7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu

NÜKLEER DÜZENLEME KANUNU


 


Kanun
Numarası                   
: 7381


Kabul
Tarihi                           
: 5/3/2022


Yayımlandığı Resmî
Gazete   : Tarih: 8/3/2022        
Sayı: 31772


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam ve Tanımlar


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu Kanunun
amacı, barışçıl kullanım ilkesi esas alınarak, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı
radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın,
çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı
etkilerinden korunmasına yönelik uygulanması gereken ilke ve esaslar ile
tarafların sorumluluklarını, bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol
yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki ve sorumluluklarını ve nükleer
hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkındaki hukuki sorumluluğu
belirlemektir.


(2) Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı
radyasyona ilişkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve
maddeler bu Kanun kapsamındadır.


 


Tanımlar


MADDE 2- (1)
Bu Kanunun uygulanmasında;


a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığını,


b) Başkan: Nükleer Düzenleme Kurumu
Başkanını,


c) Bertaraf: Radyoaktif atıkların geri
alma niyeti olmaksızın nihai olarak depolanmasını,


ç) Düzenleyici kontrol: Kurumun yürüttüğü
düzenleme, değerlendirme, yetkilendirme ve denetleme faaliyetleri ile
yaptırımların uygulanmasını,


d) Düzenleyici kontrolden çıkarma: Kurumun
belirlediği koşullar çerçevesinde düzenleyici kontrol uygulanmasına gerek
kalmadığı yönündeki Kurum kararını,


e) Emniyet: Tesisleri ve radyoaktif
maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, her türlü yetkisiz erişim ve diğer
kötü niyetli girişimleri engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale
etmek üzere gerekli önlemlerin alınmasını ve bu önlemlerin etkinliğinin
sürdürülmesini,


f) Güvenlik: Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı
radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın,
çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını sağlamak üzere uygun
şartların oluşturularak sürdürülmesi, kazaların önlenmesi veya kaza
sonuçlarının hafifletilmesini,


g) İşletmeden çıkarma: Bir daha
işletilmeme kararı ile tesisin tamamının veya bir kısmının düzenleyici
kontrolden çıkarılmasına yönelik faaliyetler bütününü,


ğ) Komisyon: Nükleer Zarar Tespit
Komisyonunu,


h) Kullanılmış yakıt: Reaktörden çıkarılmış
ve mevcut hâliyle yeniden yakıt olarak kullanılamayacak olan reaktörde
ışınlanmış yakıtı,


ı) Kurul: Nükleer Düzenleme Kurulunu,


i) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,


j) Nükleer güvence: Nükleer silahların
yayılmasının önlenmesine yönelik ulusal ve uluslararası yükümlülükleri,


k) Nükleer madde: Uranyum, toryum,
plütonyum ile diğer bölünebilir maddelerin Kurum tarafından belirlenen
izotopları ile fiziksel ve kimyasal formlarını,


l) Nükleer tesis: Nükleer madde çıkarmak,
üretmek, işlemek, kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak
amacıyla kurulmakta olan veya işletilen tesisi,


m) NÜTED
A.Ş.: NÜTED Nükleer Teknik Destek Anonim Şirketini,


n) Paris Sözleşmesi: 29/7/1960 tarihli
Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme ve bu Sözleşmeyi
değiştiren, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu protokolleri,


o) Radyasyon: İyonlaştırıcı radyasyonu,


ö) Radyasyon kaynağı: Radyasyon üreten
veya yayan cihazlar ile radyoaktif kaynakları,


p) Radyasyon tesisi: Radyasyon
kaynaklarının üretilmesi, kullanılması, bulundurulması veya bakımı ve
onarımının yapılması amacıyla özel olarak tasarlanmış tesisi,


r) Radyasyon uygulamaları: Radyasyon
kaynaklarının üretilmesi, kullanılması, bulundurulması, bakımı ve onarımı ile
radyoaktif kaynakların ihracatı, ithalatı ve taşınması faaliyetlerini,


s) Radyoaktif atık: Bir daha
kullanılmamasına karar verilen ve Kurum tarafından belirlenen serbestleştirme
ve salım sınırlarının üzerinde radyoaktiviteye sahip radyoaktif maddeleri ve
radyoaktif madde bulaşmış ya da radyoaktif olmuş her türlü malzemeyi,


ş) Radyoaktif atık tesisi: Radyoaktif
atıkların işlendiği, depolandığı veya bertaraf edildiği tesisi,


t) Radyoaktif atık yönetimi: Radyoaktif
atıkların toplanması, elleçlenmesi, işlenmesi, tesis içi taşınması, depolanması
veya bertarafı ile ilgili idari ve teknik faaliyetleri,


u) Radyoaktif kaynak: İçeriğindeki
radyoaktif maddeden faydalanılarak radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere
üretilen açık veya kapalı kaynakları,


ü) Radyoaktif madde: Nükleer madde,
radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere, çekirdekleri
kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren
maddeleri,


v) TENMAK: Türkiye Enerji, Nükleer ve
Maden Araştırma Kurumunu,


y) Tesis: Nükleer tesis, radyasyon tesisi
veya radyoaktif atık tesisini,


z) Yetkilendirilen kişi: Bu Kanun
kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans,
izin veya yetki belgesi verilen gerçek veya tüzel kişiyi,


ifade eder.


(2) Beşinci Bölümün uygulanmasında; Paris
Sözleşmesinde yer almakla birlikte bu Kanunda yer almayan tanımlar ile birinci
fıkranın (k) bendinde yer alan nükleer madde, (1) bendinde yer alan nükleer
tesis ifadeleri için Paris Sözleşmesinde yer alan tanımlar geçerlidir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Genel İlkeler


Genel ilkeler


MADDE 3- (1)
Nükleer enerji ve nükleer maddelerle ilgili herhangi bir faaliyeti yürütecek
gerçek veya tüzel kişiler, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu nükleer güvence
ile ilgili uluslararası anlaşma ve sözleşmelere uymakla yükümlüdür.


(2) Çalışanların, halkın, çevrenin ve
gelecek nesillerin radyasyona maruz kalma riskini içeren her türlü faaliyette;


a) Faaliyetin bireysel veya toplumsal
açıdan fayda sağlaması,


b) Faaliyet nedeniyle maruz kalınabilecek
radyasyon dozlarının mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması,


c) Faaliyet
nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının Kurum tarafından belirlenen
doz sınırlarını aşmaması,


ilkeleri esas alınır.


(3)  Nükleer
enerji ve radyasyona ilişkin faaliyetler ile bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis,
cihaz ve maddeler güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından düzenleyici
kontrole tabidir. Düzenleyici kontrole ilişkin verilecek muafiyetler ile bu
muafiyetlerin sınır ve koşulları, güvenlik ve emniyetle ilgili gerekleri
karşılayacak şekilde, dereceli yaklaşım esas alınarak Kurum tarafından
yönetmelikle belirlenir.


(4) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerde
öncelikli olarak güvenlik ve emniyetin temin edilmesi esastır.


(5) Çalışanların, halkın, çevrenin ve
gelecek nesillerin radyasyona maruz kalma riskini doğuracak her türlü faaliyete
ilişkin olarak bu riskten etkilenebilecek kişilerin bilgilendirilmesi esastır.


(6) Nükleer enerji ve radyasyona ilişkin
faaliyetleri bu Kanun kapsamı dışındaki alanlarda düzenleyen ya da denetleyen
diğer kamu kurum ve kuruluşlarının idari işlem ve eylemleri güvenlik, emniyet
ve nükleer güvenceyi zafiyete uğratacak şekilde tesis edilemez.


(7) Diğer mevzuatın güvenlik, emniyet ve
nükleer güvence gerekliliklerini karşılayamayan hükümleri bu Kanun kapsamındaki
faaliyetlere uygulanmaz. Bu durumda Kurum güvenlik, emniyet ve nükleer
güvenceyi temin etmek üzere ilave düzenlemeler yapabilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Yetkilendirme ve Denetim


Yetkilendirme


MADDE 4- (1)
Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler Kuruma bildirimde bulunulmaksızın veya Kurumdan
yetki alınmaksızın yürütülemez. Bu faaliyetleri yürütmek isteyen gerçek veya
tüzel kişiler Kuruma başvuruda bulunmakla yükümlüdür. Kurum güvenlik ve
emniyetle ilgili ilkeleri esas alarak; bildirim veya yetkilendirme gerektiren
faaliyetleri belirler.


(2) Kurumdan; nükleer tesis, radyasyon
tesisi, radyoaktif atık tesisi işletmek ve radyasyon uygulamalarını yürütmek
için lisans alınması zorunludur. Kurumdan yalnızca Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşları veya Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel kişiler
lisans alabilir.


(3) Kurumdan;


a) Nükleer tesis için sahanın
hazırlanması, Kurum tarafından belirlenen ekipmanın imal edilmesi, tesisin inşa
edilmesi, işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması, yeniden işletmeye
geçilmesi ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması,


b) Radyasyon tesisinin işletmeye alınması,
işletmeden çıkarılması ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik
yapılması,


c) Radyoaktif atık tesisi için tesisin
inşa edilmesi, işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması, kapatılması ile
tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması,


ç) Radyoaktif maddelerin ihracatı,
ithalatı, taşınması, transit geçirilmesi,


d) Nükleer güvence kapsamında, nükleer
alanda kullanılmak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış madde,
malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknoloji ile nükleer çift
kullanımlı madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknolojinin
ihracatı,


e) Nükleer güvence kapsamında Kurum
tarafından belirlenen madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen veya ilgili
teknolojinin ithalatı,


f) Güvenlik, emniyet ve nükleer güvence
dikkate alınarak Kurum tarafından belirlenen diğer faaliyetler,


için izin alınması zorunludur. Bu fıkranın
(d) ve (e) bentleri kapsamında verilecek izinlere ilişkin olarak Kurum
tarafından ilgili bakanlıkların görüşü alınır.


