Nüfus Kanunu

Bu Kanun 25/4/2006
tarihli ve 5490 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.


 


NÜFUS KANUNU


 


Kanun
Numarası                   
: 1587


Kabul
Tarihi                          
: 05/05/1972


Yayımlandığı
Resmî Gazete   : Tarih : 16/05/1972      
Sayı : 14189


 


KISIM-1


Teşkilât


 


BÖLÜM 1


Merkez


 


MADDE 1- Nüfus işleri, İçişleri
Bakanlığına bağlı bir Genel Müdürlük (tarafından yürütülür. Bu Genel Müdürlük
bir Genel Müdür, bir Müşavir ve iki Genel Müdür Yardımcısı ile aşağıdaki
şubelerden teşekkül eder ve bu (Genel Müdürlüğün giderleri İçişleri Bakanlığı
Bütçesinin ilgili tertiplerinde ayrı olarak gösterilir.


1. Nüfus şubesi :


Yurt dışında oturanlar da dahil bütün vatandaşların nüfus
hareketlerine ve şahsi hallerine ilişkin işlemlerle kanun, tüzük, yönetmelikle
genel emirlerin hazırlanması nüfus yazımı işlerinin yürütülmesi, teftiş
lâyihalarının incelenip sonuçlandırılması ve nüfus artış ve eksilişlerini
gösterir istatistiklerin düzenleme ve özetlemesi ile nüfusa ait taşradan
yapılacak danışmalara cevap vermekle görevlidir,


2. Vatandaşlık şubesi:


Vatandaşlık Kanununun uygulanması, vatandaşlığa alınma, çıkma,
kayıp ve çıkarılma işlemleriyle, göçmen ve mültecilerin tescil işleri, anlaşma
ve protokollere uygun vatandaşlık tetkik ve tasdiki; vatandaşlık konuları ile
ilgili bütün işleri görür ve anlaşmazlıkları mevzuat dairesinde çözer.


3. Arşiv şubesi:


Aile kütüklerinin iller itibariyle İkinci nüshalarını tutar ve
nüfus dairelerinden gönderilecek şahsi hal tutanaklarını küçüklerine işleyip
özel yerlerinde saklar ve taşrada her hangi bir sebeple kaybolan şahsi hal ve
aile kütüklerinin tasdikli örneklerini istiyen resmi makamlara ve ilgililere
verir.


4. Personel ve gereç şubesi:


Genel Müdürlüğün merkez ve iller teşkilâtında çalışan memur ve
hizmetlilerin bütün özlük işleriyle teşkilâtın bütçe, ayniyat, levazım ve hesap
işlerini yürütür.


5. Evrak ve dosya şubesi:


Genel Müdürlüğün haberleşme, dosya, evrak işleriyle diğer
şubelerin çalışma konuları dışında kalan ve Genel Müdürlükçe verilen işleri
yapar.


 


BÖLÜM: 2


İller


 


MADDE 2- Her il merkezinde bir
nüfus müdürü ile bir başmemur ve yeteri kadar kâtip ve nüfus hareketleri çok
olan illerde bir müdür muavini bulunur.


Nüfus müdürleri, il içinde nüfus işlerini düzgün yürütmek, aile
ve şahsî hal kütük ve olaylarının istatistiklerini zamanında yapmak, valiye ve
ilgili dairelere vermek, bütün il çevresindeki nüfus teşkilâtını ve işlerini
daimî olarak denetimi altında bulundurmak ve nüfus dairelerini ilgilendiren
diğer kanunlar hükümlerini yerine getirmekle ödevlidirler. Müdür muavinleri,
nüfus müdürlerinin görevlerinde yardımcılık ve bulunmadığı zamanlar vekillik
yaparlar.


 


MADDE 3- Her il merkez ve bağlı
ilçelerinde bir nüfus başmemuru ile aşağıdaki nüfus sayısı hesabına göre memur
ve birer kâtip bulunur.


Yirmibine kadar bir, kırkbine kadar iki, altmışbine kadar üç,
seksenbine kadar dört, yüzbine kadar 5 memur bulunur. Daha fazla nüfuslu
ilçeler için aynı hesap yürütülerek memur adedi artırılır.


Nüfus başmemur, memur ve kâtiplerini kadro, yer ve unvanlarına
bakılmaksızın lüzum görülen yerlerde görevlendirmeye, gerekli görülen
bölgelerde gezici nüfus memurları çalıştırmaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.


Nüfus başmemurları ilçede nüfus işlerinin genel idaresinden ve
denetlenmesinden, haberleşme işlerinden sorumlu olup, ilçe ve gezici nüfus
memurlarını teftişe ve resmi kurullarda, mahkemelerde bulunmaya yetkilidir.


Her nüfus memuru; doğum, ölüm, evlenme, boşanma, yer değiştirme,
evlât edinme, tanıma, kayıt ve nesep tashihi gibi nüfus olaylarını yazmak ve
kütüklere işlemek ve yeni doğanlara nüfus cüzdanı vermek, cüzdan değiştirmek,
istatistikleri tutmak ve başmemur tarafından verilen işleri yapmakla görevli ve
bu işlerden sorumludur.


Nüfus memurlarının her hangi bir sebeple vazife yapmadıkları
hallerde bunlara ait işler başmemur ve kâtipler tarafından yürütülür.


 


KISIM - 2


Ana hükümler


 


BÖLÜM : 1


Kütüğe geçirme


 


MADDE 4- Her Türk Türkiye’de
ikametgâhının veya sonradan ikametgâh edindiği yerin nüfus memurluğuna
kendisini yazdırmaya ve bir nüfus cüzdanı almaya mecburdur.


Reşit olmayanların nüfus olaylarını yazdırıp nüfus cüzdanlarını
almakla veli ve vasileri ödevlidirler.


 


MADDE 5- Şahsi halleri
bildirmekle ödevli tutulan kimseler doğum, evlenme, boşanma, ölüm, gaiplik,
nesep tashihi, tanıma, evlât edinme ve evlâtlık sözleşmesinin kaldırılması
olaylarını nüfus memurluğuna bildirmeye ve nüfus memurları da bunları aile
kütüklerine yazmaya mecburdurlar. Nüfus memurlarına yapılan doğum, ölüm ve yer
değiştirme bildirileri bir tutanakla tespit, diğer şahsî hal olayları
mahkemeler ve dairelerin verecekleri ilâm ve resmi belgelere dayanmak suretiyle
aile kütüklerine işlenir.


 


MADDE 6- Nüfus kütükleri ilçe
esası üzerine tutulur. Her nüfus dairesinde tutulan doğum, ölüm, yer değiştirme
tutanakları ile evlenme, boşanma, kayıt ve yaş tashihi belgeleri ayrı ayrı ve
diğer şahsi hal değişikliklerine ait belgeler de birer kütük haline getirilmek
suretiyle saklanır. Her mahalle ve köy için ayrı aile kütükleri tutulur. Bu
kütüklerin tutuluş şekilleri ve bütün belgelerin formülleri yönetmelikte
belirtilir.


 


MADDE 7- (Değişik:15/11/1984-3080/1
md.)


Doğum ve yer değiştirme olaylarına ilişkin beyanlar nüfus
memurları tarafından tutanaklara geçirilir. Tutanaklar olayı beyan eden kişi ve
tutanağı düzenleyen nüfus memuru ile nüfus şefi tarafından imza edilir.


Beyanların bu Kanunda belirtilen süreler içerisinde yapılmamış
olması veya beyan edilen olayla ilgili resmi belge verilmemiş olması halinde,
nüfus idareleri beyanın doğruluğunu araştırabilirler.


Doğumla ilgili resmi belge veya raporların ilgililerin tam künyeleri
ve nüfusta kayıtlı oldukları yeri gösteren belgelerle birlikte posta ile nüfus
idarelerine gönderilmiş olması halinde de beyan yapılmış sayılır.


Nüfus idarelerince tutulan tutanaklar veya yetkili resmi kurum
ve kuruluşlarca evlenme, boşanma, kayıt ve yaş tashihi, nesep düzeltmesi gibi
şahsi hal olaylarına ait ilan ve belgeler nüfus memurları tarafından aile
kütüklerine işlenirler. Bu belgeler işlemi yapan nüfus memuru tarafından aile
kütüğüne geçirildiğine dair şerh verilerek imzalanır. Bu tutanak ve belgelerin
birer örneği Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilir.


