5253 sayılı Dernekler Kanunu

DERNEKLER
KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 5253


Kabul
Tarihi                           : 4/11/2004


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 23/11/2004      Sayı  : 25649


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 44


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Amaç, Kapsam ve Tanımlar


Amaç ve kapsam[1]


Madde 1- Bu Kanunun amacı; dernekler, dernek şube veya
temsilcilikleri, federasyonlar, konfederasyonlar, merkezleri yurt dışında
bulunan dernekler ve vakıflar ile diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşların
Türkiye'deki şube veya temsilciliklerinin yasak ve izne tâbi faaliyetlerini, yükümlülüklerini,
denetimlerini ve uygulanacak cezalar ile bunlara ilişkin diğer hususları
düzenlemektir.


 


Tanımlar


Madde 2- Bu Kanunun uygulanmasında;


a) Dernek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak
bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve
çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe
sahip kişi topluluklarını,


b) Derneğin yerleşim yeri: Derneğin yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri,


c) Dernek merkezi: Derneğin yerleşim yerinin bulunduğu il veya ilçeyi,


d) Mülkî idare amiri: Dernek merkezinin bulunduğu yerin vali veya kaymakamını,



e) Dernekler birimi: İllerde il
dernekler müdürlüğünü, ilçelerde dernekler büro şefliğini,


f) Plâtform: Derneklerin kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil
toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere girişim, hareket ve
benzeri adlarla oluşturdukları tüzel kişiliği bulunmayan geçici nitelikteki birliktelikleri,


g) Üst kuruluş: Derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliği bulunan federasyonları
ve federasyonların oluşturduğu konfederasyonları,


h) Şube: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak
açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt birimi,


i) Temsilcilik: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı
olarak açılan, tüzel kişiliği ve bünyesinde organları bulunmayan alt birimi,


j) (Ek:21/11/2024-7533/29 md.) Lokal: Derneklerin tüzüklerindeki
amaçları gerçekleştirmek üzere mülki idare amiri izni ile açılan, üyelerinin
bir araya geldiği sosyal mekânı,


İfade eder.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Genel Hükümler


Dernek kurma hakkı


Madde 3- Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin
almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.


Ancak, Türk Silâhlı Kuvvetleri ve kolluk
kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki
görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/12 md.) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya affa uğramış
olsa bile; 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında
Kanun kapsamında yer alan suçlar ile Türk Ceza Kanununda yer alan uyuşturucu veya
uyarıcı madde imal ve ticareti veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
suçlarından mahkûm olanlar derneklerin genel kurul dışındaki organlarında görev
alamazlar. Dernek organlarına seçildikten sonra yukarıdaki suçlardan mahkûm olanların
görevi sona erer. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verildiği takdirde
bu fıkra hükümleri uygulanmaz.


Onbeş yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal,
ahlakî, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını,
sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve
geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir
veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.


Oniki yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine
üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.


Çocuk derneklerine onsekiz yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.


 


Dernek tüzüğü


Madde 4- Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen
hususların belirtilmesi zorunludur:


a) Derneğin adı ve merkezi.


b) Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma
konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.


c) Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri.


d) Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı.


e) Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.


f) Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği,
asıl ve yedek üye sayısı.


g) Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl
kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği.


h) Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli.


ı) Derneğin borçlanma usulleri.


j) Derneğin iç denetim şekilleri.


k) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.


l) Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.


 


Uluslararası faaliyet


Madde 5- Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek
üzere uluslararası faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik
veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş kurabilir veya yurt dışında
kurulmuş dernek veya kuruluşlara katılabilirler.


Yabancı dernekler, Dışişleri
Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye'de
faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, temsilcilik veya şube açabilir,
dernek veya üst kuruluş kurabilir veya kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara
katılabilirler.


 


Tüzel kişilerin oy kullanması


Madde 6- Tüzel kişinin üye olması halinde, tüzel kişinin yönetim kurulu
başkanı veya temsille görevlendireceği kişi oy kullanır. Bu kişinin başkanlık veya
temsil görevi sona erdiğinde, tüzel kişi adına oy kullanacak kimse yeniden belirlenir.


 


Şube genel kurulları


Madde 7- Şube genel kurulları olağan toplantılarını merkez
genel kurulu toplantısından en az iki ay önce bitirmek zorundadırlar.


 


Federasyon ve konfederasyonlar


Madde 8- Federasyonların üye sayısının beşten ve konfederasyonların
üye sayısının üçten aşağı düştüğü ve bu durum üç ay içinde giderilmediği takdirde
haklarında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır.


Federasyonlar ve konfederasyonlar temsilcilik dışında her ne ad altında olursa
olsun, başka bir örgüt kuramazlar.


