2489 sayılı Kefalet Kanunu

1365














 


KEFALET
KANUNU


 


 


Kanun
Numarası                              : 2489


Kabul
Tarihi                                     : 2/6/1934


Yayımlandığı
Resmî Gazete            : Tarih: 6/6/1934   Sayı: 2720


Yayımlandığı
Düstur                       : Tertip: 3   Cilt: 15   Sayfa:
393


 


            


Madde 1 – (Değişik birinci fıkra:
25/6/2009-5917/4 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi
ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri
ile bu idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlarda para, menkul kıymet ve
ayniyatı alıp veren ve elinde tutan; memur, sözleşmeli personel ve işçiler
(geçici işçiler hariç) için müteselsil kefalet usulü kabul edilmiş ve bu
maksatla tüzel kişiliği haiz Kefalet Sandığı kurulmuştur. Bu Kanundaki memur ve
müstahdem ibarelerinden bu fıkrada geçen kefalete tabi personel anlaşılır.


(Değişik ikinci fıkra:
25/6/2009-5917/4 md.) Sandık, Maliye Bakanlığının bağlı kuruluşudur. Sandık, Bakanlıkta görevli
yöneticilerden Maliye Bakanınca seçilen üç kişiden oluşan idare heyeti
tarafından yönetilir. İdare heyeti üyeleri, 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesi uyarınca kamu iktisadi teşebbüsleri
yönetim kurulu başkanı ve üyeleri için Yüksek Planlama Kurulu tarafından
belirlenen aylık ücretten aynı şekilde yararlandırılır.


İdare
Heyeti bu kanuna ve Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliğe göre vazife görür.[1]


            



Madde
2 – (Değişik: 25/6/2009-5917/5 md.)


Kefalet Sandığının sermayesi;


a) Kefalete bağlı görev alanların
maaş veya ücretlerinden kesilen kefalet aidatından,


b) 10 uncu maddede sayılan para
cezalarından,


c) Sandık sermayesinin
işletilmesinden elde edilen kazançlardan,


d) Kefalete tabi personel çalıştıran
kamu kurum ve kuruluşlarının gerektiğinde Sandığa yapacakları yardımlardan,


oluşur.


Kefalet aidatı; giriş aidatı ile
aylık aidattan meydana gelir.


Giriş aidatı; (1500) gösterge
rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan
tutardır. Giriş aidatı, ilk taksiti kefalete bağlı görevde tam olarak alınan
ilk maaş veya ücretten başlamak üzere dört eşit taksitte kesilir.


Aylık aidat; (100) gösterge rakamının
memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutardır. Aylık
aidat, giriş aidatının tamamının kesilmesini izleyen aydan itibaren her ay maaş
veya ücretten kesilir.


Kendisine dört ayı aşmamak kaydıyla
geçici olarak veya vekâlet suretiyle kefalete bağlı görev verilenler, bu madde
hükmüne bağlı olmayıp (1500) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan
katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı kefalet gösterirler. Şu kadar ki,
geçici olarak veya vekâlet suretiyle tayin olunanlar kefalete bağlı memurlardan
iseler, ayrıca kefalet aranmaz. Ancak, bunlar aylık aidatı ödemeye devam
ederler.


            



Madde
3 – (Değişik: 27/6/1938- 3503/1 md.)


Bu
kanuna tabi daire ve müesseselerin para ve menkul kıymetlere ve ayniyata fiilen
el sürmeyen muhasiblerile Muhasebei Umumiye Kanununun 83 üncü maddesinde yazılı
mutemedler ve yolcu ve seyyahların beraberlerinde getirdikleri gümrük resmine
tabi eşya ile sergilere ve panayır ve pazarlara teşhir için getirilip satılan
gümrük resmine tabi eşyanın tahakkuk ettirilecek resimlerini tahsil ile
mükellef kılınan muayene memurları kefalet usulüne tabi tutulmazlar.


