5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu

PETROL PİYASASI KANUNU


 


Kanun Numarası                    :
5015


Kabul Tarihi                           :
4/12/2003


Yayımlandığı Resmî Gazete  :
Tarih: 20/12/2003        Sayı: 25322


Yayımlandığı Düstur              : Tertip:
5                       Cilt: 42


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam, Tanımlar ve
Kısaltmalar


Amaç ve kapsam


Madde
1- Bu Kanunun amacı; yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin
olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı
içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi
ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin
düzenlenmesini sağlamaktır.


Bu Kanun; petrole ilişkin
piyasaların sağlıklı ve düzenli işlemelerinin sağlanmasına ve geliştirilmesine yönelik;
düzenleme, yönlendirme, gözetim ve denetim işlemlerini kapsar.


Türk
Silahlı Kuvvetlerinin doğrudan kendi mülkiyetindeki araç ve tesisleri vasıtasıyla
yürüttüğü bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile 5 Nisan 2001 tarihli ve 4636 sayılı
Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamındaki Başkanlığın kendi mülkiyetindeki
araç ve tesisleri vasıtasıyla yürüttüğü faaliyetleri bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.
(Ek cümle: 22/1/2015 - 6586/91 md.) Ancak, bu Başkanlığın 4636 sayılı Kanun kapsamındaki faaliyetlerinin
depolama ve iletim faaliyetlerine konu edilmesi hâlinde lisans alınmasına ilişkin
usul, esas ve muafiyetler Kurumca belirlenir.


(Ek fıkra: 28/3/2013-6455/34
md.) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile il özel idareleri veya
defterdarlıkların tasfiye işlemleri bu Kanun hükümlerine tabi değildir.


 


Tanımlar ve kısaltmalar[1]


Madde 2- Bu
Kanunun uygulanmasında;


1) Bakanlık: Enerji ve Tabiî
Kaynaklar Bakanlığını,


2) Kurum: Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumunu,


3) Kurul: Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulunu,


4) AFRA: Londra'da ilân edilen
ortalama navlun ücretlerinin değerlemesini,


5) Akaryakıt: Benzin türleri,
nafta (hammadde, solvent nafta hariç), gazyağı, jet yakıtı, motorin türleri, fuel-oil
türleri ile Kurum tarafından belirlenen diğer ürünleri,


6) Akaryakıt istasyonu: Dağıtıcı
veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun
(teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer
akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla
araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile
kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları
sunan yerleri,


7) Akaryakıtla harmanlanan
ürünler: Metil tersiyer bütil eter (MTBE), Etanol vb. (yerli tarım ürünlerinden
denatüre olarak üretilenler ile biodizel hariç ) akaryakıt ile eşdeğer vergiye tâbi
olan ve olacak ürünleri,


8) Asfalt : Zemin kaplamasında
kullanılan ürünü,


9) Bayi: Bayilik faaliyeti
için gerekli donanıma sahip gerçek ve tüzel kişileri,


10) Bayilik: Karşılıklı yükümlülüklerin
ekinde fizibilite olan bir sözleşmeye bağlanarak akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından
gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisi verilmesi işlemini,


11) Dağıtıcı: Akaryakıt dağıtım
yetkisi olan ve lisansına işlenmesi halinde depolama, taşıma, ihrakiye ve madeni
yağ üretimi işlemleri yapabilen sermaye şirketini,


12) Dağıtım: Serbest kullanıcılara
akaryakıt toptan satışı ve ikmali dahil bayilere akaryakıt satış ve ikmal faaliyetlerinin
bütününü,


13) Fizibilite: Kuruma verilmesi
gerekli olmayan fakat bayilik sözleşmesi ekinde yer alan ve yapılacak yatırımların
analizini içeren raporu,


14) Ham petrol: Yerden çıkarılan
sıvı haldeki doğal hidrokarbonları,


15) İhrakiye : Ülkenin karasuları
ve/veya karasuları bitişiğinde deniz vasıtalarına veya hava meydanlarında yerli
ve yabancı uçaklara vergili veya vergisiz sağlanan akaryakıtı ve madeni yağı,


16) İhrakiye teslim şirketi
ve bayii: Yurt içinden veya yurt dışından temin ettiği ihrakiyeyi deniz ve hava
taşıtlarına ikmal eden lisanslı sermaye şirketini ve lisanslı bayileri,


17) İletici: İletim faaliyeti
yapan sermaye şirketini,


18) İletim: Boru hattı vasıtasıyla
petrolün taşınması işlemini (üreticilerin rafineriye veya iletim hattına ulaşan
boru hatları ile tesislerin bünyesinde yer alan boru hatları hariç),


19) İşleme: Petrol ve diğer
kimyasal maddelerden madeni yağ üretimi hariç yeni ürünler elde edilmesine ve/veya
ürünlerin nitelik veya niceliğinin değiştirilmesine ilişkin işlemleri,


20) İşlemeci: Lisansı gereği
işleme faaliyetini yapma hakkı verilmiş sermaye şirketini,


21) (Ek: 25/1/2007-5576/1
md.; Değişik: 28/3/2013-6455/35 md.) Kaçak akaryakıt: 21/3/2007 tarihli ve 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca kaçak olarak kabul edilen
akaryakıtı,


22) Katkı maddeleri: Akaryakıt
ürünlerinin özelliklerini iyileştirmeye matuf organik ve inorganik maddeleri,


23) Kilometre tahdidi: Şehir
içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt istasyonu
arasındaki, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi,


24) Kötüniyet: Piyasa faaliyetinin
yapılmasında, petrolün kaybına, karışmasına, bozulmasına veya amaç dışı kullanımına
sebebiyet veren bir eylem veya ihmali,


25) Kullanıcı: Petrol kullanımı
yapan gerçek ve tüzel kişileri,


26) Kullanım: Petrolün sadece
kişisel ve işletme ihtiyaçları için tüketimini,


27) Lisans: Bu Kanuna göre
gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından
izin verildiğini gösterir belgeyi,


28) Lisanslı depocu: Lisanslı
depolama faaliyeti yapan sermaye şirketini,


29) Lisanslı depolama: Piyasa
faaliyetinde bulunanların stok ve işletme ihtiyaçlarını gidermek üzere başkasının
mülkiyetindeki petrolün depolanması işlemini,


30) Madeni yağ üreticisi :
Madeni yağ üretimi yapan gerçek ve tüzel kişileri,


31) Madeni yağ: Baz yağına
veya kimyasal sentez yöntemi ile işlenen maddelere, bazı katkıların ilâvesi sonucu,
hareketli ve temas halinde olan iki yüzey arasındaki sürtünme ve/veya aşınmayı azaltma
veya soğutma özelliğine sahip mamul haline getirilen doğal veya yapay maddeleri,


32) Özel işlem: Petrolün nitelik
olarak ayrı ürün haline getirilmesine yönelik olarak Kurumca belirlenen yöntemleri,


33) Petrol: Bu maddenin (5),
(14) ve (44) numaralı bentlerinde tanımlananları,


34) Piyasa faaliyeti: Petrolün;
ithalini, ihracını, rafinajını, işlenmesini, depolanmasını, iletimini, ihrakiye
teslimini, taşınmasını, dağıtımını, bayiliğini,


35) Rafinaj: Ham petrolden
başlayarak yeni ürünler elde edilmesine ilişkin işlemleri,


36) Rafinerici: Lisansı gereği
rafinaj faaliyeti yapma hakkı verilmiş, petrol ticareti yapan sermaye şirketini,


37) Serbest kullanıcı: Kalorifer
yakıtı, fuel-oil ve motorinde yıllık 5 000 tondan aşağı olmayacak şekilde Kurum
tarafından ürün bazında belirlenen tüketim miktarından fazla yıllık petrol tüketimi
olan lisanslı kullanıcıyı,


38) Solvent: Kimya ve sanayi
tesislerinde tüketilen ve/veya yeni kimya ve sanayi mamulleri üretiminde kullanılan
petrol ürünlerini,


39) (Değişik: 9/7/2008-5784/27
md.) Taşıma: Ham petrol ve akaryakıtların, kabotaj
kapsamında denizyolu ve demiryolu taşıma araçlarıyla yapılan nakil faaliyetlerini,


40) Taşıyıcı: Taşıma faaliyeti
yapan gerçek ve tüzel kişileri,


41) Tehlikeli eylem: Piyasa
faaliyetinin yapılmasında, bunların yapıldığı mahalde veya yakınında bulunan bir
kimsenin ölümüne, engelli hale gelmesine veya sağlığının bozulmasına, çevrenin kirlenmesine
sebep olan veya olabilecek nitelikte bulunan bir fiil veya ihmali,[2]


42) (Ek: 25/1/2007-5576/1
md.) Teknik düzenleme: Petrolün ve madenî yağın, ilgili idarî hükümler de dahil
olmak üzere, standartları, ölçüleri, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla
ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi
işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her
türlü düzenlemeyi,


43) Transit taşıma: Başka
bir ülkeden gelen petrolün başka bir ülkeye Türkiye üzerinden kara ve deniz yolu
ile taşınmasını,


44) Ulusal marker: Akaryakıta
rafineri çıkışında veya gümrük girişinde eklenecek katkıyı,


45) Üretim: Petrolün çıkarılmasını,
ön işlenmesi ile saha dahilinde veya civarında bulunan depolara, iletim hattına
veya rafineriye boru hattı ile taşınmasını veya depolanmasını,


46) Ürün: Fiziksel veya kimyasal
işlem, rafinaj veya diğer yöntemlerle ham petrol ve/veya ürünlerinden elde edilen
ürün veya ara ürün herhangi bir hidrokarbonu,


ifade eder.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Lisansların
Tâbi Olacağı Usul ve Esaslar, Lisans Sahiplerinin


Temel
Hak ve Yükümlülükleri


Lisansların tâbi olacağı usul
ve esaslar


Madde 3- Petrol
ile ilgili;


a) Rafinaj, işleme, madeni
yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması
ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi,


b) Akaryakıt dağıtımı, taşıması
ve bayilik faaliyetlerinin yapılması,


İçin lisans alınması zorunludur.
Kurum, geliştireceği ilke ve ölçütler doğrultusunda, iletim ve işleme faaliyetlerinde
lisans alma zorunluluğuna muafiyet getirebilir. Lisans vermede taahhüt üzerinden
işlem yapılamaz.