Ölmüş olduğu halde aile kütüklerinde sağ görülenlere ait ölüm
tutanakları ölüm olayını gösterir belge ile başvurulması halinde nüfus
idarelerince tutulur ve gerekli işlem yapılır. Herhangi bir belge ibraz
edilememesi halinde ölüm beyanının doğruluğu nüfus idarelerince tahkik
ettirildikten sonra tutanak işleme konulur.


Sağlık kuruluşları ve tabipler kontrollerindeki doğum ve ölüm
olaylarına ilişkin ilgilinin tam künyesini gösteren bir rapor düzenleyerek
sahiplerine vermekle görevlidirler.


 


MADDE 8- Kendisinin veya
babasının aile kütüğü başka yerde bulunanlara ait tutanaklarla kayıt tashihi
gibi şahsî hal belge ve ilâmları üçer, evlenme ve boşanma için verilen bildiri
ve ilâmlar dörder nüsha olarak düzenlenir.


İşlem görecek daire sayısı kadar nüshası, başvurulan nüfus
memuru tarafından bir hafta içinde aile kütüğünün bulunduğu yer nüfus
memurluğuna yollanır. Bunları alan nüfus memuru bir hafta içinde nüfus kütüğüne
işler ve tutanağı gönderen memura bildirir, kütük işlem ve sayfa numaralarını
ve tarihini gösterir tutanağın veya resmî belgenin bir nüshasını alıkor, diğer
nüshasını ay sonunda 7 nci madde uyarınca merkez arşivine gönderir.


 


MADDE 9- Türkiye dışındaki Türk
vatandaşlarının nüfus olayları en yakın Türk konsolosluğuna bir bildiride
bulunmak veya mahallî kanunlar yabancılara ait nüfus olaylarını bulundukları
yerdeki belediye veya nüfus dairelerine bildirerek kaydettirmek ödevliliğini
yüklediği takdirde vatandaşlarımızın bu hususta mahallî makamlara yapacakları
bildiriyi gösterir bu makamlardan veya 18 inci maddede yazılı kurumların
sorumlu görevlilerinden kendilerine verilecek belgeleri konsolosluğumuza vermek
suretiyle tespit edilir.


Böyle bir bildiri veya belgeye dayanılarak konsolosluklar
tarafından düzenlenecek örneğine uygun doğum, ölüm, tutanaklariyle evlenme
tescil belgeleri 7 ve 8 inci madde hükümlerine göre işlem yapılmak üzere
doğruca İçişleri Bakanlığına gönderilir.


Oturduğu yerde ve yakınında Türk Konsolosluğu bulunmadığı
takdirde o memleketin şahsî hal işlerini yürüten yetkili makamları veya
kurumları tarafından verilip Dışişleri Bakanlığımızca usulüne göre onanmış
belgeler üzerine aile kaydının bulunduğu yer nüfus kütüklerine yazılır.


Türkiye’de kütüğü bulunmıyan ve yabancı memleketlerde oturan
vatandaşlar İçişleri Bakanlığının göstereceği bir nüfus dairesinde açılacak
aile kütüğüne kaydedilirler.


 


MADDE 10- Tutanak ve belgelerin
ilgilinin kendisi veya veli vasi veya resmi vekili tarafından imzalanması
gereklidir. Yazı bilmiyenlerin sağ el işaret parmağı izi konur.


 


MADDE 11- Kesinleşmiş mahkeme
hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların
anlamı ve taşıdığı bilgileri değiştirecek ilâve ve şerhler yapılamaz; ancak
olayların aile kütüklerine işlenmesi sırasında nüfus memurlarının yaptıkları
maddî hatalar, dayanağı belgelere uygun olarak düzeltilir. Ve başmemurla nüfus
memuru tarafından onama şerhi verilerek imzalanır.


 


MADDE 12- Yabancı devlet
vatandaşlarının doğum, ölüm olayları başvurmaları üzerine olayın olduğu yer
nüfus memurluğunca iki nüsha tutanakla tespit edilir. İstemeleri üzerine bir
nüshası kendilerine verilir. Bunlar aile kütüklerine işlenmez, özel bir dosyada
saklanır.


 


MADDE 13- Aile kütükleriyle
dayanakları, resmi belgelerdendir.


Bunlardan çıkarılan örnekler ve bunlara dayanılarak tespit
edilmiş olan olaylar birer hukukî işlem olup aksi sabit oluncaya kadar
itibardadır.


 


MADDE 14- Nüfus kütükleriyle
dayanaklarını baş memur ve sorumlu memurlarla denetleme ve teftişe yetkili olanlardan
başka hiç kimse göremez ve inceliyemez 61 inci madde hükmü saklı kalmak
şartiyle adlî makamlarla resmî dairelere ve ilgilinin kendisi, karı veya
kocası, veli, vasi veya resmi vekili usul ve füruu ile ikinci dereceye kadar
olan civar hısımlarına nüfus kayıtları örnekleri; istenildiğinde verilir.
İlgili bütün nüfus memurları vazifeleri dolayısiyle aileler ve fertler hakkında
öğrenecekleri halleri gizli tutmaya mecburdurlar.


 


MADDE 15- (Değişik:15/11/1984-3080/2
md.)


Evlendirme işleri nüfus hizmetlerinin bütünlüğü içerisinde,
içişleri Bakanlığınca düzenlenir.


Evlendirme memurluğu yetki ve görevi İçişleri Bakanlığınca nüfus
idarelerine, belediye başkanlıklarına, köy muhtarları veya gerektiğinde köy ve
kasabalarda eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfındaki devlet memurlarına
verilebilir.


Birbiriyle evlenecek erkek ve kadının evlenme akdi için bu
kanuna göre yetkilendirilmiş evlendirme memuruna yaptıkları başvurular üzerine
Medeni Kanunda öngörülen esaslara göre gerekli işleme başlanır. Ancak
evlendirme kararı ilan edilmez.


Evlenme akdinin yapılacağı güne kadar evlenmeye itiraz
edilebilir.


Evlenme akdi bu işe tahsis edilmiş resmi salonlarda yapılır.
Ancak tarafların isteği ve görevlinin de uygun bulacağı yerlerde de evlenme
yapılabilir.


Evlenme ile ilgili işlem ve diğer hususlara ait esas ve usuller
yönetmelikle düzenlenir.


Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile il ve ilçe nüfus
müdürlükleri evlendirme memur ve dairelerini denetlemeye yetkilidir.


 


BÖLÜM : 2


Doğumlar


 


MADDE 16- Her çocuğun doğum
tutanağı; doğum bildirisi yapılan nüfus dairelerince adlı ve soyadlı olarak
tutulur.


(Değişik fıkra:15/03/2003-4826/1 md.) Doğumları baba, yoksa veya kısıtlı, tutuklu, hasta ve herhangi
mecburi bir sebeple orada bulunamazsa ana, veli veya vasisi doğumun olduğu tarihten
başlayarak yurt içinde otuz gün içinde nüfus memuruna, yurt dışında altmış gün
içinde başkonsolosluklara sözlü bildiride bulunarak doğum tutanağına
yazdırmakla yükümlüdür.


Bir aydan sonra yapılan doğum bildirimleriyle genel nüfus
yazımında bulunmıyarak yazım dışında kalanlar 17 nci madde uyarınca mahallin en
büyük idare amirinin emriyle yazılır.


Çocuğun adını ana ve babası kor. (Değişik cümle:15/07/2003-4928/5
md.) Ancak ahlâk kurallarına uygun düşmeyen veya kamuoyunu inciten adlar
konulmaz, doğan çocuk babasının, evlilik dışında doğmuş ise anasının soyadını
alır.


Ölü doğan çocuklar nüfus kütüğüne yazılmaz.


