Ebelik Yönetmeliği

EBELİK YÖNETMELİĞİ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
ebelerin eğitim durumlarına göre yer aldıkları sağlık hizmet sunumu
süreçlerinde yapabilecekleri ebelik uygulamalarını, görevlerini, yetkilerini ve
sorumluluklarını belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, ebelik
uygulamalarının yapıldığı tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan
ebeleri kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 11/4/1928
tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair
Kanunun 47 nci, 51 inci ve ek 13 üncü maddeleri, 7/5/1987 tarihli ve 3359
sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendi, 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355 inci
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 508 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;


a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,


b) Doğum izlemi: Gebelik döneminin sonunda serviksin
açılma ve silinmesine neden olan ve sıklaşarak şiddeti artan kontraksiyonlarla
beraber giden fetüs ve eklerinin dışarı atılması ile karakterize sürecin
izlemini,


c) Doğum sonrası dönem: Doğumdan sonraki ilk altı
haftalık süreyi,


ç) Ebe: 1219 sayılı Kanuna göre ebelik mesleğini icra
etmeye yetkili sağlık meslek mensubunu,


d) Ebelik uygulamaları: Gebelik, doğum ve doğum
sonrası süreçte gerekli desteği, bakımı ve tavsiyeleri, kendi sorumluluğunda
doğum yaptırmayı, yenidoğan ve çocuğa bakım sağlamak için kadınlarla ortak
çalışmayı, önleyici tedbirleri, normal fizyolojik doğumun teşvik edilmesini,
komplikasyonların tespitini, tıbbi bakıma erişimi ya da diğer uygun tıbbi
desteklerin ve acil durum önlemlerinin yürütülmesini,


e) Gebelik dönemi: Fetüsün doğumuna kadar geçen
yaklaşık kırk haftalık dönemi,


f) Gebelik öncesi dönem: Çocuk sahibi olmak isteyen
üreme çağındaki kadının gebe kalmadan önce ruhsal ve fiziksel olarak
hazırlandığı dönemi,


g) İlgili hekim: İkinci ve üçüncü basamak kamu sağlık
tesisleri, özel sağlık kuruluşları ve üniversite sağlık uygulama ve araştırma
merkezlerinde gebelik öncesi, gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemlerde kadın,
yenidoğan ve çocuktan sorumlu uzman hekimi, ilgili hekimin olmadığı durumlarda
yönlendirilecek alanında uzman hekimi, birinci basamak sağlık hizmetlerinde ise
bireyin bağlı bulunduğu aile hekimini,


ğ) Rehber ebe: Sağlık kuruluşlarında ihtiyaç halinde
kliniğe yeni başlayan ebelerin, klinik uyum sürecinin kolaylaştırılması,
mesleki gelişiminin desteklenmesi ve geliştirilmesi, yeni başlayan ebelerin
uyum sürecinin değerlendirilmesi ve normal doğumu teşvik eden standartlara
uygun oryantasyon programını başarıyla tamamlamalarına yardımcı olan ebeyi,


h) Sorumlu ebe: Doğumhanede en az üç yıl süreyle
düzenli çalışan; öncelikle uzman ebe, yoksa lisans mezunu ebeler arasından
görevlendirilen ebe ile bu şartlara sahip ebe bulunmaması halinde ilgili sağlık
kurum ve kuruluşu tarafından gerekçelendirilmek koşuluyla diğer ebeler
arasından görevlendirilen ebeyi,


ı) Uzman ebe: Ebelik anabilim dalları altında açılan
yüksek lisans programlarından lisansüstü eğitim alarak diplomaları Bakanlıkça
tescil edilen ebeyi,


i) Yetki belgesi: Ebelerin meslekleriyle ilgili
özellik arz eden birim ve alanlarda ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet içi
eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgeyi,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Temel İlkeler, İş ve Görev Tanımları


Temel ilkeler


MADDE 5- (1) Ebeler, bu Yönetmelikte
belirlenen görevleri ile birlikte, 22/5/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan
Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin 5 inci
maddesindeki temel ilkelere, aile hekimliği uygulaması ve nüfus planlaması
hizmetlerine ilişkin mevzuat hükümlerine ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine
uymakla yükümlüdür.