            



Madde
4 – Bu
kanunla kefalete bağlı tutulan memur ve müstahdemlerden herhangi birinin
katiyet kesbetmiş hükümle tebeyyün eden zimmeti, sandığın her bilanço senesini
takip eden ayın sonunda alacaklı daire veya müesseseye verilir.


Ödenen
zimmetler hükmün katiyet kesbettiği senede kefaletli memuriyette bulunanlara -
o sene bilançosundaki kar kifayet etmediği takdirde - aynı sene bilançosundaki
hisseleri nispetinde garameten tevzi edilir.


            



Madde
5 – (Değişik: 25/6/2009- 5917/6 md.)


Kefalete tabi personelden, kefalete
tabi olmayan bir hizmete geçen veya vefat edenlerle herhangi bir nedenle
kefaletli hizmetten ayrılmış olanların Sandıktan ilişkileri aşağıdaki şekilde
kesilir:


a) Bunların 2 nci maddeye göre
kesilmiş olan aidatları toplamından 4 üncü maddeye göre mahsup edilen tutarlar
düşüldükten sonra kalanın ilk yarısı son üç yıllık faiziyle birlikte; vefat
edenlerin varisleri ile emekli olanlara bir ay içinde, bunlar dışındaki
nedenlerle kefaletli hizmetten ayrılmış olanlara ise izleyen yılın Mart ayı
sonuna kadar geri verilir. Kefaletli hizmette üç yıldan daha az görev yapılması
halinde görev süresi kadar faiz uygulanır.


b) Kalanın diğer yarısı ise üç yıl
içinde tahakkuk eden şahsına ait zimmetlerle sandıktan ayrılmadan önceki sürelere
ait ve 4 üncü maddeye göre kendine düşen zararlar karşılığı olarak alıkonulur.
Üç yılın sonunda varsa yukarıda yazılı zimmetler mahsup edildikten sonra kalan
tutar, üç yıllık faiziyle birlikte alacaklıya iade edilir.


Sandıkça verilen faiz haddi, Sandığın
son üç yıl içinde sermayesine aldığı faizlerin nispetini geçemez.


İlk yarı tutarı ödenmeden önce tekrar
kefaletli hizmete geçenlere, yukarıda belirtilen ödemeler yapılmaz. Ancak, ilk
yarı tutarını aldıktan sonra üç yıl içinde tekrar kefaletli hizmete geçenlerin
Sandıkta kalan diğer yarı tutarı, bu hizmetleri süresince sermaye olarak bunlar
hesabına Sandıkta kalır.


            



Madde
6 – (İptal birinci ve ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 17/5/2007 tarihli
ve E.: 2004/17, K.: 2007/59 sayılı Kararı ile.) Ancak
suçları muhakeme ile sabit olduğu takdirde zimmete geçirilen para ve menkul
kıymetleri ve ayniyatı verseler bile ihtilas şeklinde zimmet yapanlar bir daha
Devlet işlerinde kullanılmazlar. Yetim ve dulların hakları mahfuz kalmak
şartiyle tekaüt hakkından da mahrum kalırlar. 


Adiyen
zimmettar olanlar hakkında Ceza Kanununun hükümleri tatbik edilmekle beraber
bunlar da para ve ayniyatın alınıp verilmesi ve elinde tutulması gibi işlerde
kullanılmazlar.


Zimmet
veya ihtilas edilen para ve menkul kıymetlerle ayniyattan doğan Kefalet
Sandığının alacakları, Devlet alacakları gibi rüçhanlıdır. Kefalet Sandığının
hak ve alacakları Maliye Vekaletince takip olunur.


            



Madde
7 – Üçüncü
maddede yazılı muhasipler, maiyetlerinde para ve menkul kıymetler ve ayniyat
alıp vermekte ve elinde tutmakta olan memur ve müstahdemleri murakabeye
mecburdurlar.


