5393 sayılı Belediye Kanunu

BELEDİYE KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 5393


Kabul
Tarihi                           : 3/7/2005


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 13/7/2005        Sayı  : 25874


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 44


 


BİRİNCİ
KISIM


Genel
Hükümler


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Amaç,
Kapsam ve Tanımlar


Amaç


Madde 1- Bu Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini,
görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.


 


Kapsam


Madde 2- Bu Kanun belediyeleri kapsar.


 


Tanımlar


Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında;


a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,
idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,


b) Belediyenin organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye
başkanını,


c) Belde: Belediyesi bulunan yerleşim yerini,


d) Mahalle: Belediye sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler
gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimi,


İfade eder.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Belediyenin
Kuruluşu ve Sınırları


Kuruluş


Madde 4- Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye
kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.


İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn
sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim
yerlerinde belediye kurulamaz.


Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri
için meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına
azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde olması
gerekir.


Bir veya birden fazla köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin
en az yarısından bir fazlasının mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu
ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin bildirimi üzerine,
mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin
oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe bildirir.


İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir
ve o yerde belediye kurulabilir. (İptal ikinci cümle:Anayasa
Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile)[1][2]


(İptal altıncı fıkra:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve
E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden
Düzenlenen fıkra:18/6/2025-7551/13 md.) Yeni iskân nedeniyle
oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim yerinde
belediye kurulabilir.


 


Sınırların tespiti


Madde 5- Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı
ay içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:


a) Eskiden beri o yerleşim yerine ait
sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk,
fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye sınırı içine alınır.


b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan
geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve işaretlerle
belirtilir.


c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy
halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi
yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır kâğıdına
şerh konulur.


d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır.
Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına eklenir.


 


Sınırların kesinleşmesi


Madde 6- Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı
ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.


Kesinleşen sınırlar, valilikçe yerinde
uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum bir tutanakla belirlenir.
Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan belgelerin birer örneği;
belediyesine, mahallî tapu dairesine, il özel idaresine ve o yerin mülkî idare
amirine gönderilir.


Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.


 


Sınır uyuşmazlıklarının çözümü


Madde 7- Bir il dâhilindeki beldeler veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı
çıkması hâlinde ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın görüşleri
otuz gün süre verilerek istenir. Vali, bu görüşleri değerlendirerek sınır uyuşmazlığını
karara bağlar. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin
sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye meclisinin de görüşü alınır.


İl ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.


 


Birleşme ve katılma


Madde 8- Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının bir başka beldeye
katılabilmesi için bu yerlerin meskûn sahalarının katılınacak beldenin meskûn sahasına
uzaklığı 5.000 metreden fazla olamaz.


Bir belde veya köyün veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu
bir beldenin meskûn sahası ile birleşmesi veya bu sahalar arasındaki mesafenin 5.000
metrenin altına düşmesi ve buralarda oturan seçmenlerin yarısından bir fazlasının
komşu beldeye katılmak için başvurması hâlinde, katılınacak belde sakinlerinin oylarına
başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya bunların kısımlarında başvuruya
ilişkin oylama yapılır. Oylama sonucunun olumlu olması hâlinde başvuruya ait evrak,
valilik tarafından katılınacak belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden
itibaren otuz gün içinde başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye meclisinin
uygun görmesi hâlinde katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde birleşme ve katılma işlemleri,
katılınacak ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin görüşü üzerine, büyükşehir
belediye meclisinde karara bağlanır. Katılma sonrası oluşacak yeni sınır hakkında,
6 ncı maddeye göre işlem yapılır ve sonuç Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilir.[3]


Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında veya yeni bir
belde ya da köy kurulmasında, beldenin nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi gerekir.


Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulması
için belde nüfusunun 100.000'den aşağı düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin nüfusunun
20.000'den az olmaması şarttır.[4]


Bu madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda, katılınan belde ile bazı kısımları
veya tümü katılan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak
ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında düzenlenecek protokolle belirlenir.


