7552 sayılı İklim Kanunu

İKLİM KANUNU


 


Kanun
Numarası                   
: 7552


Kabul
Tarihi                          
: 2/7/2025


Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih: 9/7/2025    
Sayı: 32951


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç
ve kapsam


MADDE 1- (1)
Bu Kanunun amacı; yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi
doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadele etmektir.


(2) Bu Kanun; iklim değişikliği ile
mücadelede esas olan sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim
değişikliğine uyum faaliyetleri ile planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri,
izin ve denetimi ve bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçevenin usul ve
esaslarını kapsar.


 


Tanımlar


MADDE 2- (1)
Bu Kanunun uygulanmasında;


a) Adil geçiş: İklim değişikliğiyle
mücadelede ve yeşil büyüme sürecinde; çocuklar, kadınlar, yaşlılar, engelliler
gibi süreçten en fazla etkilenebilecek kişiler öncelikli olmak üzere herkesi
kapsayacak, istihdam sürecinin uygun tedbirler alınarak yönetildiği ve yeni
istihdam alanlarının oluşturulduğu, ekonomik, çevresel ve sosyal kazanımların
en üst düzeyde tutulduğu politika ve uygulamaları,


b) Bakan: Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanını,


c) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığını,


ç) Başkan: İklim Değişikliği Başkanını,


d) Başkanlık: İklim Değişikliği
Başkanlığını,


e) Birincil piyasa: Tahsisatların piyasa
katılımcılarına ihale yöntemiyle dağıtımını sağlamaya yönelik işlemlerin
yapıldığı piyasayı,


f) Denkleştirme: Karbon kredilerinin
Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında veya gönüllü taahhütlerin yerine
getirilmesinde kullanılmasını,


g) Emisyon Ticaret Sistemi (ETS): Sera
gazı emisyonlarına, net sıfır emisyon hedefine uygun bir üst sınır
belirlenmesi ilkesine dayalı olarak çalışan ve tahsisatların alınıp satılması
suretiyle sera gazı emisyonu azaltımını teşvik eden ulusal ve/veya
uluslararası piyasa temelli mekanizmayı,


ğ) Emisyon Ticaret Sistemi piyasası (ETS
piyasası): Tahsisatların ve/veya emisyon ticaretine ilişkin uygun
görülen standartlaştırılmış diğer sözleşmelerin alım satımının gerçekleştirildiği,
piyasa işletmecisi tarafından organize edilip işletilen ve düzenli faaliyet
gösteren birincil ve ikincil piyasaları,


h) Esneklik mekanizmaları: ETS’de yer
alan işletmelere tahsisat teslimat yükümlülüklerini yerine getirirken bir
önceki veya bir sonraki dönemin tahsisatlarını kullanma hakkı ile denkleştirme
kullanımı ve benzeri imkânlar sağlayan süreçleri,


ı) Gömülü sera gazı emisyonları: Bir
ürünün üretim sürecinde ortaya çıkan doğrudan emisyonları ve ürünün üretim
sürecinde elektrik, ısı, buhar, soğutma ve basınçlı hava gibi enerji
kullanımından kaynaklanan dolaylı emisyonları,


i) Gönüllü karbon piyasaları: Karbon
kredilerinin gönüllülük esasına göre alım satımının yapıldığı piyasaları,


j) İkincil piyasalar: Tahsisatların,
ücretsiz dağıtımı ve/veya birincil piyasada satışı sonrasında işlem gördüğü
piyasaları,


k) İklim adaleti: İklim değişikliğinin ve
iklim değişikliğini önleme ile uyuma yönelik çabaların neden olduğu eşitsizliği
ortadan kaldırmayı amaçlayan politika ve uygulamaları,


l) İklim değişikliğine uyum: İklim
değişikliğinin mevcut veya olası olumsuz etkilerini önlemeye, muhtemel
zararları en aza indirmeye ya da ortaya çıkabilecek fırsatlardan yararlanmaya
yönelik süreci,


m) İklim finansmanı: İklim değişikliği ile
mücadele kapsamında sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim
değişikliğine uyum faaliyetlerini desteklemeyi amaçlayan kamu, özel ve
alternatif finansman kaynaklarından sağlanan yerel, ulusal, uluslarüstü veya
uluslararası finansmanı,


n) İklim değişikliğiyle mücadele teşviki: İklim
değişikliği ile mücadele kapsamında; planlama ve uygulama araçları ile sera
gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum
faaliyetlerini destekleyen teşvikleri,


o) Karbon fiyatlandırma araçları: Sera
gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla uygulanabilecek ETS
ve/veya karbon esaslı vergiler ve benzeri araçları,


ö) Karbon kredisi: Sera gazı emisyonlarının azaltım veya
giderim faaliyetlerinin bağımsız kuruluşlar tarafından geçerli kılınması,
doğrulanması ve standart kuruluşu tarafından belgelendirilmesi sonucu elde
edilen ve bir ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden ifade edilen krediyi,


p) Karbondioksit eşdeğeri: Sera gazlarının
miktarlarının ya da küresel ısınma potansiyellerinin karbondioksit gazı
cinsinden ifade edildiği metrik ölçümü,


r) Merkezî uzlaştırma kuruluşu: Piyasa
katılımcıları arasındaki ilgili yönetmelikle belirlenecek olan nakit takas ve
teminat yönetimi gibi mali işlemleri yürütmek üzere kullanılan, 6/12/2012 tarihli
ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezî takas kuruluşu olarak
kurulan kuruluşu,


s) Net sıfır emisyon: İnsan kaynaklı
faaliyetler dolayısıyla atmosfere salınan sera gazı emisyonlarının teknoloji ve
diğer yöntemlerle azaltılarak ve/veya yutak alanlar vasıtasıyla dengelenerek
sera gazı emisyonlarında net artış olmamasını,


ş) Ortak fakat farklılaştırılmış
sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler: İklim değişikliği ile mücadelede
ülkelerin farklı kapasiteleri ve sorumlulukları olduğunu kabul eden uluslararası
anlaşmalarda kabul gören ilkeyi,


t) Ozon tabakasını incelten maddeler: Tek başına
veya bir karışım hâlinde ozon tabakasını inceltme potansiyeline sahip ve 1/8/1990 tarihli
ve 90/733 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanan Ozon Tabakasını İncelten
Maddelere İlişkin Montreal Protokolü ile kontrol altına alınan kimyasalları ve
izomerlerini,


u) Piyasa istikrar mekanizması:
Tahsisatlara ilişkin fiyat istikrarını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen iş ve
işlemleri,