 


MADDE 17- Altı yaşından fazla
olanların tescilinden önce nüfus başmemuru, nüfus memuru. Hükümet hekiminden
kurulu bir heyet tarafından, bu teşkilât bulunmıyan yerlerde de nüfus memuru o
yer muhtarı ve ihtiyar kurulundan bir üye önünde görülüp yaşının takdir
edilmesi ve keyfiyetin tutanağa yazılarak imzalanması gereklidir.


Nüfus yazımlarında kayıt dışında kalanlar yurdumuzda ise
bulunduğu yer nüfus memurluğuna, yabancı memleketlerde ise, bulunduğu
bölgedeki, yoksa o yere en yakın elçilik veya konsolosluğumuza veyahut doğrudan
doğruya İçişleri Bakanlığına başvurarak kendilerini yazdırırlar.


 


MADDE 18- Doğum evlerinde,
hastanelerde ceza ve tevkif evlerinde, vapur, tren, uçak gibi genel yolcu
taşıtlarında olan doğumların yazdırılması ödevliliği de 16 ncı maddede
belirtilen kişilere aittir.


Genel taşıtlar yurt dışına gidiyorsa vapur süvarisi veya taşıt
amirinin iki tanıkla beraber imza edecekleri örneğine uygun iki nüsha tutanak
yapılır Baba, ana, veli veya vasiye verilir Bunlarda ilk uğrayacakları yer
Türkiye Cumhuriyeti elçilik veya konsolosluklarına göndermek suretiyle bir ay
içinde babanın yoksa ananın kayıtlı olduğu nüfus dairesine tescil ettirirler.


 


MADDE 19- Bir doğumda birden
ziyade doğan çocuklar doğuşları sırasiyle yazılırlar.


 


MADDE 20- Ana ile baba arasında
evliliğin kalkmasından sonra üçyüz gün içinde doğan çocuk babası soyadiyle baba
aile kütüğüne yazılır.


Evlilik dışında doğan çocukların nesebi, ana, babanın
birbirleriyle evlenmesiyle kendiliğinden düzelir.


Ana, baba evlenmeden önce doğan çocuklarını ikametgâhlarının
bulunduğu veya evlendikleri yer nüfus memuruna birlikte haber vermeye
mecburdurlar. Bu bildiri âkid ile birlikte veya âkidden sonra da yapılabilir.
Bildirinin yapılmaması nesebin sahih olmasına engel teşkil edemez.


Evlilik dışında doğmuş çocuk, anasının aile kütüğüne ananın
soyadı ve onun bildireceği baba adı ile yazılır.


Ancak; bunların nesebi düzeltildiğinde veya tanındıklarında
babaları hanesine baba adı ve soyadı ve analarına izafetle naklen
kaydolunurlar.


 


MADDE 21- Yeni doğmuş çocuk
bulanlar köylerde muhtarlara kasaba ve şehirlerde karakollara bildirmekle
ödevlidirler.


Bu haberi alan muhtar ve karakol amiri çocuğun cinsiyetini ve
üzerinde bulunan eşyayı gösterir etraflı üç nüsha tutanak düzenleyip bir
nüshası ile birlikte çocuğu belediyeye diğer iki nüshasını da nüfus memuruna
yollarlar. Bu tutanakları alan nüfus memuru ana ve baba ismi ve soyadı takarak
ve çocuğu da adlandırmak suretiyle çocuğun bulunduğu yer aile kütüğünün son
sayfasına tescil eder.


 


MADDE 22- Vatandaşlık ve İskân
kanunları gereğince Türk vatandaşlığına alınanlar yetkili makam ve kurullar
kararı üzerine ve vatandaşlık bildirgeleri veya tescil belgelerine uygun olarak
aile kütüğünde her aile için açılacak sayfalara yazılır.


Vatandaşlıktan çıkarılanlarla vatandaşlığı kaybedenlerin bu
durumları aile kütüklerine işlenir.


 


BÖLÜM: 3


Evlenmeler


 


MADDE 23-1(Değişik fıkra:15/03/2003-4826/2 md.) Medenî Kanun hükümlerine göre evlenme akdini yapanlar akdin
yapıldığı tarihten başlayarak on gün içinde örneğe uygun üç nüsha evlenme
bildirisini bulunduğu yer nüfus müdürlüğüne, onlar da erkek ve kadının kayıtlı
bulunduğu nüfus müdürlüğüne göndermekle yükümlüdür.


Evlenme memurluğu, nüfus memurlarına verilen yerlerde bu
görevleri adı geçen memurlar yaparlar. Bildiriyi alan kocanın kayıtlı bulunduğu
yer nüfus memuru, karıyı kocanın aile kütüğüne geçirir ve evlenme tutanağının
bir örneğini merkez arşivine yollar. Karının kayıtlı bulunduğu yer nüfus memuru
da karının kaydına şerh verir. Koca, karının aile kütüğüne getirilemez. Evlenen
erkek ayrı aile kütüğü açabilir.


 


MADDE 24- Türk vatandaşı erkekle
evlenen yabancı kadın evlilikle Türk vatandaşlığını kazanırsa kocasının aile
kütüğüne geçirilir.


 


MADDE 25- Yurt dışında yapılacak
evlenmeler için ilgililerin kanuni engelleri bulunup bulunmadığının tespiti ve
usulen yapılacak ilân sonucunun alınması hususunda konsolosluklarımızla bu
görevi yapmakta olanlar, evlenen vatandaşın kayıtlı olduğu yer nüfus müdür veya
memurluklariyle içişleri Bakanlığının belirteceği esaslar dairesinde re'sen
yazışma ve haberleşmede bulunurlar.


Konsolosluklarımızın kanuni yetkileri içinde yaptıkları
evlenmeler ilgililerin aile kütüklerine işlenmek üzere bir ay içinde İçişleri
Bakanlığına bildirilir ve 23 üncü maddede gösterilen işlem uygulanır.


Taraflardan birisi veya ikisi Türk vatandaşı olan kimselerden,
evlenmelerine kanuni engel bulunmıyanların yetkili mahalli makamlarca yapılan
evlenmeleri konsoloslarımız tarafından tescil ettirilmek üzere İçişleri
Bakanlığına bildirilir.


Konsolosluğumuz bulunmıyan yerlerde mahalli yetkili makamlarca
yapılan evlenme akitlerinin nüfus idarelerine veya en yakın Türk Konsolosluğuna
bildirilmesi ile koca, Türk kadının yabancı uyruklu erkekle evlenmesi halinde
karı ödevlidir.


 


MADDE 26- Evlenme memuru
tarafından evlenmeleri yapılan ve mutlak butlanı haiz olmıyan evlenmelerle,
kanunî şekillere riayet edilmeksizin yapılan ve feshi gerektirmeyen evlenmeler
aile kütüklerine tescil edilmekle beraber olay Cumhuriyet Savcılığına
bildirilir.


 


MADDE 27- Medenî Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce eski hükümlere göre yapılıp da halen nüfus
kütüklerine işlenmemiş olan evlenmeler ilgililerin mahkemeden karar almaları
suretiyle aile kütüğüne işlenebilir.


BÖLÜM: 4


Yer değiştirme


 


MADDE 28- Asli ikamet yerinin
değiştirilmesi halinde yeni yerine varış tarihinden başlayarak 2 ay içinde aile
kaydının yeni ikametgâh ittihaz edilen yere getirilmesinin ilgili tarafından
istenmesi zorunludur. Bu beyan ve istek üzerine kayıtlı bulunduğu yerden nüfus
kaydı getirtilmek suretiyle yer değiştirme işlemi yapılır.


Yer değiştirme kaydı : Kendisini tanıyan iki tanık ve taşındığı
yer nüfus memuru önünde yapacağı beyan üzerine üç nüsha düzenlenecek tutanakla
yapılır. O mahalle veya köy aile kütüğünde açılacak yeni bir sayfaya yazılır.
Nüfus cüzdanına da işlenir.


Tutanağın biri ayrıldığı yer nüfus memurluğuna gönderilerek
oradaki kaydı kapattırılır. Bir tutanak da merkez arşivine gönderilir. Yer
değiştirme tutanakları ikametgâh değiştirmelerinde ve yeniden aile kurmada
düzenlenip evlenme, boşanma ve evlâtlık gibi hallerde yer değiştirme tutanağı
tutulmıyarak gösterilecek belgeler üzerine yapılır.