Lisans taleplerine ilişkin
değerlendirmeler 3 üncü madde hükümleri ve Kurumca belirlenecek diğer unsurlar çerçevesinde
tamamlanarak en geç altmış gün içerisinde karara bağlanır ve ilgiliye tebliğ edilir.
Reddedilen taleplerin gerekçesi bildirilir.


Bu Kanuna göre; lisansların
verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin
işlemler Kurumca yapılır. Lisansların verilmesinde pazara giriş açısından teknoloji,
kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliği dikkate alınır. (Ek
cümle: 22/1/2015 - 6586/92 md.) Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt
İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının 4636 sayılı Kanun kapsamındaki
faaliyetlerinin depolama ve iletim faaliyetlerine konu edilmesi hâlinde verilecek
lisanslarda sermaye şirketi olma şartı aranmaz; lisans vermede taahhüt üzerinden
işlem yapılamaz.[3]


(Ek fıkra: 28/3/2013-6455/36
md.) 5607 sayılı Kanuna aykırı veya
bu Kanuna göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak; 213 sayılı Kanunun
359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya
suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri
kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında sayılan fiillerden
dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olanlara lisans verilmez. Lisans
sahibinin tüzel kişi olması durumunda söz konusu tüzel kişilikte suçun işlendiği
tarih itibarıyla yüzde ondan fazla paya sahip ortaklar ile görevden ayrılmış olan
veya halen görevde bulunan yönetim kurulu başkan ve üyelerine, temsil ve ilzama
yetkili olanlara lisans verilmez ve bu kişiler lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde
doğrudan pay sahibi olamaz.[4]


Başvurunun Kurumca kabul veya
reddedilmesinde talebin, mevzuatta öngörülen koşullara uygun olması aranır.


Lisans kapsamındaki faaliyetlerde
bulunacak özel hukuk tüzel kişileri 29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu hükümlerine tâbidir. Türkiye'de piyasa faaliyetlerinde bulunan ve yabancı
devletler mevzuatına göre sermaye şirketi niteliğinde bulunan özel hukuk tüzel kişileri,
Türk parasının kıymetini koruma hakkındaki mevzuata göre Türkiye'deki faaliyetleri
bakımından Türkiye'de yerleşik sayılırlar.


Lisanslar; yukarıda sayılan
faaliyet başlıklarına göre düzenlenir. Ayrıca lisanslarda, Kurumca belirlenen diğer
alt başlıklar da yer alır.


Lisans, üzerinde kayıtlı faaliyeti
yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verilir. Lisans belgesinde,
faaliyet niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu,
teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgiler de yer alır.


Kurum, bu Kanunda tanınan
yetkiler dahilinde;


a) Lisans gerektiren faaliyet
ve/veya işlemlerin kapsamları,


b) Lisans ile kazanılan hak
ve üstlenilen yükümlülükler,


c) Lisans kapsamındaki faaliyetlerin
kısıtlanması,


d) Faaliyetin yürütülmesine
ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi,


Konularında düzenlemeler yapmaya
yetkilidir.


Lisansta yer alan hususlarda
değişiklik yapılmasını gerektirecek faaliyetler, Kurumca onaylanıp lisansa işlenmedikçe
yapılamaz.


Lisanslar ile ilgili olarak;


a) Başvuru, değerlendirme,
lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine,


b) Sınıflandırılması uygun
görülen lisansların, sınıflandırılmasına ait esaslar ve sınıflara göre asgarî büyüklüklerine,


c) Değişiklik ile sınıflandırmaya
tâbi lisanslarda sınıf değiştirme işlemlerine,


d) Aranacak
asgarî nitelikler ve ilgililerin tasarrufunda olması gereken asgarî varlıklarına,


e) Tutulması zorunlu olan
kayıtlar ve kayıt yöntemleri ile bildirim yükümlülüklerine,


f) Faaliyet alt başlıkları
ve bunların tanımlarına,


g) Kamunun can ve mal güvenliği
ile kullanıcı haklarına ilişkin hususlara,


h) Lisansta yer alacak hususlara,


ı) Lisans kapsamında olsun
veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi
ve benzeri konulara,


Ait usul ve esaslar Kurumca
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.


(Ek onikinci fıkra:29/4/2021-7318/6
md.)
Bu Kanuna göre dağıtıcı, ihrakiye teslimi ve bayilik lisansları ile Kurum tarafından
belirlenen diğer lisans türlerine ilişkin olarak lisans başvurusu, lisans tadili
veya lisans süresi uzatılmasına ilişkin taleplerin yerine getirilmesi için Sosyal
Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine
6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şarttır.
Kurum tarafından lisans sahiplerinin vadesi geçmiş borcu bulunmadığına dair bilgiler
Gelir İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan temin edilir. Kurum, bu
fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları Gelir İdaresi Başkanlığı ile Sosyal
Güvenlik Kurumunun görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir.


(Ek onüçüncü
fıkra:29/4/2021-7318/6 md.) Kurum,
lisans sahipleri için bayilik teşkilatı oluşturma ve asgari satış miktarı sağlama
şartları da dâhil olmak üzere teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün
sürdürülebilirliğine ilişkin olarak teknik, ekonomik kriterler ve özel şartlar belirleyebilir.
Belirlenen kriter ve şartları sağlayamayanların lisansı sona erdirilir. Bu fıkrada
yer alan hususlara ilişkin düzenlemeler Kurumca çıkarılan yönetmelikle yapılır.


Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
ve ilgili mevzuata göre işlemleri tamamlanmış olmak üzere, lisans sahiplerince veya
kullanıcılarca, lisanslı depolar dışında kalan her türlü petrol depolama tesisi
veya düzeneklerinin yapımı ve/veya kendi faaliyetleri kapsamında işletilmesi serbesttir.


(Ek fıkra:14/2/2019-7164/30
md.) Kurum, lisans sahiplerinden bu Kanun kapsamındaki mali yükümlülüklerinin
tahsilinde kullanmak üzere Kurulca belirlenecek hususlarda teminat mektubu talep
edebilir. Teminat mektubu alınacak lisans türleri, teminat mektubunun miktarı, türü,
hangi şartlarda paraya çevrileceği ve diğer hususlar Kurumca yapılacak düzenlemeler
ile belirlenir.


 


Lisans sahiplerinin temel
hak ve yükümlülükleri


Madde 4- Lisans,
sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi
haklarını verir.


Lisans ile tanınan haklar;
bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine
getirilmesi koşuluyla kullanılır.


Piyasa faaliyetinde bulunanlar,
kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuracak her türlü işlemden özenle kaçınmak,
bunların oluşumunun engellenmesi için her türlü tedbiri almak ile istenmeyen durumları
en kısa sürede gidermek zorundadır.


Bu Kanuna göre faaliyette
bulunanlar;


a)Ticarî ve teknik mevzuata
uygun davranmak,


b) Çevreye zarar vermemek
için gerekli tedbirleri almak,


c) Kamunun can, mal ve çevre
güvenliği ile kendi tesis ve faaliyetlerini önemli ölçüde tehdit eden veya olumsuz
etkileyen bir durum oluştuğunda, kamu yetkililerini ve bundan etkilenme ihtimali
bulunan ilgilileri haberdar etmek ile tehdidin niteliği ve niceliği ile bunu önlemek
üzere alınmakta olan tedbirleri Kuruma bildirmek,


d) Zorunlu sigorta yükümlülüğü
kapsamında bulunan, tesis ve/veya faaliyetleri sigortalamak,


e) Faaliyetleri nedeniyle
üçüncü kişilere veya çevreye verilecek zarar veya ziyanları tazmin etmek,


f) 14 üncü maddenin birinci
fıkrasına göre Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun bildirimleri yapmak,


g) Kurumca 14 üncü maddenin
üçüncü fıkrasına göre istendiğinde, gerekli bilgi, belge ve numuneleri vermek, tutanakları
imzalamak ile görevlilerin tesislerde inceleme yapmasına müsaade etmek,


h) Esas faaliyetlerine ilişkin
tip sözleşme örneklerini ve bunlarda yapılacak değişiklikleri yürürlüğe koymadan
önce Kuruma bildirmek,


ı) Piyasa faaliyetlerinde,
Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamak,


j) İletim ve depolamada kapasite
kısıtları dışında kendilerinden yapılan talepleri ayrım gözetmeksizin karşılamak,


k) Eşit durumdaki alıcılara
(kategorilere), eşit hak ve yükümlülük tanımak, farklı şartlar sürmemek,


l) (Ek: 28/3/2013-6455/37
md.) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi
bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde
belirlenenlere aykırı sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamak,


ile yükümlüdür.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Lisans Türleri ve Faaliyetlerin
Kısıtlanması Lisansların türleri


Rafinerici


Madde 5- Rafinerici
lisansı sahipleri, 9 uncu maddede sayılan faaliyetlerin yanı sıra;


a) Lisansına işlenmek koşuluyla;
tesisi içinde veya civarında işleme, depolama ile yakınındaki diğer tesislere boru
hatları ile taşıma,


b) Sahip olacağı dağıtım şirketi
ile akaryakıt dağıtımı,


Faaliyetlerinde de bulunabilir.
Rafinerici kendi dağıtım şirketine tanıdığı şartları kendisinden akaryakıt talep
eden diğer dağıtıcılara da kategori bazında tanımak zorundadır.


Ulusal güvenlik açısından
ihtiyaç duyulan akaryakıt ve diğer ürünlerin üretimi ve teslimi önceliklidir. Rafinericiler,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullandığı taktik yakıtların üretim kabiliyetini ürün
talebi halinde sağlamak ve korumakla yükümlüdür.


(Ek fıkra: 28/3/2013-6455/38
md.) Rafinerici lisansı sahipleri, tesislerindeki ham petrol,
ara ürün, akaryakıt harici ürün ve akaryakıt tankları ile yurt içi ve yurt dışı
satış tanklarını lisanslarına işletmek ve tankların kullanımına ilişkin bilgileri
Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı
ve Gelir İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak Kurum tarafından çıkarılan yönetmelik
ile belirlenir.


 


Taşıma, işleme, depolama,
iletim, madeni yağ üretimi, serbest kullanıcı, ihrakiye teslim şirketi ve ihrakiye
bayii


Madde 6- 2
nci maddenin birinci fıkrasının (16), (18), (19), (28), (29), (36) ve (38) numaralı
bentlerinde tanımlanan faaliyetlerin yapılması için verilecek lisanslara uygulanacak
değerleme kriterleri ve lisansın verilmesini gerektirecek teknik ve malî şartlar
Kurumca belirlenir.