ü) Piyasa işletmecisi: Enerji Piyasaları
İşletme Anonim Şirketini,


v) Planlama araçları: Kurum ve kuruluşlarca
hazırlanan ve iklim değişikliği ile mücadeleye doğrudan ya da dolaylı olarak
katkı sağlayan plan, program, strateji, eylem planı ve sair politika
belgelerini,


y) Proje sahibi: Karbon kredisi üretecek
faaliyeti geliştiren gerçek veya tüzel kişiyi,


z) Sera gazı emisyonu: Kızılötesi
radyasyon emen ve yeniden salan, hem tabii ve hem de beşeri kaynaklı olabilen
karbondioksit, metan, diazotoksit ve hidroflorokarbonlar, perflorokarbonlar,
kükürt hekzaflorür gazlarının ve gaz benzeri diğer atmosfer bileşenlerin salımını,


aa) Sera gazı emisyonlarının azaltımı:
Sera gazı emisyonlarının azaltılması ile yutak alanların korunması, artırılması
ve iyileştirilmesi faaliyetlerini,


bb) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması
(SKDM): Gümrük bölgesinde, ithal edilen malların sera gazı emisyonlarının yönetimi
mekanizmasını,


cc) Tahsisat: Misli nitelikte,
devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca
bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkını,


çç) Türkiye Yeşil Taksonomisi (Taksonomi):
Belirlenen çevresel hedefler doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadeleye
katkı sağlayan ekonomik faaliyetlere ilişkin ilkeler ve kriterler belirleyerek
iklim finansmanının harekete geçirilmesine katkıda bulunan sınıflandırma
sistemlerini,


dd) Ulusal Katkı Beyanı: Başkanlık
koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların iş birliğiyle uluslararası
anlaşmalar ve standartlar gözetilerek sera gazı emisyonlarının azaltımı ve
iklim değişikliğine uyum hedefleri ile taahhütlerini içerecek şekilde dönemsel
olarak hazırlanan ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
Sekretaryasına sunulan belgeyi,


ee) Ulusal tahsisat planı: Belirli bir
döneme ilişkin, üst limit çerçevesinde belirlenen toplam tahsisat miktarını,


ff) Uluslararası karbon piyasaları:
Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar kapsamında Ulusal Katkı Beyanı
hedeflerine ulaşmak amacıyla oluşturulan mekanizmaları,


gg) Uygulama araçları: İklim değişikliği
ile mücadeleye yönelik finansman, teknoloji geliştirme ve transferi ile kapasite
geliştirme faaliyetlerini,


ğğ) Yeşil iş: Çevrenin ve doğal
kaynakların korunmasına ve çevre kalitesinin geliştirilmesine katkıda bulunarak
sürdürülebilir kalkınmayı ve yeşil büyümeyi destekleyen işleri,


hh) Yutak alan: Ormanlar ve diğer
ekosistemler vasıtasıyla karbonu emerek atmosferden uzaklaştıran,
karbondioksit emisyonlarını dengeleyen süreci, aktiviteyi ve
mekanizmayı,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel İlkeler ve Esaslar


İlkeler


MADDE 3- (1)
İklim değişikliği ile mücadelede genel ilkeler şunlardır:


a) İklim değişikliği ile mücadelede,
ülkemizin ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler
ilkesi dikkate alınarak, eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım, entegrasyon,
sürdürülebilirlik, şeffaflık, adil geçiş ve ilerleme yaklaşımları esas alınır.


b) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve
tüzel kişiler, bu Kanun doğrultusunda kamu yararı gözetilerek alınacak
tedbirlere ve düzenlemelere süresinde uymakla ve bunları uygulamakla
yükümlüdür.


c) Ulusal Katkı Beyanında, net sıfır emisyon hedefi
doğrultusunda ülkenin kalkınma öncelikleri ve özel koşulları göz önünde
bulundurulur ve bu çerçevede önlemler alınır.


 


Esaslar


MADDE 4- (1)
Sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum
faaliyetlerine ilişkin ilerlemeler yıllık bazda Başkanlıkça izlenir.


(2) Bu Kanun kapsamında gerekli görülen
tedbirlerin alınması amacıyla görev alanı dâhilinde; kurumlar arası
koordinasyonu sağlamak, faaliyetleri ve standartları belirlemek, gelişmeleri
izlemek, karbon fiyatlandırmasına ilişkin piyasaya dayalı mekanizmaları
düzenlemekle Başkanlık yetkilidir.


(3) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek
ve tüzel kişiler; kendi yetki ve sorumlulukları çerçevesinde plan ve projeler
yapar, yaptırır, uygular, destekler ve iş birliği yapar.


(4) 24/3/2016 tarihli ve 6698
sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
Başkanlık; bu Kanunun uygulanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü bilgi, belge
ve veriyi; kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan
istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi ve belge talebinde bulunulanlar;
bunları istenilen sürede bedelsiz olarak Başkanlıkla paylaşmakla yükümlüdür.
Başkanlık; kendi iş ve işlemleri için ihtiyaç duyduğu verileri de öncelikli
olarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformundan temin eder. Temin ettiği veriler ile
kendi ürettiği verileri de kamu kurum ve kuruluşları ile paylaşılmak üzere
Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna aktarır. Başkanlık, Ulusal Coğrafi Bilgi
Platformunda bulunmayan verileri ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile protokol
yaparak temin edebilir. Millî savunma ve millî güvenliğe ilişkin bilgi ve
belgelerin paylaşılmasına dair usul ve esaslar Bakanlık ve ilgili bakanlık
tarafından müşterek olarak belirlenir.


(5) Bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler
bakımından Bakanlık, sınırlarını açıkça belirlemek ve yazılı olmak kaydıyla
gerektiğinde yetkilerini Başkanlığa devredebilir.


İKİNCİ KISIM


İklim Değişikliği ile
Mücadele


 


BİRİNCİ BÖLÜM


İklim Değişikliği ile
Mücadele Faaliyetleri


Sera
gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri


MADDE 5- (1)
Sera gazı emisyonları; Ulusal Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi
ve Başkanlık tarafından yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları
doğrultusunda azaltılır.