(4) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlere
ilişkin Kurum tarafından belirlenen;


a) Faaliyetlerde görev alacak personele
radyasyondan korunmaya yönelik eğitim veren tüzel kişiler,


b) Radyasyondan korunmaya yönelik hizmet
verecek kişiler,


c) Faaliyetlerde görev alacak personel,


ç) Ekipman imalatı yapan kişiler,


d) Üçüncü taraf gözetimi yapan şirketler,


için Kurumdan yetki belgesi alınması
zorunludur. Kurum, yetkilendirilen kişilere diğer kişiler tarafından verilecek
hizmetler veya güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye etki edebilecek diğer
faaliyetler için yetki belgesi alma yükümlülüğü getirebilir.


(5) Kurum yetkilendirdiği bir faaliyet
için güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye ilişkin uyulması gereken koşullar
da dâhil olmak üzere gerekli yetki koşullarını belirler.


(6) Kurum tarafından verilen lisans, izin
ve yetki belgesi devredilemez.


(7) Yetkilendirme için başvuru yapan
kişiler, Kurum tarafından yetkilendirme için talep edilen tüm bilgi ve
belgeleri istenilen biçim ve içerikte sağlar ve belirlenen bedelleri öder.


(8) Bildirimlere ve yetkilendirmelere
ilişkin süreçler, yetkilendirme koşulları, başvuru, yetkilerin kapsamı ve
geçerlilik süreleri ile yetkinin yenilenmesi, kısıtlanması, askıya alınması,
iptali veya daha önce yetkilendirilmiş bir faaliyet için başka bir kişinin
yetkilendirilmesine ilişkin hususlar Kurum tarafından ilgili bakanlıkların
görüşü alınarak yönetmelikle belirlenir.


 


Yetkilendirilen kişinin sorumlulukları


MADDE 5- (1)
Yetkilendirilen tüzel kişiler, verilen yetkinin koşulları çerçevesinde, her
türlü sorumluluk kendilerinde olmak üzere;


a) Faaliyet sırasında radyasyondan
korunma, güvenlik ve emniyeti sağlar.


b) Faaliyetin güvenlik ve emniyet
kültürüne sahip yeterli sayıda ve yetkin personel marifetiyle yürütülmesini
sağlar.


c) Faaliyetin güvenli ve emniyetli bir
şekilde yürütülebilmesi için gerekli organizasyon yapısını, teçhizatı ve mali
kaynağı sağlar.


ç) Personele gerekli eğitimlerin
verilmesini sağlar.


d) Kurum tarafından belirlenen sıklıkta
güvenlik ve emniyet değerlendirmeleri yapar veya yaptırır.


e) Faaliyetini uygun yönetim sistemiyle
yürütür.


f) Mevzuatta ve yönetim sisteminde tanımlı
kayıtları tutar, bildirim ve raporlamaları yapar.


g) Kurum tarafından istenen bilgi ve
belgeleri istenen biçim, kapsam, içerik ve sürede Kuruma sunar.


ğ) Güvenlik ve emniyete ilişkin olarak
gereken veya Kurum tarafından istenen araştırma ve incelemeleri yapar veya
yaptırır.


h) Nükleer güvenceye ilişkin
yükümlülüklerini yerine getirir.


ı) Kurum tarafından yapılan denetimler
sonucunda gerekli görülen düzeltici ve önleyici faaliyetleri süresi içerisinde
yerine getirir.


i) Radyasyon acil durumlarının saha içi
yönetimini yürütür, saha dışı acil durumların yönetiminde Afet ve Acil Durum
Yönetimi Başkanlığı ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapar.


j) Yapılan değerlendirmeler sonucunda
Kurum tarafından belirlenen güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye ilişkin
ilave yükümlülükleri yerine getirir.


k) Düzenleyici kontrolden çıkarılmak için
gereken şartları sağlar.


(2) Yetkilendirilen gerçek kişiler
yetkilendirilmiş oldukları faaliyeti güvenlik ve emniyete azami önem ve
önceliği vererek, ilgili mevzuat ve yetki koşulları uyarınca yerine getirir.


(3) Bir faaliyetin yürütülmesinde
güvenlik, emniyet ve nükleer güvencenin sağlanmasında asıl sorumluluk
yetkilendirilen kişiye aittir. Verilen yetkinin koşullarına ve mevzuata uymak
veya düzenleyici kontrol altında olmak veya yükümlülüklerini yerine getirmek
üzere görevlendirme yapmak veya hizmet almak yetkilendirilen kişinin
sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.


(4) Yetkilendirilen kişiler, faaliyete
ilişkin yükümlülükleri sona ermeden, faaliyetin yürütüldüğü yeri veya tesisi,
nükleer maddeyi, radyoaktif kaynağı veya radyoaktif atığı sahipsiz kalacak
şekilde terk edemez.


(5) Yetkilendirilen kişiler, bu Kanun
kapsamındaki mali yükümlülüklerini yerine getirir.


(6) Yetkilendirilen kişinin
sorumlulukları, düzenleyici kontrolden çıkarılma ile sona erer. Yetkilendirilen
kişinin işi bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal
edilmesi ve benzeri durumlar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu gibi
durumlarda güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından zafiyet oluştuğunun
Kurum tarafından değerlendirilmesi hâlinde, hukuki ve mali sorumluluk
yetkilendirilen kişiye ait olmak kaydıyla, güvenlik, emniyet ve nükleer
güvencenin sağlanmasına yönelik her türlü önlem Kurum tarafından aldırılabilir.


 


Onay


MADDE 6- (1)
Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri veya radyoaktif atık tesislerinin
kurulacağı saha Kurumun onayına tabidir. Kurum, faaliyetlere ilişkin olarak
radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceyi dikkate alarak,
onaya tabi başka hususlar belirleyebilir.


(2) Kurum; çalışanların, halkın, çevrenin
ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasına etki edebilecek faaliyetler için
uygunluk ölçütleri belirleyebilir ve onaya tabi tutabilir.


 


Denetim ve yerinde inceleme


MADDE 7- (1)
Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler ve yetkilendirilen kişiler Kurumun denetimine
tabidir. Kurum, yetkilendirme kapsamında, yetkilendirilen kişilerin yüklenici,
alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçilerinin faaliyetlerini de
denetleyebilir. Denetimler programlı ya da programsız, resmî tatil günleri de
dâhil olmak üzere yılın herhangi bir günü ve günün herhangi bir saatinde
haberli veya habersiz yapılabilir.


(2) Kurum, denetim ve yerinde inceleme
kapsamında, sonuçları itibarıyla Kurum açısından bağlayıcı olmayacak şekilde
inceleme, araştırma, tespit ve raporlama yapmak üzere ihtisas sahibi kamu kurum
ve kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişilerden teknik destek
hizmeti alabilir.


(3) Lisans verilen nükleer tesislerin ve
radyoaktif atık tesislerinin sahalarında yapılacak yapılar hakkında 29/6/2001
tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri ile 3/5/1985
tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun fennî mesuliyete ilişkin hükümleri
uygulanmaz. Bu yapılara ilişkin her türlü sorumluluk yetkilendirilen kişiye
aittir. Bu yapıların denetimi Kurum tarafından yapılır. Bu durum
yetkilendirilen kişinin sorumluluğunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmaz.
Denetimler bu konuda ihtisas sahibi olan kamu kurum ve kuruluşları ile birlikte
de yapılabilir. Kurumun bu kapsamdaki talepleri ihtisas sahibi kamu kurum ve
kuruluşları tarafından gecikmeksizin karşılanır.


(4) Kurumun denetimine ilave olarak;
yetkilendirilen tüzel kişiler, nükleer tesis veya radyoaktif atık tesisine
ilişkin yapıların denetimi de dâhil olmak üzere Kurum tarafından belirlenen
faaliyetlerin üçüncü taraf gözetimi için yetkilendirilmiş şirketlerden hizmet
alır. Bu şirketlerin faaliyet, yetki ve sorumlulukları ile hizmet alımına
ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir.


(5) Denetime tabi olanlar, Kurum
denetçilerinin ve Kurum tarafından görevlendirilen kişilerin görevlerini
serbestçe ve zamanında yerine getirebilmeleri için gerekli şartları sağlar ve
koruyucu güvenlik tedbirlerini alır.


(6) Nükleer güvence denetimine tabi
olanlar, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının Türkiye Cumhuriyeti tarafından
onaylanmış denetçileri tarafından yapılan denetimlerde, ilgili mevzuatta
belirtilen yükümlülüklerini yerine getirir. Bu denetimlere Kurum temsilcisi
refakat eder.


(7) Yetkilendirilen kişiler Kurumun
denetimleri için Kurum tarafından belirlenen bedelleri öder.


(8) Denetim ve yerinde incelemeye ilişkin
iş ve işlemler, denetimin türü ve kapsamı ile Kurum denetçilerine ilişkin
hususlar Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir.


 


Kurum denetçileri


MADDE 8- (1)
Kurum denetçileri Kurum tarafından belirlenen vasıfları taşıyan Kurum personeli
arasından Kurul tarafından yetkilendirilir. Kurum denetçileri ve denetime eşlik
etmek üzere görevlendirilen diğer Kurum personeli, denetim amacıyla ilgili
yerlere veya tesislere girmek; faaliyetleri denetlemek ve yerinde incelemek;
gerekli gördükleri kişilerle görüşmek ve gerekli gördükleri hususlarda
inceleme, araştırma ve soruşturma yapmak; her türlü bilgi, belge ve kayıtları
istemek, incelemek, inceletmek, alıkoymak veya suretini almak; herhangi bir
malzeme veya numuneyi almak, aldırmak, alıkoymak, usulüne uygun olarak bertaraf
etmek veya ettirmek; herhangi bir cihazı kullanarak ölçüm, analiz, muayene ve
test yapmak veya yaptırmak; görsel, işitsel veya yazılı kayıt tutmak yetkisine
sahiptir.