            



Madde
8 – Yedinci
maddedeki muhasipler maiyetlerinde para ve menkul kıymetlerle ayniyatı alıp
vermekte ve elinde tutmakta olan memur ve müstahdemlerin koruyacakları para ve
menkul kıymetleri ve ayniyatı şu müddetlerle murakabeye mecburdurlar.


A
– Para ve menkul kıymetleri alıp verenleri en az her on beş günde bir,
tahsildarları en az iki ayda bir ve her tahsilattan avdetini takip eden on gün
içinde,


B
– Ayniyat işlerinde;


İşin
icaplarına göre ve en az senede bir defa,


C
– Sefer ve seyahatte bulunan gemileri avdetlerinde.


Tahsil
müdür ve müfettişlerinin muhasipler namına yaptığı murakabe dahi makbuldür.


Muhasiplerin
mazeretleri halinde murakabe vekillerine düşer.


            



Madde
9 – Muhasipler
ihmal ve teseyyüplerinin ve sebep oldukları zararların derecelerine göre
Memurin Kanununun 28, 29, 30, 31, 32 ve 33 üncü maddelerinde yazılı fiillerle
mukayyet olmaksızın takdir ve tayin olunacak inzıbati cezalara da çarptırılır.


            



Madde
10 – Kefalete bağlı memur ve müstahdemlerin maaş veya
ücretlerinden kefalet karşılığını miadında kesmiyen veya kesip de bir ay içinde
Kefalet Sandığı hesabına yatırmıyan muhasiplerin ceza olarak maaş veya
ücretlerinin dörtte biri ve tekrar yapıldığı halde yarım maaş veya ücretleri
kesilerek Sandık hesabına irat kaydolunur. Ancak bunun bir yanlışlık veya
mazerete müstenit bulunduğu anlaşıldığı veya eksik kestiği parayı şahsen tazmin
ettirdiği takdirde Maliye Vekilinin tasvibi ile Sandık İdare Heyetinin cezayi
hafifletmek veya kaldırmak salahiyeti vardır.


            



Madde
11 – Kefalet Sandığı sermayesi her türlü vergi ve
resimlerden muaftır. Sahiplerine red ve iade oluncaya kadar bu Sandıktaki
mevduat muhtemel tazminata karşı teminattır. Üçüncü şahısların bu paralar
üzerine koyacakları hacizler paraların sahiplerine verileceği zaman tenfiz
olunur.


            



Madde
12 – Ordu ve jandarma mensuplarından para ve menkul
kıymetleri ve ayniyatı alıp verenler ve ellerinde tutanlar bu kanuna bağlı
olmayıp haklarında askeri kanun ve nizamlar tatbik olunur.


            



Madde
13 – Bu kanunun dışında kalan Devlet teşekkülleri (Hususi
idareler ve belediyeler dahil) için lüzumuna göre bu kanunda yazılı esaslar
dairesinde bir veya bir kaç kefalet sandığı tesis etmeğe ve bunlar için yönetmelikler
çıkarmaya Cumhurbaşkanı mezundur.[2]


            



Madde
14 – 1113 numaralı Kefalet Kanunu mülgadır.


            



Muvakkat
Madde 1 – A – Tasfiye mebdei: Bu kanunun neşrinden sonra ilk
tanzim edilecek bilanço senesinin son günüdür. Bu tarihe kadar hangi daireye
(Hususi idareler ve belediyeler dahil) ait olursa olsun kefalete bağlı memur ve
müstahdemlerin aidatlarını almağa ve katiyet kesbederek ibraz edilen
ilamlardaki paraları ödemeğe Sandık mecburdur.Bilançodan sonra ibraz edilen ve
bu kanun  dışındaki daire ve müesseseler lehine olan ilamların muhtevası,
tefrik edilen hisselerden verilmek üzere alakadar dairelerden aranır.


