4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun

YAPI DENETİMİ
HAKKINDA KANUN


 


Kanun Numarası                    :
4708


Kabul Tarihi                           :
29/6/2001


Yayımlandığı Resmî
Gazete  : Tarih: 13/7/2001          Sayı: 24461


Yayımlandığı Düstur              :
Tertip: 5                       Cilt: 40


 


Amaç, kapsam ve
tanımlar


Madde 1 – Bu Kanunun amacı; can ve mal
güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına,
standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini
sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


(Değişik ikinci fıkra:
12/7/2013-6495/73 md.) Bu Kanun;


a) 3/5/1985 tarihli ve
3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve
tesisler ile 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapılar,


b) Bodrum katı dışında en
çok iki katlı ve yapı inşaat alanı toplam 200 metrekareyi geçmeyen müstakil
yapılar,


c) Entegre tesis
niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapı ve tesisler,


ç) (Ek:5/12/2024-7534/11 md.) Güneş enerjisi
santralleri, rüzgâr enerjisi santralleri,


d) Köy yerleşik
alanlarında, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olmayan iskân dışı
alanlarda ve nüfusu 5000’in altında olan belediyelerin belediye ve mücavir alan
sınırları içinde bodrum katı ve çatı arası dışında en çok iki katlı ve yalnızca
bir bodrum katın inşaat alanı hesaba katılmaksızın toplam inşaat alanı 500 metrekareyi
geçmeyen konut yapıları ile bunların kömürlük, otopark, depo gibi müştemilatı,


hariç olmak üzere,
belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak
yapıların denetimini kapsar. Ruhsata tabi olup, bu Kanun hükümlerine tabi
olmayan yapılarda denetime yönelik fennî mesuliyet 3194 sayılı İmar Kanununun
26 ncı ve 28 inci maddelerine göre mimar ve mühendislerce üstlenilir. Birden
fazla müstakil yapının bulunduğu parsellerde, bütün yapıların toplam yapı
inşaat alanının 200 metrekareyi geçmesi hâlinde de bu Kanun uygulanır. (Mülga
cümleler:11/5/2018-7143/18 md.)


Bu
Kanunun uygulanmasında;


a)
Bakanlık : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,[1]


b)
İlgili idare :Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için
büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan
alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma izin belgesi verme yetkisine
sahip diğer idareleri,


c)
Yapı sahibi : Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,


d)
Yapım süresi :Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma
iznini aldığı tarih arasındaki dönemi,


e)
Yapı inşaat alanı : Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer
alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının
alanını,


f)
(Değişik:11/5/2018-7143/18 md.) Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık
maliyeti: Binalarda, yapı inşaat alanının, Bakanlıkça Yönetmelik ile belirlenen
birim maliyeti veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedeli,


g)
Taşıyıcı sistem :Yapıların; temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar,
döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını,


h)
Yapı hasarı : Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat
kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda meydana
gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybı oluşturan her
türlü hasarı,


ı)
Yapı denetim kuruluşu :Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı
denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan
tüzel kişiyi,


j)
Yapı müteahhidi :Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticarî
amaçla ya da kendisi için şahsî finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili
meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel kişiyi,


k)
Proje müellifi :Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu
olarak seçmiş, yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi,


l)
Denetçi mimar ve mühendis :İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği
devam eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları,


m)
Laboratuvar : İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde
ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene,
kalibrasyon yapabilen ve diğer özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış
tesisi,


n) (Ek:11/5/2018-7143/18
md.)Yardımcı kontrol elemanı: Denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve
idaresi altında görev yapacak olan mimar ve mühendisler ile Bakanlıkça
sınırları belirlenen yapı grubu ve inşaat alanına kadar olan yapılarda mimar ve
mühendisler yerine yapı denetimi faaliyetlerine katılabilen teknik öğretmen,
yüksek tekniker, tekniker ve teknisyenleri,


o) (Ek:10/6/2022-7410/14 md.)
Bina kimlik sertifikası: Bu Kanun kapsamında denetlenerek tamamlanan yapıların
teknik ve genel bilgilerine, Bakanlıkça farklı modüllerde yapılan
yetkilendirmelerle, hem yapı sahibi ve ilgili vatandaşlarca hem de kamu
görevlileri tarafından ulaşılması amacıyla yapıya asılan sertifikayı,


ifade
eder.


 


Yapı denetim kuruluşları ve görevleri


Madde
2 – Bu
Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile
çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı
denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim
kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi
hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı
müteahhidini vekil tayin edemez.


Yapı
denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar veya
mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve
mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder. (Ek
cümle:10/6/2022-7410/15 md.) Yetmiş beş yaşını dolduran denetçi mimar ve
mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları, yapı denetim kuruluşu adına,
şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler.


(Mülga üçüncü fıkra:
8/8/2011-KHK-648/25 md.)


Yapı
denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:


a)
Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin
zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre
incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen
uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka
bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye
uygunluk görüşünü bildirmek.


b)
(Değişik: 15/2/2018-7099/14 md.) Yapı
denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, bu yapıya ilişkin
bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa
bildirmek.


c)
Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek.


d)
Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve
standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek,
malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak.


e)
Yapılan tüm denetim hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını ilgili
idareye vermek, denetimleri sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın
teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri takdirde,
durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine
bildirmek.


f)
(Değişik: 4/4/2015-6645/31 md.) İşyerinde, çalışmaların, iş sağlığı ve güvenliği
mevzuatına göre düzenlenmesi gereken sağlık güvenlik planına uygun olarak
yapıldığını kontrol etmek ve gerekli tedbirlerin alınması için yapı
müteahhidini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uyulmadığı takdirde durumu ilgili
Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bildirmek.


g)
Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde
ilgili idareye bildirmek.


h)
Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine
dair ilgili idareye rapor vermek.


