2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı



6, 9,
16, 29



Yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra

1/3/2025









 











[1] Bu fıkrada yer alan “veya bilgileri otomatik ya da
elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak” ibaresi, 4/11/2004
tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle eklenmiş ve metne işlenmiştir.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 77 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar
Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[3]
Anayasa
Mahkemesinin 27/6/2024 Tarihli ve E: 2023/181, K: 2024/128 Sayılı Kararı ile bu
fıkrada yer alan “bir yılı geçmemek üzere” ibaresi iptal edilmiştir.







[4] Bu fıkrada yer alan “veya bilgileri otomatik ya da
elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak” ibaresi, 4/11/2004
tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle eklenmiş ve metne işlenmiştir.