 


İç denetim


Madde 9- Derneklerde iç denetim esastır. Genel kurul, yönetim kurulu
veya denetim kurulu tarafından iç denetim yapılabileceği gibi, bağımsız denetim
kuruluşlarına da denetim yaptırılabilir. Genel kurul, yönetim kurulu veya bağımsız
denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü
ortadan kaldırmaz.


Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde
gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen
çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap
ve kayıtların mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını,
dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen
aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde yönetim kuruluna
ve toplandığında genel kurula sunar.


Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların,
dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler
ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur.


 


Yardım ve işbirliği


Madde 10- Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek
üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından
ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı
geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.[2]


5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine
Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile
görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu
kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya
nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009-5838/7 md.) 4857 sayılı
İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki
eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını
sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran
aranmaz.[3]


 


Gelir ve giderlerde usul ile dernek defterleri


Madde 11- Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler
harcama belgesi ile yapılır. Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile toplanması
halinde banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı
belgesi yerine geçer. Alındı belgeleri ve harcama belgelerinin saklama süresi beş
yıldır.


Dernek
gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgeleri yönetim kurulu kararı
ile bastırılır. Alındı belgelerinin şekli, bastırılması, onaylanması ve
kullanılması ile dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak yetki belgesine
ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.


Dernek gelirlerini toplayacak kişiler yönetim kurulu kararıyla belirlenir
ve bunlar adına yetki belgesi düzenlenir.


Dernekler tarafından tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usul ve esaslar
yönetmelikte düzenlenir. Bu defterlerin dernekler biriminden ya da noterden onaylı
olması zorunludur.


 


Sandık kurma


Madde 12- Dernekler, tüzüklerinde yazılı olmak ve sağlanan kârı üyelerine
paylaştırmamak, gelir, faiz veya başka adlarla üyelerine aktarmamak şartıyla üyelerinin
yiyecek, giyecek gibi zarurî ihtiyaç maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle kısa
vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sandık kurabilirler.


Bu sandıkların kuruluş ve çalışma esasları yönetmelikte düzenlenir.


 


Dernek görevlileri ve ücretleri


Madde 13- (…)[4]
dernek hizmetleri gönüllüler veya yönetim kurulu kararı ile göreve başlatılan ücretliler
aracılığıyla yürütülür.


Dernek yönetim ve denetim kurullarının kamu görevlisi olmayan
başkan ve üyelerine ücret verilebilir. Verilecek ücret ile her türlü ödenek, yolluk
ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunur. Yönetim ve denetim kurulu üyeleri
dışındaki üyelere ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında herhangi bir karşılık
ödenemez.


Dernek hizmetleri için
görevlendirilecek üyelere verilecek gündelik ve yolluk miktarları genel kurul
tarafından tespit olunur.


 


Gençlik ve spor kulüpleri


Madde 14- (Mülga:22/4/2022-7405/58 md.)


 


Tasfiye


Madde 15- Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona
erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde gösterilen
esaslara göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının genel kurul kararına
bırakıldığı hallerde, genel kurul tarafından bir karar alınmamış veya genel kurul
toplanamamışsa, yahut dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin bütün para,
mal ve hakları, mahkeme kararıyla derneğin amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte
en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.


Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen veya feshine karar verilen derneklerin
tasfiye ve devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler kütüğündeki kayıtları
silinir.


Feshedilmesi için hakkında soruşturma veya dava açılmış olan bir dernek, fesih
ve buna bağlı olarak dernek mallarının devrine dair bir karar aldığı takdirde, soruşturma
ve dava sonuçlanıncaya kadar devir işlemi yapılmaz.


Tasfiye işlemleri sonucu derneklerin defter ve belgelerinin saklanma usulü,
süresi ve tasfiyeye ilişkin gerekli belgeler yönetmelikte düzenlenir.


 


Basımevlerinin sorumluluğu


Madde 16- Basımevleri, dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak
alındı belgelerini bastıktan sonra, bu belgelerin seri ve sıra numaralarını onbeş
gün içinde mülkî idare amirliğine bildirmek zorundadır.


 


Hata ve noksanlıkların giderilmesi


Madde 17- Derneklerin iş ve işlemlerinde, bu Kanun ve 4721 sayılı Türk
Medenî Kanunu ile bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerin hükümlerine aykırılık
tespit edilmesi halinde, konusu suç teşkil etmeyen hata ve noksanlıkların mülkî
idare amirinin yazılı istemi üzerine, ilgili dernek tarafından otuz gün içerisinde
giderilmesi zorunludur.


 


Yargılama usulü


Madde 18- Bu Kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda
basit yargılama usulü uygulanır.


(Mülga ikinci fıkra: 23/1/2008-5728/578 md.)


 


ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM


Denetim ve Bildirimler


Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim


Madde 19- Dernekler, yıl sonu itibarıyla faaliyetlerini, gelir ve gider
işlemlerinin sonuçlarını düzenleyecekleri beyanname ile her yıl Nisan ayı sonuna
kadar mülkî idare amirliğine vermekle yükümlüdürler. Beyannamenin düzenlenmesine
ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.