(2) Denetime eşlik etmek veya yerinde
inceleme yapmak üzere Kurum tarafından görevlendirilen personel ile 7 nci
maddenin ikinci fıkrası uyarınca hizmet alınanlar veya bunların personeli
ilgili yerlere veya tesislere girmek; gerekli gördüğü kişilerle görüşmek; her
türlü bilgi, belge ve kayıtları incelemek, suretini almak; herhangi bir malzeme
veya numuneyi almak; herhangi bir cihazı kullanarak ölçüm, analiz, muayene ve
test yapmak; görsel, işitsel veya yazılı kayıt tutmak yetkisine sahiptir.


(3) Güvenlik veya emniyetin tehlikeye
düştüğü veya düşebileceği ve müdahalenin gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde
Kurum denetçisi durumu Kuruma ve yetkilendirilen kişiye derhâl bildirir. Bu
durumda, Kurum yetki verilen faaliyetin tamamının veya bir kısmının
durdurulması veya sınırlanması da dâhil olmak üzere gerekli tedbirleri
aldırabilir.


(4) Kurum denetçisi, denetim sırasında
gerekli hâllerde mülki idare amirlerinden kolluk kuvveti talebinde bulunabilir.
Bu durumda mülki idare amirleri ve kolluk kuvvetleri Kurum denetçilerine
gereken desteği gecikmeksizin sağlar.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Radyoaktif Atıklar,
Kullanılmış Yakıtlar ve Özel Hesaplar


Radyoaktif atıklar ve kullanılmış yakıtlar


MADDE 9- (1)
Türkiye Cumhuriyeti egemenlik alanı dışında yürütülen bir faaliyet sırasında
ortaya çıkmış olan radyoaktif atıklar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisine
sokulamaz.


(2) Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içerisinde üretilmiş ve kullanım süresi dolduğunda menşe ülkeye iade şartı ile
ihraç edilmiş radyasyon kaynaklarına, radyoaktif atıkların transit geçişine ve
doğal radyoaktif maddelerin bulaşmış olduğu malzemenin ithalatına birinci fıkra
hükmü uygulanmaz.


(3) Radyoaktif atıklar çevreye salınamaz
veya bırakılamaz.


(4) Yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak;


a) Ortaya çıkan kullanılmış yakıtların
veya bertarafı hariç radyoaktif atıkların yönetiminde tüm sorumluluk faaliyet
için yetkilendirilen kişiye aittir.


b) Tesislerde yürütülen herhangi bir
faaliyet sonucu üretilen radyoaktif atıklar başka bir yetkilendirilen kişiye
devredilene kadar tesiste depolanır.


c) Nükleer santrallerde ortaya çıkan
kullanılmış yakıtlar, işletme ömrü boyunca nükleer santral sahasında depolanır.


ç) Faaliyetleri sonucu kullanılmış yakıtı
veya radyoaktif atığı üreten yetkilendirilen kişi, bunların tesis içerisinde
veya tesis dışarısında her türlü taşınmasından sorumludur. İşletmeden çıkarma
faaliyetleri sırasında ortaya çıkacak radyoaktif atıkların her türlü
sorumluluğu yetkilendirilen kişiye aittir.


d) Türkiye Cumhuriyeti egemenlik alanında
yapılan faaliyetler neticesinde ortaya çıkan radyoaktif atıklar TENMAK
tarafından bertaraf edilir.


e) Sahipsiz radyoaktif madde tespit
edildiği takdirde TENMAK ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak
gerekli tedbirleri alır veya aldırır, bertaraf dâhil gerekli iş ve işlemleri
yürütür.


f) Geçerli bir yetkiye sahip olunmaksızın
yürütülen bir faaliyet sırasında kullanılan radyoaktif maddelere ilişkin iş ve
işlemler veya üretilen radyoaktif atıkların yönetimi, Kurumun bildirimi
üzerine, tüm masrafları ilgili kişiye ait olmak üzere TENMAK tarafından
yapılır. Bu kapsamda oluşan masrafın bir aylık ödeme süresi içinde ödenmesi
gerektiği TENMAK tarafından ilgili kişiye yazı ile bildirilir. Söz konusu
masrafların ilgili kişi tarafından süresinde ödenmemesi hâlinde 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre
TENMAK tarafından takip ve tahsil edilir.


g) Yetkilendirilen kişi; nükleer tesis,
radyasyon tesisi ve radyoaktif atık işleme ve depolama tesisi sahalarının
yeniden kullanım koşullarıyla uyumlu şekilde düzenleyici kontrolden çıkarılabilmesi
amacıyla, gerekli işletmeden çıkarma çalışmalarını gecikmeksizin yürütür.
Radyoaktif atık bertaraf tesisleri güvenlik ve emniyet önlemleri alındıktan
sonra kapatılır ve sahanın kısıtlı kullanımı dışında düzenleyici kontrolden
çıkarılamaz.


(5) Yetkilendirilen kişi ilgili mevzuata
uygun olarak radyoaktif atığı ihraç ettiğinde veya işlenmek, depolanmak veya
bertaraf edilmek üzere başka bir yetkilendirilen kişiye teslim ettiğinde, ihraç
veya teslimi yapan yetkilendirilen kişinin bu Kanun kapsamındaki radyoaktif
atığa ilişkin sorumluluğu sona erer.


(6) Radyoaktif atıkların ve kullanılmış
yakıtların güvenli olarak yönetimi, serbestleştirme ve salıma ilişkin usul ve
esaslar ile sahipsiz radyoaktif maddelere ilişkin hususlar Kurum tarafından
yönetmelikle belirlenir.


(7) TENMAK, yetkilendirilen kişilerin
görüşlerini de alarak, radyoaktif atıkların ve kullanılmış yakıtların
yönetimine ilişkin ulusal radyoaktif atık politikası ve stratejisinin
belirlenmesine esas Ulusal Radyoaktif Atık Yönetim Planı Taslağını, sonu (0) ve
(5) ile biten yılların sonuna kadar hazırlar ve Bakanlığa sunar. Bakanlık,
Kurumun görüşünü alarak Ulusal Radyoaktif Atık Yönetim Planını belirler.


(8) Bu Kanun kapsamı dışında yürütülen bir
faaliyet sonucunda radyoaktif kirliliğe maruz kalmış alanların çevresel
iyileştirmesine ilişkin iş ve işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı tarafından Kurum ile iş birliği yapılarak yürütülür. Bu alanlarda
ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi TENMAK tarafından yapılır. Bu fıkra kapsamındaki
tüm masraflar kirleten tarafından karşılanır.


 


Özel hesaplar


MADDE 10- (1) Yetkilendirmeye
tabi bir faaliyet sırasında radyoaktif atık üreten kişiler radyoaktif atık
yönetimi özel hesabına, nükleer tesis, radyasyon tesisi ve radyoaktif atık tesislerini
işletmek üzere yetkilendirilen kişiler ise işletmeden çıkarma özel hesaplarına,
ikinci fıkra uyarınca belirlenecek tutarda, ayrı ayrı katkı payı ödemesi yapar.
Bakanlık merkez muhasebe birimi nezdinde radyoaktif atık yönetimi özel hesabı
ve işletmeden çıkarma özel hesapları açılır. Özel hesaplar adına tahsil edilen
gelirler amacı dışında kullanılamaz.


(2) Nükleer santraller için özel hesaplara
ödenecek katkı payları üretilen birim elektrik (kilovatsaat) başına, teminat
miktarları ise kurulu güç (megavat) başına, diğer tesis ve uygulamalar için ise
özel hesaplara ödenecek katkı payları ile teminat miktarları, tesisin ve
uygulamanın türü, atığın sınıfı, miktarı ve aktivitesi gibi hususlar dikkate
alınarak Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Özel hesaplara ödenecek
katkı payları ile teminat miktarları her yıl gözden geçirilir ve öngörülen
giderleri karşılayacak şekilde güncellenir. Ancak, uluslararası
anlaşmalarda bu fıkra kapsamında yer alan hususları düzenleyen hükümler
saklıdır.


(3) Radyoaktif atık yönetimi özel hesabı
ve işletmeden çıkarma özel hesabının gelirleri; ödenecek katkı payları ve
teminatlar, özel hesap gelirlerinin değerlendirilmesiyle elde edilen gelirler
ile bağış ve diğer gelirlerden oluşur.


(4) Radyoaktif atık yönetimi özel
hesabından;


a) Radyoaktif atık bertaraf tesisi
kurulabilecek sahaların belirlenmesi ve ilgili saha çalışmaları,


b) Radyoaktif atık bertaraf tesisinin
tasarımı, yetki alınması, inşası, işletilmesi, bakımı, kapatılması ve
düzenleyici kontrolden çıkarılması,


c) Bu fıkrada belirtilen amaçlara yönelik
araştırma ve geliştirme faaliyetleri,


işlemlerini yapmak üzere TENMAK’a ödeme
yapılır.


(5) İşletmeden çıkarma özel hesabından;


a) Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri
ve radyoaktif atık tesislerinin işletmeden çıkarılması sırasında ortaya çıkan
radyoaktif atıkların bertarafının maliyetleri de dâhil olmak üzere işletmeden
çıkarılması,


b) Tesis sahasının yeniden kullanım
koşullarıyla uyumlu hâle getirilmesi,


işlemlerini yapmak üzere, yetkilendirilen
kişiye bu faaliyetleri için ödeme yapılır.


(6) Hesaplar Yönetim Kurulu başkan ve
üyelerine yapılacak ödemeler ile özel hesapların işleyişine ilişkin bağımsız
denetim ve danışmanlık hizmetleri kapsamında yapılacak ödemeler, idari giderler
ve yargılama giderleri ilgisine göre özel hesaplardan karşılanır.