Şehir, kasaba ve köy içerisinde mahalleden mahalleye yer
değiştirme işlemi yapılamaz. Askerlik çağında olanların yer değiştirmeleri aile
kütüklerine işlendikten sonra askerlik şubelerine de bildirilir,


BÖLÜM: 5


Evlât edinme ve tanıma


 


MADDE 29- Evlât edinme Medeni
Kanun hükümlerine göre yapıldığına dair ilgililer tarafından mahkeme ilâmı ve
diğer belgeler verildiği takdirde nüfus memuru evlât edinilenle edinenin
kütüklerine işler, evlâtiığı evlât edinenin aile kütüğüne nakleder, evlât
edinilen evli bir erkek ise evlât edinenin hanesine karı ve çocukları ile
birlikte aktarma suretiyle yazılır ve evlât edinenin soyadını alırlar.


Evlât edinilen evli kadın ise evlât edinme evlât edinen ile
evlâtlığın künyelerine işaret edilerek kadın kocası hanesinde kocası soyadı ile
kalır. Evlât edinme bağının kaldırılmasında da aynı işlem yapılır.


 


MADDE 30- Evlilik dışında doğan
çocuk Medeni Kanun hükümleri gereğince babası veya babasının babası tarafından
tanındığı, tanıyan tanınan veya ana tarafından bildirildiği ve tanımaya ilişkin
resmî senet gösterildiği takdirde nüfus memuru çocuğu tanıyanın aile kütüğüne
geçirir. Böyle bir çocuk vasiyetname ile tanındığı takdirde vasiyetnameyi açan
makam bir hafta içinde onamlı kopyasını babanın veya çocuğun aile kütüklerinin
yazılı bulunduğu yer nüfus memurluğuna göndermeye mecburdur.


 


BÖLÜM: 6


Boşanmalar


 


MADDE 31- Boşanma kararını veren
mahkemenin başkâtibi kararın kesinleştiği tarihten itibaren 39 gün içinde üç
nüsha karar örneğini bulunduğu yer nüfus memurluğuna vermekle, bu memur da
kocanın kayıtlı olduğu yer nüfus memurluğuna göndermekle ödevlidir. Kocanın
kayıtlı olduğu yer nüfus memuru tescilden sonra karar örneğinden bir nüshasını
merkez arşivine, bir nüshasını karının nakledeceği yer nüfus idaresine
gönderir.


 


MADDE 32- Boşananların belirli
bir süre içinde evlenmemeleri için mahkemelerce verilmiş olan evlenme yasakları
da aile kütüklerine işlenir.


Medeni Kanun hükümlerine göre 300 günlük evlenme yasağı kazai
yasak ile birlikte hüküm tarihinden itibaren yürür. Boşanmadan sonra kadın
kocanın aile kütüğünden evvelce yazılı olduğu aile kütüğüne nakledilir. İsterse
ayrı bir aile kütüğü açılır.


 


BÖLÜM: 7


Ölümler


 


MADDE 33- Ölüm hangi yerde
vukubulmuş ise o yerin nüfus memurluğuna bildirilir. Ölüm yeri bilinmezse ceset
nerede bulunmuş ise oranın, ölüm bir taşıt içinde olmuşsa bu taşıttan
çıkarıldığı yerin nüfus memurluğuna bildirilir. Ölenin kaydı yoksa yapılacak
soruşturma sonunda Türk Vatandaşlığı ve ailesi tespit edildiği takdirde bir
doğum tutanağı düzenlenerek önce doğum sonra ölüm aile kütüğüne işlenir.


 


MADDE 34- Gaiplik Medeni Kanun ve
Askerlik Kanunu hükümlerine uygun hallerde bu kanunlar uyarınca aile
kütüklerine yazılır.


 


MADDE 35- Ölüm olaylarını
köylerde muhtar; şehir ve kasabalarla sağlık teşkilâtı bulunan diğer yerlerde
gömme izni verenler nüfumemurlarına bildirmekle ödevlidirler.


Ölüm haberini alan köy muhtarı ile diğer ödevliler, örneğine
uygun üç nüsha ölüm tutanağı doldurup bunları bildirenle iki tanığa imzalatır,
kendisi de imza ettikten sonra iki nüshasını on gün içinde nüfus memurluğuna
gönderir. Gezici memur bulunan bölgelerde memur köye geldiğinde verilir.


 


MADDE 36- Ölüm hastanede, ceza ve
tevkif evi (İdamlar dahil, okul, fabrika, işyeri gibi sıhhi ve resmi bir
kurumda olmuşsa örneğin, uygun üç nüsha ölüm tutanağı kurumca bu işle
görevlendirilenler tarafından yapılır. Bunlardan bir nüshası kurumda saklanır,
iki nüshası on gün içinde nüfus memurluğuna yollanır.


Ölüm, vapur, tren, uçak gibi genel bir yolcu taşıtında olmuşsa
üç nüsha ölüm tutanağı bu taşıtın sorumlu amiri tarafından yapılır. Bunlardan
bir nüshası alıkonulup iki nüshası varılacak ilk durak yeri nüfus memurluğuna
ve bu durak yabancı bir memlekette úse oradaki Türk konsolosluğuna on gün
içinde yollanır. Ölüm tutanaklarının ölüyü gören iki tanık, varsa doktor veya
sağlık memuru tarafından imzalanması ve örneğine uygun tutulması gerekir.


 


MADDE 37- Sel, yer sarsıntısı,
yer çöküntüsü, hava, deniz, tren, trafik ve maden kazaları, yangın gibi toplu
ölümler meydana getiren olaylar vali ve kaymakamın görevlendireceği memurlar
tarafından incelenip, iki nüsha tutanak ile tespit olunur. Ondan sonra olay
yerindeki ölülerin kimlikleri belirtilip her şahıs için ayrı ayrı ve örneğine
uygun üçer nüsha tutanak yapılır. Birinci tutanağın bir nüshası, nüfus
başmemurluğunda saklanır. Şahıslar için ayrı ayrı yapılan ölüm tutanakları da
nüfus memurluğuna verilir. Tutanak yapılması mümkün olmıyan hallerde yetkili
makamların ölümü bildiren belge veya resmi yazıları ölüm tesciline yeter
görülür.


 


MADDE 38- Kıtasında ölen subay,
askerî memur, astsubay, erbaş ve erler hakkında örneğine uygun üç nüsha ölüm
tutanağı kıtası hekimi veya bu görevi yapanlar tarafından düzenlenip imzalanır.


Bu tutanakların ölenlerin yazılı bulunduğu askerlik şubelerince
de bir nüshası saklanıp diğer iki nüshası nüfus memurluğuna gönderilir.


 


MADDE 39- Savaş, ayaklanma
alanlariyle, eşkiya çarpışmasında ölen subay, askerî memur, astsubay, erbaş ve
erlerle diğer askerî şahısların kimlikleri ve ölümleri orduca uygulanan usul
dairesinde üçer nüsha örneğine uygun ölüm tutanakları ile tespit olunur.


Erlere ait tutanaklar askerlik şubeleri; subay, askerî memur,
astsubay ve diğer askerî şahıslara ait tutanaklar da Millî Savunma Bakanlığı
yolu ile aile kütüklerinin bulunduğu nüfus memurluğuna ve ailesine yollanır.


 


MADDE 40- Bir kimse bir geminin
bir torpil neticesinde batması, fırtına kazası, yanma, patlama, çarpışma ve
savaş gibi ölümüne muhakkak nazarı ile bakılacak haller içinde gaip olup da
ölüsü bulunmamış ise kayıtlı bulunduğu askerlik şubesi veya kıtası
komutanlığınca, sivil ise Olayın olduğu yer zabıtasınca durum belgelendirildiği
takdirde o kimse gerçekten ölmüş sayılarak en büyük idare amirinin emri ile
künyesine ölüm kaydı düşürülür. Savaş halinde askere alınarak memleket içinde
veya dışında bir tarafa gönderilip de savaşa katıldığı veya bir çarpışmada
bulunduklarına dair şubelerince bir bilgi bulunmadan herhangi bir suretle gaip
olanlarla, sivillerin ilgilileri Medenî Kanun gereğince mahkemeye müracaatla
gaip olan kimsenin ölü veya sağ olduğuna hâkim tarafından hükmedilmesini
istiyebilir. Künyesine ölü işareti verilenlerden sonradan sağ oldukları
anlaşılanların mahkemeye başvurarak ölüm kaydının kaldırılması istenmezse,
nüfus idaresince genel hukuk bakımından Cumhuriyet Savcılığına bildirilerek
ölüm kaydı kaldırtılır.