Birleşme ve katılma işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü
madde hükmüne göre işlem yapılır.


 


Mahalle ve yönetimi


Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.


Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi,
bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin
kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.


Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,
mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla
ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla
iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür. (Ek
cümle: 12/11/2012-6360/15 md.) Belediye sınırları içinde nüfusu 500’ün altında
mahalle kurulamaz.


Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının
çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında
mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına
uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.


 


Belde adının değiştirilmesi


Madde 10- Bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az
dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı
ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede yayımlanır. Beldenin adının değişmesi
ile belediyenin adı da değişmiş sayılır.


 


Tüzel kişiliğin sona erdirilmesi[5]


Madde 11- (İptal birinci cümle:Anayasa Mahkemesinin
7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden
Düzenlenen cümle:18/6/2025-7551/14 md.) Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya
ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına,
5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği;
genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda
kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak,
alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal eder.


(İptal birinci cümle:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve
E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenlenen cümle:18/6/2025-7551/14
md.) Nüfusu 2.000’in altına düşen belediyeler köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği
kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Bu belediyenin
taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel kişiliğine
intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan kısımları il özel idaresi tarafından
üstlenilir ve vali tarafından İller Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı,
takip eden ayın genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan
kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.


(Ek fıkra: 6/3/2008-5747/3 md.) Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin bulunduğu
yerleşim birimlerinde, hizmetlerin aksamadan yürütülmesi amacıyla, ilgili
belediye veya büyükşehir belediyesi ve köye dönüşen yerlerde il özel idaresi
veya köylere hizmet götürme birlikleri tarafından içme suyu, kanalizasyon,
temizlik, çöp toplama, ulaşım, itfaiye ve diğer hizmetlerin yürütülmesi için
gerekli tedbirler alınır ve ihtiyaç durumuna göre bu hizmetleri yürütmek üzere
hizmet birimleri kurulabilir. Büyükşehir belediye sınırları içinde açılacak
hizmet birimlerini yönetmek üzere, büyükşehir belediye meclis üyeleri veya
diğer belediye personeli arasından görevlendirme yapılabilir. Mahalli
hizmetlerin aksamadan yürütülmesi için vali veya kaymakamlar ilgili kuruluşlar
arasında koordinasyonu sağlar ve gerekli tedbirleri alır.


 


Kararlarının uygulanması ve nüfus


Madde 12- 4, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme
tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer.
4 üncü maddeye göre belediye kurulan yerlerde 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre
seçim yapılır.


8 inci maddede geçen birleşme ve
katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen
belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya bir beldenin köye
dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve
seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır.


(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Birleşme, katılma veya tüzel kişiliğin
kaldırılması sonucu tüzel kişiliği ilk mahallî idare seçimlerine kadar devam edecek
olan belediye ve köylerde, birleşme ve katılma işleminin gerçekleştiği (…)[6]
tarihten itibaren yeni nazım ve uygulama planı yapılmaz; mevcut planlarda yapılması
gereken zorunlu değişiklik ve her türlü imar uygulaması katılınacak belediyenin
uygun görüşü alınarak yapılır. Uygun görüş verilmeyen plan değişiklikleri yapılamaz.[7][8]


(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Tüzel kişiliği sona erecek belediye
ve köylerin taşınmazlarının satılması ile vadesi tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi
aşan borçlanma yapılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayına tabidir.[9]


(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Belediye ihbar ve kıdem tazminatlarının
ödenmesi konusunda, 68 inci maddenin (d) bendinde öngörülen sınırlamaya bağlı olmaksızın
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile borçlanma yapabilir. Bu amaçla yapılan
borçlanmalar ihbar ve kıdem tazminatı dışında hiçbir gider için kullanılamaz.9


Bu Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca
bildirilen nüfus esas alınır.