(7) Radyoaktif atık ve işletmeden çıkarma
özel hesabındaki meblağın, işletmeden çıkarma sırasında veya radyoaktif atık
yönetimi ile ilgili öngörülenler dışında olabilecek masraflar nedeniyle ya da
tesisin planlanandan erken işletmeden çıkarılması üzerine yetersiz kalması
durumunda maliyetler yetkilendirilen kişi tarafından sağlanan teminattan
karşılanır. Teminat yetersiz ise kalan miktar yetkilendirilen kişiden
tahsil edilir. Özel hesapta biriken meblağ dikkate alınarak söz konusu teminat
miktarı yetkilendirilen kişinin talebi üzerine yeniden belirlenir.


(8) Tesislerin işletilmesine yönelik
yetkilendirme için başvuru yapan kişiler işletmeden çıkarmaya ilişkin maliyet
planını Bakanlığa sunar. İşletmeden çıkarma özel hesabı her bir tesis için ayrı
ayrı takip edilir.


(9) Özel hesaplarda toplanan gelirler,
28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunun kapsamı dışındadır.


(10) Süresinde ödenmeyen katkı payları
Bakanlık tarafından borçlunun bağlı olduğu vergi dairesine yapılacak bildirim
üzerine, 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir. Vergi dairesince
tahsil edilen tutarlar tahsil edildiği tarihi izleyen ayın sonuna kadar özel
hesaplara aktarılır.


(11) Özel hesap gelirlerinin elde
edilmesi, takibi, tahsili, nemalandırılması, giderleştirilmesi,
muhasebeleştirilmesi, denetimi, özel hesapların işleyişi, işletmeden çıkarmaya
ilişkin maliyet planı, radyoaktif atık yönetimine ilişkin maliyet planının
hazırlanması ve sunulmasına ilişkin hususlar Bakanlık tarafından yönetmelikle
belirlenir.


 


Hesaplar Yönetim Kurulu


MADDE 11- (1)
Özel hesapların gelirlerini yönetmek ve özel hesaplardan yapılacak ödemeleri
onaylamak üzere Hesaplar Yönetim Kurulu; Bakanlık ve Hazine ve Maliye
Bakanlığından ikişer temsilci, TENMAK’tan bir temsilci ve bu kurumların dışında
toplam sayısı üçü geçmemek üzere Türkiye Cumhuriyeti sınırları dâhilinde
nükleer santral işleten tüzel kişilerin birer temsilcisi ile diğer tesis ve
uygulamalar için bir temsilciden oluşur. Temsilci seçilebilmek için 14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarını taşımak, en az dört yıl süreli yükseköğrenimi
tamamlamak ve kamuda ve/veya özel sektörde alanında en az beş yıl çalışmış
olmak gerekir. Bakanlık temsilcilerinden birisi başkan olarak görev yapar.
Toplantı ve karar yeter sayısı beştir.


(2) Hesaplar Yönetim Kurulu üyelerinin
görev süreleri üç yıldır. Görev süresi sona eren üyeler yeniden
görevlendirilebilir. Görev süresi tamamlanan Hesaplar Yönetim Kurulu üyeleri,
yenileri göreve başlayıncaya kadar göreve devam eder.


(3) Görevlendirilmeleri için mahkûmiyeti
bulunmama şartı dışında diğer gerekli şartları kaybettikleri veya özel hesaplar
adına tahsil edilen gelirleri amacı dışında kullandıkları ya da izinsiz ve
mazeretsiz olarak art arda üç Hesaplar Yönetim Kurulu toplantısına
katılmadıkları ya da bir takvim yılı içinde beş Hesaplar Yönetim Kurulu
toplantısına katılmadıkları Hesaplar Yönetim Kurulu kararı ile tespit edilen
üyelerin görevleri, bu tespitin yapıldığı anda; özel hesaplar ile ilgili olarak
ya da görevlendirmeye engel olacak şekilde işledikleri suçlardan dolayı
haklarında mahkûmiyet kararı kesinleşen üyelerin görevleri ise kararın
kesinleştiği anda sona erer.


(4) Yenilenme hariç görev süresi dolmadan
herhangi bir sebeple boşalan üyeliklere on beş gün içinde görevlendirme
yapılır. Bu suretle görevlendirilenler yerine görevlendirildiği üyenin kalan
görev süresini tamamlar.


(5) Radyoaktif atık yönetimi özel hesabı
ve işletmeden çıkarma özel hesabına ilişkin iş ve işlemler ile Hesaplar Yönetim
Kurulunun sekretarya işleri Bakanlık tarafından yürütülür.


(6) Hesaplar Yönetim Kurulu başkan ve
üyelerine, görev yapılan toplantılar için her ay toplamda (20.000) gösterge rakamının
memur maaş katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar huzur hakkı
ödenir.


(7) Tesisin erken işletmeden çıkarılması
ihtimaline karşı radyoaktif atık yönetimi ve işletmeden çıkarma için gerekli
maliyetlerin karşılanabileceğine ilişkin teminatın yeterliliği Hesaplar Yönetim
Kurulu tarafından Kuruma bildirilmeden tesisin işletilmesine yönelik
yetkilendirme yapılamaz.


(8) Hesaplar Yönetim Kurulu üyeleri
görevleriyle ilgili işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi
cezalandırılır.


(9) Hesaplar Yönetim Kurulunun çalışma
usul ve esaslarına ilişkin hususlar ile kamu temsilcileri dışındaki
temsilcilerin seçilmelerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından
yönetmelikle belirlenir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Nükleer Zararlara İlişkin
Hukuki Sorumluluk


İşletenin sorumluluğu


MADDE 12- (1)
Nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkında bu Kanunda hüküm
bulunmayan hâllerde Paris Sözleşmesi hükümleri uygulanır.


(2) Bir nükleer tesis dışında ve
üretiminin son aşamasına gelmiş endüstriyel, ticari, tarımsal, tıbbi, bilimsel
ya da eğitimsel amaçlarla kullanılan veya kullanılacak olan radyoizotoplardan
veya Paris Sözleşmesi çerçevesinde belirlenen sınırların altındaki miktar ve
aktivitedeki nükleer maddelerden kaynaklanan zararlar bu Bölümün kapsamı dışındadır.


(3) Nükleer hadiselerden kaynaklanan
nükleer zararlar hakkında; Kurum tarafından veya ülkesindeki makamlar
tarafından bir nükleer tesisi işletmek üzere yetkilendirilmiş tüzel kişi,
nükleer tesis işletmek için verilecek lisans alınmadan önceki dönemde nükleer
tesisi kuran tüzel kişi, nükleer tesisi işletmek için verilen lisans iptalinden
sonra yeni bir işleten belirlenene kadar olan dönemde lisansı iptal edilen
tüzel kişi işleten olarak kabul edilir.


(4) İşleten, nükleer zararlardan ve
tazminatların ödenmesinden, nükleer hadisenin meydana gelmesinde kendisinin,
personelinin ve tesisle ilgili teknoloji, mal ve hizmet sağlayanların herhangi
bir kusurunun olup olmadığına bakılmaksızın sorumludur.


(5) İşleten, doğrudan bir silahlı çatışma,
hasmane hareketler, iç savaş ya da ayaklanmadan dolayı meydana gelen bir
nükleer hadiseden kaynaklanan nükleer zarardan sorumlu olmaz.


(6) İşleten, bir nükleer hadisenin neden
olduğu nükleer zararların tazminine ilişkin olarak sadece Paris Sözleşmesi ve
bu Bölüm hükümleri kapsamında sorumludur.


(7) İşletenin Kurumdan almış olduğu
yetkinin iptal edilmiş veya askıya alınmış veya kısıtlanmış olması, işletenin
bu Bölüm kapsamındaki sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.


(8) İşletenin, nükleer zarara neden olan
nükleer hadisenin, nükleer zarar gören kişinin kastından ya da ağır ihmalinden
meydana geldiğini ispat etmesi hâlinde; işleten, sadece nükleer zarar gören bu
kişiye karşı yetkili mahkemenin kararıyla kısmen veya tamamen sorumluluktan
kurtulabilir.


(9) Bu Bölümün uygulanmasında aynı sahada
bir işleten tarafından işletilen birden fazla nükleer tesis tek bir tesis
olarak kabul edilir.


 


İşletenin sorumluluğunun sınırları


MADDE 13- (1)
Bu Bölüm kapsamında her bir nükleer hadise için işletenin sorumluluk
miktarları;


a) Termal gücü on megavatın üzerinde olan
nükleer reaktörler ile Kurum tarafından nükleer tesis işletmek için verilecek
lisans öncesi yapılacak değerlendirme ile belirlenecek diğer nükleer tesisler
için yedi yüz milyon avro,


b) (a) bendi kapsamına girmeyen nükleer
tesisler için yetmiş milyon avro,


c) Nükleer maddelerin taşınması için
seksen milyon avro,


ç) Nükleer maddelerin Türkiye Cumhuriyeti
sınırları dâhilinde yapılacak transit geçişleri için yedi yüz milyon avro,


ile sınırlıdır.


(2) Birinci fıkrada belirlenen sorumluluk
miktarları, diğer ülkelerde meydana gelen zararlar ile ilgili olarak,
karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, o ülkede nükleer hadiseden doğan nükleer
zararlar için uygulanan sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak uygulanır.


 


İşletenin sigorta yaptırma veya teminat
gösterme zorunluluğu[1]


MADDE 14- (1)
İşletenler, her bir nükleer tesis veya taşıma faaliyeti için 13 üncü maddede
belirlenen üst sınır tutarında ve Kurum tarafından belirlenen zamanda ve
şartlara uygun sigorta yaptırmak veya başkaca bir teminat göstermek
zorundadırlar.