BÖLÜM: 8


Aile kütükleri


 


MADDE 41- Bir soydan gelen ve
aynı soyadını taşıyan ve evvelce bir hanede bulunan kimseler bu kayıtlarını
devam ettirmek isterlerse tek bir aile gibi kayıtları devam ettirilir.


Bir soydan oldukları ve bir soyadı taşıdıkları halde yaşamaları
ayrı bulunan ailelerle bir soydan olmıyan ve aynı soyadını taşımıyan aileler
ayrı aile olarak yazılırlar.


 


MADDE 42- Aile kütüklerinde
fertlerin, ayrı aile kurma; yer değiştirme, evlât edinilme, evlenme, ailelerin
ise yer değiştirme, bütün fertleri ölme, kızların ve kadınların evlenmeleri
halinde kayıtları kapanır.


Evliliğin zevali halinde kadının isteği ile kapanan aile kaydı
yeniden canlanabilir.


 


MADDE 43- (Değişik:15/03/2003-4826/3
md.)


Nüfus kütükleri; ilçe ve aile esasına göre tutulan, kişilerin
hak ve yükümlülüklerinin, doğumuna esas olmak üzere kimliklerinin, aile
bağlarının, vatandaşlık durumlarının ve şahsî hallerinin belirlenmesi amacıyla
istatistik verilerinin işlendiği defter veya bilgisayar ortamında tutulan resmî
belgelerdir. Nüfus kütükleri; defter veya bilgisayar ortamında tutulan nüfus
aile kütükleri ile özel kütükler ve mikrofilmlerden oluşur. Nüfus kütükleri,
daimi olarak saklanması gerekli resmî belgelerdir.


Nüfus aile kütükleri; ilçelerde şahsî hallere ilişkin işlemlerin
yapılıp yürütülmesinde kullanılmak üzere ilçe, köy, mahalle ve aile esasına
göre nüfus idarelerince tutulan resmî belgelerdir.


Özel kütükler; defter veya bilgisayar ortamında tutulan nüfus
aile kütüklerine düşürülen kayıtların dayanağı olan tutanak ve resmî belgelerin
her yıl kütüğe geçiriliş sırası ve olay türüne göre tasnif edilip, yıllık
olarak ciltlenmesinden oluşan resmî belgelerdir.


Dayanak belgelerinden arşivlenmek üzere çıkarılan mikrofilmler
ise, mikrofilmler özel kütüğünü teşkil eder. Tekniğine uygun hazırlanan ve
saklanan mikrofilmler, özel kütüklerle aynı hukukî değere sahiptir.


Defter ve bilgisayar ortamında tutulan kütük kayıtları arasında
farklılık olduğu takdirde hangi kaydın doğru kabul edilip esas alınacağı,
tescile esas olan dayanak belgesine göre tespit edilir.


Merkezde, nüfus müdürlüklerindeki kayıtları kapsayacak bir veri
tabanı oluşturulur. Nüfus olayları da iletişim ağı kullanılarak nüfus idareleri
ve merkezdeki veri tabanlarına işlenir.


İçişleri Bakanlığı, merkezde bilgisayar ortamında tutulan nüfus
kütükleri ile özel kütüklere ait mikrofilmlerin yedeklerinin, tespit edeceği
farklı bir yerde saklanmasını sağlar. İşlemden kaldırılmış nüfus kütüklerinden
saklanmasına ihtiyaç duyulmayanlar, İçişleri Bakanlığınca imha edilebilir.


Nüfus aile kütüklerinde kişi ve aileler hakkında aşağıdaki
bilgiler bulunur.


a) Şahsî hale ilişkin bilgiler:


1. Kişinin adı ve soyadı, cinsiyeti, baba-ana ad ve soyadları,
evli kadınların önceki soyadları,


2. Doğum yeri, doğum tarihi, kütüğe kayıt tarihi (yıl, ay, gün
olarak),


3. Evlenme, boşanma, nesep düzeltmesi ve reddi, ölüm ve
vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi şahsî halde meydana gelen
değişiklik veya yetkili makamlarca yapılan düzeltmeler.


b) Diğer bilgiler:


1. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,


2. Dini,


3. Medeni hali.


c) İdari bilgiler: İl, ilçe, köy veya mahalle adı ile cilt, aile
ve birey sıra numarası.


Merkez ve ilçelerde tutulan nüfus kütüklerinin yetkili
makamlarca usulüne göre onaylanmış olması şarttır. Onaysız nüfus aile
kütüğündeki bilgilerin doğruluğu Genel Müdürlükçe teyit edilmedikçe hukuken
geçerli değildir. İlçe nüfus idarelerinde tutulan ve defter şeklinde olan nüfus
kütüklerinin her sayfasına cilt ve sayfa sıra numaraları konur. Kütüğün sonuna
kaç sayfadan ibaret olduğu yazılır. Sayfa birleşim yerleri asliye hukuk mahkemesince
mühürlenerek sonu onaylanır.


Merkezden çıkarılıp gönderilecek defter ve belgeler Genel
Müdürlükçe onaylanır.


 


MADDE 44- Kocanın ölümünde kadın
yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalabilir. Dilediğinde
babasının aile kütüğüne döner veya ayrı bir sayfa açtırabilir.


 


MADDE 45- Her aile kütüğü
soyadına göre düzenlenip kapağının iç tarafına kütükte yazılı ailelerin
soyadları üzerine alfabe sırasına göre fihristini yaparak yapıştırmak
mecburidir. Ayrıca her nüfus dairesinde bölgesi aile kütüklerinin soyadlarına
ait alfabetik bir fihrist tutulur.


 


BÖLÜM: 9


Kayıt düzeltmeleri


 


MADDE 46- Yaş, ad, soyadı ve
diğer kayıt düzeltme davaları ilgilinin oturduğu yer asliye hukuk mahkemesinde
Cumhuriyet savcısı ve nüfus başmemuru veya nüfus memuru huzuriyle görülür ve
karara bağlanır.


Bu davalar düzeltmeyi istiyenlerle, ilgili resmî dairenin
göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet Savcıları tarafından açılabilir ve
dinlenecek tanıklar, resmî kayıt örnekleri ve belgelerle ispat olunur. Şu kadar
ki; ilgilinin görünüşü davayı yalanlayıcı olmaması şarttır. Ceza Muhakemeleri
Usulü Kanunu hükümlerine göre ceza mahkemelerinde yapılacak yaş düzeltmesi
işlerinde de nüfus başmemuru veya nüfus memuru taraf olarak bulunurlar.


Mahkeme kararına karşı taraflar Yargıtay'a başvurabilirler, yaş,
ad, soyadı ve kayıt düzeltmesi hakkındaki mahkemeden verilen kararlar
kesinleştikten sonra ilgilinin aile kütüğüne geçirilir. Ad ve soyadının
değiştirilmesi, din değiştirme suretiyle de olsa mahkeme karariyle yapılır.
Adlarını değiştirenlerin aile kütüğünde yazılı çocuklarının baba veya ana
adları, soyadlarını değiştirenlerin yalnız eşiyle reşidolmayan çocuklarının
soyadları birlikte değiştirilir. Yaş düzeltme davası ancak bir defa açılabilir.


Yaş, ad, soyadı değiştirenler askerlik ödevliliği içinde iseler
yapılan düzeltmeler nüfus idarelerince onbeş gün içinde askerlik şubelerine de
bildirilir.