ı)
Zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun
olarak laboratuvarlarda yaptırmak.


 


Sorumluluklar ve yapılamayacak işler


Madde
3 – Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları
imar mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı
üstlenir.


(Ek
cümle: 15/2/2018-7099/15 md.) Yapı denetim
kuruluşları öncelikle risk bazlı denetim yapar. Yapı denetim
kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar
görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen,
sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması
nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye
karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma
izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş
yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıldır.


Yapıda,
yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan yapılacak
esaslı tadilattan doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat yapan sorumludur.
Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına rağmen yapı sahibi tarafından önlemi
alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve yapıda hasar oluşturan yer kayması,
çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu
değildir.


Yapı
denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri
ile proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi; bu Kanunun
uygulanmasından dolayı ortaya çıkan yapı hasarından sorumludur.


Yapı
denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette bulunamaz.
Bu kuruluşun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince
başkaca meslekî ve inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunmaları
yasaktır.


 


Yapı denetim komisyonları ve
görevleri[2]


Madde 4 –(Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 26 md.)


Bu Kanunun uygulanması
ile ilgili Bakanlık iş ve işlemlerinin yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlık
merkezinde Merkez Yapı Denetim Komisyonu ve illerde İl Yapı Denetim Komisyonları
kurulur. İl Yapı Denetim Komisyonları, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi
verilmesi hariç Kanunda belirtilen diğer görevleri yapar.


Merkez Yapı Denetim
Komisyonu, konu ile ilgili Bakanlık personeli arasından, biri başkan olmak
üzere Bakanlıkça görevlendirilecek toplam yedi üyeden oluşur ve Bakanlıkça
uygun görülen birimin bünyesinde faaliyetlerini yürütür. Bakanlık; gerek
görülen konular hakkında çalışmada bulunmak üzere, ilgili kamu kurum ve
kuruluşları ile meslek ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini Bakanlıkça
hazırlanan yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Komisyonda
görevlendirebilir.


İl Yapı Denetim
Komisyonu, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün teklifi üzerine, biri başkan
olmak üzere Merkez Yapı Denetim Komisyonunca görevlendirilecek toplam beş
üyeden oluşur.


 


Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri


Madde
5 – (Değişik birinci fıkra:5/12/2024-7534/12 md.) Yapı
denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas inşaat alanı 500 metrekareye kadar olan
yapılarda yapı sahibince belirlenen yapı denetim kuruluşuyla, diğer hizmet
sözleşmelerinde ise Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre o yapı için
ilde faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşu sayısı da dikkate alınarak
elektronik ortamda aynı anda birinci ve ikinci sıralı olarak belirlenen en
fazla iki yapı denetim kuruluşundan biriyle, yapı sahibi arasında yapı denetim
hizmet sözleşmesi akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde
ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen
haller dışında feshedilemez.


Bu
sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa
yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının
fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak
teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır.


İlgili
idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı sahibinin uymaması
halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, yapı denetim
kuruluşunun uymaması halinde ise yapı denetimi komisyonuna bildirimde bulunur.


(Mülga
dördüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.)


(Değişik beşinci fıkra:5/12/2024-7534/12 md.) Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna
ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. Bu
bedel, yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas yapı inşaat alanı 1.000
(dahil) metrekareye kadar olan yapılarda hizmet bedeline esas yapı yaklaşık
maliyetinin %1,75’i, yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas yapı inşaat
alanı 1.001 metrekareden 50.000 (dahil) metrekareye kadar olan yapılarda hizmet
bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i, diğer yapılarda hizmet bedeline
esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,25’i kadardır. Elektronik dağıtıma tabi
olmayan işlerde, ikinci cümlede belirtilen oran en fazla %3,50’ye kadar
artırılabilir. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi bir yılı aşan iş için yıllık
%5 artırılır. Güçlendirme işleri için belirlenecek yapı denetim hizmet bedeli
yapının tamamı için belirlenecek yapı denetim hizmet bedelinin %25’inden az
olamaz. Yapı denetimi hizmet bedeline laboratuvarlara yaptırılacak olan
taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerden Bakanlıkça belirlenenlerin masrafları
dâhil olup katma değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından talep
edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan malzeme ve imalâtlar konusunda yapı
müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin masrafları dâhil
değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca
hiçbir bedel talebinde bulunamaz. Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet
bedeli, Endüstri Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Organize Sanayi
Bölgeleri, Serbest Bölgeler ve Sanayi Siteleri onaylı sınırı içerisinde yer
alan tüm yapılar için %50’yi geçmemek üzere indirimli uygulanır. Bu indirim
oranlarına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.


(Değişik altıncı fıkra: 12/7/2013-6495/73 md.) Yapı denetim hizmet bedeli, yapı denetim kuruluşlarının hizmet
bedellerinin ödenmesinde kullanılmak üzere yapı sahibince il muhasebe birimlerinde
açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır. Yatırılan tutarların %3’ü ruhsatı
veren idarenin, %3’ü Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye işletmesinin
hesabına aktarılır.


(Mülga
yedinci fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.)