(2) Nükleer maddelerin Türkiye
Cumhuriyeti’nin egemenlik alanında yapılacak transit geçişlerinde işleten,
seksen milyon avro tutarında sigorta yaptırmak veya teminat göstermek
zorundadır.


(3) İşleten, sigorta sözleşmeleri ya da
teminata ilişkin ibraz ettiği belgeler Kurum tarafından uygun bulunmadan ilgili
faaliyetlere başlayamaz.


(4) İşleten, süresi sona erecek sigorta
veya teminat yerine, bu sigorta veya teminatın sona erme tarihinden önce yeni
bir sigorta yaptırır veya teminatını yeniler. Yenilenen sigorta veya teminat
Kuruma bildirilir. İşletenin bu kapsamdaki yükümlülüklerinin sona ermesine
ilişkin koşullar Kurum tarafından belirlenir.


(5) Birinci ve ikinci fıkralarda
belirtilen sigorta ya da teminat, Kuruma yazılı olarak en az iki ay önce
sigorta şirketi veya nükleer sigorta havuzu ya da teminat veren tarafından
bildirimde bulunulmadan askıya alınamaz veya iptal edilemez. Söz konusu sigorta
ya da teminatın nükleer maddelerin taşınmasına ilişkin olması hâlinde sigorta
ya da teminat taşıma sırasında askıya alınamaz veya iptal edilemez.


(6) Yaptırılan sigorta ya da gösterilen
teminat sadece bir nükleer hadise durumunda nükleer zararın tazmini için
kullanılır.


(7) İşletenin 10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idaresi olması ya da sermayesinin tamamının kamuya ait olması
hâlinde, işleten sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünden muaf
tutulabilir. Bu durumda nükleer hadise sonucu meydana gelen nükleer zararın
Devlet tarafından ne şekilde taahhüt edileceğine ilişkin usul ve esaslar
Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.


(8) (Ek:2/5/2024-7501/14 md.) İşleten,
taşıyıcı ile yapacağı yazılı sözleşmeye taşıyıcının talebi ve işletenin
muvafakatinin bulunduğuna dair konulacak açık hükümlerle nükleer maddelerin
taşınmasına ilişkin sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünü
Kurumun onaylaması şartıyla taşıyıcıya devredebilir. Yükümlülüğü devralan
taşıyıcı, bu Kanun kapsamında işleten olarak sorumludur.


(9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Kurum ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme
Kurumu tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.


 


Nükleer sigorta havuzu


MADDE 15- (1)
İşletenin bu Bölümde belirlenen yükümlülüklerine sigorta sağlanabilmesi
amacıyla bir nükleer sigorta havuzu kurulur. Nükleer sigorta havuzunun
işleyişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Kurum görüşü alınarak
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yönetmelikle
belirlenir.


(2) İşleten bu Bölümde belirlenen sigorta
ya da teminat yükümlülüklerini yurt içinden veya uluslararası piyasalardan
kısmen veya tamamen sağlayabileceği gibi nükleer sigorta havuzundan da sigorta
yapılmasını talep edebilir.


(3) İşletenin sigorta ya da teminat
bulamaması veya işleten tarafından sunulan sigorta ya da teminatın 13 üncü
maddede belirlenen miktarlardan az olması durumunda eksik kalan miktar
Cumhurbaşkanınca belirlenecek usul ve esaslara göre karşılanır.


(4) Bir nükleer hadise sonrasında mevcut
sigorta ya da teminatın 13 üncü maddede belirlenen miktarları karşılamaması
durumunda eksik kalan miktar Cumhurbaşkanınca belirlenecek usul ve esaslar
uyarınca karşılanır ve işletene rücu edilir.


 


Nükleer zararın tazmini


MADDE 16- (1)
Nükleer zararın tazmininin şekli ve tutarı kusursuz ve münhasır sorumluluk
ilkesi esas alınarak, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
hükümleri uyarınca tayin edilir.


(2) Nükleer zarar gören kişiye sosyal
sigortalar, özel sigortalar ve genel sağlık sigortasına ilişkin mevzuat
uyarınca ayrıca yapılan ödemeler nükleer zarar görenin bu Bölümde yer alan
hükümler uyarınca alacağı tazminat tutarından düşülür.


(3) Sosyal sigortalar, özel sigortalar ve
genel sağlık sigortasına ilişkin mevzuatın rücu hükümleri saklıdır.


 


Doğrudan talep veya dava hakkı


MADDE 17- (1)
Nükleer zarar gören kişiler, 18 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü saklı kalmak
üzere, zararlarının tazminini, sorumluluk sınırları içinde doğrudan işletenden
talep edebilecekleri gibi sigortacıdan, nükleer sigorta havuzundan ve diğer
teminat verenlerden de talep edebilirler.


(2) Birinci fıkrada belirtilen kişilere
karşı, 18 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere tazminat
talebiyle doğrudan dava da açılabilir.


(3) Halefiyet ya da alacağın devri yoluyla
bu Bölüm kapsamındaki hakları edinen kişiler birinci ve ikinci fıkralardaki
hakları kullanabilirler.


 


Nükleer Zarar Tespit Komisyonu


MADDE 18- (1)
Nükleer zararın 13 üncü maddede belirtilen sorumluluk miktarı sınırlarını
aşmasının beklendiği durumlarda nükleer hadisenin meydana geldiği tarihten
itibaren en geç iki ay içinde, Cumhurbaşkanınca, nükleer hadise sonucu meydana
gelen nükleer zararların tazmini için nükleer zarar görenler tarafından yapılan
başvuruları değerlendirmek ve başvurular hakkında karar vermek üzere Nükleer
Zarar Tespit Komisyonu kurulur ve bu husus Resmî Gazete ve uygun görülen diğer
vasıtalarla ilan olunur. Komisyonun giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanır.


(2) Birinci fıkra uyarınca Komisyon
kurulması hâlinde, nükleer hadise sonucu meydana gelen nükleer zararlar
Komisyon marifetiyle tazmin edilir. İşletenin sorumluluk sınırına giren tutar
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından işletenden veya onun sigortacısından ya
da işleten tarafından gösterilen teminatın paraya çevrilmesi suretiyle tahsil
edilir.


(3) Komisyon, yapacağı ilanlarla en az bir
yıllık bir süre tanıyarak ve sürenin bitiş tarihini belirleyerek, nükleer zarar
gören kişilerin Komisyona veya belirleyeceği diğer makamlara başvurmalarını
ister. Nükleer zarar gören kişiler tarafından Komisyon kurulmadan önce nükleer
zararların tespiti veya tazmini amacıyla açılmış olan davalarda, mahkemece
karar verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların
üzerlerinde bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilir, vekâlet
ücretine hükmedilmez. Bu dosyalar, yeni bir başvuru şartı aranmaksızın
incelenmek üzere Komisyona gönderilir.


(4) Usulüne uygun olarak başvuruda
bulunanlara ödenecek tazminatların toplam tutarının sorumluluk miktarı sınırını
aşan durumlarda Komisyon, sorumluluk miktar sınırını teşkil eden meblağı
paylaştıracak bir ödeme planı yapar. Ödeme planında, can kaybı veya kişilerin
sağlığına verilen zararlar öncelikle tazmin edilir. Sorumluluk miktarı
sınırının aşıldığı kısım için Cumhurbaşkanı uygun göreceği tedbirleri alır.


(5) Komisyon tarafından verilen kararlara
karşı Ankara idare mahkemelerinde dava açılabilir.


(6) Komisyon, yedi üyeden oluşur. Üyeler,
kamu görevlileri arasından Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Komisyon, kendi
üyeleri arasından yapacağı seçimle bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Komisyonun toplantı ve karar yeter sayısı dörttür. Üyeler, Komisyondaki
görevleri süresince kurumlarından aylıklı izinli sayılır. Üyeler, mali ve
sosyal haklarını kurumlarından almaya devam ederler. Üyelerin görevli oldukları
süreler yükselme ve emekliliklerinde de hesaba katılır ve yükselmeleri başkaca
bir işleme gerek duyulmadan süresinde yapılır. Komisyon üyelerine, başvurular
sonuçlandırılıncaya kadar başka bir görev verilmez. Komisyon üyelerine her ay
için (30.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu
bulunacak tutar üzerinden huzur hakkı ödenir. Komisyon üyelerinin niteliği,
çalışma usul ve esasları, sekretaryası, ilan ve başvuru usulü, nükleer zararın
tespiti, nükleer zararların tazmininde öncelik sırasının belirlenmesi,
tazminatın ödenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından alınacak acil ekonomik tedbirlere
ilişkin usul ve esaslar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar,
Cumhurbaşkanlığı tarafından yönetmelikle belirlenir.


 


Rücu hakkı ve zamanaşımı


MADDE 19- (1)
İşleten, sigortacı, nükleer sigorta havuzu, diğer teminat verenler ve Devlet,
nükleer zararı ortaya çıkaran nükleer hadiseye kasıtlı olarak sebep olan gerçek
kişiye karşı rücu hakkına sahiptir.


(2) İşleten, aralarındaki sözleşmede
açıkça belirtildiği takdirde, sözleşmede belirtilen kapsam ve şekilde sözleşme
yaptığı kişiye karşı da rücu hakkına sahiptir.


(3) Nükleer zararların karşılandığı hâller
hariç, bu Bölümde belirlenen sorumluluğa ilişkin tazminat talepleri nükleer
zarar gören kişinin zararı ve sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren dördüncü
fıkrada belirlenen zamanaşımı süresi henüz tamamlanmamışsa üç yıl geçmekle
zamanaşımına uğrar.


(4) Can kaybı ile kişilerin sağlığına
verilen zararlarla ilgili tazminat talepleri her hâlde nükleer hadisenin
gerçekleştiği tarihten itibaren otuz yılın, diğer nükleer zararlarla ilgili
tazminat talepleri nükleer hadisenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yılın
geçmesiyle zamanaşımına uğrar.