Gerekli görülen hallerde, derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda
faaliyet gösterip göstermedikleri,
defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları İçişleri
Bakanı veya mülkî idare amiri tarafından kamu görevlilerine denetletilebilir. (Ek
cümle:27/12/2020-7262/13 md.) Bu denetimlerin, yapılacak risk
değerlendirmelerine göre üç yılı geçmeyecek şekilde her yıl yapılması esastır.
Bu denetimlerde kolluk kuvveti mensupları görevlendirilemez. İçişleri Bakanlığı
ve mülkî idare amirlerinin yapacağı denetimler mesai saatleri içerisinde yapılır.
Bu denetimler en az yirmidört saat önce derneklere bildirilir. (Ek cümleler:27/12/2020-7262/13 md.) (İptal
altıncı cümle: Anayasa
Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.) Bu denetimlerde görevlendirileceklere ilişkin
usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir.[5]


Denetim sırasında görevli memurlar tarafından istenecek her türlü bilgi, belge
ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim
yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur.


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/13 md.) (İptal
dördüncü fıkra: Anayasa
Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.)


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/13 md.) (İptal beşinci fıkra: Anayasa
Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.)


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/13 md.) Denetim sırasında, uzmanlık veya teknik bilgi
gerektiren durumlarda İçişleri Bakanlığı, valilikler ve kaymakamlıklar
tarafından bilirkişi görevlendirilebilir. Bilirkişinin görevlendirilmesine
ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. Bilirkişiye verilecek ücretin
tutarı İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte tespit
olunur ve bu ücret İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.


Denetim sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi hâlinde, mülkî
idare amiri durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe bildirir.


 


Kolluk kuvvetlerinin yetkisi


Madde 20- Kamu düzeninin korunması veya suç işlenmesinin
önlenmesi nedenlerinden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı
olmadıkça, yine bu nedenlere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan
durumlarda mülkî idare amirinin yazılı emri bulunmadıkça, kolluk kuvvetleri,
dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradaki eşyaya el koyamaz.
Mülkî idare amirinin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına
sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar;
aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar. Hâkim kararı, mülkî idare amiri
tarafından dernek yöneticilerine yazıyla duyurulur.


 


Yurt dışı yardımlar[6]


Madde 21- Dernekler mülkî idare amirliğine önceden
bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan aynî
ve nakdî yardım alabilirler. Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikte
düzenlenir. Nakdî yardımların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur.


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/14 md.) Yurt dışına yapılacak yardımlar ise,
yardım yapılmadan önce dernekler tarafından mülki idare amirliğine bildirilir. Bildirimin
şekli ve içeriği ile yurt dışına yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte
düzenlenir.


 


Taşınmaz mal edinme


Madde 22- Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim
kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler.
Dernekler edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde mülkî
idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.


 


Genel kurul toplantısı ve organlara seçilenler ile üyelerin idareye bildirilmesi[7]


Madde 23- Dernekler, genel kurulu izleyen otuz gün içinde, yönetim
kurulu ve denetim kurulu ile derneğin diğer organlarına seçilen asıl ve yedek üyeleri,
üyeliğe kabul edilenler ile üyeliği sona erenlerin adını, soyadını, doğum tarihini
ve kimlik numarasını kabul edilme ve sona erme tarihinden itibaren kırk beş gün
içinde merkezinin bulunduğu dernekler birimine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarında
ve yerleşim yerinde meydana gelen değişiklikler de aynı usule tâbidir. Genel kurul
sonuç bildirimi ile üyeliğe ilişkin bildirimlerin şekli, içeriği ve gerekli belgeler
yönetmelikte düzenlenir.


 


Temsilcilik


Madde 24- Dernekler, gerekli gördükleri yerlerde dernek faaliyetlerini
yürütmek amacıyla temsilcilik açabilirler. Temsilcilikler, şube veya dernek genel
kurullarında temsil edilmezler. Şubeler temsilcilik açamazlar. Temsilciliğin adresi,
yönetim kurulu kararıyla temsilci olarak görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından
o yerin mülkî idare amirliğine yazılı olarak bildirilir.


 


Plâtform oluşturma


Madde 25- Dernekler, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan
alanlarda, kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla
ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere ve yetkili organlarının kararı ile plâtformlar
oluşturabilirler.


Plâtformlar, kanunların
dernekler için yasakladığı amaç ve faaliyet konuları doğrultusunda kurulamazlar
ve faaliyet gösteremezler. Bu yasağa aykırı hareket edenler hakkında, bu Kanun ve
ilgili kanunların cezaî hükümleri uygulanır.