 


Yapı denetim kuruluşu ile mimar ve
mühendislerinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi


Madde
6 – Yapı
denetim kuruluşunun görevden ayrılması veya mimar ve/veya mühendislerinden
birinin, herhangi bir sebeple yapı ile ilişkisinin kesilmesi halinde yapı
denetim kuruluşu durumu; gerekçeleri ile birlikte en geç altı iş günü içinde
yazılı olarak Bakanlığa ve ilgili idareye bildirir. Aksi takdirde kanunî
sorumluluktan kurtulamaz.[3]


Bu
durumda; yapı sahibince, yeniden yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe
veya yapı denetim kuruluşunca, ayrılan mimar ve/veya mühendislerin yerine
yenisi işe başlatılmadıkça ilgili idarece yapının devamına izin verilmez.


 


Sicillerin tutulması ve yapılara
sertifika verilmesi


Madde
7 – (Mülga: 8/8/2011-KHK-648/ 25 md.)


 


İdari müeyyideler ve teminat[4]


Madde
8 – (Değişik: 4/4/2015-6645/32 md.)


Yapı denetim kuruluşlarından bu
Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine
getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre,
aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır.


a) Denetim personelinin görevi
başında bulunmaması veya yapı denetim kuruluşunun denetim personeline görevi
ile ilgili yazılı olarak bilgi vermediğinin anlaşılması,


b) Mevzuatın öngördüğü evrakın
tanziminde eksiklik veya kusur bulunması,


c) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının
(b) veya (f) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,


hâllerinde, tespite konu yapının yapı
denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %10’u kadar idari para cezası,


ç) (Değişik:14/2/2020-7221/25 md.)
Aşağıda belirtilen;


1) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının
(a) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, bu
hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesinin ve hesaplarının, zemin
etüd raporuna veya standartlara veya ilgili mevzuata aykırı olmaması,


2) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının
(c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti
hâlinde, bu hataların yapım aşamasında ruhsat eki onaylı statik projesine
aykırı olmaması,


hallerinde tespite konu olan yapı denetimi
hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verilir.


d) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının
(d) veya (e) veya (h) veya (ı) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine
getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi
bedelinin %30’u kadar idari para cezası verilir.


(Değişik paragraf:5/12/2024-7534/13
md.) Denetim sorumluluğunu üstlendiği bir
işe yönelik yapılacak tespitler doğrultusunda hazırlanacak teknik inceleme
raporuna istinaden yapı denetim kuruluşu hakkında yukarıdaki bentlerde
belirtilen idari müeyyidelerden bir veya birden fazla cezanın verilmesinin
gerekmesi hâlinde uygulanacak idari para cezası, 50.000 Türk lirasından az
olamaz. Yapı denetim hizmet sözleşmesi bedelinin %50’sinin 50.000 Türk lirasından
fazla olduğu hallerde ise yapı denetim hizmet sözleşmesinin en fazla %50’si
kadar idari para cezası verilir.


e) Aşağıda belirtilen;


1) (Değişik:14/2/2020-7221/25 md.)
Denetim hizmetinin bu Kanunda yazılı hizmet bedelinden farklı bir hizmet
bedeli ile üstlenildiğinin tespit edilmesi,


2) Yapı sahibinden veya vekilinden,
yapı denetim hesabına yatırılmaksızın yapı denetimi hizmet bedeli alındığının
tespit edilmesi,


hâllerinde, üstlenilen denetim
işlerinin tamamına ait yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelleri toplamının
%3’ü kadar idari para cezası verilir.


f) (Değişik:14/2/2020-7221/25
md.) 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükmüne aykırı hareket edilmesi hâlinde
idari müeyyideye konu yapıların yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedellerinin
%10’u kadar idari para cezası verilir.


g) (Değişik:14/2/2020-7221/25
md.) Aşağıda belirtilen;


1) 2 nci maddenin
dördüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin
tespiti hâlinde, bu hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesinin ve hesaplarının,
zemin etüd raporuna veya standartlara veya ilgili mevzuata aykırı olması,


2) 2 nci maddenin dördüncü
fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin
tespiti hâlinde, bu hataların yapım aşamasında yapının ruhsat eki onaylı statik
projesine aykırı olması,


3) 3
üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket
edilmesi,


hallerinde, cezayı
gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle
tespit edilip öğrenilmesinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi
üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.


h) (Değişik:5/12/2024-7534/13
md.)  Aşağıda belirtilen;


1)
Son on takvim yılı içerisinde yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın
ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci
bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra
üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi
ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden
itibaren,


2)
Yapı denetim kuruluşunun, bu Kanun ve ilgili mevzuat ile kendine verilen görev
ve sorumluluğu yerine getirmemesi nedeniyle, denetim sorumluluğunu üstlendiği yapının
taşıyıcı sisteminde en geç yapı kullanma izin belgesi aldıktan sonra on beş yıl
içinde veya yapım aşamasında çevresinde yer alan binanın taşıyıcı sisteminde
onarılamaz düzeyde yapısal bir hasarın oluşması halinde,


Merkez
Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun
izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat
kaydolunur.


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Yapı denetim kuruluşunda ortak veya görevli iken başkaca
mesleki ve inşaat işleri ile ilgili ticari faaliyette bulunan veya
laboratuvarlarda ortak olan veya görev alan yapı denetimi kuruluşunun
ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri ile diğer teknik elemanlarına İl Yapı
Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce 10.000 Türk lirası idari para cezası verilir.[5]


İdari müeyyide, cezayı
gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve
denetimlerle tespit edilmesini müteakip yapı denetim kuruluşunun ve ilgililerin
savunmaları alınarak verilir ve yazılı olarak tebliğ edilir.[6]


İdari para cezasına karşı
on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre içinde
itiraz yoluna başvurulmaması hâlinde idari para cezası kesinleşir. İtirazlar,
zaruret olmayan hâllerde evrak üzerinde incelenerek en kısa süre içinde karara
bağlanır. (İptal dördüncü cümle:Anayasa Mahkemesinin 1/10/2020 tarihli ve
E.: 2020/21, K.: 2020/53 sayılı Kararı ile) (…)


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Yeni iş almaktan men ve faaliyetine son verme cezalarına
dair işlemler ile dokuzuncu fıkra kapsamında yapılan işlemler Resmî Gazete’de
ilan edilir.