(2) Ebeler;


a) Ebelik uygulamalarını mesleki hizmetleri
kapsamında gerçekleştirir.


b) İlgili mevzuata uygun olarak kanıta dayalı ve
bireyselleştirilmiş ebelik bakımı sunar.


c) Etik ve mesleki değerleri benimser, mesleki
uygulamalarının karar ve sorumluluğunu alır.


ç) Hizmet sunumunda, hizmetten faydalananların
bireysel farklılıklarını kabul ederek insan onurunu, mahremiyetini ve kültürel
değerlerini göz önünde bulundurur.


d) Toplumsal düzeyde sağlığın korunması ve
geliştirilmesini destekler, sorumluluk alır.


e) Sorumluluğu olan bölge sınırları içinde toplum
sağlığını ilgilendiren veya tehdit eden bulaşıcı veya bulaşıcı olmayan
hastalıkları saptaması veya şüphelenmesi durumunda ilgili mercilere bildirir.


f) Ebelik uygulama alanlarına yönelik ilgili
birimlerle iş birliği yaparak eğitim ihtiyaçlarını belirler, eğitimleri
programlar, uygular ve değerlendirir.


g) Gebelik öncesi dönemde anne adayının sağlığını,
gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde anne ve bebek sağlığını korumak ve
geliştirmek için danışmanlık ve rehberlik yapar.


ğ) Üreme çağındaki kadının gebelik öncesi, gebelik,
doğum ve doğum sonrası dönemlerde izlemini ve danışmanlığını yapar,
değerlendirir ve normalden sapma tespit ettiği durumlarda ilgili birime ya da
hekime yönlendirir.


h) Tedavi planının uygulanmasında; hekim tarafından,
acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular, hastada
beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken tedavi
planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini sağlıkta kalite standartları
doğrultusunda kabul eder ve gerekli tedbirleri alır.


ı) Yetişkin kardiyo-pulmoner resusitasyon ihtiyacı
durumunda temel yaşam desteğini başlatır, eş zamanlı olarak Mavi Kod Ekibi veya
112 Acil Yardım Ekibine haber verir.


i) Yenidoğan resusitasyon ihtiyacı durumunda; temel
yaşam desteğini başlatır, eş zamanlı olarak Mavi Kod Ekibi veya 112 Acil Yardım
Ekibine haber verir.


j) Ebelik bakımı verdiği bireye ve çalışan
güvenliğine yönelik tedbirleri alır ve olay bildirimlerini ilgili mevzuat
doğrultusunda yapar.


k) Ebelik uygulamalarında enfeksiyon önleme ve kontrol
yöntemlerini kullanır.


l) Ebelik hizmetlerini sağlıkta kalite standartları
doğrultusunda uygular.


m) Hasta ve gebe ile ilgili vizit, kurul ve
konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur.


n) Görevi teslim alacak ebe gelmeden ve gerekli
bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden görev yerinden
ayrılamaz.


o) 18 yaş altı gebelikler ve karşılaştığı adli olgu
niteliği taşıyan durumlarda ilgili mevzuat doğrultusunda adli olgu
değerlendirme sürecine dâhil olur.


ö) Ebelik öğrencilerinin ve ebe yardımcılarının
eğitimine destek verir ve katkıda bulunur.


p) Mesleki uygulamalarını geliştirmek için
ulusal/uluslararası eğitim ve bilimsel faaliyetlere katılır.


r) Anne ve bebek sağlığının geliştirilmesi ile ilgili
programlar ve hizmet alanına yönelik araştırma ve proje çalışmalarında görev
alır.


s) Üreme sağlığı ve kadın sağlığını iyileştirme ve
geliştirmeye yönelik oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde görev
alır.