 


DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM


İzne Tâbi Faaliyetler


Derneklerin izinle kurabileceği tesisler


Madde 26- Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları
gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon;
üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu
tesislerin işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır. (Mülga
cümle:21/11/2024-7533/30 md.)


 


Dernek lokallerinin açılması ve işletilmesi


MADDE 26/A- (Ek:21/11/2024-7533/31 md.)


En az bir yıldan beri faaliyette bulunan dernekler lokal açabilirler.
Federasyon ve konfederasyonlarda bu şart aranmaz. Çocuk dernekleri lokal açamaz.


Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı gibi tehlikeli maddeler üretilen, satılan,
kullanılan ve depolanan yerlerde, öğretim kurumlarında, ibadethanelerde,
öğretim kurumlarına ve ibadethanelere yüz metreden yakın mesafe içinde, öğrenci
yurtlarının bulunduğu binalarda, itfaiye ve ambulans gibi müdahale ve yardım
hizmetlerinin kolaylıkla ulaşamayacağı yerlerde, binaların ortak kullanılan
bağımsız bölümlerinde, sabit veya seyyar olarak kullanılan kara, deniz, hava ve
her çeşit taşıma araçlarında lokal açılamaz. Lokallerin açılmasına
ilişkin usuller yönetmelikle düzenlenir.


Lokalin hangi derneğe ait olduğunu belirten tabelanın dışarıdan ilk
bakışta görülebilecek bir yere asılması zorunludur. Dernek lokallerinde bir
sorumlu müdür bulunur. Dernek lokallerine mülki idare amiri
tarafından alkollü içki izni verilebilmesi için lokalin içkili yer bölgesi
içinde bulunması zorunludur. Dernek lokallerinde mülki idare amirinin
kararıyla canlı müzik izni verilebilir.


Dernek lokalleri, yönetim kurullarınca hazırlanan yönergeye göre
işletilir. Lokallerin işletilmesine ilişkin usuller yönetmelikle düzenlenir.


 


Dernek lokallerinin denetimi ve kapatılması


MADDE 26/B- (Ek:21/11/2024-7533/32 md.)


Lokallerin denetimi mülki idare amiri tarafından kamu görevlilerine veya
kolluk kuvvetlerine yaptırılır. Lokal denetiminde önceden bildirimde bulunma ve
mesai saatleri içinde yapılması şartı aranmaz.


Bu Kanuna aykırı faaliyet gösterdiği, kumar oynandığı, alkollü içki
sunumuna ilişkin izinler alınmaksızın alkollü içki kullandırıldığı, 24/6/2004 tarihli
ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında hayvanlara kötü muamelede
bulunulduğu, fiziki veya psikolojik acı çektirildiği denetimde yetkilendirilmiş
kişiler tarafından tespit edilen lokaller mülki idare amiri tarafından otuz
günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir.


Lokallerde 5237 sayılı Kanun kapsamında kumar oynanması için yer ve imkan
sağlanmasının, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretinin, kullanımının,
kullanımının kolaylaştırılmasının, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna aykırı silah
bulundurulmasının veya satılmasının denetimde yetkilendirilmiş kişiler
tarafından tespiti durumunda veya ikinci fıkrada belirtilen fiiller nedeniyle
bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen lokallerde, bu fiiller tekrar
işlendiği takdirde lokal açma ve işletme belgesi mülki idare amirince
iptal edilir.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usuller yönetmelikle düzenlenir.


 


Kamu yararına çalışan dernekler


Madde 27- Kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanı kararıyla
tespit edilir. Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılabilmesi için,
en az bir yıldan beri faaliyette bulunması ve derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek
üzere giriştiği faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelikte ve ölçüde
olması şarttır.[8]


Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kazanılması, kaybedilmesi ve gerekli
belgeler ile diğer esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.


Kamu yararına çalışan dernekler en az iki yılda bir denetlenir. Yapılan denetimler
sonucunda düzenlenen raporlar üzerine, kamu yararına çalışan derneklerin organlarında
görev alan üyeler veya ilgili personel, hapis cezası verilmesini gerektiren suçların
işlendiğinin tespit edilmesi halinde, geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanınca
görevden uzaklaştırılabilir.[9]
(Mülga son cümle: 8/6/2006-5519/1 md.)


(Ek fıkra: 8/6/2006-5519/1 md.) Dernek merkezinin bulunduğu ilin valisi,
görevden uzaklaştırılma kararının derneğe bildirilmesiyle eş zamanlı olarak, görevden
uzaklaştırılan organların yerlerine; Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre dernek
merkezinin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden kayyım atanmasını ister. Mahkeme
bir hafta içinde, öncelikle dernek üyeleri arasından görevden uzaklaştırılanların
sayısı kadar kayyım atanmasına karar verir ve bu kararda kayyımın görev ve yetkileri
ile dernek tarafından kayyıma verilecek ücret de belirtilir. Kayyımın görevi dava
sonucu verilen hüküm kesinleşinceye kadar devam eder. Çeşitli nedenlerle boşalan
bu kayyımların yerine, aynı usûlle yeni kayyım atanır.