Yeni iş almaktan men
cezası, yapı denetim kuruluşunun denetimindeki diğer işlerin devamına mani
değildir. Ancak, yapı denetim kuruluşuna yeni iş almaktan men cezası
verilmesine esas olan yapım işinin devam edebilmesi için, Bakanlıkça elektronik
ortamda belirlenen başka bir yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe, ilgili
idare tarafından işin devamına izin verilmez. Faaliyete son verme cezası
verilen hâllerde de, yapı denetim kuruluşunun denetimini üstlendiği yapıların
devamına, yeni yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe ilgili idare
tarafından izin verilmez.[7]


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Yeni iş almaktan men cezası alan yapı
denetim kuruluşunun ortakları ceza süresince, faaliyete son verme cezası alan
yapı denetim kuruluşunun ortakları ise üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim
veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim
veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamaz.


(Değişik
fıkra:5/12/2024-7534/13 md.) Yapı
denetim kuruluşlarına son beş takvim yılı içerisinde üç ayrı teknik inceleme
raporu kapsamında üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek
kayıtları tutulan denetçi mimar ve denetçi mühendisler ile diğer teknik
personel, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ve Bakanlığın onayı ile üç
yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir
görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı
olamaz. Aynı parselde birden fazla yapının olduğu durumlarda her bir yapı için
ayrı teknik inceleme raporu tanzim edilir.


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Bakanlıkça, yapı denetim izin belgesi geçici olarak geri
alınan yapı denetim kuruluşunun, verilen süre içerisinde eksikliklerini tamamlamaması
halinde izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve birinci fıkranın
(h) bendindeki durumlar hariç teminatı iade edilir.


Laboratuvar
kuruluşlarının personel, tesis, makine, teçhizat ve kalite kontrol sisteminde
olumsuz yönde bir değişiklik olduğunun veya gerçekleştirilen deneylerin
belirlenmiş teknik kritere uygun olmadığının veya bu Kanunda ve ilgili
mevzuatta belirtilen hükümlere aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, İl Yapı Denetim
Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce;[8]


a)
(Değişik:14/2/2020-7221/25
md.)
Laboratuvar
kuruluşunun kalite sistemine ilişkin şartlar bakımından tespit edilen
aykırılıklar için uyarma cezası,


b) Verilen ilk uyarma
cezasının tebliğ edilmesinden sonra, aynı türden cezayı gerektiren ikinci bir
fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip tebliğ edilmesinden sonra üçüncü
defa uyarma cezası vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da
ceza verilip tebliğ edilmesi hâlinde, laboratuvar kuruluşuna 5.000 Türk Lirası
idari para cezası,


c) (Değişik:14/2/2020-7221/25
md.) Laboratuvar kuruluşlarına;


1) Alet ve cihaz
kalibrasyonlarının zamanında yaptırılmaması,


2) (Değişik:5/12/2024-7534/13 md.) Numune alınması,
taşınması, laboratuvara teslimi, laboratuvarda kürlenmesi, arazi veya sondaj
çalışmaları, deneylerin yapılması, raporlanması, izlenmesi ve denetlenmesi
süreçlerinde ilgili standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti,


3) Karot numunesi alınması
sırasında laboratuvar denetçisinin hazır bulunmaması,


4) Laboratuvarın deney
kapsam listesinde bulunmayan deney raporlarında Bakanlık logosunu kullanması,


5) Numune kayıt ve rapor
defterinde aralarda boş satır bırakılması,


6) Alınan numunelerin
numune kayıt defterine kaydedilmemesi,


7) Laboratuvar
kuruluşunun faaliyet gösterdiği il dışındaki illerden kendi numune toplama
istasyonunun bulunduğu il veya iller hariç olmak üzere faaliyet gösterdiği il
dışından taze beton numunesi alması,


8) Laboratuvar kuruluşunda
görev yapan idari veya teknik personel değişikliğinin veya laboratuvarın adres
değişikliğinin zamanında bildirilmemesi,


9) (Ek:10/6/2022-7410/17
md.) Laboratuvar kuruluşunun, beton deneyine ilişkin Bakanlıkça belirlenen
azami fiyatın üzerinde bedel aldığının tespiti,


hallerinde 19.030 Türk
lirası idari para cezası,


d) (Değişik:10/6/2022-7410/17
md.) Laboratuvar kuruluşuna, beton, hazır beton, beton çelik çubuk ve
benzeri yapı malzemesi üreten ve/veya pazarlayan firmalar adına laboratuvar
hizmetinde bulunduğunun tespit edilmesi halinde, İl Yapı Denetim Komisyonunun
teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.


e) Aşağıda belirtilen;


1) Bu fıkranın (d)
bendine göre verilen cezanın ilan edilmesinden sonra, aynı türden cezayı gerektiren
ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden
sonra üçüncü defa aynı türden ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve
bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi,


2) (Değişik:10/6/2022-7410/17
md.) Laboratuvar kuruluşunun gerçeğe aykırı olarak düzenlediği raporu
idarelere veya şahıslara sunduğunun tespit edilmesi,


hâllerinde Merkez Yapı
Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça laboratuvar kuruluşunun izin
belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir. Sözleşmesi feshedilir ve
teminatı irat kaydolunur.