ş) Anne ölümü, yenidoğan ve bebek ölümleri
vakalarının inceleme yöntemlerini kullanabilir, değerlendirme komisyonlarında
yer alır.


t) Ebelik hizmetlerinin sunumunda kadın, çocuk ve
aile içi şiddet durumlarının tespit edilmesi ve gerekli prosedürlerin
uygulanmasında görev alır.


u) Anneyi ve çevresindeki kişileri gebelikten
itibaren doğuma hazırlar, doğum öncesinde, doğum esnasında ve doğum sonrasında
destekleyici rol üstlenir.


ü) Jinekolojik ve obstetrik cerrahi işlemlerde
ameliyat öncesi ve sonrası bakım verir.


Gebelik öncesi ve gebelik döneminde ebenin görev,
yetki ve sorumlulukları


MADDE 6- (1) Gebelik öncesi ve gebelik
döneminde ebenin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:


a) Gebelik öncesi ve gebelik döneminde anne/baba
adayına ve talep edilmesi halinde yakınlarına Bakanlıkça belirlenen standartlar
doğrultusunda gebeliğe ve doğuma hazırlık eğitimi programlarını yürütür ve
yürütülmesini sağlar.


b) Gebeliğe sağlıklı başlanmasını sağlamak amacıyla
gebelik öncesi dönemde ebelik uygulamaları kapsamında gebe adayının genel durum
değerlendirmesini yapar ve gerekli durumlarda ilgili hekime yönlendirir.


c) Gebeliği tespit eder, normal gebe izlemini ve
ebelik uygulamaları kapsamında gerekli muayenelerini yapar, gebelik ile ilgili
riskli durumlar tespit etmesi durumunda, gerekli önlemleri alarak ilgili hekime
yönlendirir ya da hekimin olmadığı durumlarda sevk sürecini başlatır.


ç) Gebelik öncesi ve gebelik döneminde bakım,
gebelikte yapılmaması veya dikkatle yapılması gerekenler, doğum yöntemleri, egzersiz,
sağlıklı ve dengeli beslenme, sigara ve diğer zararlı madde kullanımının etkisi
gibi konular hakkında gebe ve ailesine eğitim ve danışmanlık verir, günlük
yaşam aktivitelerini planlar ve uygulanmasını sağlar.


d) Gebelik döneminde gerekli olan aşılama
hizmetlerini sunar. Gebeye bebeklik ve çocukluk dönemi dahil olmak üzere aşı
uygulamaları konusunda bilgi verir.


e) Gebelik sürecinde tarama programları ve tanısal
yöntemler hakkında gebe ve ailesini bilgilendirir, danışmanlık yapar ve test
sonuçlarının değerlendirilmesi için istemde bulunan hekime yönlendirir.


f) Gebeliğin fizyolojik değişikliklerini, olağan ve
sık görülen yakınmalarını tanır, gebenin yakınmalarını azaltmak/gidermek için
güvenli ve kanıta dayalı ilaç dışı yöntemleri (müzik, perineye sıcak uygulama,
masaj, hareket, pozisyon değiştirme ve benzeri) tavsiye eder, danışmanlık
verir, normalden sapma tespit ettiği durumlarda ilgili hekime yönlendirir.


g) Gebelikte oluşabilecek riskli belirti ve bulguları
tanır, gebelik komplikasyonları açısından değerlendirir, normalden sapma tespit
etmesi durumunda ilgili hekime yönlendirir ya da sevk sürecini başlatır.


ğ) Gebelik haftasına göre beklenen fundus
yüksekliğini izler, normalden sapmayı düşündüren durumlarını belirler ve bu
olguları ilgili hekime yönlendirir.


h) Fetal kalp seslerini dinleyerek veya non-stress
test uygulayarak fetal iyilik halini değerlendirir, normalden sapmaları tespit
eder, gerekli önlemleri alarak ilgili hekime yönlendirir ya da sevk sürecini
başlatır.


