2699 sayılı Umumi Mağazalar Kanunu

UMUMİ MAĞAZALAR
KANUNU


 


Kanun Numarası                    :
2699


Kabul Tarihi                           :
11/8/1982


Yayımlandığı Resmî Gazete  :
Tarih: 13/7/1982          Sayı: 17781


Yayımlandığı Düstur              :
Tertip: 5                       Cilt: 21                Sayfa: 391


 


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç ve Tanımlar


Amaç


Madde 1 – Makbuz ve rehin senedi verme
karşılığında serbest, gümrüklenmemiş veya tekel altında bulunan malları vedia
olarak kabul etmek ve mudilerine de bu senetlerle tevdi olunan malları
satabilmek veya terhin edebilmek imkanını vermek üzere faaliyette bulunan umumi
mağazaların kurulma, çalışma ve denetleme usul ve esaslarını düzenlemektir.


 


Tanımlar


Madde 2 – Bu Kanunda geçen,


“Makbuz
senedi (resepise)” Umumi mağazalara tevdi edilen malların mülkiyetini temsil
eden belgeyi,


“Rehin senedi (varant)”
Umumi mağazalara tevdi edilen malların terhinini temin eden belgeyi,


“Serbest Mal” Milli
mahsul ve mamullerle fiili ithali yapılmış eşyayı,


“Gümrüklenmemiş mal
(eşya)” Gümrük Kanunu ve mevzuatı gereğince gümrük denetimine tabi tutulmamış
eşyayı,


İfade eder.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Kurulma Usul ve Esasları


Kurulma usul ve
esasları


Madde 3 – Umumi mağazalar, memleketin genel
ekonomik şartları gözönünde bulundurularak Ticaret Bakanlığınca verilecek
izinle anonim şirket şeklinde kurulur.


Bu şekilde faaliyette
bulunacak şirketlerin unvanlarında umumi mağazalar teriminin bulunması
zorunludur.


Umumi mağazaların şube
açması da Ticaret Bakanlığının iznine bağlıdır.


Umumi mağazaların
kurulabilmesi için, Türk Ticaret Kanunundaki anonim şirketlerin kuruluşuyla
ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla;


a) Ödenmiş sermaye
miktarının en az 50 000 000 (elli milyon) lira olması,


b) Yönetmelikte
belirtilecek belgelerin ibraz edilmesi de,[1]


Şarttır.


Ödenmiş sermaye miktarı
Cumhurbaşkanı kararıyla üç katına kadar artırılabilir.1


 


İKİNCİ KISIM


Çalışma, Denetim, Ceza Usul ve
Esasları


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Çalışma Usul ve Esasları


Gümrüklenmemiş veya
tekel altında bulunan malların durumu[2]


Madde 4 – Gümrüklenmemiş veya tekel altında
bulunan malların umumi mağazalara kabul edilmesi Gümrük ve Tekel Bakanlığının
iznine bağlıdır. Bu mallar hakkında 1615 sayılı Gümrük Kanununun antrepo ve
transit rejimi uygulanır. İznin verilmesinde aranılacak şartlar yönetmelikte
gösterilir. Bu izin ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi
ile ilan olunur.


 


Bakanlık temsilcileri


Madde
5 – Umum mağazaların denetim kurullarında Ticaret Bakanlığınca atanacak bir
temsilci bulundurulabilir. Bu temsilciler hakkında Türk Ticaret Kanununun 275
inci maddesinin 2 nci ve 3 üncü fıkraları hükümleri uygulanır.


 


Umumi mağazaların haiz
olacağı teknik şartlar2


Madde
6 – Umumi mağazaların haiz olması gereken teknik şartlar yönetmelikte
belirtilir.


 


Kefalet akçesi


Madde
7 – Umumi mağaza işletenler yapacakları işlerin önem ve genişliğine göre 2 000 000 (iki milyon) ila 10 000 000
(on milyon) lira arasında bir kefalet akçesi vermekle yükümlüdürler.


Bu miktar
Cumhurbaşkanınca üç katına kadar artırılabilir.[3]


Yatırılacak kefalet
akçesinin miktarı Ticaret Bakanlığınca tespit olunur.


Kefalet akçesi, Türk
parası, devlet tahvilleri, milli bankalardan verilmiş teminat mektupları,
borsada kote edilmiş % 15 (yüzde onbeş) eksiği ile nazara alınacak milli esham
veya tahvilat olabilir.


Kefalet akçesinin eksilen
miktarı tamamlanır.


İşletmeden
vazgeçilen veya Ticaret Bakanlığınca izinleri iptal edilen umumi mağazaların
bütün taahhütlerini yerine getirdikleri ispat edilmedikçe kefalet akçeleri geri
verilmez.


Kefalet akçesinin
miktarının tespit esasları ve muhafaza şekli yönetmelikte gösterilir.[4]


 


Ücret tarifeleri


Madde 8 – Umumi mağaza işletenler tarafından
mağaza işletmeye açılmadan önce, eşyanın yükleme ve boşaltılması, mağazaya,
alınması, muhafazası, ambalajlarının onarılması, tartılması, kıymet biçilmesi
ve mağazadan çıkarılması gibi hizmetler için alınacak ücretleri gösteren
tarifeler yapılır. Bu tarifeler Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları
ve Ticaret Borsaları Birliğinin görüşü alınarak Ticaret Bakanlığınca
onaylandıktan sonra ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile, işletmeye açılacak
mağazaların bulunduğu yerlerdeki en az bir gazetede ilan olunduğu tarihten
itibaren yürürlüğe girer.


Tarifelerde
değişiklikler yukarıdaki şekle göre yapılır ve ilan olunur. Ancak bu değişiklik
ücretlerin yükseltilmesi için yapılmış olursa ilan tarihinden itibaren bir ay
sonra uygulamaya konulur.