(5) Rücu hakkı, rücu hakkına sahip kişinin
rücu edeceği kişiyi öğrenmesinden ve tazminatı ödemesinden itibaren üç yılın ve
her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle
zamanaşımına uğrar.


 


Yetkili mahkeme


MADDE 20- (1)
Türkiye Cumhuriyeti egemenlik alanında gerçekleşen bir nükleer hadise ile
ilgili olarak veya Paris Sözleşmesi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin tarafı olduğu
21/9/1988 tarihli Viyana ve Paris Sözleşmelerinin Uygulanmasına İlişkin Ortak
Protokol uyarınca Türk mahkemelerinin yargılama yetkisinin söz konusu olduğu
hâllerde sadece Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri yetkilidir.


(2) Birinci fıkra uyarınca Türkiye
Cumhuriyeti mahkemelerinin yetkili olması hâlinde Ankara mahkemeleri kesin
yetkilidir.


(3) 18 inci madde uyarınca Komisyonun
kurulmaması hâlinde mahkeme, bu Bölüm kapsamında belirlenen sorumluluk sınırını
aşmayacak şekilde, 6098 sayılı Kanunun 76 ncı maddesi uyarınca nükleer zarar
gören kişilere geçici ödeme yapılmasına karar verebilir.


 


ALTINCI BÖLÜM


Nükleer Düzenleme Kurumu


Kurum


MADDE 21- (1)
Kuruma, düzenleyici faaliyetlerini zafiyete uğratacak, bu faaliyetlerle
çelişecek veya faaliyetlerini etkin bir şekilde yürütmesini engelleyecek
yükümlülükler verilemez. Kurumun mal ve varlıkları Devlet malı sayılır. Kurumun
malları, varlıkları, hak ve alacakları haczedilemez ve rehnedilemez.


(2) Kurumun gelirlerinin giderlerini
karşılamaması durumunda fark, genel bütçeden karşılanır. Süresinde ödenmeyen
Kurum alacakları 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirlenen gecikme
zammı oranında hesaplanan faizi ile birlikte genel hükümlere göre takip ve
tahsil edilir. Kurumun uygulayacağı işlem ve hizmet bedellerine ilişkin
hususlar Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir.


(3) Kurum, Kurul kararı ile beş yıla kadar
yıllara sâri yüklenmelere ait sözleşmeler yapabilir. Kurumun hesap yılı mali
yıldır.


 


Personel


MADDE 22- (1)
Kurumda 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesi hükümleri çerçevesinde Nükleer
Düzenleme Uzmanı ve Nükleer Düzenleme Uzman Yardımcısı istihdam edilir.


(2) Kurumda istihdam edilecek personelin
nitelikleri, göreve alınmaları, eğitimleri ve yetiştirilmelerine ilişkin usul
ve esaslar, yönetici kadroları ile 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesine tabi
kadrolar dışındaki kadrolara atanacaklar için yapılacak sınava ilişkin hususlar
ile Kurum personelinin görevlerini yerine getirirken uyacakları mesleki ve etik
ilkeler Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir.


(3) Kurumun kadro sayısının yüzde onunu
aşmamak üzere ilgili mevzuatta belirtilen süre koşulu dikkate alınmaksızın
Kurumun asli görevlerine ilişkin olarak uzmanlığına ihtiyaç duyulan öğretim
üyeleri Başkanın talebiyle Kurumda geçici olarak görevlendirilebilir. Bu
şekilde görevlendirilenlere 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında öngörülen aylık tutarın beş
katını aşmamak kaydıyla Cumhurbaşkanınca belirlenen tutarda, diğer kanunlardaki
düzenleme ve kısıtlamalara tabi olmaksızın ödeme yapılabilir.


(4) Bu Kanunla verilen görevlerin
yürütülmesi için, 657 sayılı Kanun ile diğer kanunların sözleşmeli personel
çalıştırılmasına dair hükümlerine bağlı kalınmaksızın Kurumun görev alanı ile
ilgili özel bilgi ve ihtisas gerektiren konularda yerli ve yabancı uzmanlar
sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilir. Bunlar 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Sözleşmeli personel olarak
istihdam edilecek yabancı uzmanlar ile yurt dışında nükleer enerji alanında
fiilen en az beş yıl çalışmış yerli uzmanlara verilecek her türlü ödemeler
dâhil ücretler, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre
çalıştırılanlar için uygulanmakta olan sözleşme ücreti tavanının on dört katını
aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Çalıştırılabilecek toplam
sözleşmeli personel sayısı Kurum kadro sayısının yüzde yirmisini geçemez. Bu
şekilde çalıştırılacaklara ilişkin diğer hususlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.


(5) Kurul Başkan ve üyeleri ile Kurumda
657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan Kurum personeline; 27/6/1989 tarihli
ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesi uyarınca
belirlenmiş emsali personele mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan ödemeler
aynı usul ve esaslar çerçevesinde ödenir. Emsali personele yapılan ödemelerden
vergi ve diğer yasal kesintilere tabi olmayanlar bu Kanuna göre de vergi ve
diğer kesintilere tabi olmaz. Kurul Başkan ve üyeleri ile Kurum personeli
emeklilik hakları bakımından da emsali olarak belirlenen personel ile denk
kabul edilir. Kurul Başkan ve üyeliğine atananlar ile Kurumda 657 sayılı Kanuna
tabi olarak görev yapan personel 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi hükümlerine tabidir. 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı iken Kurul Başkan ve
üyeliklerine atananlardan bu görevleri sona erenlerin bu görevlerde geçen
hizmet süreleri kazanılmış hak aylığı derece ve kademelerinin tespitinde
dikkate alınır. Bunlardan, 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına
girenlerin bu görevlerde geçen süreleri makam tazminatı ile temsil tazminatı
ödenmesi gereken süre olarak değerlendirilir. Kamu kurum ve kuruluşlarında 5510
sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı iken, Kurul Başkanı ve üyesi olarak atananların, önceki kurum ve
kuruluşları ile ilişiklerinin kesilmesi, kendilerine kıdem tazminatı veya iş
sonu tazminatı ödenmesini gerektirmez. Bu durumda olanların kıdem tazminatı
veya iş sonu tazminatı ödenmesi gereken hizmet süreleri, Kurul Başkan ve üyesi
olarak geçen hizmet süreleri ile birleştirilir ve emeklilik ikramiyesi ödenecek
süre olarak değerlendirilir.


(6) Kurul Başkan ve üyeleri 2/10/1981
tarihli ve 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler
Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.


(7) Kurul Başkan ve üyeleri, görevlerinin
devamı süresince görevlerini tam bir dikkat, dürüstlük ve tarafsızlık ile
yürüteceklerine, kanun hükümlerine aykırı hareket etmeyeceklerine ve
ettirmeyeceklerine dair Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu huzurunda yemin
ederler. Yemin için yapılan başvuru Yargıtay tarafından acele işlerden sayılır.
Kurul Başkan ve üyeleri, yemin etmedikçe göreve başlamış sayılmazlar.


(8) Kurul Başkan ve üyeleri ile Kurum
personelinin görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri iddia edilen suçlara
ilişkin soruşturmalar için izin verme yetkisi; Kurul Başkan ve üyeleri için
ilişkili Bakana, Kurum personeli için ise Başkana aittir. Kurul Başkan ve
üyeleri ile Kurum personelinin görevleri ile ilgili olarak iştirak hâlinde
işledikleri iddia edilen suçlara ilişkin soruşturmalarda Kurum personeli
hakkında soruşturma izni verme yetkisi ilişkili Bakana aittir. Kurul Başkan ve
üyeleri ile Kurum personelinin, görevden ayrılmış olsalar dahi, görevleriyle
bağlantılı olarak işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı başlatılan
soruşturma ve kovuşturmalar, ilgili üye veya personelin talebi hâlinde, Kurum
tarafından görevlendirilecek bir avukat tarafından takip edilir. Söz konusu
davalara ilişkin dava giderleri ile Türkiye Barolar Birliğince açıklanan asgari
ücret tarifesinde belirlenen avukatlık ücretinin on beş katını aşmamak üzere
belirlenen avukatlık ücreti Kurum bütçesinden karşılanır. Kurul Başkan ve
üyeleri ile Kurum personelinin, kovuşturma sonucunda mahkûmiyetine karar
verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi hâlinde, Kurum bütçesinden karşılanan
avukatlık ücreti, ilgili Kurul Başkan ve üyeleri ile Kurum personelinden genel
hükümlere göre tahsil olunur.


 


YEDİNCİ BÖLÜM


NÜTED Nükleer Teknik
Destek Anonim Şirketi


NÜTED Nükleer Teknik Destek
Anonim Şirketi


MADDE 23- (1)
Kurumun görevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı her türlü analiz,
danışmanlık, gözetim, inceleme, araştırma, muayene, test, kontrol, eğitim ve
sertifikalandırma gibi teknik destek hizmetlerini sağlamak amacıyla, kuruluş ve
tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı
Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi, başlangıç sermayesi bir
milyon Türk lirası olan ve Kurum tarafından ödenen, paylarının en az yüzde elli
biri Kuruma ait olan, NÜTED Nükleer Teknik Destek Anonim Şirketi unvanı altında
özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir anonim şirket kurulmuştur.


(2) Kurumun uygun bulması durumunda NÜTED
A.Ş., üçüncü kişilere yurt içinde ve yurt dışında hizmet verebilir.