ı) Doğum korkusu ile başa çıkılmasında uygun
yaklaşımı belirleyerek gebe ve ailesine danışmanlık verir.


i) Kanaması olan gebelerde Bakanlıkça belirlenen
mevzuata uygun olarak kanama kontrolünü, takibini yapar, şok bulgularını
değerlendirir, gerekli önlemleri alır ve ilgili hekime haber verir. Hekimin
olmadığı durumlarda gerekli müdahaleleri uygular ve sevk sürecini başlatır.


j) Düşük ve rahim tahliyesi sonrası komplikasyonların
belirti ve bulgularını izler ve hekim ile iş birliği içerisinde ebelik
uygulamalarını yapar.


k) Plansız ve istenmeyen gebeliklerde kadının sosyal
ve duygusal durumunu değerlendirip eğitim ve danışmanlık vererek destek
almasını sağlar.


l) Doğum sürecinin sağlıklı yönetimi için gebe ve
ailesinin tercihlerini değerlendirerek hekim ile iş birliği içerisinde doğum planını
oluşturur. Doğum çantasının hazırlanması, acil durumlarda en yakın hastaneye
erişim, hastane prosedürleri, doğum ekibi ile etkili iletişim gibi konularda
danışmanlık verir.


Normal doğum izlemi ve doğum yaptırma sürecinde
ebenin görev, yetki ve sorumlulukları


MADDE 7- (1) Normal doğum izlemi ve doğum
yaptırma sürecinde ebenin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:


a) Doğum izlemi ve eyleminde kadının anamnezini alır,
ebelik uygulamaları kapsamında fizik muayenesini ve izlemini yapar, yaşam
bulgularını ve psikolojik durumunu değerlendirir, normalden sapma tespit etmesi
durumunda ilgili hekime yönlendirir.


b) Maternal/neonatal mortalite ve morbiditeyi
önlemeye yönelik doğrudan ve dolaylı koruyucu tedbirleri uygular.


c) Leopold manevraları ve bimanuel vajinal muayene
ile, pelvisin vajinal doğuma uygunluğu, fetal pozisyon ve inişi, servikal
dilatasyon, efasman, prezente olan kısım, membranların durumunu değerlendirir.


ç) Travayda maternal ve fetal iyilik halini partograf,
elektronik fetal monitörizasyon, el doppleri, fetoskop gibi uygun aralık,
yöntem ve araçlarla izler, değerlendirir ve hekime bilgi verir.


d) Doğum sırasında rahim kasılmalarının sıklığı, süre
ve şiddetini izler ve değerlendirir.


e) Latent ve aktif fazın başlama belirtilerini tanır,
ebelik uygulamaları kapsamında travayın uyarılmasını sağlar ve doğumun
fizyolojik sürecini yönetir.


f) Gebenin travay ve doğum sürecinde ağrıyla baş
etmesi için müzik, perineye sıcak uygulama, masaj, hareket, pozisyon değiştirme
gibi ilaç dışı yöntemleri bireyin yararına uygun tercihleri dikkate alarak
yapar.


g) Doğumun fizyolojisine uygun pozisyonda
gerçekleşmesi için çevresel uyaranları kontrol altına alır ve güvenli doğum
ortamını sağlar.


ğ) Doğum eylemi süresince gebenin sıvı ve besin
alımına yönelik düzenlemeleri yapar.


h) Kadın ve ailesine fiziksel ve psikolojik doğum
desteğini sağlar.