 


Dağıtım


Madde 7- Dağıtıcı
lisansı sahipleri, akaryakıt olarak tanımlanan ürünlerin dağıtım hakkına sahip olur.


Dağıtıcı
lisansı sahipleri, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin
istasyonlarına akaryakıt dağıtımının yanı sıra, serbest kullanıcılara akaryakıt
toptan satışı ve depolama tesislerinin yakınındaki tesislere boru hatları ile taşıma
faaliyetlerinde bulunabilir. Dağıtıcılar başka akaryakıt dağıtıcılarının bayilerine
dağıtım yapamazlar.


Dağıtıcılar, yıllık pazarlama
projeksiyonları yapmak ve detayları ile her yıl Kuruma Şubat ayı içinde vermekle
yükümlüdür. Yıl içinde, üçer aylık dönemlerde projeksiyonlarının gerçekleşme değerlemesini
yaparak Kuruma; Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında verir ve projeksiyonlarında
oluşan yüzde ondan fazla artış ve eksilişleri açıklarlar.


Dağıtıcılar, 2 nci maddenin
birinci fıkrasının (10) ve (13) numaralı bentlerinde belirtilen şekilde sözleşme
ile bayilikler oluşturur. Bayilik süresi bitiminden üç ay öncesinde bayiliğin devamı
için sözleşme yenilenemez ise sürenin bitimine kadar dağıtıcı, bayinin ikmal ihtiyacını
karşılar. Süre bitiminde bayi, sözleşme yaptığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarladığı
anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder ve en geç bir ay içinde eski dağıtım
şirketi ile ilgili tüm belirtileri kaldırır.


Dağıtıcıların kendi işlettiği
istasyonlar aracılığı ile yaptığı satış, dağıtıcının toplam yurt içi pazar payının
yüzde onbeşinden fazla olamaz. Dağıtıcıların yurt içi pazar payı, toplam yurt içi
pazarın yüzde kırkbeşini geçemez. Dağıtıcı, kendi işlettiği istasyonlara sübvansiyon
ve bayi istasyonlarından farklı uygulama yapamaz.


(Ek fıkra: 25/1/2007-5576/2
md.; Değişik altıncı fıkra: 28/3/2013-6455/39 md.) Dağıtıcı
lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde
kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir
denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. (Ek cümleler:29/4/2021-7318/7
md.) Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumca yetkilendirilen tüzel kişiler aracılığı
ile denetim sistemini kurar ve uygular. Denetim sistemini kuracak ve uygulayacak
tüzel kişilerde aranacak idari, mali ve teknik şartlar ile bu tüzel kişilerin hak
ve yükümlülükleri Kurum tarafından belirlenir. Denetim sisteminin kurulması ve uygulanmasına
ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden lisans sahibi ile Kurumca yetkilendirilen
tüzel kişiler müştereken sorumludur. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme
erişimini sağlar. Kurum; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği
ölçüde bu sisteme doğrudan erişimini sağlar. Kurum, yukarıda sayılan kamu kurum
ve kuruluşlarının ihtiyaç duyacağı bilgi ve belgeleri yine görevlerinin gerektirdiği
ölçüde verir. Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara
uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara ve yetkilendirilen tüzel
kişilere 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı
lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca
yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali
yapamaz.[5]


Dağıtıcılar, tescilli markası
altında yapılan faaliyetlere ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapmak,
bayilik iptallerini gerekçeleriyle birlikte Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Akaryakıt
dağıtımı için kurulacak tesis ve ekipmanlara ilişkin teknik, güvenlik, çevre ve
benzeri kriterler Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.


 


Bayiler


Madde 8- Bayi
lisanslarına ilişkin düzenlemeler (teknik, güvenlik, kapasite, çevre vb.) Kurum
tarafından yapılır. Bayiler, dağıtıcıları ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine
göre bayilik faaliyetlerini yürütürler.


Bayiler lisanslarının devamı
süresince;


a) Bayisi olduğu dağıtıcı
haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapılmaması,


b) Tağşiş
ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ürünlerin akaryakıta katılmaması
ve istasyonunda bulundurmaması,


ile yükümlüdür.


Bayiler ve dağıtıcılar, lisanslarına
göre kurdukları akaryakıt istasyonlarını Kuruma bildirerek işletmeye başlar. Akaryakıt
istasyonları, gerekli tedbirleri alarak tarım sektörünün ihtiyaçları için tanker
ve köy pompası vasıtasıyla LPG hariç akaryakıt satışı yapabilir.


Kurul, teknik ve ekonomik
kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabilir. Bu durumda bayilik lisansları
kategorilerine göre düzenlenir. Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler,
aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda
bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 1.1.2005 tarihinde
yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.


 


Faaliyetlerin kısıtlanması


Madde 9- Yurt
dışından ham petrol ve akaryakıt temin edeceklerin rafinerici veya dağıtıcı veya
ihrakiye teslim şirketi lisansına sahip olması gereklidir. Türkiye'de ham petrol
üretimi yapan üreticiler, düşük gravite yerli üretim ham petrol ile karıştırılacak
miktarda ham petrol ithalatı yapabilirler. Ham petrol ve akaryakıt ithalatı miktar
ve belirli teknik ölçümleri yapabilecek donanıma sahip yetkili gümrük idarelerinden
yapılır. Dağıtıcılarca yapılacak akaryakıt ithalatı, ilgilinin lisansında yer alan
alt başlık kapsamındaki akaryakıtlarla sınırlıdır ve Kuruma bayi bilgileriyle birlikte
verilen pazarlama projeksiyonu ile uyumlu olduğu bildirildikten sonra yapılabilir.
Dağıtıcılar arası akaryakıt ticareti Kurulun iznine bağlıdır. (Ek cümle:29/4/2021-7318/8
md.) Dağıtıcılar, herhangi bir dağıtıcıdan aldıkları akaryakıtı başka bir dağıtıcıya
satamazlar. Ham petrolün yurt içinde ticareti; sadece rafinerici ve üreticilerce
ve birbirleri arasında yapılabilir.


Dağıtıcılar, lisans başvurularında
asgarî yıllık 60.000 ton beyaz ürün (benzin, motorin) dağıtım projeksiyonu ile bayi
bilgilerini Kuruma vermek zorundadır ve kendi dağıtım ağına bağlı bayilerin işlettikleri
akaryakıt istasyonlarında farklı lisans alt başlığına sahip dağıtıcıların bayisi
sıfatı ile yapacakları faaliyetler hariç olmak üzere, kullanıcılara lisans alt başlığında
yer almayan akaryakıtları teslim edemez.


İhrakiye teslimleri; rafinerici,
dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketlerince yapılır. İhrakiye teslimi yapanlar, gümrük
antrepolarına getirdikleri ve deniz/hava taşıtlarına verilmek üzere çıkardıkları
akaryakıt cins ve miktarlarını üç ayda bir Kuruma bildirirler.


Akaryakıt haricinde kalan
petrol ürünleri (solvent, madeni ve baz yağ, asfalt, solvent nafta vb.) ile ilgili
ithalat ve ihracat dahil, faaliyetler Kurumun hazırlayacağı düzenlemelere göre yapılır.


Sanayi tesislerinde yan ürün
olarak elde edilen ürünün yurt içinde akaryakıt olarak faaliyete konu edilmesi halinde,
Kuruma bilgi verilmek şartıyla teknik düzenlemelere uygun olanları dağıtıcılara,
uygun olmayanlar rafinerilerin olumlu görüş vermesi ve anlaşma sağlanması halinde
rafinerilere teslim edilir. Rafinerilere verilmeyen ürünlerin ihraç edilmesi halinde
fiili üretim ve ihracata ait aylık bilgiler Kuruma bildirilir.


Akaryakıtların, 4 üncü maddenin
dördüncü fıkrasının (ı) bendinde belirlenen teknik düzenlemelere uygun olmayanları
faaliyete konu edilemez.


(Değişik
yedinci fıkra: 26/7/2024-7521/12 md.) Yeterli
depolama ve kendi araçlarına akaryakıt ikmal kapasitesine sahip olmaları ve
akaryakıtı kendi ihtiyaçları için kullanmaları şartıyla; kamu kurum ve kuruluşlarına,
liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden veya taş ocaklarına yapılan
teslimler hariç, araçlara yapılacak akaryakıt ikmali bayilik lisansı ve yeterli
donanımı olan akaryakıt istasyonları dışında yapılamaz. Akaryakıt istasyonu
dışında yapılacak akaryakıt teslimlerinde akaryakıtın alıcı deposuna taşınması
veya taşıttırılması bayilik lisansına sahip satıcı tarafından gerçekleştirilir.


(Mülga sekizinci fıkra: 9/7/2008-5784/27
md.)


İcrası için tesis gerektiren
faaliyet türlerinde, bu maddede konu edilen hakların kullanılabilmesi için, ilgili
tesisin fiilen faaliyette bulunması zorunludur.


Rafinericiler
evsafına uygun ürün teslim etmek, dağıtıcılar ile bayiler ise akaryakıtların kullanım
amacını, niteliğini, niceliğini değiştirmemek ile yükümlüdür.


Kurulca belirlenecek usul
ve esaslara göre akaryakıtla harmanlanan ürünler bu durumda akaryakıt ile eşdeğer
vergiye tâbi olurlar. Ancak, yerli tarım ürünlerinden elde edilen ve akaryakıtla
harmanlanan ürünler bunun dışındadır.


Dağıtıcılar, bayilerin katılımıyla
gerçekleştirdikleri promosyon kampanyası hakkında bayilerini, promosyon kampanyasının
maliyetine ilişkin belgelerle birlikte şeffaf, açık bir şekilde bilgilendireceklerdir.
Ancak bayilerin kampanyaya katılımı ihtiyarîdir.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Fiyat Oluşumu, Kamulaştırma,
Erişim ve Eşgüdüm


Fiyat oluşumu[6]


Madde 10- Petrol
alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre
oluşur. Yerli ham petrol için, teslim yeri olan en yakın liman veya rafineride teşekkül
eden “Piyasa Fiyatı” fiyat olarak kabul edilir.