(2) Ulusal Katkı Beyanında sektörel bazda belirtilen
sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri, ilgili kurum ve
kuruluşlara mevzuatla verilen görev ve sorumluluklar dâhilinde
gerçekleştirilir. Ulusal Katkı Beyanında yer alan sektörel politikaların
uygulanması ve hedeflere ulaşılması amacıyla ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda
bu maddedeki esaslar da dikkate alınarak ilgili kurum ve kuruluşların mevcut
görev ve sorumlulukları gözden geçirilir. Bu kapsamda Bakanlığın ve ilgili
kurumların görüşü alınarak Ulusal Katkı Beyanı ve net sıfır emisyon hedefi
çerçevesinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenleme yapılabilir.


(3) İlgili kamu kurum ve kuruluşları, orta
ve uzun dönemli hedeflerini içeren planlama araçlarını sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri
çerçevesinde; uyarlamak, hazırlamak, uygulamak, izlemek ve güncellemekle
yükümlüdür.


(4) Kurum ve kuruluşlar; net sıfır emisyon hedefi
ve döngüsel ekonomi yaklaşımı ile uyumlu olacak şekilde, Ulusal Katkı Beyanında
yer alan sektörlerde uygulanmak üzere enerji, su ve ham madde verimliliği,
kirliliğin kaynağında önlenmesi, yenilenebilir enerji kullanımının artırılması,
ürünlerin, işletmelerin, kurum ve kuruluşların karbon ayak izinin azaltılması,
alternatif temiz veya düşük karbonlu yakıtların ve ham maddelerin kullanımı,
elektrifikasyonun yaygınlaştırılması, temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve
kullanımının artırılması gibi azaltım önlemlerinin alınması, bu
önlemlerin adil geçiş gereklilikleri gözetilerek uygulanması ile sıfır atık
sisteminin kurulması, uygulanması ve izlenmesiyle yükümlüdür.


(5) Net sıfır emisyon hedefinin
sağlanmasına yönelik emisyonların dengelenmesi için orman, tarım, mera ve sulak
alanlarda karbon yutağı kayıplarını engellemek üzere ilgili kurum ve
kuruluşlarca tedbirler alınır, yutak alanların ve korunan alanların korunarak
artırılması sağlanır.


 


İklim değişikliğine uyum faaliyetleri


MADDE 6- (1) Ulusal
Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve Başkanlık tarafından
yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda; ilgili
kurum ve kuruluşlarca iklim değişikliği ile ilişkili mevcut veya olası kayıp ve
zararları önlemeye, riskleri en aza indirmeye veya fırsatlardan yararlanmaya
yönelik uyum faaliyetleri gerçekleştirilir.


(2) Ulusal Katkı Beyanında yer alan iklim
değişikliğine uyum faaliyetleri, kurum ve kuruluşlara mevzuatla verilen görev
ve sorumlulukları dâhilinde gerçekleştirilir. Ulusal Katkı Beyanında yer
alan sektörel politikaların uygulanması ve hedeflere ulaşılması
amacıyla ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda bu maddedeki esaslar da dikkate
alınarak ilgili kurum ve kuruluşların mevcut görev ve sorumlulukları gözden
geçirilir. Bu kapsamda Bakanlığın ve ilgili kurumların görüşü alınarak Ulusal
Katkı Beyanı ve net sıfır emisyon hedefi çerçevesinde ilgili kamu
kurum ve kuruluşlarınca düzenleme yapılabilir.


(3) İlgili kamu kurum ve kuruluşları
ulusal ve yerel ölçekte iklim değişikliğine uyumla ilgili planlama araçları ile
etkilenebilirlik ve risk analizlerini; hazırlamak, hazırlatmak, hazırlanan bu
araçları ve analizleri yatırım ve planlama faaliyetlerinde göz önünde bulundurmak
ve bunları uygulamakla yükümlüdür.


(4) İklim değişikliğinin etkilerine karşı
su kaynaklarının etkin yönetimini sağlamak üzere planlama araçları, ilgili kamu
kurum ve kuruluşlarınca hazırlanır ve uygulanır.


(5) İlgili kamu kurum ve kuruluşları
tarafından iklim değişikliğinin ekosistemlere ve biyolojik çeşitliliğe
etkilerinin azaltılması ve sürdürülebilir ekosistem yönetimi için tedbirler
alınır, denizel ve karasal korunan alanların muhafazası sağlanarak korunan
alanların niteliği ve oranı yükseltilir ve iklim değişikliğinden etkilenen veya
etkilenmesi muhtemel alanlarda arazi tahribatının dengelenmesi sağlanır.
Çölleşme ve erozyonla mücadele ile ağaçlandırma ve toprak muhafaza kapsamında
orman dışı alanlarda oluşturulan yutak alanların net sıfır emisyon hedefi
doğrultusunda sürdürülebilir yönetimi sağlanır.


(6) İlgili kamu kurum ve kuruluşları
tarafından; tarım sektörünün sürdürülebilirliğini teminen iklim
değişikliğine dirençli ürün deseni ile gıda güvenliğinin sağlanması hedefleri
doğrultusunda; doğal kaynakların, ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin koruma
kullanma dengesinin gözetilmesi ile ihtiyaç duyulan tekniklerin ve
teknolojilerin yaygınlaştırılması suretiyle, tarım sektöründe ekosistem temelli
uyum yaklaşımını, doğa temelli çözümleri ve su bütçesini dikkate alan planlama
araçları geliştirilir ve buna uygun iklim değişikliğine dirençli uygulamalar
yaygınlaştırılır.


(7) İklim değişikliğine bağlı afetlerin
neden olduğu kayıp ve zararların azaltılması amacıyla risk değerlendirme,
izleme, bilgilendirme ve erken uyarı sistemleri; bütünleşik afet yönetimi esas
alınarak geliştirilir.


İKİNCİ BÖLÜM


Planlama ve Uygulama
Araçları


Planlama
araçları


MADDE 7- (1)
Kurum ve kuruluşlarca hazırlanan plan, program, strateji, eylem planı ve sair
politika belgelerinde; yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi
kapsamında iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik Başkanlık tarafından
yayımlanan strateji ve eylem planları ile bu Kanunda belirlenen esaslar dikkate
alınır.


(2) İklim değişikliği strateji ve eylem planları;
sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum
faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla Başkanlık koordinasyonunda, ilgili
kurum ve kuruluşların iş birliği ile dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanır,
uygulanır, uygulaması izlenir, değerlendirilir ve gerektiğinde ulusal veya
bölgesel ölçekte güncellenir.