ı) Normal doğumları ilgili mevzuata göre kendi
sorumluluğunda yaptırır. Makat gelişi doğumlarda hekime yardım eder, hekimin
olmadığı, sevkin mümkün olmadığı durumlarda ya da sevk sırasında doğumun
gerçekleşme ihtimali bulunduğu hallerde, acil makat doğumları yaptırır.


i) Umbilikal kordu klempler ve keser.


j) Doğum eylemindeki kanama, doğum eylem süresinin uzaması,
doğum eyleminin beklenen süreden daha hızlı ilerlemesi, malprezantasyon
gelişmesi, maternal distres, fetal distres, kordon prolapsusu gibi
komplikasyonların erken belirti ve bulgularını izler, bunlardan birini tespit
etmesi durumunda acil durum tedbirlerini alır, ilgili hekime haber verir, hekim
ile iş birliği içerisinde ebelik uygulamalarını yapar. Hekimin olmadığı
durumlarda anne-fetüs sağlığını koruyucu önlemleri alır ve sevk sürecini
başlatır. Hekimin olmadığı, sevkin mümkün olmadığı durumlarda ya da sevk
sırasında doğumun gerçekleşme ihtimali bulunduğu hallerde doğumu
gerçekleştirir.


k) Epizyotomi uygulama endikasyonu oluşan durumlarda
epizyotomi uygular.


l) Plasentanın doğumunu ilgili mevzuat hükümlerine
göre yönetir.


m) Doğumlarda vulva, vajina ve serviks
laserasyonlarını değerlendirir. 1. ve komplike olmayan 2. derece perineal ve
vajinal laserasyonlara müdahale eder. Komplike 2. derece veya daha ileri
derecede laserasyonlar ve servikal laserasyonlarda kanama ve enfeksiyon
önlemlerini alarak sevk sürecini başlatır.


n) Plasenta ve eklerinin doğumundan sonra uterus
kontraksiyonları ve tonüsünü değerlendirir, involüsyonun sağlanması için ebelik
uygulamalarını yapar normalden sapma durumlarında hekime haber verir,
gerekiyorsa sevk sürecini başlatır.


o) Postpartum kanamayı izler ve değerlendirir,
normalden sapma durumlarında hekime haber verir ve hekim ile iş birliği
içerisinde kanamayı kontrol altına alır. Hekimin bulunmadığı hallerde kanamayı
kontrol altına almak için internal bimanuel kompresyon, aortik kompresyon ve
balon tamponad uygulaması gibi acil tedbirleri alır, hekime bilgi verir ve
hekimin olmadığı durumlarda sevk sürecini başlatır.


ö) Şok ve şok öncesi bulgularını tanır, şok tablosunu
önlemeye yönelik acil eylem planını başlatır, ilgili hekimi bilgilendirir ve
hekim ile iş birliği içinde gerekli uygulamaları yapar, hekimin olmadığı
durumda sevk sürecini başlatır.


p) Sorumluluğunda gerçekleşen doğumların doğum
sürecine ilişkin tüm maternal, fetal öykü ve tıbbi bilgiyi içeren doğum
raporunun düzenlenmesini sağlar.


r) Uzman hekim tarafından belirlenen sezaryen
endikasyonu doğrultusunda gebenin hazırlığını yapar.


s) Uygulama alanında ve acil obstetrik durumlarda
kullanılmak üzere tıbbi araç-gereç, malzeme ve ilaçların kullanıma hazır
bulundurulmasını sağlar.


ş) Hekim tarafından yazılı olarak verilen oral,
parenteral, rektal, vajinal ve servikal tüm ilaç uygulamalarını yapar ve
laboratuvar testleri için numune alır.


t) Acil obstetrik durumlarda ilgili mevzuat
doğrultusunda tanımlanan ilaçları uygular.


u) Operatif doğum veya sezaryen kararı verilmiş
gebelerde ve acil obstetrik bakımı düzenleyen mevzuat hükümlerinde belirtilen
lüzumlu hallerde üretral mesane sonda uygulamasını yapar ve tıbbi bakımını
sağlar.