 


MADDE 47- Meslek, sanat, din ve
her hangi bir arıza sebebiyle vücuttaki şekil değişiklikleri ve bu Kanunun 43
üncü maddesi gereğince nüfus kütüklerine yazılması gerektiği halde her nasılsa
yazılmamış ve dayanağı belgede kalmış olan ana baba adı, doğum yeri, cinsiyet
ve soyadı gibi haller ilgililerin bağlı bulunduğu daire, kurum veya işyerinden
köy veya mahalle ihtiyar kurulundan alacakları belge ve ilmühaber üzerine en
büyük idare amirinin emri ile nüfus memurları tarafından aile kütüklerine
işlenir.


 


MADDE 48- 47 ncı madde gereğince
yapılan tamamlamalarla şahsî hallerde vukua gelen değişmeler, özellikle evlenme
dışında doğan bir çocuğun tanınması, hâkimin babalığa hükmetmesi, nesebin
düzeltilmesi, evlât edilme evlâtlık bağının kaldırılması veya bulunmuş bir
çocuğun nesebinin belirmesinden ileri gelen değişikliklerle aile kütüklerine
işlenen bir kaydın doğru olmadığının karar altına alınması veya kimliği
belirsiz diye işaret edilen bir kimsenin kimliğinin tayin olunması gibi zarurî
olan aile kütüğü düzeltmeleri ilgilinin künyesi hizasındaki düşünceler sütununa
yazılır.


Ve kütüğün özel sütunlarına şahsi hal belgeleri veya dosyaları
sıra numaraları konur. Aile kütüklerine şahsi hal değişikliklerinden başka bir
husus kaydedilemez.


 


KISIM - 3


İdare


 


BÖLÜM: 1


 


Yükümlülük


 


MADDE 49- Mahkeme başkâtipleri
nüfus kütüklerini ilgilendiren kararları kesinleşmesinden başlayarak otuz gün
içinde bulunduğu yer nüfus dairesine onanlı karar suretlerini göndermek
suretiyle bildirmeye mecburdurlar.


 


MADDE 50- Nüfus memurları, kendi
bölgesindeki köy ve mahalleler üzerine doğum, ölüm, evlenme, boşanma ve yer
değiştirmelere ait bir istatiktik defteri tutar. Her üç ayda bir örneğine göre
dört nüsha istatistik cetveli düzenleyerek üç nüshasını bağlı olduğu ilçe nüfus
başmernurluğuna, ilçe nüfus başmemuru da bir nüshasını bırakıp diğer iki
nüshasını (İlçe olarak) düzenleyeceği iki nüsha cetvele bağlayarak il nüfus
müdürlüğüne, il nüfus müdürü de birer nüshasını alıkoyup diğer nüshasını il
olarak düzenlenmiş bir cetvel ile birlikte Nüfus İşleri Genel Müdürlüğüne
yollar.


BÖLÜM: 2


Teftiş ve denetleme


 


MADDE 51- Nüfus başmemurları
nüfus memurlarını, il nüfus müdürleri il içindeki bütün nüfus daire ve
memurlarını, mahallin en büyük idare amirleri veya memur edecekleri kişiler,
mülkiye müfettişleri ve İçişleri Bakanlığının vazifelendireceği kimseler nüfus
teşkilâtını sürekli denetim ve teftişleri altında, bulundurmaya ve bu kanun ile
tüzük ve yönetmelikler hükümlerini yürütmeye ve gerekli tedbirleri almaya
yetkilidirler.


 


BÖLÜM: 3


Ceza hükümleri


 


MADDE 52- (Değişik:03/10/1990-3669/1
md.)


Bu Kanuna göre;


a) Nüfus ve kişisel hal olaylarını bildirmekle görevli olup, bu
görevlerini Kanunda belirtilen süreler içinde yerine getirmeyen kamu
görevlisine, fiil başka bir suç oluştursa bile, o yer nüfus müdürlüğünün
teklifi üzerine mahalli mülkî idare amirinin kararıyla yedimilyonbeşyüzbin lira
para cezası verilir.[1]


b) Nüfus ve kişisel hal olaylarım bildirme yükümlülüğünü Kanunda
belirtilen süre içinde yerine getirmeyen, 28 inci maddeye aykırı davranan,
nüfus ve aile cüzdanlarını kaybedenler ile nüfus cüzdanının geçerlilik
süresinin son bulmasından itibaren 2 ay içinde bu cüzdanlarını
değiştirmeyen kişilere veya bu durumdaki küçüklerin veli veya vasilerine, yurt
içinde nüfus müdürlerinin teklifiyle mülkî idare amirlerince, yurt dışında
Türkiye başkonsoloslarınca veya büyükelçilik ile elçilik bünyesinde konsolosluk
şubesini tedvire memurlarca onbeşmilyon lira para cezası verilir.[2]


İlgililer, mülkî idare amirlerince verilen para cezalarına
yetkili idare mahkemesine, yurt dışında verilen para cezalarına karşı ise, dış
temsilcilikler aracılığı ile nüfusta kayıtlı olan yer idare mahkemesine, tebliğ
tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilirler. İtiraz, idarece tesis
edilen işlemin yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz halinde mahkemece evrak
üzerinde inceleme yapılarak, itirazın mahkeme kayıtlarına intikal tarihinden
itibaren en geç bir ay içinde bir karar verilir. İtiraz üzerine mahkemece
verilen kararlar kesin olup, bu kararlara karşı herhangi bir kanun yoluna
başvurulamaz.


Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.


Yurt dışında verilen para cezaları, işlem sırasında mahalli para
karşılığı üzerinden tahsil edilir.


 


MADDE 53- (Değişik:15/03/2003-4826/5
md.)


Her türlü tabiî afet, gasp, hırsızlık, yangın ve terör
nedeniyle; nüfus ve aile cüzdanlarının kaybedilmesi ve nüfus olaylarının
bildirim yükümlülüğünün yerine getirilememesi halleri ile yetkili kurum ve
kuruluşların kimsesiz çocuklarla ilgili nüfus cüzdanı talepleri ve doğum
bildirimlerinde, 52 nci maddede belirtilen para cezaları uygulanmaz.


 


MADDE 54- Şahsi hal belgeleri ve
aile kütüklerinin iyi tutulmamasından, saklanmamasından ve memurun başka yere
kaldırması veya memuriyetten ayrılması halinde devir ve teslimin usulüne göre
yapılmamasından nüfus memurlariyle bu işleri yaptırmakla ödevli il nüfus müdürleri
ve nüfus başmemurları şahsen sorumludurlar.


 


BÖLÜM:4


Türlü hükümler


 


MADDE 55- Nüfus memurları her
işlem sonunda almış oldukları şahsi hal belgelerinin aile kütüklerine tamamen
işlendiğini ve birer nüshasının da arşive gönderildiğini, şahsi hal belgelerine
şerh vermek suretiyle belirtir ve imza ederler.


 


MADDE 56- İşinden her hangi bir
sebeple ayrılan nüfus memuru yerine gelen memura henüz gelmemişse geldiğinde
devredilmek üzere en büyük idare amiri tarafından gösterilen kimseye düzgün
devir vermeye ve dört nüsha devir tutanağı yapmaya mecburdur.


Nüfus memurunun ölümü veya devir yapmasına imkân vermiyecek
surette işten ayrılması, izinli ve raporlu bulunması halinde idare amirince
tayin edilecek bir kurul tarafından bu devir aynı şekilde yapılır. Devir ve
teslim işlerinin ne yolda yapılacağı ve nelerin devredileceği yönetmelikte
gösterilir.


 


MADDE 57- (Değişik:15/03/2003-4826/6
md.)


Nüfus cüzdanı, kişinin Türk vatandaşı olduğunu ve nüfus aile
kütüklerine kayıtlı bulunduğunu kanıtlayan resmî bir belgedir.


Nüfus cüzdanının kapsam, şekil, ebat, yürürlük, değiştirme ve
geçerlilik tarihlerini belirlemeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir.