(3) İlin şartlarına uygun olarak strateji,
eylem ve uygulama alanlarını belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak
üzere her ilde vali başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların varsa il veya
bölge teşkilat temsilcileri ile yerel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan İl
İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulur. Kurulun sekretaryasını Bakanlık
taşra teşkilatı yürütür ve Kurulun çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından
belirlenir.


(4) Yerel iklim değişikliği eylem
planları; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim
değişikliğine uyum amacıyla adil geçiş gereklilikleri gözetilerek her ilin
bütüncül bir planı olacak şekilde vali koordinasyonunda; büyükşehirlerde
büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi
tarafından birlikte, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanır veya
hazırlatılır ve karara bağlanmak üzere İl İklim Değişikliği Koordinasyon
Kuruluna sunulur. Yerel iklim değişikliği eylem planlarının hazırlanması veya
izlenmesi süreçlerinde, ilgili kurum ve kuruluşlar kendilerinden talep edilen
belge, bilgi ve veriyi ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde paylaşır.


(5) Sektörel etkilenebilirlik ve
risk analizleri; strateji ve eylem planlarına esas teşkil etmek üzere iklim
modelleri kullanılarak dönemsel olarak Başkanlık tarafından hazırlanır ve
güncellenir.


 


Uygulama araçları


MADDE 8- (1)
Bu Kanun kapsamında yer alan finansal araçlara ilişkin esaslar şunlardır:


a) Kurum ve kuruluşlarca iklim değişikliği
ile mücadele amacıyla yapılacak faaliyetler ve yatırımlar için; iklim
finansmanı ve iklim değişikliğiyle mücadele teşviki kaynaklarının
geliştirilmesi, kullanılması, sigorta araçlarının geliştirilmesi, yeşil ve
sürdürülebilir sermaye piyasası araçlarının, banka finansmanının ve diğer
finansman araçlarının teşvik edilmesi esastır.


b) Döngüsel ekonomi hedefleri ve sıfır
atık uygulamaları çerçevesinde ürünlerin yeniden kullanımı, atıkların yan ürün,
alternatif ham madde olarak kullanılması ve geri dönüşüm/geri kazanım ile elde
edilen ürünlerin zorunlu kullanım oranlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar
ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Bakanlık tarafından yapılır ve buna dair
destek mekanizmaları geliştirilir.


c) Bu Kanun kapsamında Başkanlık;
ulusal, sektörel ve tematik raporlar hazırlar; finansal kaynakları
iklim değişikliği ile mücadele yatırımlarına yönlendirmeyi kolaylaştırmak üzere
iklim değişikliği teşvik mekanizmaları geliştirir, Türkiye Yeşil Taksonomisini
kurar ve yürütür.


ç) Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen
malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele almak için Sınırda Karbon
Düzenleme Mekanizması kurulabilir. SKDM’ye ilişkin raporlama, kapsam,
içerik, usul ve esaslar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Ticaret
Bakanlığı tarafından belirlenir.


(2) Bu Kanun kapsamında yer alan teknoloji
araçlarına ilişkin esaslar şunlardır:


a) İlgili kurum ve kuruluşlarca hazırlanan
planlama ve uygulama araçlarında teknolojik öz yeterlilik kapasitesinin
artırılması öncelikli hedef olarak belirlenerek temiz teknolojilerin
geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılması esastır.


b) Başkanlık; karbon yakalama ve depolama
teknolojileri, hidrojen teknolojisi gibi iklim değişikliği ile mücadeleye
yönelik yeni teknolojik gelişmelerin takibi ile bu alanlardaki projelerin
geliştirilmesi için ilgili kurumlarla iş birliği yapmaya, kurumların bu
alanlarda çalışmalar yapmasını yönlendirmeye ve ilgili kurumlarla koordinasyon
yapmaya yetkilidir.


c) Başkanlığa bağlı ilgili kurumlarla
koordineli olarak enstitüler ile araştırma ve uygulama merkezleri kurulabilir.


(3) Bu Kanun kapsamında yer alan kapasite
geliştirme araçlarına ilişkin esaslar şunlardır:


a) Kurum ve kuruluşlarca; kamuoyu farkındalığının artırılması
ve toplumun iklim değişikliğinin etkileri konusunda duyarlı hâle getirilmesi
için eğitim, bilinçlendirme ve kapasite geliştirme faaliyetleri
gerçekleştirilir.


b) Tüm eğitim düzeylerinde müfredat ve
öğretim programlarının güncellenmesi ve yeşil iş gücünün yetiştirilmesi için
gerekli çalışmalar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Millî Eğitim
Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunca yapılır.


(4) Bu maddede belirtilen uygulamaların
usul ve esasları, Bakanlık görüşü alınarak Ulusal Katkı Beyanı, uzun dönemli
iklim değişikliği politika belgeleri ve belirlenen net sıfır emisyon hedefi
doğrultusunda sorumlulukları dâhilinde ilgili kamu kurum ve kuruluşları
tarafından belirlenir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Karbon Fiyatlandırma


Emisyon Ticaret Sisteminin kurulması ve
tahsisatların esasları


MADDE 9- (1)
Başkanlık tarafından ETS kurulur, ulusal tahsisat planlaması hazırlanır ve
tahsisatların dağıtımı yapılır. Bu kapsamda esneklik mekanizmaları ile piyasa
istikrar mekanizmaları da geliştirilebilir.


(2) Piyasa işletmecisi ETS piyasasını
işletir.


(3) ETS kapsamında esasları yönetmelikle
belirlenen doğrudan sera gazı emisyonlarına neden olan faaliyetleri yürüten
işletmelerin, bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için Başkanlıktan sera
gazı emisyon izni alması zorunludur.


(4) Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar
kapsamında, sera gazı emisyon izninin geçerlilik süresi içerisinde
tesisin niteliğinde veya işleyişinde gerçekleşen değişiklikler ile sera gazı
emisyon izni sahibi gerçek veya tüzel kişilerde meydana gelecek değişiklikler
neticesinde sera gazı emisyon izni Başkanlık tarafından güncellenir veya iptal
edilir.