Doğum sonrası dönemde ebenin görev, yetki ve
sorumlulukları


MADDE 8- (1) Doğum sonrası dönemde ebenin
görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:


a) Yenidoğanın yaşam bulgularını değerlendirir,
kimliklendirir ve gerekli güvenlik önlemlerini alır.


b) Yenidoğanı değerlendirir mümkün olan en erken dönemde
anne-bebek ten teması sağlayarak anne-bebek bağlanmasını destekler ve emzirmeyi
başlatır.


c) Yenidoğanın ilk bakımını yapar. Yenidoğanda risk
belirtilerini tanır, ilgili hekime haber verir ve hekim ile iş birliği içinde
ebelik uygulamalarını yapar. Hekimin olmadığı normalden sapma durumlarında
gerekli önlemleri alarak sevk sürecini başlatır.


ç) Annenin yaşam bulgularını alır, ebelik
uygulamaları kapsamında fizik muayenesini yapar, doğum sonrası mental durumunu
değerlendirir, lohusa izlemini gerçekleştirir, belirlenen riskleri hekim ile iş
birliği içerisinde yönetir ve hekimin olmadığı durumlarda gerekli tedbirleri
alarak sevk sürecini başlatır.


d) Anneye emzirme eğitimi verir, etkin emme/emzirme
başarısını değerlendirir. Emzirmenin sürdürülebilmesi için gerektiğinde aile
ile görüşerek güvenli ortamı sağlar.


e) Emzirmenin baskılanması gereken durumlarda gerekli
uygulama ve müdahaleleri yapar.


f) Anne sütünün kesilmesi ve azalması durumunda anne
sütünün artırılmasına yönelik danışmanlık yapar ve süreci takip eder.


g) Anne ve ailesinin doğum sonrası döneme ve
yenidoğana uyumunu değerlendirir, ebelik uygulamaları kapsamında gerekli
müdahaleleri yapar ve normalden sapma tespit etmesi durumunda ilgili hekime
yönlendirir.


ğ) Lohusalık dönemine ilişkin olağan süreci yönetir.
Kanama, enfeksiyon, hipertansiyon, annelik hüznü, depresyon, psikoz,
meme/emzirme sorunları gibi normalden sapma durumlarında ilgili hekime haber
verir, hekim ile iş birliği içerisinde ebelik uygulamalarını yapar.


h) Sepsis veya septik şoktan şüphelenmesi durumunda
ilgili hekimi bilgilendirir, hekim gözetiminde uygulama yapar. Hekimin olmadığı
durumlarda gerekli önlemleri alarak sevk sürecini başlatır.


ı) Lohusalık döneminde hijyen, günlük yaşam,
lohusalıkta yapılmaması veya dikkatle yapılması gerekenler, bakım gibi konular
hakkında eğitim verir, günlük yaşam aktivitelerini planlar ve ebelik
uygulamaları kapsamında toparlanma egzersizlerini yaptırır.


i) Ölü doğum ve doğumsal anomali gibi durumlarda anne
ve ailesini psiko-sosyal sağlık ve destek sistemleri açısından değerlendirir,
sağlık ve sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi konusunda rehberlik eder
ve sorun saptadığı hallerde ilgili hekime yönlendirir. Emzirmenin baskılanması
durumunda ilaç dışı yöntemleri uygular, meme sorunlarını takip eder. Gerekli
bakımı uygular.


j) Doğum sonu dönemde lohusaları acilen sağlık
kuruluşuna başvurması gereken tehlike işaretleri hakkında bilgilendirir.


k) Anne ölümü vakalarında Bakanlık uygulamaları
doğrultusunda gerekli prosedürleri uygular ve gerekli belgeleri hazırlar.


Normal yenidoğan ve çocuk sağlığında ebenin görev,
yetki ve sorumlulukları


MADDE 9- (1) Normal yenidoğan ve çocuk
sağlığında ebenin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:


a) Yenidoğanın sağlık durumunu değerlendirir, büyüme
ve gelişimini izler.


b) Yenidoğanın günlük özbakımı konusunda aileyi
destekler, eğitim ve danışmanlık verir.


c) Yenidoğan ve çocuk sağlığına yönelik tarama
programlarında görev alır.