Kamu yararına çalıştıklarına karar verilen dernekler, denetimler sonunda bu
niteliklerini kaybettikleri tespit edilirse, birinci fıkrada öngörülen usulle haklarında
alınan kamu yararına çalışan derneklerden sayılma kararı kaldırılır.


Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava
Kurumunun tüzüklerini onaylamaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.[10]


Kamu yararına çalışan derneklerin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına
karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.


 


Madde 27/A- (Ek: 15/1/2009 – 5832/1 md.)


Türkiye Kızılay Derneği uluslararası anlaşmalara göre tayin edilen nitelik
ve duruma göre; merkezinde genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu, şubelerinde
genel kurul ve yönetim kurulu oluşturulması şartıyla tüzüğünde belirlenen şekilde
teşkilatlanır ve yönetilir. Kızılay’ın iş ve işlemleri; kanunların verdiği görev
ve yetkilere, tüzüğüne ve yönetim kurulunca çıkarılan yönetmeliklere göre yürütülür.


 


Dernek adları


Madde 28- Dernek adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk,
Mustafa Kemal, Şehit, Gazi kelimeleri ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle
oluşturulan kelimeler İçişleri Bakanlığının izni ile kullanılabilir.[11]


 


BEŞİNCİ
BÖLÜM


Yasaklar


Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı


Madde 29- Derneklerin, mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış veya
feshedilmiş bir siyasî partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşun, bir derneğin
veya üst kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve benzeri işaretleri ya
da başka bir ülkeye ve daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem ve
flamaları kullanmaları yasaktır.


 


Kurulması yasak olan dernekler ve yasak faaliyetler


Madde 30- Dernekler;


a) Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği
belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar.


b) Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil
eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.


c) Askerliğe, millî savunma ve genel kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim
ve eğitim faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçları gerçekleştirmek üzere kamp veya
eğitim yerleri açamazlar. Üyeleri için özel kıyafet veya üniforma kullanamazlar.


 


Görevden uzaklaştırma ve faaliyetten geçici alıkoyma


MADDE 30/A- (Ek:27/12/2020-7262/15 md.) (İptal:Anayasa
Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı ile.)


 


Kayıt ve yazışma dili


Madde 31- Dernekler, defterlerinde ve kayıtlarında ve Türkiye Cumhuriyetinin
resmi kurumlarıyla yazışmalarında Türkçe kullanırlar.


 


ALTINCI
BÖLÜM


Ceza Hükümleri


Ceza hükümleri


Madde 32- (Değişik: 23/1/2008-5728/558 md.)


Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara uygulanacak cezalar aşağıdaki
şekildedir:


a) Dernek kurma hakkına sahip olmadıkları halde dernek kuranlar veya
derneklere üye olmaları kanunlarla yasaklandığı halde dernek üyesi olanlar ile derneklere
üye olması kanunlarla yasaklanmış kişileri bilerek dernek üyeliğine kabul eden veya
kaydını silmeyen veya dernek üyesi iken derneklere üye olma hakkını kaybeden kişileri
dernek üyeliğinden silmeyen dernek yöneticilerine beşyüz Türk Lirası idarî para
cezası verilir.


b) Genel kurulu süresinde toplantıya çağırmayan, genel kurul toplantılarını
kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak veya dernek merkezinin bulunduğu veya tüzüğünde
belirtilen yer dışında yapan dernek yöneticilerine beşyüz Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Mahkemece, kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak yapılan genel
kurul toplantılarının iptaline de karar verilebilir.


c) Yurt dışı yardımı bankalar aracılığıyla almayan dernek yöneticilerine,
bu şekilde alınan paranın yüzde yirmi beşi oranında idarî para cezası verilir.


d) Derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan veya
tasdiksiz defter tutan dernek yöneticileri üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî
para cezası ile cezalandırılır. Bu defter ve kayıtların usulüne uygun tutulmaması
halinde dernek yöneticilerine ve defterleri tutmakla sorumlu kişilere beşyüz Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Adına yetki belgesi düzenlenmediği halde gelir
toplayanlar ile bilerek bu şekilde gelir toplanmasına izin veren yönetim kurulu
üyelerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.


e) Genel kurul ve diğer dernek organlarında yapılan seçimler ve oylamalar
ile oyların sayım ve dökümüne hile karıştıranlar ve defter veya kayıtları tahrif
veya yok edenler veya gizleyenler, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği
takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.