(5) ETS kapsamına dâhil olan işletmeler
tarafından doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon değerine karşılık
gelecek şekilde yıllık tahsisat tesliminde bulunulması zorunludur. Tahsisat
teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletme, bir sonraki takvim yılına
ilişkin tahsisatlarını teslim ederken 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (c)
bendinde belirtilen yaptırıma esas sera gazı emisyonlarına eşit
miktarda tahsisatı da teslim etmekle yükümlüdür.


(6) ETS kapsamında ücretsiz tahsisatlar,
tarihsel emisyon verileri veya kıyaslama değerleri nispetinde
sağlanabilir.


(7) Ulusal tahsisat planları Resmî
Gazete’de yayımlanır.


(8) ETS piyasasında işlem görecek
tahsisatlara ilişkin iş ve işlemler 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.


(9) Tahsisatlar, teminat sözleşmelerine
konu edilemez. Teslim yükümlülüğüne konu olan ücretsiz tahsisatlar ilk
aktarıldığı işlem kayıt sistemindeki hesabından transfer edilmedikçe
haczedilemez. Tahsisatların elektronik ortamda kayden ihracı ve
bunlara ilişkin hakların hak sahipleri bazında izlenmesi zorunludur.


(10) Teslim yükümlülüğünü yerine getirme
zamanından önce tesislerin faaliyetine son vermesi, işletmenin tasfiyesi, konkordato kararı
alınmış olması teslim yükümlülüğünü yerine getirmesine engel teşkil etmez.


(11) Bu Kanun kapsamında, mali uzlaştırma
ile diğer mali işlemlere konu olan teminatlar ile oluşturulan temerrüt garanti
hesabındaki varlıklar; amaçları dışında kullanılamaz, haczedilemez, rehnedilemez,
idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına dâhil
edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.


 


Görev, yetki ve sorumluluklar


MADDE 10- (1)
Bu Kanunda ve diğer mevzuatta yer alan yetki ve sorumluluğa ilişkin hükümler
saklı kalmak kaydıyla;


a) Karbon Piyasası Kurulu;


1) Bakan başkanlığında; Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığını, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, Hazine
ve Maliye Bakanlığını, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını, Ticaret Bakanlığını,
Tarım ve Orman Bakanlığını, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını temsilen birer
bakan yardımcısı, Strateji ve Bütçe başkan yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu
Başkanı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı ve İklim Değişikliği
Başkanından oluşur. Kurulun sekretaryasını Başkanlık yapar. Gerekli
görüldüğü durumlarda, diğer kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum
kuruluşları, meslek kuruluşları, üniversite ve özel sektör temsilcileri
toplantılara oy hakkı olmaksızın davet edilebilir.


2) Ulusal tahsisat planını onaylar, ETS
piyasasında ücretsiz tahsisatların dağılımına karar verir, birincil piyasada
satışa sunulacak tahsisat miktarını tespit eder, ETS kapsamında hangi oranda
denkleştirme işlemlerinin kullanılabileceğine karar verir, ETS ile ilgili plan,
politika, strateji ve eylemleri belirler; uluslararası karbon piyasasına konu
olacak sektör, proje ve faaliyetleri tespit eder, ilgili sınırlamaları, ithal
ve ihraca ilişkin temel politikayı belirler.


3) Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu
ile toplanır. Toplantı kararları açık oylama ve üye tam sayısının salt
çoğunluğu ile alınır. Oyların eşit olması durumunda kurul başkanının kullandığı
oy yönünde karar verilir.


b) Danışma Kurulu; Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği Başkanı başkanlığında; Müstakil Sanayici ve İşadamları
Derneği, Türk Sanayicileri ve İşinsanları Derneği, Uluslararası
Yatırımcılar Derneği, Türkiye İhracatçılar Meclisi, Dış Ekonomik İlişkiler
Kurulu, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik
Şirketleri Birliği, Finansal Kurumlar Birliği, Türkiye Sermaye Piyasaları
Birliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odasının
karar alıcı düzeyde birer temsilcisi, Başkanlık temsilcisi ile gerektiğinde
konusuna göre davet edilecek diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, meslek
kuruluşlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve üniversitelerin birer
temsilcisinden oluşur. Kurulun sekretaryasını Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği yapar. Danışma Kurulu, ETS ve uluslararası karbon piyasası ile ilgili
strateji ve eylemlere ilişkin istişari nitelikte kararlar alır. Bu
kararları sekretarya, Karbon Piyasası Kuruluna sunulması amacıyla
gerekçeleriyle birlikte Başkanlığa gönderir.


c) Başkanlık; tahsisat süreçlerini
yönetir, sera gazı emisyonlarının izleme, raporlama ve doğrulama
sürecini yönetir, denkleştirme faaliyetlerini düzenler, karbon kredilerinin ETS
kapsamında kullanımını belirler, uluslararası düzeyde karbon kredisi ithal etme
ve ihraç etme konularında politika geliştirmeye ve karar vermeye yönelik iş ve
işlemi yapar, diğer piyasalarla iş birliği yapar, ETS kapsamında karşılıklı
tanıma anlaşmaları yapılması için plan ve politikaların belirlenmesi amacıyla
çalışmalar yürütür.


ç) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu; bu
Kanun, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile
20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; ETS piyasası kapsamındaki piyasa bozucu
davranışlara ilişkin piyasa gözetimi ve denetimine yönelik usul ve esasları
Sermaye Piyasası Kurulunun görüşünü alarak belirler.


d) Piyasa işletmecisi; piyasalara ilişkin
mali uzlaştırma işlemleri ile diğer mali işlemleri yürütür, piyasa bozucu
davranışları Başkanlığa ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna bildirmekle
yükümlüdür. Piyasa işletmecisi, tahsisatların ve emisyon ticaretine
ilişkin Başkanlıkça ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca emisyon ticaretine
ilişkin uygun görülen standartlaştırılmış diğer sözleşmelerin ETS piyasasında
işlem görmesi için gerekli organizasyonu yapar ve piyasa işletmecisi
görevlerini yerine getirir. Piyasa işletmecisi, tahsisatların ihracı, elde
bulundurulması, transferi, iptali, itfası işlemlerinin yürütülmesi amacıyla
işlem kayıt sistemini kurar, kaydi tahsisatları ve bunlara bağlı
hakları elektronik ortamda hak sahipleri bazında kayden izler ve
saklamasını yapar, kayıtların ilgili mevzuatta öngörülen çerçevede gizliliğini
sağlar.


e) Merkezî uzlaştırma kuruluşu; ETS
piyasasına ilişkin teminat yönetimi ve nakit takas faaliyetlerini yürütür.