Bu piyasa fiyatı, Türkiye’de
üretilen ham petrolün Türkiye içinde veya dışında en yakın erişilebilir dünya piyasasında,
evsaf ve izafi ağırlık bakımından normal olarak mutat ayarlamalara göre tespit edilmiş
emsal petrolün belirlenen serbest rekabet fiyatına, aynı evsafta ham petrolün dünya
piyasasından Türkiye’de teslim yeri olan limana veya rafineriye kadar getirilmesi
için gerekli bütün giderlerin tamamının eklenmesi ve fakat Süveyş Kanalı geçişi
ile Batman veya civarında üretilen ham petrolün Batman rafinerisinde oluşan piyasa
fiyatına Batman-Dörtyol Boru Hattı geçiş ücreti dahil oluşan fiyat veya erişilebilir
dünya piyasası mevcut olmadığı takdirde üretici tarafından Türkiye’de teslim edildiği
yerde vergiler hariç fiilen uygulanan satış fiyatı olarak kabul edilir.


Üretimi yapılan yerli ham
petrole emsal olarak, 26 API ve daha hafif petroller için Arab Medium (31 API) petrolünün,
26 API den daha ağır petroller için Arab Heavy (27.5 API) petrolünün otuz gün vadeli
fiyatları esas alınır ve yerli ham petrol ile emsal alınan petrol arasındaki gravite
farkının fiyat bakımından değerlendirilmesinde;


Emsal petrol ile yerli petrol
arasındaki her bir 0.1 API gravite farkı için 2 ABD cent emsal petrolün varil fiyatına
ilâve edilir veya çıkarılır. Ancak bir alt gravite grubunun fiyatı üst grubun fiyatından
yüksek olamaz.


Emsal
ham petrolün Türkiye’ye getirilmesi için gerekli bütün giderlerin hesaplanmasında,
“Worldscale” de ilân edilen nominal navlun baz alınır, LR-2 sınıfı tankerler için
tespit edilen AFRA yüzdesinin uygulanması ile nakliye maliyeti hesaplanır.


Gravite ayarlaması ve nakliyenin
eklenmesi suretiyle bulunan fiyata (C+F) yürürlükteki sigorta mevzuatı ve primleri
uygulanır. Tehlike ve harp hali sigorta primi uygulaması Bakanlığın değerlendirmesine
tâbidir. İkinci bir değişikliğe kadar uygulanacak sigorta primi miktarı yüzde 0.075’i
aşamaz.


İthalde alınan gümrük vergi
ve resimlerin ilâve edilmesiyle yerli ham petrolün piyasa fiyatı bulunur. Yurt içi
kara nakliye ücretleri için akaryakıtların fiyat teşekkülündeki nakliye rayiçleri
alınır.


Piyasa fiyatı tekliflerinde,
T. C. Merkez Bankası tarafından açıklanan aylık döviz satış kuru ortalaması, petrol
birimi olarak varil, metrik ton ve döviz cinsi olarak ABD Doları kullanılır. Piyasa
fiyatlarına esas olan unsurların uygulamasında ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirme
ve çözmeye Kurul yetkilidir.


Rafinericiler, ham petrol
üreticilerinin teklifi halinde oluşan bu asgarî fiyatlardan yerli ham petrolü alırlar
ve ham petrol temininde yerli ham petrole öncelik tanırlar. Rafinericiler ham petrol
üreticilerinin bu asgarî fiyat veya bunun üzerindeki fiyat tekliflerine onbeş gün
içinde yazılı olarak cevap verirler. Rafinericiler üreticilerin aleyhine olacak
teslim yeri ve şartlarında maddî talep ve teklifte bulunamazlar. Fiyat uyuşmazlıkları
Kurumun hakemliğinde en geç otuz gün içerisinde tarafları bağlayacak şekilde sonuçlandırılır.


İthal ham petrol fiyatları
dünya afişe fiyatları doğrultusunda yapılan petrol anlaşmalarına ve spot piyasa
değerlerine göre temin edilebilen fiyat olarak değerlendirilir. Fiili ithalata ait
bilgiler aylık olarak Kuruma bildirilir.


Rafinerici ve dağıtıcı lisansı
kapsamında yapılan piyasa faaliyetlerine ilişkin fiyatlar, en yakın erişilebilir
dünya serbest piyasa oluşumu dikkate alınarak, lisans sahipleri tarafından hazırlanan
tavan fiyatlar olarak Kuruma bildirilir.


İşleme, boru hatları ile bağlantılı
olmayan lisanslı depolama ve taşıma faaliyetlerinin tarifeleri, lisans sahiplerince
hazırlanarak Kuruma bildirildikten sonra uygulanır.


İletim lisansı kapsamında
yürütülen taşıma ve bu hatlarla bağlantılı tesislerdeki lisanslı depolama faaliyetlerine
ilişkin tarifeler, lisans sahiplerince hazırlanarak Kurul onayını müteakip uygulanır.
Kurul, tarife onay istemlerini müracaat tarihini takip eden otuz gün içerisinde
karara bağlar.


Ancak, petrol piyasasında
faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte anlaşma veya eylemlerin piyasa düzenini
bozucu etkiler oluşturması halinde, gerekli işlemlerin başlatılmasıyla birlikte,
her seferinde iki ayı aşmamak üzere, faaliyetlerin her aşamasında, bölgesel veya
ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan fiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin
alınmasına Kurum yetkilidir.


Belirli
bölgelere ve belirli amaçlara yönelik olarak fiyatlara müdahale edilmeksizin kullanıcıların
desteklenmesinin usul ve esasları ile miktarı Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.[7]


 


Mülkiyet, kamulaştırma ve
özel tedbirler


Madde 11- a)
Bu Kanun kapsamındaki tesisler için gerekli arazi, arsa ve binalara ilişkin hak
veya mülkiyet edinimlerinin öncelikle anlaşma yoluyla yapılması esastır.


Bu Kanunda öngörülen faaliyetlerin
gerektirmesi halinde;


1) Rafineri ve lisanslı depolama
tesislerine,


2) İletim hatlarının mecralarına
isabet eden arazi ve arsalarda irtifak hakkı tesisine ve bu hatların ayrılmaz parçası
durumunda bulunan diğer binalar ve civarına isabet eden taşınmazlara,


3) İşleme tesislerinden Kurumca
belirlenecek olanlara,


İlişkin edinimler 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dahilinde kamulaştırma yoluyla da yapılabilir.
Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazineye, kullanma hakkı kamulaştırma bedelini
ödeyen lisans sahibine ait olur. Kullanma hakkı tapu siciline kaydedilmek suretiyle
lisans sahibi adına yapılır ve bunlar lisansın bir parçası olup lisans müddetince
devam eder. Lisansın sona ermesi veya iptali halinde, lisans sahiplerince ödenmiş
bulunan kamulaştırma bedelleri iade edilmez.


Bu konuda Kurulca verilecek
kamulaştırma kararı kamu yararı kararı yerine geçer ve müteakip işlemler Kamulaştırma
Kanunu hükümlerine göre yürütülür.


Kurulca uygun görülenler de
dahil olmak üzere rafinaj ve iletim lisans sahiplerine ait tesislerin tapu sicil
kayıtlarına, herhangi bir tasarrufun Kurumun izni bulunmadıkça kaydolunamayacağı
şerhi de verilir.


b) Mülkiyetin gayri aynî haklar
ve kiralama: Tüzel kişiler, faaliyetleri ile ilgili olarak kamuya ait araziler üzerinde,
bedeli ilgili tüzel kişi tarafından ödenmesi suretiyle mülkiyetin gayri aynî hak
tesisini ve bu arazilerin kiralanmasını talep edebilir.


Bu istek Kurulca uygun görüldüğünde,
Kurum ilgili kanunlar uyarınca ihtiyaca göre intifa, irtifak, üst hakkı veya uzun
süreli kiralama yoluna gider.


Bu şekilde elde edilen hakkın
Kurul tarafından tespit edilen bedelini ödeme yükümlülüğü devralan tüzel kişiye
aittir. Kullanım hakları, ilgili lisans veya sözleşmenin bir cüzü olup, geçerliliği,
bunların geçerlilik süresi ile sınırlıdır.


İletim hatlarının her iki
tarafında en az on beş metre, en fazla yüzer metre mesafe içerisinde; boru hattı
için gerekli tesisler ve rafineriler ile lisanslı depoların tehlikelerden korunması
için etrafında en fazla 500 metre mesafe içerisinde risk doğurabilecek nitelikte
yapılaşma, ziraî ve tehlikeli işlere ilişkin olarak getirilecek kısıtlamalar ile
bunların usul ve esasları Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklerde düzenlenir.


İletim hatları ve bunların
ayrılmaz parçası olan diğer tesisler hakkında 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun
11 inci maddesi hükmü uygulanmaz.


 


İletim tesisleri ile lisanslı
depolama tesislerine erişim


Madde
12- Tesislerinde boş kapasite bulunan ileticiler ve lisanslı
depocular; iletim ve depolama taleplerini, talebin aşağıda sayılan hususları sağlaması
halinde, karşılamakla yükümlüdür.


Yapılan talebin;


a) Lisans sahibinin tarifesine
uygun olması,


b) İlgili tesisin kapasitesine
uygun yapılması,


c) Lisans sahibinin tesisine,
işletme kural ve koşullarına, ilettiği veya depoladığı petrole yönelik olarak bozucu
veya risk artırıcı olumsuz etkileri olmaması,


d) Tesisin, iletilen veya
depolanan petrolün niteliğine uygun ve lisans sahibinin tarifesinde belirtilen asgarî
miktarda olması,


e) İletim için, petrolün cinsi
de dikkate alınarak üretici, rafinerici, iletici veya dağıtıcı tarafından depolama
için, depocunun tarifesinde belirtilen asgarî miktarın üzerinde olmak şartı ile
herkes tarafından yapılması,


gereklidir.


 


Eşgüdüm


Madde 13- Piyasayı
doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendiren konularda yetkili kılınan diğer mercilerce
yapılacak her türlü düzenleme çalışması öncesi(vergi, resim ve harçlara ilişkin
düzenlemeler hariç), Kurumun haberdar edilmesi ve çalışmalara iştirakinin sağlanması
esastır.


Petrol
piyasası faaliyetleri ile ilgili olarak Türk Standardları Enstitüsü tarafından yapılacak
laboratuar hazırlık çalışmalarında Kurum temsilcisi de bulunur. Piyasa faaliyetlerine
ilişkin Türk standardları Kurul onayı ile mecburî hale getirilebilir.


Kurum;


a) Lisanslı tesisler açısından
büyük tehlikeler doğurabilecek hallerde,


b) Piyasada haksız rekabet
yaratacak ve yanıltıcı nitelikte reklam ve ilânlar ile benzeri faaliyetlerin yapılması
durumunda,


c) Piyasada faaliyet gösteren
malzeme ve cihaz ithalatçı, üretici ve satıcıları ile bunların yetkili servisleri
hakkındaki düzenleme ve uygulamalarda,


Görüş bildirmeye veya ilgili
makamlardan talepte bulunmaya yetkilidir.