ç) Yenidoğanın erken dönemde ortaya çıkabilecek risk
belirtileri konusunda aileyi bilgilendirir.


d) Yenidoğanda gelişebilecek normalden sapma
durumlarına yönelik belirti ve bulguları tanır, ilgili hekime haber verir,
hekimin olmadığı durumlarda gerekli önlemleri alarak sevk sürecini başlatır.


e) Bulaşıcı hastalıkların kontrol programlarında ve
bağışıklama hizmetlerinde görev alır, çocuklarda büyüme ve gelişmeyi takip
eder.


f) Fetüs, yenidoğan ve çocuk haklarını korumaya
yönelik, her türlü ihmal, istismar, ayrımcılık ve şiddet durumunda ilgili
birimlerle iş birliği içerisinde bulunur.


g) Yenidoğanın tüm vücut muayenesini yapar, riskli ve
özel gereksinimli yenidoğanın uygun şekilde bakımını ve sevkini sağlar.


ğ) Gerektiğinde yenidoğana nazogastrik ve orogastrik
sonda uygular ve enteral beslenmesini sağlar.


h) Laboratuvar incelemeleri için yenidoğandan numune
(kan, idrar, gaita ve benzeri) alır.


ı) Ebelik uygulamaları doğrultusunda yenidoğan
bakımını planlar.


Üreme sağlığında ebenin görev, yetki ve
sorumlulukları


MADDE 10- (1) Üreme sağlığında ebenin
görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:


a) Üreme çağındaki kadınların izlemini yapar. Riskli
durumlarda hekime yönlendirir.


b) Doğurganlığın düzenlenmesinde çiftlere eğitim ve
danışmanlık hizmetleri verir.


c) Kadın sağlığını ilgilendiren tarama programlarında
görev alır, eğitim ve danışmanlık verir.


ç) Kadın haklarını korumaya yönelik şiddet, ihmal ve
istismar gibi durumlarda ilgili birimlere bildirimde bulunarak koordinasyonun
sağlanmasında görev alır.


d) Bakanlık tarafından düzenlenen rahim içi araç
(RIA) yetki belgesine sahip ebeler RIA uygulamasını yapar.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Sorumlu Ebe, Uzman Ebe ve Yetki
Belgesine Sahip Ebeler


Sorumlu ebe


MADDE 11- (1) Sorumlu ebe, sağlık kurum
veya kuruluşunda öncelikle doğumhanede en az üç yıl süreyle düzenli çalışan
ilgili alanda uzman ebelerden, yoksa doğumhanede en az üç yıl süreyle düzenli
çalışan ve ebelikte lisans mezunları arasından görevlendirilir. Ancak bu
şartlara sahip ebe bulunmaması halinde, sağlık kurum veya kuruluşu tarafından
gerekçelendirilmek koşuluyla diğer kıdemli ebelerden de görevlendirme
yapılabilir.


(2) Sorumlu ebe;


a) Ebelere mesleki gelişimlerinde rehberlik yapar.


b) Sorumlu olduğu birimde/birimlerde ebelerin çalışma
çizelgelerini ve izinlerini düzenler, ilgili amirin onayına sunar.


c) Çalıştığı alanda ebelik hizmetlerinin
belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hizmetlerin yürütülmesinden
sorumludur. Sorumlu olduğu birimde hizmet sunumu ve sağlıkta kalite
standartlarının uygulanmasına yönelik işlemleri yürütür ve kontrolünü sağlar.