(3) NÜTED A.Ş.’de 22/5/2003 tarihli ve
4857 sayılı İş Kanununa tabi personel istihdam edilir. NÜTED A.Ş.’nin talebi
üzerine ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluşlarından alanında uzman ve yetkin
personel, kendilerinin ve kurumlarının muvafakati ile NÜTED A.Ş.’de istihdam
edilebilir. Bunların kurumlarıyla olan ilişkileri iş akdinin yapılmasıyla son
bulur. Bunlara verilecek ücret ile diğer mali ve sosyal haklar yapılacak iş
akdi ile belirlenir. Bu şekilde istihdam edilenler, NÜTED A.Ş.’deki
görevlerinin sona ermesinden itibaren altı ay içerisinde başvurmaları üzerine
daha önce çalıştıkları kurum veya kuruluşlardaki yönetici kadroları ve
görevleri hariç eski kadro veya pozisyonlarına geri dönerler. Bu fıkra uyarınca
önceki kurumlarına dönen kişilerin NÜTED A.Ş.’de geçen hizmetleri statülerine
göre kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinde değerlendirilir. Bu durumda,
NÜTED A.Ş.’deki çalışmalarından dolayı kıdem tazminatları ödenmez ve bu süreler
emeklilik ikramiyesinin hesabında dikkate alınır.


(4)
NÜTED A.Ş. Kuruma temin edeceği iş ve hizmetlerin yürütülmesi ile ilgili hak,
yetki ve yükümlülükleri düzenlemek üzere bir görev sözleşmesi imzalayabilir.


(5) NÜTED A.Ş., sermayesinde kamu payı ne
oranda olursa olsun genel kadro ve usulü hakkında mevzuat, 18/5/1994 tarihli ve
527 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile İlgili Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname,
657 sayılı Kanun, 12 nci maddesi hariç 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Memurlar
ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç 4/1/2002
tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu
İhale Sözleşmeleri Kanunu, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve
5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu hükümlerine tabi değildir. NÜTED
A.Ş. ile Kurum arasında düzenlenecek sözleşmeler damga vergisinden müstesnadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümleri
NÜTED A.Ş. tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmaz. Ancak,
Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince
Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.


(6) Kurumun görev ve yetkileri saklı
kalmak kaydıyla, bu maddede belirtilen iş ve hizmetlerin yürütülmesi, bunlarla
ilgili diğer yönetsel ve ticari hizmetlerin NÜTED A.Ş. tarafından yürütülmesine
ilişkin usul ve esaslar, yurt içinde ve yurt dışında şirket kurma, kurulu
bulunan şirketlere ortak olma veya hisselerini devralma hususları ile ilgili
düzenlemeleri yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.


 


SEKİZİNCİ BÖLÜM


Ceza Hükümleri ve İdari
Yaptırımlar


Ceza hükümleri


MADDE 24- (1)
Bu fıkrada sayılan fiilleri işleyenlere aşağıdaki cezalar uygulanır:


a) Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya
radyoaktif atık tesisini geçerli bir lisansa sahip olmaksızın işletme
faaliyetini yürütenler dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin gün adli
para cezası ile; radyasyon uygulamalarını geçerli bir lisansa sahip olmaksızın
yürütenler bir yıldan dört yıla kadar hapis ve bin gün adli para cezası ile;
nükleer tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesislerine ilişkin
Kurumdan izin alınması gereken faaliyetleri geçerli bir izne sahip olmaksızın
yürütenler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve üç bin gün adli para cezası ile
cezalandırılır.


b) Faaliyete ilişkin yükümlülükleri sona
ermeden, faaliyetin yürütüldüğü yeri veya tesisi, nükleer maddeyi, radyoaktif
kaynağı veya radyoaktif atığı sahipsiz kalacak şekilde terk edenler üç yıldan
sekiz yıla kadar hapis ve beş bin gün adli para cezası ile cezalandırılır.


c) Nükleer madde, radyoaktif kaynak ve
radyoaktif atıkları; cebir, tehdit, hile veyahut hukuka aykırı başka bir
davranış ile elde eden kişiler fiil daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç
teşkil etmediği takdirde beş yıldan on beş yıla kadar hapis ve on bin gün adli
para cezası ile cezalandırılır.


ç) Nükleer madde, radyoaktif kaynak veya
radyoaktif atıkların kaybolmasına, çalınmasına veya yetkisiz kişilerin eline
geçmesine ihmal göstererek veya dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak
neden olan kişiler, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


d) 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen istisnalar dışında radyoaktif atıkları veya kullanılmış yakıtları
kasten Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisine sokan kişiler beş yıldan on yıla
kadar hapis ve beş bin gün adli para cezası ile cezalandırılır.


e) Nükleer tesislere, radyasyon
tesislerine, radyoaktif atık tesislerine ve nükleer madde, radyoaktif kaynak
veya radyoaktif atıklara yetkisiz müdahalede bulunan, saldıran, zarar veren
veya bunları sabote eden kişiler beş yıldan on beş yıla kadar hapis ve on bin
gün adli para cezası ile cezalandırılır.


f) Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri,
radyoaktif atık tesisleri ile nükleer madde, radyoaktif kaynak veya radyoaktif
atıklara ilişkin yazılımlara yetkisiz müdahalede bulunan, saldıran, zarar veren
veya bunları sabote eden kişiler üç yıldan on yıla kadar hapis ve on bin güne
kadar adli para cezası ile cezalandırılır.


g) Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya
radyoaktif atık tesisini cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka
bir davranışla ele geçiren, zapt eden veya kontrolü altına alan kişiler on iki
yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


ğ) Nükleer silah ya da radyolojik silah
imal eden, radyoaktif maddeleri bu amaçla bulunduran, kullanan, kullanımını
yaygınlaştıran veya bunların ticaretini yapan kişiler yirmi beş yıldan otuz
yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


(2) Birinci fıkrada sayılan fiillerin
gerçek veya tüzel kişiyi, uluslararası bir örgütü veya bir devleti bir fiili
yapmaya veya yapmaktan kaçınmaya zorlamak amacıyla gerçekleştirilmesi hâlinde
verilecek ceza fiilin ağırlığına göre yarısından iki katına kadar artırılır.


(3) Birinci fıkrada sayılan fiillerin bir
örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza fiilin ağırlığına
göre yarısından bir katına kadar artırılır.


(4) Kurum adına denetimle görevli
kişilerin görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan
kişiler fiil daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç teşkil etmediği takdirde
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 265 inci maddesi uyarınca
cezalandırılır.


 


İdari yaptırımlar


MADDE 25- (1)
Bu fıkrada sayılan aykırılıkların tespit edilmesi durumunda Kurum tarafından
aşağıdaki idari para cezaları uygulanır:[2]


a) Bir nükleer tesisin geçerli bir lisansa
sahip olmaksızın işletilmesi durumunda iki milyon yedi yüz otuz üç bin ila yüz
otuz altı milyon altı yüz yirmi üç bin Türk lirası, radyoaktif atık tesisleri
ve radyasyon tesislerinin geçerli bir lisansa sahip olmaksızın işletilmesi
durumunda bir milyon üç yüz altmış yedi bin ila on üç milyon altı yüz altmış üç
bin Türk lirası, radyasyon uygulamalarının geçerli bir lisansa sahip olmaksızın
yürütülmesi durumunda yirmi sekiz bin ila iki yüz yetmiş dört bin Türk lirası.


b) İzin alınması gereken faaliyetlerden;
tesislere ilişkin olanların izin alınmaksızın yürütülmesi durumunda yüz otuz
yedi bin ila altı yüz otuz sekiz bin Türk lirası, diğerlerinin izin
alınmaksızın yürütülmesi durumunda on bin ila kırk beş bin Türk lirası; yetki
belgesi alınması gereken faaliyetlerin yetki belgesi alınmaksızın yürütülmesi
hâlinde beş bin ila iki yüz bin Türk lirası.


c) Nükleer tesislere ilişkin mevzuat veya
yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket
edildiğinin tespit edilmesi hâlinde, iki yüz yetmiş dört bin ila iki milyon
yedi yüz otuz üç bin Türk lirası, radyoaktif atık tesisleri ve radyasyon
tesislerine ilişkin mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve
talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde yüz otuz yedi
bin ila altı yüz otuz sekiz bin Türk lirası, diğer faaliyetlere ilişkin mevzuat
veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket
edildiğinin tespit edilmesi hâlinde dört bin ila yirmi sekiz bin Türk lirası.


ç) Yetkilendirme için yapılan başvurularda
veya yetkilendirme yapıldıktan sonra, yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma
gerçeğe aykırı belge sunulması veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya
yetkilendirme yapılmasını etkileyecek yetki koşullarındaki değişikliklerin
bildirilmemesi hâlinde, ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla, nükleer tesisler
için yetkilendirilen kişiye iki milyon yedi yüz otuz üç bin ila yüz otuz altı
milyon altı yüz yirmi üç bin Türk lirası, radyoaktif atık tesisleri ve
radyasyon tesisleri için bir milyon üç yüz altmış yedi bin ila on üç milyon
altı yüz altmış üç bin Türk lirası, diğer faaliyetler için yirmi sekiz bin ila
iki yüz yetmiş dört bin Türk lirası.


(2) Birinci fıkra uyarınca uygulanan idari
para cezalarına ek olarak aykırılıkların giderilmesi için Kurum tarafından
ilgili kişiye uygun bir süre verilir. Aykırılıkların verilen süre içinde
giderilmemesi hâlinde idari para cezaları, her defasında bir önceki cezanın iki
katı tutarında uygulanır. Gerçek dışı belgenin, yanıltıcı bilginin veya yetki
koşullarındaki değişikliğin yetkilendirmeye esas teşkil etmesi ve
düzeltilmesinin mümkün olmadığının tespit edilmesi hâlinde ise idari para
cezasına ek olarak yetki askıya alınır, kısıtlanır veya iptal edilir.


(3) Birinci fıkrada sayılan fiillerin halk
veya çevre sağlığına ve güvenliğine tehdit oluşturacak şekilde tahribata yol
açtığının tespit edilmesi hâlinde uygulanacak idari para cezası bir kat
artırılır. Kurum, idari para cezasına ek olarak, fiillerin halk ve çevre
üzerinde oluşturduğu riskin devamı süresince lisansı veya izni kısıtlayabilir,
askıya alabilir. Kurum, fiillerin halk ve çevre üzerinde oluşturduğu riskin
ağırlığına göre lisansı veya izni iptal edebilir.