f) Her ne suretle olursa olsun kendisine tevdi olunan derneğe ait para
veya para hükmündeki evrak, senet veya sair malları kendisinin veya başkasının menfaatine
olarak sarf veya istihlâk veya rehneden veya satan, gizleyen, imha, inkâr, tahrif
veya tağyir eden yönetim kurulu başkanı ve üyeleri veya denetçiler ile derneğin
diğer personeli Türk Ceza Kanununun güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin hükümlerine
göre cezalandırılır. Ayrıca, mahkeme yargılama sırasında sanıkların, organlardaki
görevlerinden geçici olarak uzaklaştırılmasına da karar verebilir.


g) Yetkili mercilerin izni olmaksızın yabancı dernekler ve merkezi
yurt dışında bulunan kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye’de temsilciliklerini
veya şubelerini açanlar, faaliyetlerini yürütenler, bunlarla işbirliğinde bulunanlar
veya bunları üye kabul edenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve izinsiz
açılan şube veya temsilciliğin de kapatılmasına karar verilir.


h) 16 ncı maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen
basımevi yöneticilerine beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.


ı) 17 nci maddede yer alan zorunluluğa uymayanlara yüz Türk Lirası
idarî para cezası verilir.


j) 19 uncu maddede belirtilen beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı olarak
verenler yüz günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.


k) (Değişik:27/12/2020-7262/16 md.) 9 ve 19 uncu maddelerinin üçüncü fıkralarındaki zorunluluğa
uymayanlar ile tutulması zorunlu olan defter ve belgelerin, gerekli dikkat ve özen
gösterilmiş olması şartıyla elde olmayan bir nedenle okunamayacak hâle gelmesi veya
kaybolması hâlinde, öğrenme tarihinden itibaren on beş gün içinde dernek merkezinin
bulunduğu yerin yetkili mahkemesine zayi belgesi almak için başvurmayan veya bu
belgeyi denetim sırasında ibraz edemeyenler üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî
para cezası ile cezalandırılır. 21 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki
yükümlülüklere aykırı hareket edenlere beş bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına
kadar idari para cezası verilir.


l) 22 ve 24 üncü maddelerde belirtilen bildirim
yükümlülüğünü, 19 uncu maddede belirtilen beyanname verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen
dernek yöneticilerine ve 24 üncü maddede belirtilen temsilcilere beşyüz Türk Lirası
idarî para cezası verilir.[12]


m) 26 ncı maddede belirtilen tesisleri izinsiz açan dernek yöneticilerine
beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir ve tesisin kapatılmasına da karar verilebilir.


n) 28 inci maddede belirtilen kelimeleri izinsiz kullanan veya 29 uncu
maddede belirtilen yasaklara, yazılı olarak uyarılmalarına rağmen, aykırı hareket
eden dernek yöneticileri, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde,
yüz günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır ve derneğin feshine
de karar verilir.


o) 30 uncu maddenin (a) bendinde belirtilen yasağa aykırı hareket eden
dernek yöneticileri elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.
Aynı maddenin (c) bendine aykırı faaliyette bulunan dernek yöneticileri, fiilleri
daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır ve tesisin kapatılmasına da karar verilir.


p) 30 uncu maddenin (b) bendinde belirtilen kurulması yasak dernekleri
kuranlar ile bu bende aykırı harekette bulunan dernek yöneticileri fiilleri daha
ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden
az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır ve derneğin feshine de karar
verilir.


r) 31 inci maddede öngörülen zorunluluğa uymayanlara bin Türk Lirası
idarî para cezası verilir.


s) (Ek:25/3/2020-7226/22 md.) 23 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü
yerine getirmeyen dernek yöneticilerine beş yüz Türk lirası idarî para cezası verilir.


t) (Ek:27/12/2020-7262/16 md.) 19 uncu maddenin dördüncü fıkrasına
aykırı hareket edenlere beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar idari
para cezası verilir. Ancak bu aykırılığın kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde gerçekleşmesi
hâlinde, 33 üncü maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yetkilendirilen makamın yapacağı
bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda çalıştırılma biçimine bakılmaksızın
görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu yetkili
makama bildirilir.


u) (Ek:27/12/2020-7262/16 md.) Yedi bin Türk lirasını aşan her türlü
gelir, tahsilat, gider ve ödemelerini bankalar ve diğer finans kuruluşları veya
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracılığıyla yapmayan dernek yöneticilerine
her bir işlem için işleme konu tutarın %10’una kadar idari para cezası verilir.
Bu bentte öngörülen parasal sınır; her takvim yılı başından geçerli olmak üzere,
önceki yılda uygulanan parasal sınırın, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca Hazine ve Maliye
Bakanlığınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle
uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların hesabında bir Türk lirasının küsuru
dikkate alınmaz.