ç) Doğum odalarının, doğum ve müdahaleler için
gerekli alet ve malzemenin her zaman temiz ve kullanmaya elverişli bir şekilde
bulundurulmasını sağlar.


d) Yönetim ile iş birliği yaparak ebelerin iş
doyumunu ve motivasyonunu arttırıcı düzenlemeler yapar, eğitim gereksinimlerine
yönelik önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim programlarına katılır ve
birimdeki diğer ebelerin de bu programlara katılmalarını sağlar.


e) İlgili mevzuat doğrultusunda ebelerin performans
değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur.


f) Birimin fiziksel yapısı, donanımı ve tıbbi
malzemeler konusunda eksiklikleri tespit eder, tespit ettiği eksiklikleri
yönetime bildirir ve önerilerde bulunarak temin edilmesini sağlar.


g) Gebe ve lohusaları, bakım gereksinimlerine göre
uygun oda ve yatak ayırımını yaparak sınıflandırır.


ğ) İlgili diğer birimlerle koordinasyonu sağlar.


h) Görev alanıyla ilgili kurul ve konseylere katılır.


ı) Stajyer/öğrenci ebelerin eğitiminde uygun eğitim
ortamını sağlar, eğitimlerine katkıda bulunur.


i) Sorumlu olduğu sağlık çalışanlarının ve diğer
personelin hizmet sunum sürecini yönetir.


j) Hasta ve çalışan güvenliğine yönelik gerekli
tedbirleri alır. Hasta ve çalışan güvenliği ile ilgili olay bildirimlerini
ilgili mevzuat doğrultusunda yapar.


k) Alanıyla ilgili sağlık kurum veya kuruluşu
tarafından verilen diğer görevleri yapar.


Uzman ebe


MADDE 12- (1) Ebelik anabilim dallarında
ve bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve
diplomaları Bakanlıkça tescil edilen ebeler uzman ebe olarak çalışır.


(2) Uzman ebeler;


a) Bu Yönetmelik ile belirlenen ebelik görev, yetki
ve sorumluluklarının yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik bilgi,
beceri, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin programlanması,
uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır, uygular ve değerlendirir.


b) Uzmanlık alanı ile ilgili mesleki
değerlendirmeleri yapar.


c) Ebelik hizmetlerini planlar, uygular, yönetir ve
ebelik hizmetlerinin geliştirilmesini sağlar.


ç) Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda kişi,
kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar.


Yetki belgesine sahip ebeler


MADDE 13- (1) Ebelik mesleği ile ilgili
özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara
ilişkin ebelik hizmetlerinden sorumlu ebedir.


(2) Yetki belgesi alınacak eğitim programları,
4/2/2014 tarihli ve 28903 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı
Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
düzenlenir.


(3) Yetki belgesine sahip ebeler genel görev, yetki
ve sorumluluklarının yanı sıra yetki belgesine sahip olduğu alana ilişkin
görevleri de ebelik hizmetleri kapsamında yerine getirir.


(4) Yetki belgesi düzenlemeyi gerektiren alanlarda
yetki belgesi olan ebeler öncelikli olarak görevlendirilir.


Rehber ebe


MADDE 14- (1) Sağlık kurum veya
kuruluşlarında ihtiyaç halinde kliniğe yeni başlayan ebelerin klinik uyum
sürecinin kolaylaştırılması, mesleki gelişiminin desteklenmesi ve
geliştirilmesi, uyum sürecinin değerlendirilmesi ve normal doğumu teşvik eden
standartlara uygun oryantasyon programını başarıyla tamamlamalarına yardımcı
olması amacıyla rehber ebe/ebeler görevlendirilebilir.


(2) Rehber ebe, tercihen alanında en az üç yıl
deneyimli uzman ebeler arasından, uzman ebe bulunamaması halinde lisans mezunu
kıdemli ebeler arasından görevlendirilir.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Tereddütlerin giderilmesi


MADDE 15- (1) Bakanlık; bu Yönetmeliğin
uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermeye, uygulamayı düzenlemeye ve bu
Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere alt düzenleyici işlemler yapmaya
yetkilidir.


Yürürlük


MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sağlık Bakanı yürütür.