(Değişik dördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/40
md.) Kurum, piyasa faaliyetlerine ilişkin olarak lisans sahipleri
veya yetkilileri hakkında açılan kamu davalarını katılan sıfatıyla takip edebilir.
Bu konularla ilgili olarak suç duyurusunda bulunabileceği gibi mevzuatın uygulanması
açısından, adlî ve mülkî makamlardan yaptırım talebinde bulunabilir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Bilgilerin Toplanması, Kayıt
Düzeni, Denetim, Tebligat ve Sigorta


Bilgilerin toplanması, kayıt
düzeni, denetim ve tebligat


Madde 14- Piyasa
işleyişine ilişkin bilgileri derlemek amacıyla bildirim yükümlülükleri Kurumca belirlenir.
Kurum, lisans sahiplerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri saklı kalmak şartı ile düzenleyecekleri
belge ve tutacakları kayıt düzenlerine ilişkin özel usul ve esaslar belirleyebilir.


Kurum, bu Kanunun kendisine
verdiği görevleri yerine getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi kamu kurum
ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden isteyebilir.


Görevlendirilen Kurum personeli,
piyasa tarafları ve/veya tesisleri nezdinde, defterler de dahil olmak üzere her
türlü evrak, belge ve emtianın incelenmesi, suret veya numune alınması, konuyla
ilgili yazılı veya sözlü açıklama istenmesi, gerekli tutanakların düzenlenmesi,
tesislerin ve işletiminin incelenmesi konularında yetkilidir. Görevlendirme yazısında
amaç, kapsam, süre ve yetkinin çerçevesi yer alır.


(Değişik dördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/41
md.) Kurum, piyasa faaliyetlerini kendi personeli eliyle veya
gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle denetime tabi tutar.
Kurum, denetlemelerde kullanılmak üzere, Türk Akreditasyon Kurumu ile işbirliği
yaparak akredite sabit ve gezici laboratuvarlar kurabilir, kurulmasına kaynak aktarabilir.
Denetlemede, ön araştırmada ve soruşturmada takip edilecek usul ve esaslar Kurum
tarafından, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İçişleri
Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.


Bilgilerin ilgililere ve kamuya
açıklanmasına ilişkin ilke, usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Piyasa açısından ticari gizlilik niteliği taşıyan bilgiler açıklanamaz.


Lisans sahiplerinin lisans
belgesi içeriği özet bilgileri Kurum tarafından ilân edilir.


Kurumca bu Kanuna göre yapılacak
her türlü tebligat hakkında 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır, ancak,
ilânen yapılacak tebligatlar Resmî Gazetede yayımlanır.


 


Sigorta


Madde 15- Lisans
kapsamında yürütülen faaliyetler için, sigorta yaptırılması zorunludur. Cumhurbaşkanı
kararıyla sigorta kapsamından muaf tutulacak faaliyetler belirlenebilir. Sigorta
kapsamına alınacak varlık çeşitlerinin belirlenmesi ile bunların tâbi olacağı sigorta
kolları ve muafiyet tanınan hususlar, Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerde düzenlenir.[8]


 


ALTINCI BÖLÜM


Diğer Hükümler


Petrol stokları


Madde 16- Piyasada
sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi ve uluslar
arası anlaşmalar gereği olağanüstü hal petrol stokları ile ilgili yükümlülüklerin
ifası amaçlarıyla bir önceki yıl günlük ortalama kullanımının içindeki net ithalatın
en az doksan günlük miktarı kadar petrol stoğu tutulur.


Ulusal
petrol stoğu, rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin ikmal ettiği
günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katını kendi depolarında veya lisanslı
depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurma yükümlülüğü
ile sağlanır. Rafinerilere ve depolara boşaltılmak üzere karasularında bulunan yüklü
tankerler ile rafinerilerdeki ham petrol ve yarı mamul ürünler, ürüne tahvil edilerek
ulusal stok mükellefiyetine sayılır. Ulusal petrol stoğu, depolanan yerin durumuna
ve mevzuatın müsaadesi şartı ile vergisiz tutulabilir.


Akaryakıt ve LPG dağıtıcı
lisansı sahiplerinin, tank dibi hariç toplam stoğunun yirmi günlük kısmı şirketlerin
minimum işletme stoğu olarak alınır ve ulusal petrol stoğundan sayılır. (Mülga
cümle:21/2/2019-7166/13 md.)


Ulusal petrol stoğunun tamamlayıcı
kısmı rafinericiler tarafından tutulur ve tamamlayıcı kısmın edinilmesi nedeniyle
oluşabilecek kaynak ihtiyacı, finansman giderleri ve bu kısım stokların depolama
ve idame maliyeti, tüketici fiyatlarına ilâve edilen (Kurul tarafından azami 10
ABD Dolar/ton’a kadar belirlenir.) ve rafinericilerin kullanımında kalan gelirler
ile karşılanır. Rafinericilerin haricinde ithalat durumunda bu gelir rafinericiye
ithalatçı tarafından ödenir. Rafinericiler tarafından her yıl bu gelirin muhasebesi
hakkında Kuruma bilgi verilmesi zorunludur. Gelir, yeterli depolama tesisi ve stok
sağlandıktan sonra idame giderlerini sağlayacak seviyeye çekilir.


Ulusal petrol stoğunun esas
gün sayısının belirlenmesi, artırılması, yönetimi, getirilebilecek yükümlülükler,
ulusal petrol stoğunun temin süresi, ulusal petrol stoğunun cinsi, miktarı ve stoklama
yerinin belirlenmesi, ulusal petrol stoğuna dair petrol ve hizmet alımları, stok
ve stoklamaya ilişkin diğer kararlar ile tedbirlerin alınması, ulusal petrol stoklarından
olağanüstü hallerde satış yapılması ile Cumhurbaşkanına sunulacak tekliflerin hazırlanması
gibi konularda karar vermek üzere ve bu Kanuna göre oluşturulan Komisyonun çalışmasına
ait usul ve esasların belirlenmesinde Cumhurbaşkanı yetkilidir.[9]


(Ek fıkra: 28/3/2013-6455/42
md.) Ulusal petrol stoğu düzenlemesi kapsamında rafineri, akaryakıt
ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin bulundurmakla yükümlü oldukları stokları denetlemeye
ve tutulacak bu stokların miktarında azalma yapılmayacak şekilde ürün cinsini ve
ürünlerin birbirine tahvil edilmesini düzenlemeye Kurum yetkilidir.[10]


(Mülga:2/7/2018-KHK/700/147
md.)


 


Serbest kullanıcı


Madde 17- Serbest
kullanıcıların belirlenmesine ve lisans verilmesine ilişkin usul ve esaslar Kurul
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


Kalorifer yakıtı, fuel-oil
ve motorinde yıllık tüketimi, 5000 tonun altında olmayacak şekilde Kurum tarafından
belirlenecek olan yıllık tüketim miktarının altındaki kullanıcılara dağıtıcılar
kendi işlettikleri akaryakıt bayileri üzerinden satış yapamazlar.


 


Ulusal marker


Madde 18- (Değişik
birinci fıkra: 28/3/2013-6455/43 md.) Yurt içinde pazarlanacak akaryakıta veya
akaryakıtla harmanlanan ürünlere rafineri çıkışında veya serbest dolaşıma girişinde
rafinericilerce ve dağıtıcılarca Kurumun belirleyeceği şart ve özellikte ulusal
marker eklenir. Biyoyakıt ilk üretim merkezleri ile tasfiye edilecek akaryakıt için
ulusal marker ekleme noktaları Kurum tarafından belirlenir. Ulusal marker ekleme
işlemleri Kurumca yetki verilen bağımsız gözetim firmalarının nezaretinde Kurumun
belirleyeceği usul ve esaslara göre yapılır. Ulusal marker ekleme işlemlerinde meydana
gelecek usulsüzlüklerden lisans sahibi ile bağımsız gözetim firmaları müştereken
sorumludur.


(Değişik ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/43
md.) Ulusal marker eklemekle yükümlü lisans sahipleri, her yıl
kasım ayı içinde takip eden yıla ait pazarlama projeksiyonlarını Kuruma bildirir
ve bu projeksiyona göre Kurumca temin edilecek ulusal marker, Kurumca belirlenecek
usul ve esaslara göre akaryakıta eklenmek üzere ilgili lisans sahiplerine teslim
edilir.


Kurum, ulusal marker ve idarî
ve teknolojik yöntemler ile bir denetim sistemini kurar. Valilikler, görevli elemanların
başvurusu halinde denetim amaçlı alınacak numunelerin kullanıcı ve bayilerden alınmasını
ve emniyetini sağlamakla yükümlüdür.


(Değişik dördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/43
md.) Numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği
şart ve seviyede bulunmadığı laboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, 19 uncu
madde hükümleri uygulanır.


 


İKİNCİ KISIM


Çeşitli Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Cezalar, İdarî Yaptırımlar,
Dava Hakkı,


Yönetmelik ve Yürürlükten
Kaldırılan ve Uygulanmayacak Hükümler


İdari para cezaları[11]


Madde 19- (Değişik:14/2/2019-7164/32
md.)


Bu Kanuna veya ilgili mevzuata
aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari
para cezaları uygulanır:


a) Aşağıdaki hallerde iki
milyon Türk Lirasından az olmamak ve on milyon Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin
işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetinden
elde edilen net satış hasılatının binde ondördü oranında idari para cezası uygulanır:


1) Rafinerici, dağıtıcı, taşıma,
ihrakiye, işleme, depolama, iletim, madeni yağ üretimi ve serbest kullanıcı lisansı
kapsamına giren faaliyetlerin lisans almaksızın yapılması.


2) 18 inci maddenin ihlali.


3) 4 üncü maddenin dördüncü
fıkrasının (l) bendinin ihlali.


4) 8 inci maddenin ikinci
fıkrasının (b) bendinin ihlali.


b) Bayilik lisansı sahipleri
yönünden (a) bendinde yer alan cezaların yarısı uygulanır.


c) Ulusal marker ekleme işlemlerine
nezaret etmek üzere yetki verilen bağımsız gözetim firmalarına, yükümlülüklerini
yerine getirmemeleri hâlinde ulusal markere ilişkin olarak lisans sahibine (a) bendi
uyarınca uygulanan cezanın dörtte biri uygulanır.