(2) Piyasa şeffaflığını sağlamak amacıyla
ücretsiz tahsisat verileri, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon değerleri
ve tesislerin tahsisat teslimat yükümlülüklerine ilişkin bilgiler Karbon
Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda kamuoyu ile paylaşılabilir. ETS
piyasasında gerçekleştirilecek gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamında
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve piyasa işletmecisi tarafından talep edilecek
bilgi ve belgeler bakımından 6446 sayılı Kanunun ilgili hükümleri saklıdır.


(3) Bu maddede belirtilen uygulamalara,
kapsama ve ETS’ye yönelik usul ve esaslar Başkanlık tarafından, bu
usul ve esaslar doğrultusunda ETS piyasasının işleyişine ilişkin esaslar ise
Bakanlık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu ile
koordineli olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenir.


 


Gönüllü karbon piyasaları ve denkleştirme


MADDE 11- (1)
ETS kapsamında tahsisat yükümlülüklerinin bir bölümünün eşdeğer miktarda karbon
kredisi ile karşılanması amacıyla denkleştirme yapılmasına izin verilebilir.


(2) ETS ve gönüllü taahhütler kapsamında yapılacak
denkleştirme işlemlerinde kullanılmak üzere, sera gazı emisyonlarının azaltımı veya
giderim faaliyetleri ile yutak alanların artırılmasına yönelik faaliyetler
aracılığıyla karbon kredisi üreten ulusal bir karbon kredilendirme ve
denkleştirme sisteminin esasları Başkanlıkça belirlenir.


(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan
denkleştirme projelerine dair sunulan bilgi, belge ve verilerin hatalı/hileli
olduğunun tespiti hâlinde, söz konusu denkleştirme miktarı tahsisat teslim
yükümlülüğü için kullanılamaz ve tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine
getirilmemiş olduğu kabul edilir. Bu durumda proje sahibine 14 üncü maddenin
dördüncü fıkrasının (c) bendinde belirtilen yaptırım uygulanır.


(4) Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında
karbon kredilerinin kullanılması, üretimi ile ulusal karbon kredilendirme
sisteminin kurulması ve uygulanmasına ilişkin esaslar Başkanlıkça belirlenir.
Bu kapsamda ulusal standart ve metodolojilerin geliştirilmesi için
ilgili kuruluşlarla iş birliği yapılır.


(5) Yurt içinde herhangi bir gönüllü
karbon piyasasında ulusal veya uluslararası standartlarla karbon kredisi üretimine
başlamış veya başlayacak olan yurt içinde gerçekleşen projelerin sahipleri;
projelerini, Başkanlıkça belirlenen sürede karbon kredisi kayıt sistemine kayıt
ettirmekle yükümlüdür. Başkanlık, bu madde kapsamında uluslararası standartları
geliştiren kuruluşlarla iş birliği yapabilir.


ÜÇÜNCÜ KISIM


Gelirler, Yaptırımlar ve
Çeşitli Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Gelirler ve Desteklerin
Kullanımı


Gelirler ve döner sermaye


MADDE 12- (1)
Bu Kanunda belirlenen amaçlarda kullanılmak üzere aşağıda sayılan gelirler
genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde özel gelir olarak kaydedilir:


a) Sera gazı emisyon izni
alınması kapsamında elde edilecek gelirler.


b) ETS kapsamında birincil piyasadaki
tahsisat satış gelirleri, piyasa istikrar mekanizması kaynaklı işlemlerden elde
edilen gelirler.


c) Piyasa işletmecisinin ETS piyasasından
elde ettiği gelirlerin yüzde ellisi.


ç) Uluslararası karbon piyasalarında yetki
verilen karbon kredileri için alınan katkı payları.


d) Bu Kanun kapsamında uygulanan idari
para cezalarının yüzde ellisi.


(2) Genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde
kaydedilen ve yukarıda sayılan gelirler karşılığı tutarların tamamı Başkanlık
bütçesinde özel ödenek olarak öngörülür ve Başkanlık tarafından kullandırılır.
Ödenek tutarını aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek eklemeye, ödenek
kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçelerine
devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Birinci fıkrada sayılan
gelirlerin tahsili ve bütçede tahsis edilen ödeneklerin kullanımı ile ilgili
usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının
uygun görüşü üzerine Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.


(3) Başkanlık, döner sermaye işletmesi
kurmaya yetkilidir.


(4) Döner sermaye işletmesinin kuruluş
sermayesi 10 milyon Türk lirasıdır. Anılan sermaye miktarını 5 katına kadar
artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.


(5) Döner sermaye işletmesinin faaliyet
alanları, görevleri, gelirleri, giderleri, işleyişi, denetimi ve uygulamaya
ilişkin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe
Başkanlığının uygun görüşüyle Başkanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.


(6) Bu maddede öngörülen gelirler, yeşil
dönüşüm ve iklim değişikliğiyle mücadele amacı dışında kullanılamaz. Bu
gelirlerin yüzde onuna kadar olan tutarı adil geçiş uygulamaları kapsamında
yürütülecek faaliyetler için kullanılabilir. Bu kapsamda Başkanlık bütçesine
özel ödenek olarak tahsis edilen kaynaklar münhasıran adil geçiş
uygulamalarında kullanılmak üzere genel bütçe kapsamındaki idarelere özel
ödenek şeklinde, merkezî yönetim kapsamındaki diğer idarelere ise ilgili
mevzuatı çerçevesinde transfer edilebilir. Bu fıkra kapsamında diğer idarelere
yapılan aktarmalar 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununun 21 inci maddesi ve yılı merkezi yönetim bütçe
kanununda düzenlenen ödenek aktarmalarına ilişkin sınırlamalara tabi değildir.
Bu fıkra gereğince genel bütçe kapsamındaki idarelere aktarılan tutarlardan
yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçelerine devren ödenek
kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


 


Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile
mücadele desteklerinin kullanımı


MADDE 13- (1)
Türkiye’nin yeşil dönüşümünü ve iklim değişikliği ile mücadelesini desteklemek
amacıyla; sera gazı emisyonlarının azaltımı veya iklim
değişikliğine uyum potansiyeli yüksek olan iklim dostu yatırımlar ile yeşil büyümenin
gerektirdiği araştırma, geliştirme ve sektörel teknolojik dönüşüm
ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayan faaliyetlerin ve bu kapsamda uygulamaya
konulan mekanizmaların desteklenmesi esastır.