(4) 14 üncü maddede belirlenen sigorta yaptırma
veya teminat gösterme yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletenlere, sorumluluk
sınırının binde üçü kadar idari para cezası uygulanır.


(5) 14 üncü maddede yer alan hükümlere
aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde ilgili nükleer faaliyetin yürütülmesi
için gerekli olan lisans ve izinler, sigorta yaptırma veya teminat gösterme
veya süresi dolan sigorta poliçesini veya teminatı yenileme yükümlülüğü yerine
getirilene kadar Kurum tarafından askıya alınır. Askıya alınma tarihinden
itibaren bir yıl, yetkilendirilen kişi tarafından gerekçelendirilmesi ve
gerekçenin Kurum tarafından uygun   bulunması hâlinde üç yıl içinde
söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde lisans ve izinler iptal
edilir.


(6) Bir yetkilendirmenin iptal edilmesi
hâlinde, iptal tarihinden başlamak üzere;


a) Yetki belgesi alınması gereken
faaliyetler için üç ay,


b) İzin alınması gereken faaliyetler için
altı ay,


c) Lisans alınması gereken faaliyetler
için bir yıl,


süre ile iptal edilen yetkilendirmeye konu
faaliyet için aynı kişi tarafından yeniden yetkilendirme başvurusunda
bulunulamaz ve Kurum tarafından bu kişilere yetki verilmez.


(7) İdari para cezaları, tebliğinden
itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde
idare mahkemelerinde dava açılabilir. Uygulanan idari para cezalarına karşı
yargı yoluna başvurulması ilgili vergi dairesine idari para cezasına ilişkin
banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmaz.
Teminat mektubunun miktarı, türü, hangi şartlarda paraya çevrileceği ve diğer
hususlar Kurum tarafından belirlenir.


(8) Aykırılığı oluşturan fiilin, işlendiği
tarihten itibaren iki yıl içinde aynı kişi tarafından tekrar işlenmesi hâlinde
idari para cezası her defasında bir kat artırılarak uygulanır. Bu cezaların
verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini
gerektiren aynı fiil tekrar işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas
alınmaz.


(9) İdari yaptırım uygulanması,
yetkilendirilen kişilerin güvenlik ve emniyet tedbirlerini alma yükümlülüğünü
ortadan kaldırmaz.


(10) Radyoaktif maddelerin güvenlik ve
emniyetinin sağlanamadığının ve bu durumun halkın, çalışanların, çevrenin ve
gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını tehdit edebileceğinin Kurum
tarafından değerlendirilmesi hâlinde alıkoyma, taşıma ve bertaraf da dâhil
olmak üzere Kurum, gereken tedbirleri alabilir veya aldırabilir. Kurumun bu
kapsamdaki talepleri ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından gecikmeksizin
karşılanır. Bu kapsamda oluşan masraflar ilgilisinden tahsil edilir.


(11) Bu Kanuna göre idari yaptırımların
uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu
Kanuna göre verilen cezalar ve alınan tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak
işlemleri engellemez. 24 üncü maddede yer alan cezaların uygulanması idari
yaptırımların uygulanmasına engel oluşturmaz.


(12) Bu madde kapsamında uygulanacak idari
yaptırımlara ilişkin uygulama esasları; kusurun derecesi, ihlal edilen
menfaatin ağırlığı ve ihlal edenin ekonomik durumu gibi hususlar dikkate
alınarak Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir. Uygulanacak idari
yaptırımlar ve idari para cezasının miktarı; tesis ve faaliyetin türü ve
özellikleri, radyasyona maruz kalma olasılığı, maruz kalınacak radyasyonun
büyüklüğü, zararın varlığı ve büyüklüğü dikkate alınarak dereceli yaklaşımla
belirlenir.


(13) İdari yaptırımlar hakkında karar
vermek hususunda Kurul yetkilidir. Kurul; idari para cezası, yetkinin
kısıtlanması, askıya alınması veya iptali idari yaptırımlarını birlikte ya da
ayrı ayrı uygulayabilir.


(14) Bu madde uyarınca uygulanacak idari
yaptırımlar hakkında bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.


 


DOKUZUNCU BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Çeşitli hükümler


MADDE 26- (1)
Bu Kanunun uygulanmasında nükleer santrallerin kurulmasına ve işletilmesine
dair iş birliğine ilişkin uluslararası anlaşmalarda yer alan özel hükümler
saklıdır.


(2) Mevzuatta nükleer enerji ve
radyasyonun kullanımını içeren faaliyetlerin düzenleyici kontrolü ile ilgili
olarak kapatılan Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna yapılan atıflar Kuruma yapılmış
sayılır.


(3) Mevzuatta mülga 2/7/2018 tarihli
ve 702 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye yapılan
atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.


 


Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan
hükümler


MADDE 27- (1)
(14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(2) (9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı
Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun Muafiyetleri ve Bazı Düzenlemeler Yapılması
Hakkında Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(3) (4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(4) (9/11/2007 tarihli ve 5710 sayılı
Nükleer Güç Santrallarının Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışına İlişkin
Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(5) (8/3/2011 tarihli ve 6172 sayılı
Sulama Birlikleri Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(6) (14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


(7) 2/7/2018 tarihli ve 702 sayılı Nükleer
Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1- (1)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Kurum personeli olan 657 sayılı Kanuna
tabi personel tüm mali ve sosyal hakları korunarak Kurumun mükteseplerine uygun
kadrolarına atanmış sayılır. Kurum personelinden 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
geçici 16 ncı maddesi hükmünden yararlananların bu hakları söz konusu
kadrolarda bulundukları sürece devam eder.


(2) Bu Kanunda belirtilen yönetmelikler
yürürlüğe girinceye kadar ilgili mevcut düzenlemelerin uygulanmasına devam
olunur. Karara bağlanmamış mevcut yetkilendirme başvuruları, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre
sonuçlandırılır. Kurum, başvuran kişilere bu Kanuna uyum sağlamak amacıyla
Kurul kararı ile yetki için yeni koşullar getirebilir, bu koşulların sağlanması
için üç yıla kadar ek süre tanıyabilir. Uygulanmasına devam olunan mevzuatta
Kurumun görev, yetki ve faaliyet alanına ilişkin kapatılan Türkiye Atom
Enerjisi Kurumuna yapılan atıflar Kuruma yapılmış sayılır.


(3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe
kadar yapılmış olan tüm yetkilendirmeler geçerliliğini sürdürür ve
yetkilendirilmiş kişilerin yükümlülükleri Kuruma karşı devam eder. Kurum
yetkilendirilmiş kişilere bu Kanuna uyum sağlamak amacıyla Kurul kararı ile ek
yükümlülükler getirebilir, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için üç yıla
kadar ek süre tanıyabilir.


(4) Giderlerini karşılayacak düzeyde gelir
elde edinceye kadar radyoaktif atık yönetimi özel hesabına, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıla kadar, Bakanlık bütçesine bu
amaçla tahsis edilen ödenekten borç olarak mali kaynak aktarılabilir. Aktarılan
bu kaynak, özel hesabın gelirleri giderlerinin yüzde 30 fazlasına ulaştığı yılı
takip eden yıldan itibaren kanuni faiz uygulanarak, genel bütçeye gelir kaydedilmek
üzere Bakanlık merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır.


(5) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren
ilk nükleer santralin tüm ünitelerinin işletmeye alındığı tarihe kadar, Kurumun
gelirlerinin giderlerinden fazla olması durumunda, oluşan fark bir sonraki yıl
bütçesine aktarılır.


(6) 23 üncü madde hükümlerine uyum
sağlamak üzere NÜTED A.Ş.’nin mevcut ana sözleşmesinde gerekli değişiklikler
yapılarak tadil ve ilan edilir.


(7) NÜTED A.Ş.’ye ilişkin bu Kanun
hükümlerine aykırı olmayan mevcut düzenlemelerin ve işlemlerin uygulanmasına
yeni düzenleme ve işlemler tesis edilinceye kadar devam olunur.


(8) Bu Kanunun yayımlandığı tarih
itibarıyla Kurumda istihdam edilmek üzere Kurum adına ve hesabına 8/4/1929
tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun
kapsamında yurt dışına gönderilmeye hak kazanmış olan kişiler ile yurt dışına
gönderilmiş olup eğitimlerine devam etmekte olanlardan, gönderildikleri ülkede
yüksek lisans öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini
ifa etmek üzere yurda dönenler Nükleer Düzenleme Uzman Yardımcısı kadrolarına,
doktora öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet
yükümlülüklerini ifa etmek üzere yurda dönenler ise Nükleer Düzenleme Uzmanı
kadrolarına atanır.


(9) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla mahrecine iade edilemediği için gümrüklü sahalarda bekletilen
radyoaktif madde içeren eşya hakkında 9 uncu maddenin dördüncü fıkrasının (f)
bendi hükmü uygulanır.


 


Yürürlük


MADDE 28- (1)
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 29- (1)
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.


 


 


7381 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/
KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



7381 Sayılı Kanunun
Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






7501



14



11/5/2024









 











[1]
2/5/2024 tarihli ve 7501 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle bu maddeye yedinci
fıkradan sonra gelmek üzere fıkra eklenmiş ve sonraki fıkra buna göre teselsül
ettirilmiştir.







[2] Bu
fıkraya ilişkin 2026 yılı için uygulanacak idari para cezaları için 11/12/2025
tarihli ve 33104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığının (Nükleer Düzenleme Kurumu) 7381 Sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun
25 İnci Maddesi Uyarınca 2026 Yılında Uygulanacak İdari Para Cezalarına İlişkin
Tebliğine bakınız.