Üçüncü, dördüncü ve
beşinci fıkra hükümleri, laboratuvar kuruluşu hakkında uygulanan idari
müeyyideler için de geçerlidir.


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Yeni iş almaktan men cezası alan laboratuvarın ortakları
ceza süresince, faaliyete son verme cezası alan laboratuvarın ortakları ise üç
yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir
görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı
olamaz.


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Laboratuvar kuruluşunun,
onuncu fıkranın (e) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında izin belgesinin
iptaline sebebiyet veren veya laboratuvar kuruluşuna son beş takvim yılı
içerisinde üç ayrı değerlendirme raporu kapsamında üç adet idari para cezası
uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları tutulan denetçi mühendisler ile
teknik personel üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar
kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar
kuruluşunun ortağı olamaz.[9]


(Mülga fıkra:14/2/2020-7221/25
md.)


(Değişik
fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Bu Kanun hükümleri çerçevesinde görevini yerine getirmediği
tespit edilen mimar ve mühendisler hakkında meslek odaları, kendi mevzuatı
uyarınca cezai işlem yaparak neticesini Bakanlığa bildirir.


Laboratuvar
kuruluşlarının veya denetçi mimar ve denetçi mühendislerin izin belgesi alma
safhasında gerçeğe aykırı belge düzenlediğinin izin belgesi verildikten sonra
anlaşılması hâlinde, izin belgesi derhâl iptal edilir.


Yapı denetim
kuruluşlarına denetim sorumluluğunu üstlendiği bir işte yeni bir iş almaktan
men cezası almasını gerektiren 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) ve (c)
ile (g) bendine aykırı hareket ettiğinin aynı anda tespit edilmesi hâlinde bir
kez yeni iş almaktan men cezası verilir.


Laboratuvar
kuruluşlarına uyarı cezası vermeyi gerektiren birden fazla fiilin aynı anda
tespit edilmesi hâlinde kuruluşa idari para cezasına esas olmak üzere tek bir
uyarı cezası uygulanır.


Laboratuvar kuruluşlarına
idari para cezası vermeyi gerektiren birden fazla fiilin aynı anda tespit
edilmesi hâlinde kuruluşa en fazla 15.000 Türk Lirası idari para cezası
verilir.


Bu Kanun kapsamında
verilecek idari para cezaları İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilir ve verilen idari para
cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.[10]


(Değişik
fıkra:5/12/2024-7534/13 md.)
Yapı denetim kuruluşlarından ve laboratuvar kuruluşlarından Bakanlıkça teminat
alınır. Yapı denetim izin belgelerinin vizesi aşamasında, laboratuvar
kuruluşlarının ise izin belgelerinin her üçüncü vizesi aşamasında, teminatını o
yıl için belirlenen teminat bedeline tamamlaması istenir. Her ne suretle olursa
olsun, alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.
Teminatın türü, tutarı, iadesi ve irat kaydedilmesine ilişkin usul ve esaslar
Bakanlıkça hazırlanan yönetmelik ile belirlenir.


(Ek fıkra:14/2/2020-7221/25 md.) Bu Kanun ve ilgili mevzuata göre görevini
yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşları hakkında bu madde uyarınca idari
para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde ayrıca 3194
sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmaz.


(Ek
fıkra:10/6/2022-7410/17 md.) Bakanlıkça 5 inci madde uyarınca elektronik ortamda
görevlendirildiği bir yapıda;


a) Yapı denetim
kuruluşunca ilgili denetim personeli Bakanlıkça belirlenen sürede
görevlendirilerek yapının denetim sorumluluğunun üstlenilmemesi,


b) Denetim sorumluluğu
üstlenilen ancak yapı denetim kuruluşundan kaynaklanan nedenlerle Bakanlıkça
belirlenen sürede yapı denetim hizmet sözleşmesinin imzalanmaması,


c)
Yapı denetim kuruluşunun; izin belgesinin geçici olarak geri alınması, iptal
edilmesi, birinci fıkranın (g) bendi uyarınca yeni iş almaktan men cezası
alması veya o yapı için Bakanlıkça elektronik ortamda yapılan
görevlendirilmesinin kaldırılması durumları hariç olmak üzere yapı denetim
hizmet sözleşmesinin yapı denetim kuruluşundan kaynaklı sebeple feshi,


ç) Yapı ruhsatı verildikten
sonra, yapı denetim kuruluşunun gerçeğe aykırı beyan veya bilgi/belge vermesi
sebebiyle o yapı için hatalı görevlendirme yapıldığının anlaşılması,


hallerinde yapı denetim
kuruluşu, Bakanlıkça elektronik ortamda yapılan sıralamadan her bir fiili için
120 güne kadar çıkarılarak yapı denetim kuruluşunun yeni bir işte denetim
görevi üstlenmesine izin verilmez. Bu fıkra uyarınca, elektronik ortamda
sıralamadan çıkarılan yapı denetim kuruluşunun yeniden sıralamaya girmesi
halinde, sıralamadan çıkarılmasına sebebiyet veren yapıda tekrar Bakanlıkça
görevlendirilmesi mümkündür. Bu fıkra uyarınca yürütülecek işlemler için
birinci fıkranın (h) bendi, üçüncü fıkra, beşinci fıkra, yedinci fıkra,
onbeşinci fıkra ve 9 uncu maddenin birinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra
uyarınca uygulanan yeni bir işte denetim görevi üstlenilememesine dair işlem
yapı denetim kuruluşuna elektronik sistem üzerinden bildirilir. Bu fıkranın
yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.