Bakanlık taklit, tahrif ve sahtecilikten korumak amacıyla nüfus
cüzdanı üzerine konulacak güvenlik unsurlarını, basım ve vatandaşa teslimat
aşamasında uygulanacak sistem ve teknolojiyi, nüfus cüzdanının kaybı ve
değiştirilmesi halinde yapılacak işlemleri tespit etmeye yetkilidir. Nüfus
cüzdanları, Maliye Bakanlığının muvafakati üzerine Bakanlıkça uygun görülecek
yerlerde bastırılabilir. Düzenlenen nüfus cüzdanları Bakanlık ve Maliye
Bakanlığınca tespit edilecek esaslar çerçevesinde nüfus idareleri ve
başkonsolosluklara dağıtılır. Nüfus cüzdanları satış bedeli, 210 sayılı Değerli
Kağıtlar Kanununa göre Maliye Bakanlığınca belirlenecek değerli kağıt bedelini
de ihtiva edecek şekilde ve maliyetler göz önünde bulundurulmak suretiyle,
Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca tespit edilir. Yurt
dışında dağıtımı yapılacak nüfus ve aile cüzdanlarının satış bedeli ise İçişleri,
Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca tespit edilir ve cüzdanların satış bedeli,
verildiği ülke parası üzerinden, başkonsolosluklarca tahsil edilir. Nüfus
cüzdanlarının satış bedeli ile Maliye Bakanlığınca bu cüzdanlar için belirlenen
değerli kağıt bedeli arasındaki tutar, nüfus cüzdan basımı, cüzdan üretimine
yönelik makine-teçhizat alımı, dağıtımı ile nüfus idaresinin otomasyonu
hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel
gelir, diğer yandan İçişleri Bakanlığı bütçesinde açılacak tertibe özel ödenek
kaydedilir. Özel gelir ve özel ödenek kaydolunan tutarlardan yılı içerisinde
harcanmayan kısmı ertesi yıla devredilir. Aile cüzdanları Bakanlıkça tespit
edilecek şekil ve örneklere uygun olarak Maliye Bakanlığınca bastırılıp, maliye
saymanlıklarınca dağıtılır.


Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra
teşkilatı ile başkonsolosluklar, nüfus ve aile cüzdanları bedeli açısından
2.6.1934 tarihli ve 2489 sayılı Kefalet Kanunu hükümlerine tabî değildir.


Nüfus cüzdanı, yurt içinde ilçe nüfus müdürlüklerince ve yurt
dışında başkonsolosluklarca kişilerin kendilerine, ergin olmayanların veli,
vasi veya resmî vekillerine parmak izi karşılığında verilir.


Nüfus cüzdanlarına, bu Kanunda öngörülenler dışında kayıt ve
işaret konulamaz, bu cüzdanlar hiçbir kişi, kurum veya kuruluş tarafından
alıkonulamaz. Ancak, ihtiyaç duyulan hallerde kurum veya kuruluşlar bir
suretini saklayabilir.


 


MADDE 58- (Değişik:15/03/2003-4826/7
md.)


Nüfus ve aile cüzdanlarının verilebilmesi için; İçişleri
Bakanlığınca bastırılan ve ilgililerin imzasını, parmak izini, fotoğrafını,
adresini ihtiva eden ve oturulan yer mahalle veya köy muhtarlığına ya da
görevli olunan kurum veya kuruluş amirine tasdik ettirilen standart bir belgeyi
uygulamaya koymaya ve kaldırmaya, parmak izini kâğıt veya bilgisayar ortamında
almaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.


Bu belgenin alınmasından sonra usulüne ve nüfus kayıtlarına
uygun olarak düzenlenen nüfus cüzdanı, 57 nci maddede belirtilen usullere göre
verilir.


Doğum tutanaklarına dayanılarak nüfus cüzdanı düzenlemesinde
standart belge aranmaz.


 


MADDE 59- Doğum tarihlerinde
doğum yılı yazılıp doğum ay ve günü yazılmamış olanların yaşlarının
hesaplanmasında doğduğu yılın temmuz ayının birinci günü, ayı yazılıp da günü
belli olmayanlarda o ayın birinci günü başlangıç tutulur. Eski kayıtlar için 13
günlük takvim farkı saklıdır.


 


MADDE 60- Nüfus memurları her yıl
20 yaşına basan bölgesindeki bütün erkeklerin bir defterini çıkarıp Aralık ayı
başında askerlik şubesine vermek ve bildirmesi gereken malûmatı vaktinde
göndermekle ödevlidirler.


 


MADDE 61- Her nüfus dairesi diğer
nüfus dairelerinden askerlik şubesi ve adalet mercilerinden istenilen bilgiler
ve kopyaları onaylı olarak verir. Bunların dışında mahallin en büyük idare
amirinin yazılı emri olmadıkça hiçbir daireye kopya, özet ve bilgi veremezler.


 


MADDE 62- (Değişik:
15/11/1984-3080/4 md.)


Evlenen her çifte evlendirme memurluğunca bir aile cüzdanı
verilir. Aile cüzdanı bulunmayanlara bu cüzdan istekleri üzerine nüfus idarelerince
verilir. Aile reisleri kendilerinin veya aile fertlerinin kişisel hallerinde
meydana gelecek değişiklikleri bu cüzdana işletmekle, nüfus idareleri de
işlemek ve gerekli açıklamaları yapmakla görevlidirler.


Mahkemeler bir dava dolayısıyla, kamu ve özel kurum ve
kuruluşları yaptıkları bir işlem nedeni ile ihtiyaç duyacakları nüfus aile
kayıt örneği yerine aile cüzdanı örneğini alarak dosyalarına koyarlar.


İlgili idare gerekli gördüğü takdirde nüfus idarelerinden aile
cüzdanından çıkarılmış örneğin teyidini isteyebilir.


 


MADDE 63- İl nüfus müdürleri 1700
sayılı Dahiliye Memurları Kanununun birinci maddesinin 4 üncü fıkrasına alınmış
olup, Siyasal Bilgiler, Hukuk veya İdarî İlimler Fakülteleriyle bunlara
denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilmiş aynı nitelikteki yabancı
yüksek öğrenim kurumları mezunlarından tayin edilir, bulunmadığı takdirde lise
mezunu meslek mensupları arasından seçilir. İl nüfus müdür muavinleriyle, nüfus
başmemuru, memur ve kâtipleri, lise yoksa orta okul mezunları arasından yarışma
sınaviyle alınır. Kaligrafisi düzgün olanlar tercih edilir.


Bu Kanunun uygulanması dolayısiyle halen görevde bulunan nüfus
müdür, başkâtip, memur ve kâtiplerin kazanılmış hakları saklıdır.


 


MADDE 64- Bu Kanunun hükümleri
uygulanmaya başladığı tarihten itibaren 14 Ağustos 1330 tarihli Sicilli Nüfus
Kanunu ve bu Kanunda değişiklik yapan 30 Ekim 1330 ve 4 Mayıs 1331 ve 28 Kasım
1336 tarihli kanunlar, yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşlarının nüfus
vak'aları hakkındaki 15 Şubat 1331 tarihli Kanun ve (2 Nisan 1331 tarihli
Sicilli Nüfus idaresinin Teşkilâtı ile Memurlarını Vazifelerini Mübeyyin
Nizamname) 2330 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (F) fıkrasiyle 2576, 4727,
5524, 6652 sayılı gizli nüfusların yazımı hakkındaki Kanunların yaşayan
hükümleri, diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri kaldırılmıştır.


 


MADDE 65- Bu Kanunun gerektirdiği
kadrolarla diğer giderler genel nüfus yazımının bitiminden önceki malî yıl
Bütçe Kanunu ile sağlanır.


 


EK MADDE 1- (Ek: 15/11/1984-3080/5 md.)


Yetiştirme yurtları, bakım evleri ve benzeri yerlerin
sorumluları buralarda bulunanların, aile reisleri ve kişiler yanlarında
çalıştırdıkları veya barındırdıkları küçük veya büyüklerin nüfus cüzdanlarını
kontrol etmek, nüfus kütüklerine kayıtlı olmayanların tescillerini sağlamak
için nüfus idarelerine beyanda bulunmak ve gerekli işlemleri yaptırmakla;


Güvenlik görevlileri; kimlik kontrolleri veya herhangi bir işlem
nedeniyle kimliğini ispat edemeyenlerle, nüfusta kayıtlı olmadığını tespit
ettikleri kişileri, haklarında gerekli işlemleri yaptıktan sonra
düzenleyecekleri soruşturma evrakı ile birlikte o yer nüfus idaresine
göndermekle;


Okul müdürleri; okula kayıt için başvuran çocuklardan nüfusta
kayıtlı olmayanların tam künyeleri ile baba, ana ve vasilerinin açık kimlikleri
ile adreslerini o yer nüfus idarelerine bildirmekle,


Kamu veya özel kurum ve kuruluşların sorumluları iş verecekleri
kişilerden nüfus cüzdanı istemekle, nüfusta kayıtlı olmadığını anladıkları
kişilerin tam kimlik ve açık adreslerini nüfus idaresine bildirmekle;


Görevlidirler.