ç) Aşağıdaki hallerde bayilik
faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sorumlulara, bir milyon iki yüz elli bin
Türk Lirasından az olmamak ve altı milyon iki yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek
üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası
faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onikisi oranında idari para cezası
uygulanır:


1) 9 uncu maddede yer alan
kısıtlamalara uyulmaması (yedinci fıkra hariç).


2) 5 inci, 6 ncı ve 7 nci
maddelerin ihlali.


3) Kurumca, 10 uncu madde
gereği yapılan uygulamaların dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellemeye
teşebbüs edilmesi.


d) Aşağıdaki hallerde sorumlulara,
beş yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve iki milyon yedi yüz elli bin Türk
Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa
konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onbiri oranında
idari para cezası uygulanır:


1) 4 üncü maddenin üçüncü
fıkrasının ihlali.


2) Bayilik faaliyetinde bulunanlar
hariç olmak üzere 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ile dördüncü fıkrasının (d) ve
(l) bendi dışındaki hükümlerinin ihlali.


3) Bayilik faaliyetinde bulunanlar
hariç olmak üzere sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.


4) 12 nci maddede yer alan
hükümler dahilinde iletim ve depolama tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız
olarak engellenmesi.


5) 17 nci maddenin ihlali.


e) Serbest kullanıcı lisansı
sahiplerince (d) bendinde yer alan fiillerin işlenmesi hâlinde, elli bin Türk Lirasından
az olmamak ve yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir
önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının
binde beşi oranında idari para cezası uygulanır.


f) Aşağıdaki hallerde sorumlulara
yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak ve altı yüz yirmi beş bin Türk Lirasını
geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol
piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idari para
cezası uygulanır:


1) Lisans almaksızın bayilik
faaliyeti yapılması.


2) 9 uncu maddenin yedinci
fıkrasının ihlali.


3) 8 inci maddenin ihlali
(8 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi hariç).


4) Bayilik lisansı sahiplerince
lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.


5) 4 üncü maddenin üçüncü
fıkrası ile dördüncü fıkrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin bayilik
lisansı sahiplerince ihlali.


6) Bayilik lisansı sahiplerince
10 uncu maddenin ihlali.


g) Kanunun 16 ncı maddesi
uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü bulunan lisans sahiplerine, tespit
tarihinde eksik tutulan her bir ton ürün için iki yüz elli Türk Lirası idari para
cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında ton küsuratı dikkate alınmaz.
Bu bent kapsamında uygulanan idari para cezası, ulusal petrol stoğunun tamamlayıcı
kısmının finansmanı için kullanılır.


ğ) Kurum tarafından yapılan
düzenlemeler uyarınca biodizel, etanol ve benzeri harmanlama yükümlülüğü bulunan
lisans sahiplerine, eksik harmanlanan her bir metreküp ürün için iki yüz elli Türk
Lirası idari para cezası uygulanır.


h) (Ek:29/4/2021-7318/9
md.)[12]
Denetim sistemini usulüne uygun olarak kurmak ve uygulamak üzere yetkilendirilen
tüzel kişilere, yükümlülüklerini yerine getirmemeleri hâlinde dağıtıcı lisansı sahibine
(ç) bendi uyarınca uygulanan cezanın onda biri uygulanır.


ı) Yukarıda belirtilenlerin
dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere, ikincil mevzuat veya lisans
hükümlerine, Kurul kararlarına uymayanlara Kurumca yüz on bin Türk Lirasından az
olmamak ve beş yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten
bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış
hasılatının binde sekizi oranında idari para cezası uygulanır.


Ceza uygulanan bir fiilin
iki yıl geçmeden aynı kişi tarafından tekrar işlenmesi hâlinde, idari para cezaları
iki kat olarak uygulanır.


Bu Kanunun 20 nci maddesi
ve bu madde hükümlerine göre yürütülen idari işlemler, lisans sahibinin Kuruma bildirdiği
elektronik tebligat adresine tebliğ edilir. Kuruma bildirilen elektronik tebligat
adresine tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Kuruma bildirilen adrese
yapılan bildirim tebligat yerine geçer.


Bu Kanun kapsamında verilen
idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen
idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairesine
gönderilir.


Bu Kanun kapsamında verilen
idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması, ilgili vergi dairesine idari
para cezasına ilişkin banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini
durdurmaz. Teminat mektubunun miktarı, türü, hangi şartlarda paraya çevrileceği
ve diğer hususlar Kurumca yapılacak düzenlemeler ile belirlenir.


Kurul, bu maddede belirtilen
fiillerin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası
faaliyetinden elde edilen net satış hasılatının olmaması veya tespitinin yapılamaması
hâlinde, tespit edeceği akaryakıt ikmali veya satışı ve benzeri delillerden hareketle
fiile ilişkin olarak bu maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan oranlar ve
asgari azami had dâhilinde, hiçbir tespit yapılamaması hâlinde ise mevzuata aykırı
fiili icra edenin petrol piyasası faaliyetinin emsali olabilecek petrol piyasası
faaliyetinden elde edilen net satış hasılatını esas almak suretiyle fiile ilişkin
olarak bu maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan oranlar ve asgari azami had
dâhilinde ceza tayininde bulunur.


 


İdarî yaptırımlar


Madde 20- (Değişik:14/2/2019-7164/33
md.)


İdari yaptırımlar; tedbirler,
lisans iptalleri ve idari para cezalarından oluşur. Bu Kanuna göre idari para cezaları,
tedbirler ve lisans iptallerinin uygulanması bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına
engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, alınan tedbirler ve
lisans iptalleri diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez.


Bu Kanuna göre idari yaptırımlar
aşağıdaki usulde yürütülür:


a) Lisans sahibi kişiler hakkında
bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması
hâlinde; Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller
için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından, otuz gün
içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi halde hakkında geçici durdurma yapılabileceği
ihtar edilir. Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırı durumu devam ettirenlerin
ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla
düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar
edilmesi hâlinde ise ihtar işlemi uygulanmaksızın ilgili piyasa faaliyeti altmış
gün süre ile geçici olarak durdurulur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin
veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına
neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa
faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırılıklar
giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve
gerekli idari yaptırımlar uygulanır. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma
neticesine göre karara bağlanır. Yapılan geçici durdurma sonrasında mevzuata aykırı
durumun ortadan kalkması hâlinde geçici durdurma hali sona erdirilir.


b) Lisans sahibi kişiler hakkında,
bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması
hâlinde, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayan fiiller ile 5607 sayılı Kanunda
belirtilen akaryakıt kaçakçılığına ilişkin fiiller için ilgilisi hakkında Kurum
tarafından doğrudan idari soruşturma başlatılarak gerekli yaptırımlar uygulanır.
Lisans sahibinin ilgili piyasa faaliyeti niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayan,
kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuran fiilleri nedeniyle Kurumca geçici
olarak durdurulabilir.


c) 5607 sayılı Kanunda belirtilen
kaçakçılık fiillerinin işlendiği tespit edilen rafineri hariç her türlü tesiste
lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme
kararı kesinleşinceye kadar Kurum tarafından geçici olarak durdurulur ve bu süre
içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.
Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Lisans
sahibine verilen idari para cezası ödenmeden lisansa konu tesis için lisans verilmez.


ç) Kaçakçılık fiilinin sadece
ulusal marker seviyesi ile ilgili olması durumunda, geçici durdurma kararı akredite
laboratuvar analiz sonucuna göre verilir. Akredite laboratuvar analiz sonucunun
bildirilmesine kadar kaçak akaryakıt satışını engelleyecek idari tedbirler Kurum
tarafından alınır. Seyyar kontrol cihazı ile yapılan ulusal marker kontrol sonucunun
geçersiz çıkması hâlinde, alınan numune en geç beş iş günü içinde laboratuvara teslim
edilir. Laboratuvar, yapılması istenilen analizleri numune özellikleri değişime
uğramadan onbeş gün içinde yapar ve sonucunu en geç üç iş günü içinde Kuruma ve
ilgililerine bildirir.


d) Lisans almaksızın lisansa
tabi bir faaliyet gösterildiğinin tespiti hâlinde, tesisler, lisans alınıncaya veya
bu Kanuna göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar
mühürlenir ve ilgililer hakkında soruşturma başlatılır. Mühürlemeye ilişkin usul
ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.


e) Bu
Kanuna göre yapılan talep veya işlemlerde, kanuna karşı hile veya yalan beyanda
bulunulduğunun tespiti hâlinde lisans iptal olunur. (Ek
cümleler:29/4/2021-7318/10 md.) Bu hüküm kapsamında lisansı iptal olanlara
yeniden lisans verilmez. Lisans sahibinin tüzel kişi olması durumunda söz konusu
iptale konu fiilin işlendiği tarih itibarıyla; yüzde ondan fazla paya sahip ortaklara,
yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile temsil ve ilzama yetkili olanlara ve bu kişilerin
ortak, yönetim kurulu başkanı veya üyesi olduğu ya da temsil ve ilzama yetkili olduğu
tüzel kişilere lisans verilmez.


f) Kaçak ürün ikmal edenlerin
lisansı iptal edilir. Teknik düzenlemelere uygun olmayan ürün ikmal edenler zararı
tazmin etmekle yükümlüdür. Teknik düzenlemelere uygun olmayan akaryakıt ikmali nedeniyle
kullanıcıya verilen zarar ve hasarların tazmini hususu, lisans sahibi gerçek ve
tüzel kişilerin lisanslarında ve sözleşmelerinde yer alır. Uygulamaya ilişkin usul
ve esaslar çıkarılan yönetmelikle belirlenir.


g) (Ek:29/4/2021-7318/10
md.) Bu Kanuna göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak, 4/1/1961 tarihli
ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında;
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin
asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri
kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin anılan
Kanunun 367 nci maddesi uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi ile birlikte
durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri
hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre
içerisinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans
verilmez. (Ek cümleler:27/12/2023-7491/48 md.) Kurum
tarafından geçici durdurma işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fıkrada yer
verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden
temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya
yer olmadığına dair kararın kesinleşmesi üzerine ya da mahkûmiyet dışında bir
hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde
kesinleşmesi beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair
suretlerle Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum
tarafından kaldırılır. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin
lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari
para cezaları ödenmediği müddetçe lisansa konu tesis için lisans verilmez. (Değişik
cümle:27/3/2025-7546/6 md.) Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi
incelemesi görevi bulunduğunun Kuruma bildirilmesiyle söz konusu tesis için
başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmemesi tedbiri Kurum
tarafından uygulanır. (Ek cümleler:27/3/2025-7546/6
md.) Bu tedbirin kaldırılıp kaldırılamayacağı Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığından temin edilecek bilgilere göre üç ayda bir değerlendirilir. Ancak
bu tedbirin süresi Kuruma yapılan bildirimden itibaren bir yılı geçemez.[13][14][15][16][17]


ğ) (Ek:29/4/2021-7318/10
md.) 9 uncu maddede yer alan dağıtıcılar arası akaryakıt ticaretine ilişkin
hükümlere aykırı davrandığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu madde kapsamında
idari para cezası uygulanır. Aynı hükümlere aykırılığın lisans sahibi tarafından
iki yıl içinde tekrar edilmesi halinde dağıtıcı lisansı iptal edilir.


h) (Ek:29/4/2021-7318/10
md.) Bu Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlardan, 213 sayılı
Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre
istenilen teminatı vermeyenlerin ilgili piyasa faaliyeti teminat verilinceye kadar
durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis veya faaliyet için başka bir gerçek
veya tüzel kişiye de lisans verilmez.