(Ek
fıkra:10/6/2022-7410/17 md.) Yapı denetim kuruluşunun ek 1 inci madde kapsamında
Bakanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yürüttüğü denetimde, ruhsat eki
onaylı statik projesine uygun olan ancak ruhsat eki diğer projelere uygun
olmayan aykırılıkları tespit etmemesi halinde, yapı denetim kuruluşuna İl Yapı Denetim
Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce o işe ilişkin aldığı hizmet bedelinin %20’si oranında idari para
cezası uygulanır.


(Ek
fıkra:10/6/2022-7410/17 md.) Yapı denetim kuruluşunun, ek 1 inci maddeye göre Bakanlıkça
belirlenen esaslar çerçevesinde yürüttüğü denetim görevinde;


a) Ruhsat eki onaylı
statik projesine uygunsuzluğu tespit etmemesi,


b) Yapısal hasar olduğu
halde bu durumu tespit etmemesi,


c) Tespite konu statik
projesine uygunsuzluğun ya da hasarın mahallinde olmadığı halde bu yönde
tespitte bulunması,


ç) Bakanlıkça belirlenen
sürede denetimi yerine getirmemesi,


hallerinde Merkez Yapı
Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun bir
yıl süre ile ek 1 inci madde kapsamında yeni bir denetim görevi üstlenmesinin
engellenmesine yönelik idari müeyyide Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi
üzerine Bakanlıkça uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki idari müeyyideler Resmî
Gazete’de ilan edilir. Bu fıkra uyarınca yürütülecek işlemler için birinci
fıkranın (h) bendi, yedinci fıkra ve 9 uncu maddenin birinci fıkra hükümleri
uygulanmaz.


(Ek fıkra:5/12/2024-7534/13
md.) Yapı denetim kuruluşuna,
farklı teknik inceleme raporlarına istinaden birinci fıkra uyarınca aynı takvim
yılı içerisinde, ikinci ve sonraki her yeni iş almaktan men cezasının
uygulamaya konulduğu tarih için Bakanlıkça belirlenen teminat bedelinin %10’u
kadar idari para cezası İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce uygulanır. Bu fıkra uyarınca
takvim yılı içerisinde uygulanacak idari para cezası, teminat bedelinin
%50’sini aşamaz.


(Ek fıkra:5/12/2024-7534/13
md.) Yapı denetim kuruluşu,
yapı sahibince belirlenen ancak daha sonra herhangi bir nedenle inşaat alanında
yapılacak değişiklikle bu alanın Bakanlıkça 5 inci maddenin birinci fıkrası
doğrultusunda belirlenen metrekareyi aşması ve yapının artık elektronik
dağıtıma konu olması gerektiğinin anlaşılması halinde mevcut yapı denetim
kuruluşunca durum ilgili idareye bildirilir ve yapı için 5 inci maddenin
birinci fıkrası doğrultusunda elektronik ortamda görevlendirme yapılmadan yapı
ruhsatı düzenlenmez ve yapının devamına izin verilmez. Herhangi bir aşamada
elektronik dağıtıma konu olması gerekirken elektronik dağıtım yapılmaksızın o
yapının denetimine devam ettiği anlaşılan yapı denetim kuruluşunun, İl Yapı
Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce üç ay süreyle yeni iş almasına izin verilmez ve aynı kuruluşa doğru
yapı inşaat alanına göre tespit edilen yapı denetimi hizmet bedelinin %50’si
oranında idari para cezası uygulanır. Bu fıkra kapsamında yeni iş alınmamasına
sebebiyet veren iş için 5 inci maddenin birinci fıkrası doğrultusunda yeni bir
yapı denetim kuruluşu görevlendirilmeden yapının devamına izin verilmez. Bu
fıkra uyarınca yürütülecek işlemler için birinci fıkranın (h) bendi, üçüncü fıkra,
beşinci fıkra, yedinci fıkra, onbeşinci fıkra ve 9 uncu maddenin birinci
fıkrası hükümleri uygulanmaz.


(Ek fıkra:5/12/2024-7534/13
md.) Bu Kanunda öngörülen yapı
denetim kuruluşları ve laboratuvar kuruluşları hakkında, Bakanlıkça
uygulanacağı belirlenen idari müeyyideler ilgili genel müdür, Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce uygulanacağı belirlenen idari müeyyideler
ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü tarafından uygulanır.


 


Ceza
hükümleri


Madde 9 – (Değişik:
23/1/2008 – 5728/497 md.)


(Değişik
fıkra:5/12/2024-7534/14 md.) Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında,
yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun icraî veya ihmalî davranışla yeni iş
almaktan men cezası uygulanmasını gerektiren veya 8 inci maddenin birinci
fıkrasının (h) bendinin (2) numaralı alt bendinde veya 8 inci maddenin onuncu
fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer verilen fiillerine
ilişkin görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri
ve diğer teknik personeli, yapı müteahhidi, şantiye şefi, proje müellifi gerçek
kişiler ile laboratuvar görevlileri, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


Yapı denetim kuruluşunun ortak
ve yöneticileri, mimar ve mühendisleri ile laboratuvar görevlileri bu Kanun
hükümleri çerçevesinde yapmaları gereken denetimi yapmadıkları hâlde yapmış gibi
veya yapmalarına rağmen gerçeğe aykırı olarak belge düzenlemeleri hâlinde Türk
Ceza Kanununun resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre
cezalandırılır.


Yapı
denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı belge düzenlendiğinin
izin belgesi verildikten sonra anlaşılması hâlinde, izin belgesi derhal iptal
edilir.


Bu Kanuna aykırı fiillerden
dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme kararları, Cumhuriyet başsavcılıklarınca
Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin bağlı olduğu meslek odalarına bildirilir.


Yapı denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve
işlemlerinden 3194 sayılı İmar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine
tabidirler.