 


EK MADDE 2- (Ek:
15/11/1984-3080/5 md.)


Nüfus idareleri, nüfus kütüklerine tescil edilmemiş bir yaşından
büyük çocukların veya büyüklerin varlığını haber aldıkları takdirde büyüklerin
kendileri, çocukların baba, ana ve vasilerini bunların bulunmaması halinde
ikinci dereceye kadar hısımlarını veya çocukları yanlarında bulunduranları veya
muhtarları beyana davet etmeye yetkilidirler.


İlgililer bu davet üzerine 30 gün içinde nüfus idarelerine
başvurmak ve beyanda bulunmakla görevlidirler.


 


EK MADDE 3- (Ek:
15/11/1984-3080/5 md.)


Merkezde bilgi işlem makineleriyle tutulan kayıtlarla,
mikrofilmler ve bunlardan usulüne göre çıkartılan örnekleri aksi sabit oluncaya
kadar hukuken geçerlidir. Merkez ve illerde tutulan kayıtlar arasında bir
farklılık olması halinde merkezde tutulan kayıtlar esas alınır.


 


EK MADDE 4- (Ek:
15/11/1984-3080/5 md.)


İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü,
Merkezi Nüfus İdaresi Sisteminin uygulanmasına geçilen yerlerden başlamak
üzere. Türk vatandaşları ile Türkiye’de nüfus kaydı tutulan yabancılara nüfus
kütüklerinde bilgi alışverişini kolaylaştırmaya ve kamu kuruluşlarında tutulan
kayıtlar arasında bağ oluşturmaya esas olacak bir numara sistemi geliştirir. Bu
numara bütün kamu kurum ve kuruluşlarının kayıtlarında esas alınır.


 


EK MADDE 6- (Ek:15/03/2003-4826/8
md.)


Nüfus aile kütüklerinin bilgisayar ortamında tutulan kütüklere
intikalini sağlamaya ve nüfus işlemlerinin bu kütükler üzerinden yürütülmesine
imkân hazırlamaya, bilgisayar ortamında tutulan kütüklerin güvenliğini ve
gizliliğini sağlayacak tedbirleri almaya, kâğıt ortamındaki nüfus aile
kütüklerini uygulamadan kaldırmaya, dayanak belgelerinin düzenlenmesi, tescili
ve muhafaza edileceği yetkili nüfus müdürlüğünü belirlemeye, elektronik ortamda
yürütülen her türlü nüfus işlemlerinde elektronik imza kullanılmasına karar
vermeye, kamu kuruluşları ile kamu hizmeti veren kuruluşların merkezde
bilgisayar ortamında tutulan kayıtlardan bilgi alışverişi taleplerini ve merkez
ve taşrada iş akışını nüfus hizmetlerinin bütünlüğü içerisinde belirlenecek
esaslar ve usuller çerçevesinde karşılamaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.


 


GEÇİCİ MADDE 1- (Ek:15/03/2003-4826/9
md.)


Merkezî Nüfus İdaresi Sistemi kapsamında nüfus cüzdanları
bastırılıncaya kadar, nüfus ve aile cüzdanları, İçişleri Bakanlığınca tespit
edilen şekil, ebat ve örneğine uygun olarak Maliye Bakanlığınca bastırılır ve
nüfus idarelerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal müdürlüğü
saymanlıklarına, başkonsoloslukların ihtiyaçlarını karşılamak üzere de
Dışişleri Bakanlığına gönderilir.


Mal Müdürlüğü saymanlıklarınca nüfus idarelerinin ihtiyacı göz
önünde tutularak, nüfus ve aile cüzdanları kadın-erkek her biri için en fazla
iki biner adetinin bedeli sonradan ödenmek üzere, müteakiben iki biner adetlik
partiler halinde peşin para karşılığında verilir.


Başkonsoloslukların ihtiyacı olan nüfus cüzdanları ise,
Dışişleri Bakanlığınca tespit edilip bildirilen sayıda verilir. Yurt dışındaki
nüfus cüzdan satış bedelleri İçişleri, Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca
döviz olarak tespit edilir ve verildiği ülke parası üzerinden
başkonsolosluklarca tahsil edilir.


Yeni nüfus cüzdanı verilmesi uygulaması başlatılıncaya kadar;
nüfus cüzdanları, ancak doğum tutanağı aile kütüğüne işlendikten sonra nüfus
memuru tarafından bu kayıtlara uygun olarak doldurulup kendilerine, ergin
olmayanların veli, vasi veya resmî vekillerine imza karşılığında, okuryazar
olmayanların sağ elinin işaret parmağı standart belgeye bastırılmak suretiyle
verilmesine ilişkin mevcut uygulama sürdürülür.


 


MADDE 66- Bu Kanun, 1 Eylül 1974
tarihinden itibaren yürürlüğe girer.


 


MADDE 67- Bu Kanunun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.


 


İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


 


1) 15/11/1984
tarihli ve 3080 sayılı Kanunun İşlenemeyen Hükmü;


GEÇİCİ
MADDE 1- 1/9/1979 tarihinden itibaren belediye başkanlıkları, evlendirme
memurlukları ve köy muhtarlıklarınca 5 Temmuz 1984 tarihine kadar yapılan
evlenmelere yetki noktasından itiraz edilemez ve bu evlenmeler bu sebeple iptal
edilemez.


GEÇİCİ
MADDE 2- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren evlenme işleri
hakkındaki düzenlemeler yapılıncaya kadar halen evlendirme görev ve yetkilerini
kullanan belediye başkanlıkları ile köy muhtarlıklarına İçişleri Bakanlığınca
evlendirme memurluğu görev ve yetkileri verilmiş sayılır. Yeni düzenlemeler
yapılıncaya kadar evlenme işlemleri mevcut mevzuat hükümlerine göre yürütülür.


GEÇİCİ
MADDE 3- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nüfus kayıtlarına göre
yaşayan vatandaşlarımızın hicri veya rumi tarihle yazılmış doğum tarihlerini
miladi yıla çevirerek, aile kütüklerine geçirmeye, doğum tarihlerinin ay ve
günü belli olmayanların da eksikliklerini 5/5/1972 tarih ve 1587 sayılı Nüfus
Kanununun 59 ncu maddesindeki esaslar çerçevesinde tamamlamaya yetkilidir.


GEÇİCİ
MADDE 4- 2/2/1984 tarihli ve 2977 sayılı İdari Usul ve İşlemlerin Yeniden
Düzenlenmesi İle İlgili Yetki Kanunu ile Bakanlar Kuruluna verilen Kanun
Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi 5/5/1972 tarihli ve 1587 sayılı Nüfus Kanunu
için adı geçen Kanunla verilen süre bitimine kadar geçerlidir.


 


1587 SAYILI
KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN
İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren Kanunun/
İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının Numarası



1587 Sayılı Kanunun Değişen
veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






3080



7, 15, 57, 62, Ek Madde 1, Ek Madde
2, Ek Madde 3, Ek Madde 4



21/11/1984






3669



52, 58



13/10/1990






4826



16, 23, 43, 52, 53, 57, 58, Ek
Madde 6, Geçici Madde 1



20/3/2003






4928



16



19/7/2003









 











[1]
15/03/2003 tarihli ve 4826 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle bu bentte yer alan
"onbin" ibaresi "yedimilyonbeşyüzbin" olarak değiştirilmiştir.







[2]
15/03/2003 tarihli ve 4826 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle bu bentte yer alan
"yirmibin" ibaresi "onbeşmilyon" olarak değiştirilmiştir.