Mühürlemeye rağmen, faaliyetlerini
sürdüren gerçek kişiler ile tüzel kişilerin suçun işlenişine iştirak eden yetkilileri
hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 203 üncü maddesi
hükümleri uygulanır.


 


Ön araştırma, soruşturma ve
dava hakkı


Madde 21- Kurul,
re’sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma
açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma
yapılmasına karar verir.


Ön araştırma ve soruşturmada
takip edilecek usul ve esaslar, Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle
düzenlenir.


(Değişik üçüncü fıkra: 2/7/2012-6352/67
md.)
İdari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurul
kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır.


 


Yönetmelik


Madde 22- Piyasa
faaliyetlerine ilişkin hususlar; bu Kanunun ilgili maddelerinde atıfta bulunulan
yönetmelikler ve piyasanın işleyişi esnasında ihtiyaç duyulan diğer hususlarda Kurum
tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle düzenlenir. Bu yönetmelikler Resmî
Gazetede yayımlanır.


Ayrıca, Kurum yetkilerini
Kurul kararıyla özel nitelikli kararlar almak suretiyle de kullanabilir. Özel nitelikli
kararlardan kamuoyunu ilgilendiren hususlar ile yapılacak düzenlemeleri açıklamak
amacıyla çıkarılacak tebliğler, basın ve yayın araçlarıyla veya özel bültenlerle
duyurulur.


 


Yürürlükten kaldırılan ve
uygulanmayacak hükümler


Madde 23- A)
10.9.1960 tarihli ve 79 sayılı Millî Korunma Suçlarının Affına, Millî Korunma Teşkilat,
Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 5
inci maddesi,


B) 3.4.1930 tarihli ve 1580
sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (41) numaralı bendi,


Yürürlükten kaldırılmıştır.


C) 6326 sayılı Petrol Kanununun
bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.


 


İKİNCİ BÖLÜM[18]


Elektrik Piyasası Kanununda
Yapılan Değişiklikler


Madde 24-28 (20/2/2001
tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


 


Ek Madde 1 – (Ek: 27/4/2006-5493/3
md.)


Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu tarafından akaryakıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi altında
verilen bayilik lisansı sahiplerince, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun
7/A maddesi ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin (3)
numaralı fıkrası kapsamında satışı yapılan akaryakıtların satış fiyatı, ilgili akaryakıt
türünün edinme bedelinin yüzde sekiz fazlasını aşamaz.


 


Kaçak petrolün tespiti ve
tasfiyesi


Ek Madde 3- (Ek: 25/1/2007-5576/3
md.; Mülga: 28/3/2013-6455/47 md.)


 


İkramiyeler


Ek Madde 4- (Ek:
25/1/2007-5576/3 md.; Mülga: 28/3/2013-6455/47 md.)


 


Kaçak petrol ile ilgili ceza
hükümleri


Ek Madde 5-
(Ek: 25/1/2007-5576/3 md.; Mülga: 28/3/2013-6455/47 md.)


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Geçici ve Son Hükümler


Geçici Madde 1- Bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce; 6326 sayılı Petrol Kanununa göre belge sahibi
olan kişiler ile Bakanlıkça yapılan düzenlemelere istinaden faaliyetlerine izin
verilen akaryakıt dağıtım ve pazarlama kuruluşlarının ilgili mevzuat kapsamında
tanınan hak ve menfaatleri ile yükümlülüklerine ilişkin hükümler, bu Kanunda belirlenen
süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklıdır.


Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanunla yapılması için lisans alınması gereken
faaliyetleri yürüten kişiler, bu Kanunun yayımı tarihinden sonra bir yıl içinde
durumlarını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum tarafından istenecek bilgi ve
belgelerle Kuruma başvurmak zorundadır. Başvurusunu yapmış ancak işlemleri tamamlayamayan
kişilerin faaliyetlerinin devamı için, üç ayı aşmamak üzere ek süre verilmesinde
Kurum yetkilidir.


Süresinde başvurmayan veya
süresinde başvurduğu halde süresinde durumunu bu Kanuna uygun hale getirmeyenlerin
faaliyetleri, sürenin bitim tarihi itibarıyla durdurulur. Daha önce verilen hak,
izin ve yetki doğurucu her türlü karar, işlem ve evrak başkaca bir işleme gerek
kalmaksızın hükümsüz hale gelir.


Bu Kanunun yayımı tarihinde,
yürürlükte olan petrol ürünleri ile ilgili kararname yönetmelik ve tebliğlerde yer
alan hükümler, Kurumca düzenleme yapılıncaya kadar saklıdır. Kurum tarafından oluşturulacak
yönetmelik ve diğer mevzuat yürürlüğe girene kadar Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı
ve/veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olan işlemlere ilişkin görevler
sürdürülür. Ancak, bu süre içerisinde anılan mevzuata istinaden akaryakıt dağıtım
ve pazarlama şirketlerinin kurulması ile ilgili olarak yeni ön müsaade ve statü
verilmez.


Lisans yönetmeliği yürürlüğe
girinceye kadar, faaliyete ilişkin lisans isteminde bulunulamaz. Lisans yönetmeliğinin
yürürlüğe girişi, Kanunun yayımı tarihini takip eden yüzsekseninci günü aşamaz.


10.9.1960 tarihli ve 79 sayılı
Milli Korunma Suçlarının Affına, Milli Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının
Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 5 inci maddesinin ve petrol ürünleri
ile ilgili 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulanmasına 1 Ocak 2005 tarihine
kadar devam edilir. Gerektiğinde bu süre Bakanlar Kurulu kararı ile altı aya kadar
uzatılabilir. 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlükten kalkması ile
birlikte dağıtıcıların serbest ithalat faaliyetleri başlar.


Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden
sonra Kurul tarafından ikincil mevzuatın oluşturulması ve gerekli düzenlemeler tamamlanıncaya
kadar Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belgelerin verilmesine devam edilir.
Bu süreç sonunda 6326 sayılı Petrol Kanununun belge ile ilgili hükümleri yürürlükten
kalkar.


6326 sayılı Petrol Kanunu
hükümlerine göre belge sahiplerine tanınan gümrük ve diğer ithal vergi ve resimleri
muafiyetinden yararlanarak ithal edilen malzemeye ilişkin takyitler başkaca hiçbir
işleme ihtiyaç bulunmaksızın kaldırılır. Bu konuda doğmuş her türlü mükellefiyet
ve kayıt terkin edilir.


 


Geçici Madde 2- Petrol
piyasasını ilgilendiren özelleştirme işlemlerinde Kuruma bilgi verilir. Yürürlükteki
mevzuat çerçevesinde yapılan özelleştirme uygulamaları sonucu yeni lisans verilmesi
veya lisansın tadil edilmesi işlemi herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Kurumca
yapılır.


Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte lisansa tâbi konularda faaliyet gösteren özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar,
özelleştirilinceye kadar üretim ve ticari faaliyetleri yönünden, 4.1.2002 tarihli
ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tâbi değildir. Bu kuruluşlarda çalışan kapsam
dışı personelin ücret ve diğer malî haklarının net aylık toplamını, en yüksek Devlet
memurunun ortalama net aylığının iki katını geçmemek üzere belirlemeye kuruluş yönetim
kurulu yetkilidir. Ancak, ücret ve malî hakları bu fıkraya göre belirlenen kapsam
dışı personelin, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca
başka kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmeleri halinde, aynı maddenin beşinci
fıkrası uygulanırken bu personelin eski pozisyonlarına ilişkin ücret ve diğer malî
haklarının belirlenmesinde; bunların pozisyonlarına göre 15.11.2003 tarihinde uygulanmakta
olan ücret ve diğer malî haklarına bu tarihten Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim tarihine kadar geçen süre
içinde kamu personeline yapılacak maaş artış oran ve/veya miktarları uygulanmak
suretiyle bulunacak tutar esas alınır. (Ek cümle: 3/7/2005 – 5398/18 md.) Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihten sonra geçecek süre içerisinde ilgililerin
eski pozisyonlarının malî haklarının tespitinde de belirlenecek bu tutar dikkate
alınır.[19][20]


 


Geçici Madde 3- Ticari
deniz vasıtalarına yapılacak Özel Tüketim Vergisiz akaryakıt satışları 7 nci maddenin
ikinci fıkrasındaki sınırlamalar dışında dağıtıcılar tarafından doğrudan yapılır.


 


Yönetmeliklerin ve düzenlemelerin
yürürlüğe konulması


Geçici Madde 4- (Ek: 25/1/2007-5576/4
md.)


Ek 3 üncü ve ek 4 üncü maddelerde
belirtilen yönetmelikler ve düzenlemeler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki
ay içinde yürürlüğe konulur.


 


Geçici Madde 5- (Ek: 28/3/2013-6455/46
md.)


14 üncü maddenin dördüncü
fıkrasında belirtilen yönetmelik altı ay içinde yürürlüğe konulur.


 


Geçici Madde 6- (Ek:14/2/2019-7164/34
md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce Kurulca idari para cezası verilmemiş olan ve Kurul tarafından belirlenen
niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller için, 20 nci maddenin ikinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen ihtar yapıldıktan sonra sonucuna göre gerekirse
idari soruşturma başlatılarak yaptırımlar uygulanır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce lisansı sonlandırılan veya iptal edilenler hakkında düzeltme imkânı
bulunan fiiller için herhangi bir idari işlem tesis edilmez.


Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idari
para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idari para cezası
uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 19 uncu maddenin ilgili
bentlerinde belirlenmiş olan asgari maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen
tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez.