B
– Birinci fıkrada yazılı alacaklar alındıktan ve borçlar da verildikten sonra
bilançoda kalan miktar; bu kanunun dışında kalan daire ve müesseselerin memur
ve müstahdemlerinin son bilanço tarihinde alacaklı bulundukları miktarlara göre
tevzi edilir. Ancak hususi idareler ile belediye memurlarına tevzii lazımgelen
paralar kendilerine verilmiyerek alakadarların hakları mahfuz kalmak şartiyle
Dahiliye Vekaletince bu idareler ve belediyeler sandıklarına iptidai sermaye
olarak tahsis olunur. Bu memurların isimleriyle bilançodaki bakıye alacaklarını
ve bilançodaki sermayeden hisselerine düşen miktarlarını ihtiva eden birer
cetvel cüzdanlariyle daire ve müesseseler üzerine tanzim edilir. Bu cetvellerle
birlikte her cetvele isabet eden bakıye nakit, ayrılan daire ve müesseselerin
bağlı bulundukları vekalet ve idare emrine milli bankalardan birisine bilanço
tarihinden en çok on beş gün sonra yatırılır.


C
– (A) fıkrasındaki bilançodan evvel Sandıktan ödenipte alakadar zimmetlilerden
henüz istifa edilemiyen alacaklardan tahsilat vukubuldukça yukarki fıkrada
yazılı daire ve müesseselere tasfiyedeki hisseleri nispetinde taksim edilir.


İşbu
hesap tasfiyesinden dolayı Kefalet Sandığı ile daire ve müesseseler arasında
ihtilaf çıkarsa bunu son olarak Divanı Muhasebat Reisi hakem sıfatiyle
halleder.


            



Muvakkat
Madde 2 – Bu kanunun mer'iyet kesbettiği tarihe kadar kefaletli
hizmetlerden her hangi bir suretle alakaları kesilmiş bulunanlara bu kanunun
mer'iyetinden sonra reddedilecek kefalet aidatları hakkında da bu kanun
hükümleri tatbik olunur.


            



Geçici Madde 3 – (Ek: 25/6/2009-
5917/7 md.)


1/1/2009 tarihinden önce Sandıkla
ilişkileri kesilmiş olanların aidatlarının geri verilmesinde, 5 inci maddenin
değiştirilmeden önceki hükümleri uygulanır.


Bu Kanun, Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz
ve Alkol İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürlüğü ve bağlı ortaklıklarında, bu maddenin
yürürlük tarihi itibarıyla mevcut statüleri devam ettiği sürece uygulanır.


           


Geçici Madde 4 – (Ek: 24/5/2013- 6487/1
md.)


Kefalet Sandığı yönetim kurulu başkan
ve üyelerine, 25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanunla bu Kanunun 1 inci
maddesinde yapılan değişiklikten önceki düzenlemelere göre yapılan ödemeler
nedeniyle bu kişiler ve sorumlular hakkında borç çıkarılmaz ve çıkarılmış olan
borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.


            



Madde
15 – Bu kanun neşir tarihinden muteberdir.


            



Madde
16 – Bu kanunun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti
memurdur.


 


 


 


2489
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN


MEVZUATIN
VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL


EDİLEN
HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ


GÖSTERİR
LİSTE


 


 







Değiştiren Kanunun/KHK’nin/
İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



 

2489 Sayılı Kanunun
Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



 

Yürürlüğe Giriş

Tarihi






3503



–



9/7/1938






5281



2



31/12/2004






5917



5, Geçici Madde 3

1 ve 2



10/7/2009

15/8/2009






6487



Geçici Madde 4



11/6/2013






KHK/703



1,
13



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi
ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 




















[1]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 111
inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yapılacak nizamnameye” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliğe” şeklinde değiştirilmiştir.







[2]
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 111
inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “nizamnameler yapmağa Hükümet” ibaresi
“yönetmelikler çıkarmaya Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.