(Ek fıkra:27/12/2020-7262/16 md.) Bu Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü
fıkrasına aykırı olarak dernek organlarında görev alanlara ve bu kişilerin görevlerini
yazılı uyarıya rağmen yedi gün içerisinde sonlandırmayan dernek yöneticilerine bin
beş yüz Türk lirası idari para cezası verilir. Mülki idare amirince yapılan ikinci
yazılı uyarıya rağmen otuz gün içinde bu kişilerin organlardaki görevlerinin sonlandırılmaması
hâlinde Türk Medenî Kanununun 89 uncu maddesine göre işlem tesis edilir.


 


Cezaların uygulanması


Madde 33- Bu Kanunda belirtilen cezalar çocuk dernekleri hakkında,
yazılı olarak uyarılmasına rağmen tekrar edilmesi halinde uygulanır.


Bu Kanunun 32 nci maddesinde geçen “dernek yöneticileri” ibareleri dernek
yönetim kurulu başkanını ifade eder.


(Değişik üçüncü fıkra: 23/1/2008-5728/559 md.) Bu Kanunda
yazılı olan idarî yaptırımlara karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.


(Mülga dördüncü fıkra: 23/1/2008-5728/578 md.)


(Mülga beşinci fıkra: 23/1/2008-5728/578 md.)


 


YEDİNCİ
BÖLÜM


Diğer Hükümler


 


Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına yapılan atıflar


Madde 34- Diğer kanunlarda, 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu, 1630 sayılı
Dernekler Kanunu veya 2908 sayılı Dernekler Kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine
veya belli maddelerine yapılan atıflar, bu Kanuna veya bu Kanunun aynı konuları
düzenleyen madde veya maddelerine yapılmış sayılır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde aynı konuları düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümlerine
atıf yapılmış sayılır.


 


Kanunun meslekî kuruluşlara uygulanacak hükümleri


Madde 35- Bu Kanunun 19, 20, 23, 26, 28, 29, 30 ve 31 inci maddeleri
özel kanunlarında hüküm bulunmamak kaydıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
ile işçi ve işveren sendikaları ve üst kuruluşları için de ceza hükümleriyle birlikte
uygulanır.


 


Uygulanacak hükümler


Madde 36- (Değişik:27/12/2020-7262/17 md.)


Bu Kanun hükümleri; derneklerin şubeleri, dernek ve vakıfların üst kuruluşları,
merkezleri yurt dışında bulunan dernekler, vakıflar ve diğer kâr amacı gütmeyen
kuruluşların Türkiye’deki şube veya temsilcilikleri ile Türkiye’de faaliyette veya
iş birliğinde bulunma izinleri hakkında da ceza hükümleri ile birlikte uygulanır.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Türk Medenî Kanunu hükümleri uygulanır.


 


Yönetmelik


Madde 37- Bu Kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler
İçişleri Bakanlığınca, kulüp adını alan derneklerle ilgili yönetmelik ise Gençlik
ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça en geç altı ay içinde Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler çıkarılıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin
bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.


 


Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler


Madde 38- A) (22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile
ilgili olup yerine işlenmiştir.)


B) 4721 sayılı
Kanunun 58 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "yerleşim yeri,
kurucuları,", 64 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "tüzükte
başkaca bir düzenleme yoksa,", 77 nci maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "yerel bir gazete ile ilan edilir ve aynı zamanda ve bir
yazıyla", 92 nci maddesinde yer alan "uluslararası alanda işbirliği
yapılmasında yarar görülen hallerde ve karşılıklı olmak koşuluyla" ve 93
üncü maddesinde yer alan "karşılıklı olmak koşuluyla" ibareleri madde
metinlerinden çıkarılmıştır.


C) 4721 sayılı Kanunun 61 inci maddesi
ile 79 uncu maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.


D) (14.2.1985 tarihli ve 3152 sayılı
İçişleri Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


E) (8.6.1984 tarihli ve 227 sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğünün Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


F-G) (23.6.1983 tarihli ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu ile ilgili
olup yerine işlenmiştir.)


H) 6.10.1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Ek Madde 1- (Ek: 2/7/2018-KHK-703/19 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli
ve E: 2018/117, K: 2023/212 Sayılı Kararı ile)


 


Derneklerin kayıtlarının tutulması ve işlemlerin elektronik ortamda yapılması
[13]


Ek Madde 2- (Ek:25/3/2020-7226/23 md.)


(Ek fıkra:21/11/2024-7533/33 md.) Bu Kanuna ve 4721 sayılı Kanuna
göre kurulan derneklerin, 26/3/1987 tarihli ve 3335 sayılı
Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanuna göre kurulan
teşekküllerin ve bunlara ait müesseselerin; bunların tabi olduğu kanunlara
istinaden elde edilen bilgi ve belgelerin kayıtları İçişleri Bakanlığınca ve
mülki idare amirliklerince tutulur. Bu kayıtlar İçişleri Bakanlığınca
oluşturulan dernekler kütüğüne kaydedilir.