(2) Karbon Piyasası Kurulu kararları
doğrultusunda; ETS kapsamındaki sektörler başta olmak üzere bu Kanunda yer alan
uygulamalara yönelik stratejik öncelikli sektörlerde faaliyet gösteren tüzel
kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının yeşil dönüşüm, iklim değişikliği ile
mücadele ve adil geçiş desteklerini kullanması veya kullanımının teşvik
edilmesi için uygun mekanizmalar oluşturulur.


(3) Kurum ve kuruluşların kendi
mevzuatları çerçevesindeki gelirleri; iklim yatırımlarını yapmak, yaptırmak
veya teşvik etmek ile iklim yatırımlarının risk algısını ve borçlanma
maliyetlerini azaltmaya yönelik olarak sigortacılık araçlarının
geliştirilmesini desteklemek, yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası aracı
ihraçlarını teşvik etmek, garanti temini ile hibe ve finansman maliyeti desteği
de verebilecek şekilde finansal araçların geliştirilmesi ve bunların
uygulanmasını desteklemek amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların görevleri
dâhilinde kullanılır.


(4) Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile
mücadele desteklerinin kullanımında yıllara sari taahhütlerin stok
tutarı; her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve
ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle hesaplanan
kesinleşmiş son dört yıl özel gelir gerçekleşme toplamının iki katını geçemez.


(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar; Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile
ilgili kamu kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlık tarafından
belirlenir.


İKİNCİ BÖLÜM


Cezai Hükümler


İdari nitelikteki yaptırımlar[1]


MADDE 14- (1)
Sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya
sınırlamalara aykırı olarak;


a) Doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu
süresi içerisinde sunmayanlara, 500.000 Türk lirasından 5.000.000 Türk lirasına
kadar idari para cezası verilir. Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar, tesislerin kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyonu göz
önünde bulundurularak yönetmelikle belirlenir.


b) ETS kapsamında olan işletmelere (a) bendindeki
cezalar iki kat olarak uygulanır.


(2) Ozon tabakasını incelten maddelere
ilişkin mevzuatla belirlenen usul ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara
aykırı olarak;


a) Ozon tabakasını incelten maddeleri
kullanan, ithal eden, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2.500.000 Türk
lirası,


b) Ozon tabakasını incelten maddeleri
içeren ürünlere veya ekipmana bakım, onarım ve servis amaçlı hizmet veren
gerçek ve tüzel kişilere 250.000 Türk lirası,


c) Ozon tabakasını incelten maddeleri
içeren ürünlerin veya ekipmanın etiketlenmesi hükümlerine uymayanlara
120.000 Türk lirası,


idari para cezası verilir.


(3) Florlu sera gazlarına ilişkin usul ve
esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak;


a) Florlu sera gazlarını kullanan,
ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2.500.000 Türk lirası idari para cezası
verilir ve 3 aydan 6 aya kadar Hidroflorokarbon Kontrol Belgesi
verilmez.


b) Hidroflorokarbonları kotasız
ve kotayı aşan miktarlarda ithal edenlere 1.000.000 Türk lirası idari para
cezası verilir ve takip eden yıl, kotayı aşan miktar oranında kotasında
kesintiye gidilir.


c) Florlu sera gazları içeren kapların ve
ürünlerin veya ekipmanların etiketlenmesi hükümlerine uymayanlara
120.000 Türk lirası idari para cezası verilir.


ç) Bildirim ve raporları veri tabanına
süresi içerisinde girmeyen ya da verileri güncellemeyenlere 120.000 Türk lirası
idari para cezası verilir.


d) Florlu sera gazı içeren veya çalışması
bu gazlara dayanan ekipmana müdahale eden gerçek ve tüzel kişilere
120.000 Türk lirası idari para cezası verilir.


(4) ETS’ye ilişkin usul ve
esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak;


a) Sera gazı emisyonlarının takibine
ilişkin mevzuat kapsamında doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun
zamanında sunulmaması durumunda, işlem kayıt sistemindeki hesaplarda yer alan
tahsisatlar üzerinden teslim yükümlülüğünün ifası dışında işlem yapılması
engellenir. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun sunulmasıyla
birlikte hesaplardaki engel kaldırılır. Raporun sunulması ile hesaplardaki
engelin kaldırılması, idari para cezasının uygulanmasına engel teşkil etmez.


b) ETS kapsamına dâhil olan işletmelerden
sera gazı emisyon izni almadan faaliyet gösteren veya süresi biten
veya iptal edilen sera gazı emisyon izni ile faaliyetlerine devam edenlerden;


1) Doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu
bulunan işletmelere, Başkanlığa son beş yıl içerisinde sunulan en yüksek
emisyon değerine sahip raporda yer alan her bir ton karbondioksit eşdeğeri
emisyon miktarı başına 5 Türk lirası,


2) Doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu
bulunmayan işletmelere ise 1.000.000 Türk lirasından 10.000.000 Türk lirasına
kadar idari para cezası verilir. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporu
bulunmayan işletmelere uygulanacak cezalarda sektör ve kapasite olarak
doğrulanmış sera gazı emisyon raporu bulunan eşdeğer işletmelere göre değerlendirme
yapılması esastır. Bu alt bendin hangi hâllerde ve hangi kapasitedeki tesise
uygulanacağına ilişkin miktar ve esaslar Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.


c) ETS’ye ilişkin süresi
içerisinde yükümlü olunan miktarda tahsisat tesliminde bulunmayanlara teslim
edilmeyen her bir tahsisat için doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun
ait olduğu yılın son 3 ayına ait birincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat
fiyatı ile son 3 ayına ait ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatının
yüksek olanının 2 katı karşılığına denk gelecek şekilde idari para cezası
uygulanır.


ç) ETS kapsamındaki tahsisatlarını teslim
etme yükümlülüklerini her yıl için en az %80 kadarını süresi içerisinde 3 yıl
üst üste yerine getirmeyen işletmelerin sera gazı emisyon izni iptal
edilir ve yeni sera gazı emisyon izni 3 aydan 6 aya kadar verilmez.


(5) 11 inci maddenin beşinci fıkrasında
belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen proje sahiplerine, 120.000 Türk lirası
idari para cezası verilir. İdari para cezası projenin kayıt yükümlülüğünü
ortadan kaldırmaz.