 


Geçici Madde 7- (Ek:14/2/2019-7164/34
md.)


20 nci maddenin ikinci fıkrasının
(c) bendi, 11/4/2013 tarihinden önce kira sözleşmesi veya benzeri şekilde kullanım
hakkı devredilmiş ve devralan adına lisanslandırılmış tesislerde, bu lisans süresince
5607 sayılı Kanunda belirtilen kaçakçılık fiillerinin işlenmesi durumunda, belirtilen
tarihten önce kullanım hakkını devreden ayni hak sahiplerinin, söz konusu fiillerden
dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olmaması kaydıyla ve bu maddenin yürürlük tarihinden
itibaren üç ay içinde Kuruma yeni lisans için başvurulması hâlinde, söz konusu tesis
için uygulanmaz. Varsa mevcut geçici durdurma hali ancak yeni lisans verilmesi durumunda
kaldırılır.


 


Geçici
Madde 8- (Ek:27/12/2023-7491/49
md.)



29/4/2021 tarihinden önce
kira sözleşmesi ile kullanım hakkı devredilmiş ve devralan adına
lisanslandırılmış tesislerde, bu lisans süresince 213 sayılı Kanunun 359 uncu
maddesinin (a), (b)  veya (ç) fıkralarında belirtilen fiillerin
işlenmesi durumunda, malikin söz konusu fiillerden dolayı şüpheli, sanık veya
hükümlü olmaması kaydıyla 29/4/2021 tarihinden önce yaptığı talebe istinaden
mahkemelerce işletmenin tahliyesine karar verilmesi ve kararın kesinleşmesi ya
da söz konusu tarihten önce yapılan talebe istinaden tahliye kararı kesinleşmeden
kiracı tarafından tesisin rıza ile terk edilmesi üzerine, bu maddenin yürürlüğe
girmesinden önce kesinleşen kararlar veya terk edilen tesisler için bu maddenin
yürürlüğe girmesinden, tahliye kararı bu maddenin yürürlük tarihinden sonra
kesinleşenler için ise kesinleşmeden itibaren üç ay içinde Kuruma yeni lisans
için başvurulması hâlinde, söz konusu tesis için 20 nci maddenin ikinci fıkrasının
(g) bendi uygulanmaz. Varsa mevcut geçici durdurma hali ancak yeni lisans
verilmesi durumunda kaldırılır.


 


Yürürlük


Madde 29- Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 30 – Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 





5015 sayılı Kanunun 19 uncu
Maddesindeki Para Cezası


Miktarları ile İlgili Tablo


 


(Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumunun 25/12/2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliği
ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 19 uncu maddesinde yer alan para cezası
miktarları, 1/1/2026 tarihinden itibaren aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi uygulanacaktır.)


 





5015 SAYILI KANUNUN 19 UNCU
MADDESİNİN İLGİLİ HÜKMÜ



2026 YILINDA UYGULANACAK
İDARİ PARA CEZALARININ ALT VE ÜST LİMİTLERİ

(TL)






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi



23.245.542-116.227.751






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi



14.528.452-72.642.341






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (d) bendi



6.392.518-31.962.622






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendi



1.452.836-7.264.222






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (g) bendi (ton başına)



2.886






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi (metreküp başına)



2.886






19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi



1.278.489-6.392.518






 





5015 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN
İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ Tebliğin/İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının Numarası



5015
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






6/2/2004
tarihli ve 25365 sayılı R:G’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2004






31/12/2004
tarihli ve 25687 (3. Mükerrer) sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2005






5398



Geçici
Madde 2



21/7/2005






7/1/2006
tarihli ve 26046 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2006






5493



Ek
Madde 1



1/6/2006






29/12/2006
tarihli ve 26391 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2007






5576



2,
7, Ek Madde 3, 4, 5 ve Geçici Madde 4



13/2/2007






7/12/2007
tarihli ve 26723 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2008






5728



19,
20



8/2/2008






5784



2,
9



26/7/2008






5/12/2008
tarihli ve 27075 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2009






5911



Ek
Madde 3



7/10/2009






5/12/2009
tarihli ve 27423 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2010






17/12/2010
tarihli ve 27788 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2011






23/12/2011 tarihli ve 28151 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2012






6352



19,
21



5/7/2012






19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2013






6455



1,
2, 3, 4, 5, 7, 13, 14, 16, 18, 19, 20,

Ek
Madde 3, 4, 5 ve Geçici Madde 5



11/4/2013






6462



2



3/5/2013






30/12/2013
tarihli ve 28867 (Mükerrer) sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2014






12/12/2014 tarihli ve 29203 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2015






6586



1,
3



3/2/2015






22/12/2015 tarihli ve 29570 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



4,
19



1/1/2016






Anayasa
Mahkemesi’nin 7/4/2016 tarihli ve E.: 2015/109, K.: 2016/28 sayılı Kararı



19



3/5/2016
tarihinden başlayarak 9 ay sonra

(3/2/2017)






8/12/2016
tarihli ve 29912 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



4,
8, 19



1/1/2017






21/12/2017
tarihli ve 30277 sayılı R.G’de yayımlanan Tebliğ



4,
8, 19



1/1/2018






KHK/700



10,
15, 16, Geçici Madde 2



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet
Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)






7166



16



22/2/2019






7164



3,
10, 19, 20, Geçici Madde 6, Geçici Madde 7



28/2/2019






31/12/2019
tarihli ve 30995 (4.Mükerrer) sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2020






7318



3,
19, 20



30/4/2021






17/12/2021 tarihli ve 31692 sayılı R. G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2022






7318



7,
9



1/1/2022






28/12/2022
tarihli ve 32057 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2023






27/12/2023
tarihli ve 32412 sayılı R.G.’de yayımlanan Tebliğ



19



1/1/2024






7491



3,
20, Geçici Madde 8



28/12/2023






Anayasa
Mahkemesinin 28/9/2023 tarihli ve E: 2023/35, K: 2023/163 sayılı Kararı



20



14/11/2023 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra

(14/8/2024)






Anayasa
Mahkemesinin 27/6/2024 Tarihli ve E: 2023/136, K: 2024/127 Sayılı Kararı



20



2/10/2024 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra

(2/7/2025)






7521



9



1/1/2025






7546



20



1/7/2025









 











[1] 25/1/2007 tarihli ve 5576 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu maddede yer alan bent numaraları yeniden teselsül ettirilmiştir.







[2] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu bentte yer alan “sakatlanmasına” ibaresi “engelli hale gelmesine”
şeklinde değiştirilmiştir.







[3] 14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 30 uncu
maddesiyle, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “, bayi sayısı, depolama
kapasitesi (işletme stok kapasitesi hariç) konularında sayısal büyüklüklerle
sınırlama yapılmaz” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[4] 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 47 nci
maddesi ile bu fıkraya “5607
sayılı Kanuna aykırı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya bu Kanuna göre lisansa
tabi faaliyetler ile ilgili olarak; 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (a)
ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme
veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya
kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçları ile aynı
maddenin (ç) fıkrasında sayılan” ibaresi eklenmiştir.


 







[5] 7318 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle bu fıkranın mevcut
beşinci cümlesine “dağıtıcılara” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
yetkilendirilen tüzel kişilere” ibaresi eklenmiştir.







[6] 14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 31 inci
maddesiyle, bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “yarısının” ibaresi “tamamının”
şeklinde, “geçiş ücreti hariç” ibaresi “geçiş ücreti dahil” şeklinde, üçüncü
fıkrasında yer alan “Ras Gharib (21.5 API)” ibaresi “Arab Heavy (27.5 API)”
şeklinde değiştirilmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 147 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 147 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[9]
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 147
nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kuruluna” ibaresi
“Cumhurbaşkanına” şeklinde ve “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[10] 21/2/2019 tarihli ve 7166 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle
bu fıkrada yer alan “lisansı sahipleri ile serbest kullanıcıların” ibaresi
“lisansı sahiplerinin” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] Bu maddede yer alan para cezası miktarlarının 1/1/2026
tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak Kanunun sonundaki tabloya
bakınız.







[12] 29/4/2021 tarihli ve 7318 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesiyle, fıkraya (ğ) bendinden sonra gelmek üzere (h) bendi eklenmiş ve
diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.







[13]
Anayasa Mahkemesi’nin 28/9/2023 tarihli ve E.: 2023/35, K.: 2023/163 sayılı
Kararı ile bu bendin “ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa
tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı
kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur” bölümü ve “ve bu süre içinde söz
konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez” bölümü
iptal edilmiştir.







[14]
27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile bu bendin birinci
cümlesinde yer alan “ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç)
lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme
kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz
konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez”
ibaresi “ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi
tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içerisinde söz konusu tesis
için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez” şeklinde
değiştirilmiştir.







[15] Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 tarihli ve E.: 2024/54, K.:
2025/163 sayılı Kararı ile bu bendin birinci cümlesinde yer alan “…ve Kurum
tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler
kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar
geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek
veya tüzel kişiye de lisans verilmez” ibaresinin “…ve Kurum tarafından her
türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak
durdurulur ve bu süre içerisinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya
tüzel kişiye de lisans verilmez.” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…geçici
olarak durdurulur…” ibaresi iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de
yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (9/9/2026) yürürlüğe gireceği hüküm
altına alınmıştır.







[16] Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 tarihli ve E.: 2024/54, K.:
2025/163 sayılı Kararı ile bu bentte yer alan “…ve Kurum tarafından her türlü
tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler…” ve “…ve bu süre içerisinde
söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.” ibareleri
iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay
sonra (9/9/2026) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.







[17] Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 tarihli ve E.: 2024/54, K.:
2025/163 sayılı Kararı ile bu bendin ikinci ve üçüncü cümleleri iptal edilmiştir.
Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (9/9/2026)
yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.







[18] 25/1/2007 tarihli ve 5576 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesiyle bu bölümde yer alan Ek Madde 1’den sonra gelmek üzere, Ek Madde 3, 4
ve 5 eklenmiş olup, Kanunla getirilen madde numaraları aynen korunmuştur.







[19] 3/7/2005 tarihli ve 5398 sayılı Kanunun 18 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca
atandıkları tarihe kadar geçen süre içinde” ibaresi, “Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak
bildirim tarihine kadar geçen süre içinde” şeklinde değiştirilmiştir.







[20] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 147 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlık Müsteşarının” ibaresi “en yüksek
Devlet memurunun” şeklinde değiştirilmiştir.