 


Bakanlığın denetim yetkisi


Madde
10 – Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasında yapı denetim
kuruluşları ile laboratuvar kuruluşlarının işlem ve faaliyetlerini denetleme
yetkisine sahiptir.[11]


 


Kanunun uygulanacağı iller[12]


Madde
11 – Bu Kanunun uygulanmasına pilot iller olarak; Adana,
Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce,
Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ ve
Yalova illerinde başlanır.


Pilot
illerin genişletilmesi ve daraltılmasına, Cumhurbaşkanı yetkilidir.[13]


 


Diğer hükümler ve yönetmelikler


Madde 12 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde
3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.


(Değişik ikinci
fıkra:14/2/2020-7221/28 md.) İlgili
idarelerin bu Kanunda belirtilen hususlara ilişkin görevleri ile çalışma usul
ve esasları; yapı denetim kuruluşlarının sınıflandırılması, kuruluşlar arasında
adaletli iş dağılımını temin etmek üzere bir ilde faaliyet gösterebilecek olan
yapı denetim kuruluşu ve laboratuvar kuruluşu sayısının belirlenmesi ile
kuruluş safhasında sahip olunması gereken asgarî nitelikler; yapı denetim izin
belgesinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin şartlar, yapı denetim
kuruluşları ve laboratuvarların görevleri ile çalışma usul ve esasları; denetçi
belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile yapı denetim ve laboratuvar
kuruluşlarında görev alacak personelde aranacak nitelik, tecrübe ve bunların
istihdam şartları ile görev ve sorumlulukları; diğer yapı sorumlularının
nitelikleri, görevleri ile çalışma usul ve esasları; Merkez ve İl Yapı Denetim
Komisyonunun görevleri ile çalışma usul ve esasları; yapı denetimi hizmet sözleşmesine
ve feshine ilişkin esaslar; hizmet bedelinin belirlenmesi ve ödenmesi, beton
deneyine ilişkin laboratuvarca verilen hizmetlerin azami bedeli ve bu bedelin
kimin tarafından karşılanacağı, bu Kanun uyarınca denetlenerek inşa edilen
yapılara bina kimlik sertifikası verilmesi ve düzenlenecek meslek içi
eğitimlere ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklerle
düzenlenir.[14][15]


(Ek fıkra:5/12/2024-7534/15 md.) Bir ilde faaliyet gösterebilecek yapı denetim
kuruluşu sayısı Bakanlıkça belirlenir. İhtiyaç halinde büyükşehirler
Bakanlıkça, birden fazla bölgeye bölünerek faaliyet gösterebilecek yapı denetim
kuruluşu sayısı her bir bölge için ayrı ayrı belirlenebilir ve yapı denetim
kuruluşlarının faaliyeti merkezinin bulunduğu bölgeyle sınırlanabilir. Bu fıkranın
uygulanmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.


 


Yürürlükten kaldırılan ve
değiştirilen hükümler


Madde
13 – a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayılı Yapı Denetimi
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.


b) 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Kanununun ek 5, ek 6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve
geçici 7 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.


c)
17.6.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 7 nci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.


 


Madde
7 – 1
inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz olmayanlar
Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat
icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar.


 


Bitmiş yapıların
periyodik olarak denetimi ve hizmet bedeli


Ek Madde 1- (Ek:10/6/2022-7410/19 md.)


Bu
Kanun kapsamında denetlenerek bina kimlik sertifikası alan yapılar,
sertifikanın asılmasını müteakip beşer yıllık periyotlarla yapı denetim
kuruluşlarınca denetlenir. Bu denetimler Bakanlıkça elektronik ortamda
belirlenen yapı denetim kuruluşları tarafından yürütülür.


Yapı denetim kuruluşlarına
bu madde kapsamında yaptıkları denetimlere dair verdikleri hizmet için ödenecek
bedel Bakanlıkça belirlenir.


Yapı denetim
kuruluşlarınca bu madde kapsamında periyodik olarak yapılacak denetime ilişkin
verilen hizmetin bedeli, 5 inci maddenin altıncı fıkrası uyarınca yapı denetim
hizmet bedelinden Bakanlık Döner Sermaye İşletme Hesabına aktarılan Bakanlık
payları kullanılarak karşılanır.


Bu madde kapsamında
denetim görevini mevzuata uygun şekilde yerine getirmeyen yapı denetim
kuruluşları, bu nedenle ortaya çıkacak yapı hasarlarından dolayı denetimi
yaptığı tarihten itibaren beş yıl süreyle yapı sahibine karşı sorumludur.


Bu
maddeye göre yapılacak denetimle ilgili iş ve işlemler için binaya ve/veya
bağımsız bölüme girilmesinin engellenmesi halinde; denetim mahalline ilk
gidişte buna dair tutanak tutularak, ikinci gidişte girişi engelleyenlere idari
para cezası verileceği ve sonrasında binaya ve/veya bağımsız bölüme kolluk
kuvvetleri yardımıyla girileceği hususunda uyarıda bulunulur. İkinci gidişte girişi
engelleyenlere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 1.500
Türk lirası idari para cezası verilir. Buna rağmen girişin engellenmesi halinde
mülki idare amirinin veya varsa bu konuda yetki devredeceği yardımcısının onayı
alınır ve kolluk kuvvetleri yardımıyla binaya ve/veya bağımsız bölüme girilerek
denetimle ilgili iş ve işlemler tamamlanır.


Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.


 


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce Bakanlıkça yapı denetim kuruluşlarına verilmiş olan yapı denetimi izin
belgeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle
geçerlidir. Bu süre içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen
yapı denetim izin belgeleri geçersiz sayılır.


 


Geçici
Madde 2 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3194 sayılı
İmar Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir.