(6) Bu Kanunda öngörülen bilgi, belge ve
veri verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya yanıltıcı beyanda bulunan
gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine 170.000 Türk lirası idari para
cezası verilir.


(7) Bu Kanuna tabi faaliyetler kapsamında,
elektrik piyasası mevzuatının ilgili maddelerinin ihlali hâlinde Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 6446 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat
hükümleri çerçevesinde idari yaptırım uygulanır.


(8) Bu maddenin uygulanmasında 26/9/2004 tarihli
ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile diğer kanunların fiilin suç oluşturması
hâline ilişkin hükümleri saklıdır.


(9) Bu Kanunda belirtilen idari para
cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin söz konusu cezaların
ilgilisine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında
bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir.


(10) Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca
yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara söz konusu aykırı faaliyeti
düzeltmek için Bakanlıkça bir defaya mahsus olmak üzere ve bir yılı aşmamak koşuluyla
süre verilebilir. Verilen süre sonunda aykırılık düzeltilmez ise faaliyet,
aykırılık düzeltilene kadar Bakanlıkça kısmen veya tamamen durdurulur. Süre
verilmesi ve faaliyetin durdurulması, bu Kanunda öngörülen idari para
cezalarının uygulanmasına engel teşkil etmez.


(11) Bu Kanun kapsamında her bir fiil için
uygulanacak idari para cezası miktarı 50.000.000 Türk lirasını geçemez.


 


Denetim ve yaptırımlarda yetki


MADDE 15- (1)
6446 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunda yer alan
yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak idari yaptırıma
bağlanan fiillere ilişkin denetleme yetkisi Başkanlığa aittir. Yerinde inceleme
ve denetim yapılması gereken durumlarda, gerekli görülmesi hâlinde denetleme,
Başkanlığın ilgili birimleri ile iş birliği içerisinde Başkanlık adına Bakanlık
taşra teşkilatı tarafından yerine getirilir.


(2) İlgililer; denetimlerde gerekli
ortamın sağlanması ve istenilen tüm bilgi ve belgeler ile iklim değişikliğine
neden olabilecek faaliyetlerle ilgili olarak, kullandıkları ham madde, yakıt,
çıkardıkları ürün ve atıklar, emisyon miktarları, acil durum
planları, izleme sistemleri ve sera gazı emisyon raporları ile diğer bilgi ve
belgelerin talep edilmesi hâlinde Başkanlığa veya yetkili denetim birimine
vermek, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek veya yetkililerin
yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karşılamak zorundadırlar.


(3) Bu Kanunda öngörülen idari yaptırım
kararlarını verme yetkisi Başkanlığa aittir.


 


İdari yaptırımların uygulanması, tahsili
ve kanun yolları


MADDE 16- (1)
Bu Kanunda öngörülen idari yaptırımların uygulanmasını gerektiren fiillerle
ilgili olarak Başkanlıkça nitelikleri ve kapsamı yönetmelikle belirlenerek
yetkilendirilen denetim elemanlarınca bir tutanak tanzim edilir. Bu tutanak
Başkanlığa intikal ettirilir. Başkanlık, tutanağı değerlendirerek gerekli idari
yaptırım kararını verir. İdari yaptırım kararı, 11/2/1959 tarihli ve
7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre Başkanlık tarafından ilgiliye
tebliğ edilir.


(2) İdari yaptırım kararları hakkında
idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılabilir. Dava açılması idarece verilen
cezanın tahsilini durdurmaz.


(3) İdari para cezalarının tahsil usulü
hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri
uygulanır.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Düzenleyici işlemler ve çeşitli hükümler


MADDE 17- (1)
Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Başkanlıkça belirlenir.


(2) Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hâllerde, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun, 5326
sayılı Kanunun, 6446 sayılı Kanunun, 4628 sayılı Kanunun ve diğer kanunların
ilgili hükümleri niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.


 


Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan
hükümler


MADDE 18- (1) (9/8/1983 tarihli
ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


(2) (20/2/2001 tarihli ve
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunu ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


(3) (14/3/2013 tarihli ve
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


 


Geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1- (1)
ETS tamamen uygulanmaya başlanmadan önce pilot dönem uygulaması yapılır. Pilot
uygulama döneminin kapsamı, süresi ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar ilgili
kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası
Kurulunca belirlenir. Pilot uygulama döneminde, bu Kanunda belirtilen
yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle tesis edilen idari para cezaları
%80 oranında indirilmek suretiyle uygulanır.


(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren 3 yıl içerisinde ETS kapsamı dâhilinde yer alacak işletmeler sera
gazı emisyon izni almak zorundadır. Üç yıllık süre içerisinde
işletmelerin; ETS kapsamında faaliyetlerine devam edebilmeleri için, bir kereye
mahsus olmak üzere sera gazı emisyon izinlerinin olduğu kabul edilir.
Gerekli görüldüğü takdirde Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda
Başkanlık; bu fıkrada yer alan süreyi, bitim tarihlerinden itibaren iki yıla
kadar uzatmaya yetkilidir.


(3) Bu Kanunun 14 üncü maddesinin beşinci
fıkrasında belirtilen ceza hükmü, Başkanlığın karbon kredisi kayıt sistemini
oluşturması ve Kanunun 11 inci maddesinin beşinci fıkrası gereği Başkanlıkça
belirlenen sürenin resmî internet sitesinde duyurulmasıyla uygulanmaya başlar.


 


GEÇİCİ MADDE 2- (1)
Bu Kanunun 5 inci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen mevzuata ve
planlama araçlarına ilişkin hazırlama ve uyarlama yükümlülükleri ilgili kurum
ve kuruluşlarca en geç 31/12/2027 tarihine kadar yerine getirilir.
Cumhurbaşkanı; bu fıkrada yer alan süreyi bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir.


(2) Bu Kanunun 7 nci maddesinin
dördüncü fıkrasında belirtilen yerel iklim değişikliği eylem planları, en
geç 31/12/2027 tarihine kadar hazırlanır. Bakanlık; bu fıkrada yer
alan süreyi, bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir.


 


Yürürlük


MADDE 19- (1)
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 20- (1)
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.


 











[1] Bu
maddeye ilişkin 2026 yılı için uygulanacak para cezaları için 27/12/2025
tarihli ve 33120 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı (İklim Değişikliği Başkanlığı) 7552 Sayılı İklim Kanunu
Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1)’e bakınız.