 


Yasak faaliyetler


Madde 9 – Umumi mağazalar, tevdi olunan mallar
üzerinde, gerek kendi gerekse başkaları adına veya hesabına doğrudan veya
dolaylı olarak ticaret yapamazlar, malların niteliklerini değiştirecek herhangi
bir işlemde bulunamazlar.


 


Makbuz ve rehin senedi
defteri[5]


Madde 10 – Umumi mağazalar noterden tasdikli
biri makbuz senedi ve diğeri rehin senedi defteri olmak üzere iki defter tutmak
zorundadırlar.


Bu defterlerin tutulma
şekli yönetmelikte gösterilir.


Kanun ve yönetmeliğe
uygun olarak tutulmayan defterler için yönetim kurulu ve görevliler hakkında
Türk Ticaret Kanununun 67 nci maddesi uygulanır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Denetim Usul ve Esasları


Teftiş ve denetim


Madde 11 – Umumi mağazalar Ticaret Bakanlığının
teftiş ve denetimi altındadır. Ticaret Bakanlığınca gerek görüldüğünde bu
yerler ve işlemleri her zaman teftiş edilebilir ve denetlenebilir.


Gümrüklenmemiş veya tekel
altında bulunan mallar üzerinde Gümrük ve Tekel Bakanlığının teftiş ve denetim
hakkı saklıdır.





İznin iptali


Madde 12 – Bu Kanuna aykırı faaliyet gösterdiği
tespit edilen Umumi mağazaların, Ticaret Bakanlığınca yapılacak tebligata
rağmen bir ay içinde mevzuata uymadıklarının veya Kanunun 9 uncu maddesine
aykırı hareket ettiklerinin belirlenmesi halinde, kanunun 3 üncü maddesine
istinaden verilmiş bulunan izinleri iptal edilerek, keyfiyet ticaret siciline
tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesin’de ilan edilir.


İzinleri iptal edilen
umumi mağazaların yönetim kurulu üyeleri ile denetçileri, İptal tarihinden
itibaren beş yıl geçmedikçe umumi mağazacılıkla uğraşan anonim şirketlerde
ortak olamazlar ve bu konuda kurulmuş olan şirketlerin yönetim ve denetim
kurullarında ve idari işlerinde görev alamazlar.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ceza İşleri


Ceza hükümleri


Madde 13 – (Değişik:
23/1/2008-5728/383 md.)


Bu Kanunun 8 inci maddesine göre düzenlenen tarifelerin dışında ücret
alan veya 9 uncu maddesine aykırı harekette bulunan şirket yöneticilerine veya
temsilcilerine veyahut yetkili görevlilere üç aydan bir yıla kadar hapis ve
ikiyüz günden az olmamak üzere adlî para cezası verilir.


Bu Kanunun 12
nci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı harekette bulunan şirket yöneticilerine
veya temsilcilerine veyahut yetkili görevlilere bir yıldan üç yıla kadar hapis
ve beşyüz günden üçbin güne kadar adlî para cezası verilir.


Ticaret
Bakanlığının izni alınmadan umumi mağaza veya şube açarak makbuz senedi veya
rehin senedi tanzim eden veya izinleri iptal edilmesine rağmen faaliyete devam
eden şirket yöneticilerine veya temsilcilerine veyahut yetkili görevlilere bir
yıldan üç yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası
verilir.


 


ÜÇÜNCÜ KISIM


Çeşitli Hükümler


Son hükümler


Madde 14 – Bu Kanunda belirtilmeyen hususlar
için 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.


 


Yönetmelik[6]


Madde 15 – Umumi mağazaların kuruluş ve faaliyet
esasları, kabul edilecek malların cinsleri gümrüklenmemiş malların kabul
şartları, mallar üzerinde gümrük denetlemesi ve icra tarzı, umumi mağazaların
denetim usul ve esasları ile bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer hususlar,
Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.





Geçici Madde 1 – (2699
sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup 1/2/1989 tarih ve 3520
Sayılı Kanun ile madde numarası teselsül ettirilmiştir.)


Evvelce
kurulmuş bulunan umumi mağazalar bu Kanuna göre hazırlanacak tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
bir yıl içinde bu Kanun ve tüzük hükümlerine intibak etmedikleri takdirde, umumi mağaza olarak bunlara verilen izin yeni bir
karara gerek kalmadan iptal edilmiş sayılır.


 


Yürürlük


Madde 16 – Bu Kanun hükümleri yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 17 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.


 


 


2699 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



2699
sayılı Kanunun değişen veya iptal edilen maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3520



Geçici
Madde 1



10/2/1989






5728



13



8/2/2008






KHK/700



3, 4, 6,
7, 10, 15



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, 3 üncü maddenin
dördüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “Tüzükte” ibaresi “Yönetmelikte”
şeklinde ve aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, bu maddede
yer alan “tüzükte” ibaresi “yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiştir.







[3]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan
“Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, bu fıkrada
yer alan “tüzükte” ibaresi “yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, bu maddenin
ikinci fıkrasında yer alan “tüzükte” ibaresi “yönetmelikte” şeklinde ve üçüncü
fıkrasında yer alan “tüzüğe” ibaresi “yönetmeliğe” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 71 inci maddesiyle, bu maddenin
başlığında yer alan  “Tüzük” ibaresi “Yönetmelik” şeklinde ve birinci
fıkrasında yer alan “Ticaret Bakanlığı, Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile Ulaştırma
Bakanlığının iştirakiyle müştereken hazırlanacak ve bir yıl içerisinde
yürürlüğe konulacak bir tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan
yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.