(Ek fıkra:21/11/2024-7533/33 md.) Türk vatandaşları tarafından
yurt dışında kurulan dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşların kayıtları,
ilgili makamlar aracılığıyla İçişleri Bakanlığı tarafından tutulur.


Bu Kanun ve 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre derneklerle
ilgili her türlü kayıt ile iş ve işlem elektronik ortamda da yapılabilir.


(Ek fıkra:21/11/2024-7533/33 md.) Bu maddede belirtilen kuruluşlarca,
İçişleri Bakanlığınca belirlenen iş ve işlemler de elektronik ortamda
yapılabilir.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılan
yönetmelikle belirlenir.


 


Üyeliği devam edenlerin bildirilmesi


Geçici Madde 1- (Ek:25/3/2020-7226/24 md.)


Dernekler, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, üyeliği devam edenlerin adını,
soyadını, doğum tarihini ve kimlik numarasını merkezinin bulunduğu dernekler
birimine bildirirler. Bu bildirimi yerine getirmeyen dernek yöneticileri
hakkında, 32 nci maddenin birinci fıkrasının (s) bendi hükmü uygulanır.


 


Yürürlük


Madde 39- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 40- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





5253
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHLERİNİ
GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



5253
Sayılı Kanunun Değişen Veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






5519



27



15/6/2006






Anayasa Mahkemesinin E.: 2004/107, K.: 2007/44 sayılı Kararı



10, 13



22/11/2007






5728



18, 27, 32, 33



8/2/2008






5832



27/A



23/1/2009






5838



10



28/2/2009






6462



10



3/5/2013






KHK/703



27, Ek Madde 1



24/6/2018
tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)






7196



28



24/12/2019






7226



23, 32, Ek Madde 2, Geçici Madde 1



26/3/2020






7262



1, 3, 19, 21, 30/A, 32, 36



31/12/2020






Anayasa Mahkemesi’nin 16/12/2021 tarihli ve E.:2021/59, K.:2021/90
sayılı Kararı



26



Yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra

22/11/2022






7405



14



26/4/2022






Anayasa
Mahkemesinin 18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, K: 2024/11 Sayılı Kararı



19 uncu maddesinin
beşinci fıkrası



3/4/2024






19 uncu maddesinin
ikinci fıkrası, 30/A



Yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra

1/3/2025






Anayasa
Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli ve E: 2018/117, K: 2023/212 Sayılı Kararı ile



Ek Madde 1



4/6/2024






7533



2, 26, 26/A, 26/B,
Ek Madde 2



30/11/2024









 











[1] 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunun 11 inci
maddesiyle bu maddede yer alan “ve yabancı dernekler ile merkezleri yurt
dışında bulunan dernek ve vakıf dışındaki” ibaresi “, merkezleri yurt dışında
bulunan dernekler ve vakıflar ile diğer” şeklinde ve “ile derneklere” ibaresi
“ile bunlara” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] Anayasa Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve E.:2004/107,
K.:2007/44 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “... ve adı geçen kurumlara
maddî yardımda bulunabilirler” bölümü, siyasî partiler yönünden iptal
edilmiştir.







[3] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlülerin” ibareleri “engellilerin” şeklinde
değiştirilmiştir.







[4] Anayasa Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve E.:2004/107,
K.:2007/44 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “Üye sayısının 100 kişiden çok
olması şartıyla ...” ibaresi, iptal edilmiştir.







[5] 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesine “tarafından” ibaresinden sonra gelmek
üzere “kamu görevlilerine” ibaresi eklenmiştir.







[6] 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesiyle bu madde başlığı “Yurt dışından yardım alınması” iken metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[7] 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 21 inci
maddesiyle, madde başlığında yer alan “seçilenlerin” ibaresi “seçilenler ile
üyelerin” şeklinde değiştirilmiş, birinci fıkraya “üyeleri” ibaresinden sonra
gelmek üzere “, üyeliğe kabul edilenler ile üyeliği sona erenlerin adını,
soyadını, doğum tarihini ve kimlik numarasını kabul edilme ve sona erme
tarihinden itibaren kırk beş gün içinde” ibaresi eklenmiş, fıkrada yer alan
“mülkî idare amirliğine” ibaresi “merkezinin bulunduğu dernekler birimine”
şeklinde ve “bildiriminin” ibaresi “bildirimi ile üyeliğe ilişkin
bildirimlerin” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 19 uncu
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının
görüşü üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[9] 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 557 nci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “ağır hapis veya ağır para cezası” ibaresi
“hapis cezası” olarak değiştirilmiştir.







[10] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 19 uncu
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 57 nci
maddesiyle bu fıkraya “Mustafa Kemal” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Şehit,
Gazi” ibaresi eklenmiştir.







[12] 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 22 nci
maddesiyle bu bentte yer alan “, 23” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[13]
21/11/2024 tarihli ve 7533 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi ile bu madde
başlığı “İşlemlerin elektronik ortamda yapılması” iken metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.