 


Geçici
Madde 3 – 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca yapı denetim kuruluşlarınca tahsil edilmiş olan malî
sorumluluk sigorta primleri yapı sahiplerine iade edilir.


 


Geçici Madde 4-
(Ek:11/5/2018-7143/21 md.)


Yapı denetimi hizmet
sözleşmesini imzalayacak kuruluşların Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara
göre belirlenmesine veya atanmasına başlanacağı tarihten önce imzalanan yapı denetim
hizmet sözleşmeleri geçerli olup, bu işler için sözleşme hükümlerine göre
işlemlere devam edilir.


 


İdari müeyyidelere
ilişkin geçiş hükümleri


Geçici Madde 5 – (Ek:14/2/2020-7221/29 md.)


Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce;


a) Bu Kanuna aykırı
olarak işlenmiş fiiller nedeniyle uygulanması gereken ancak henüz tesis
edilmemiş idari müeyyidelerde lehe olan hükümler uygulanır.


b) Yapı denetim kuruluşlarına
8 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca yeni iş almaktan men
cezası verilmesine sebep olan denetim elemanlarının bu fiilleri aynı maddenin
sekizinci fıkrası kapsamında tekerrüre esas alınmaz.


c) Son bir yıl içerisinde
üç defa idari para cezası uygulanması nedeni ile haklarında yeni iş almaktan
men cezası verilen yapı denetim kuruluşları hakkında, bu cezalar 8 inci
maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında tesis edilecek belge iptaline
dair işlemlerde tekerrüre esas alınmaz.


d) Laboratuvar
kuruluşlarına 8 inci maddenin onuncu fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi
uyarınca belge iptali cezası verilmesine sebep olan denetçi mühendisler ve
teknik elemanlar hakkında aynı maddenin onüçüncü fıkrası dikkate alınmaz.


 


Yürürlük


Madde
14 – Bu Kanun yayımı tarihinden otuz gün sonra yürürlüğe
girer.


 


Yürütme


Madde
15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


4708 SAYILI KANUNA DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE


GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi

Kararının
Numarası



4708
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






5728



9



8/2/2008






KHK/648



1, 2, 4,
5, 7, 12



17/8/2011






KHK/662



5, 6



2/11/2011






Anayasa Mahkemesinin

29/1/2012 tarihli ve E:2011/106, K:2012/192 sayılı
yürürlüğün durdurulması kararı



1, 5



Yayımlandığı 2/4/2013 tarihinden itibaren 6 ay sonra

(2/10/2013)






6495



1, 5



2/8/2013






6645



2, 8



23/4/2015






7033



5



1/7/2017






7099



2, 3



10/3/2018






KHK/700



11



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7143



1, 5,
12, Geçici Madde 4



1/1/2019






7221



5, 8, 9,
10, 12, Geçici Madde 5



20/2/2020






Anayasa Mahkemesinin

1/10/2020 tarihli ve E:2020/21, K:2020/53 sayılı iptal
kararı



8



17/11/2020






7410



1, 5, 8,
12, Ek Madde 1



15/6/2022






2



15/12/2022






7534



1, 8, 9,
12



12/12/2024






5



Yayımı tarihinden 6 ay sonra (12/6/2025)









 











[1]
5/12/2024 tarihli ve
7534 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Bayındırlık ve
İskân” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde
değiştirilmiştir.







[2] 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’ nın 26 ncı
maddesi ile bu madde başlığı “Yapı denetim komisyonu ve görevleri” iken, metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[3] 11/10/2011 tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 16 ncı maddesiyle,
bu fıkrada yer alan “üç” ibaresi “altı” olarak değiştirilmiştir.







[4] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 32 nci
maddesiyle bu madde başlığı “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin
belgesinin iptali” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[5]
5/12/2024
tarihli ve 7534 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Çevre
ve Şehircilik İl Müdürlüğünce” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
İl Müdürlüğünce” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunun 25 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İdari para cezası” ibaresi “İdari müeyyide”
şeklinde değiştirilmiştir.







[7] 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunun 25 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yapı sahibi tarafından” ibaresi “Bakanlıkça
elektronik ortamda belirlenen” şeklinde değiştirilmiştir.







[8]
5/12/2024 tarihli ve
7534 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğünce” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce” şeklinde değiştirilmiştir.







[9]
5/12/2024 tarihli ve
7534 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “laboratuvar kuruluşuna”
ibaresinden sonra gelmek üzere “son beş takvim yılı içerisinde” ibaresi
eklenmiştir.







[10]
5/12/2024 tarihli ve
7534 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğünce” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunun 27 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “kuruluşlarının” ibaresi “kuruluşları ile
laboratuvar kuruluşlarının” şeklinde değiştirilmiştir.







[12] 13/7/2010 tarihli ve 27640 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 14/6/2010 tarihli ve 2010/624 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki
Karar ile; 19 ilde uygulanmakta olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun
bütün illerde 1/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanması hüküm altına
alınmıştır.







[13] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 137 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu”
ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[14] 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanunun 18 inci
maddesiyle bu fıkraya “hizmet bedelinin ödenmesi,” ibaresinden sonra gelmek
üzere “beton deneyine ilişkin laboratuvarca verilen hizmetlerin azami bedeli ve
bu bedelin kimin tarafından karşılanacağı,” ibaresi eklenmiş ve fıkrada yer
alan “sertifika” ibaresi “bina kimlik sertifikası” şeklinde değiştirilmiştir.







[15]
5/12/2024 tarihli ve
7534 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “hizmet bedelinin”
ibaresinden sonra gelmek üzere “belirlenmesi ve” ibaresi eklenmiştir.