(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/16 md.) Mevzuatla orman köyleri ve orman köylüsüne tanınan
hak, sorumluluk ve imtiyazlar orman köyü iken mahalleye dönüşen yerler için
devam eder. (Ek cümle: 20/2/2014-6525/28 md.) Bu hüküm, belde iken
sakinleri orman köylüsüne tanınan hak, sorumluluk ve imtiyazlardan yararlanan
mahalleye dönüştürülen beldeler için de geçerlidir. Bir belediyeye katılarak
mahalleye dönüşen köy, köy bağlısı ve belediyelerce kullanılan mera, yaylak,
kışlak gibi yerlerden bu mahalle sakinleri ve varsa diğer hak sahipleri
25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri çerçevesinde
yararlanmaya devam eder.


 


Hemşehri hukuku


Madde 13- Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir.
Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri
hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları
vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması
zorunludur.


Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin
geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar.
Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,
sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak
önlemler alınır.


Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin
kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi,
resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlüdür.


 


ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM


Belediyenin
Görev, Yetki ve Sorumlulukları


Belediyenin görev ve sorumlulukları


Madde 14- Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;


a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım
gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre
sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve
ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil
alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve
yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası,
belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları
birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından,
orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul
binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet
ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle:
12/11/2012-6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir
belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar
için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve
hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri
açabilirler.[10][11]


b) (…)[12]
Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir
veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir;
sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı,
onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi
bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu
amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak
yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik
ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek
amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım
yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler,
yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere,
sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül
verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.[13][14]


(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.;
Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek
amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi
gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri
için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.


(İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E. 2005/95, K.
2007/5 sayılı Kararı ile. )


Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu
ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.


Belediye hizmetleri, vatandaşlara en
yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli,
yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.[15]


Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.



Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.



4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.


(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/29 md.) Sivil hava ulaşımına açık havaalanları
ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.



 


Belediyenin yetkileri ve imtiyazları


Madde 15- Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:


a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.


b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye
yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.


c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen
izin veya ruhsatı vermek.


d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel
hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı
alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak.


e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak;
atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.



f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel,
raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek
ve işlettirmek.


g) Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan
kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.


h) Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye
ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak
veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak
tesis etmek.


i) Borç almak, bağış kabul etmek.


j) Toptancı ve perakendeci hâlleri, otobüs terminali, fuar alanı, mezbaha,
ilgili mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek
veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin vermek.


k) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla
tasfiyesine karar vermek.


l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma
açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.


m) Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla
izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan
seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün içinde
geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde
geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara vermek.


n) Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.


o) Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi
olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz
döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat
malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek;
bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri
almak.


p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu
taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler
üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;
kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri
yürütmek.


r) (Ek: 12/11/2012-6360/18 md.) Belediye mücavir alan sınırları içerisinde
5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli
ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen
alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği
ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığında
yer seçim belgesi vermek,


s) (Ek: 4/4/2015-6645/84 md.) Belediye
sınırları içerisinde, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni hangi idare tarafından
verilmiş olursa olsun, hizmete sunulacak olan asansörlerin tescilini yapmak, ilgili
teknik mevzuat çerçevesinde yıllık periyodik kontrollerini yapmak ya da yetkilendirilmiş
muayene kuruluşları aracılığıyla yaptırmak, gerekli hâllerde asansörleri hizmet
dışı bırakmak.


ş) (Ek:24/12/2020-7261/33 md.)
Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj
istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi,
yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek.


(Ek fıkra: 4/4/2015-6645/84 md.) (s) bendi uyarınca asansörlerin yıllık
periyodik kontrolünü yapacak belediyeler ile yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarının
sahip olması gereken şartlar, yıllık periyodik kontrol esasları ile yıllık periyodik
kontrol ücretleri Türkiye Belediyeler Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
ve Türk Standardları Enstitüsü temsilcilerinin de yer alacağı bir komisyon tarafından
belirlenir. Konuya ilişkin düzenlemeler, komisyon kararları doğrultusunda Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılır.


(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/18 md.) (r) bendine göre verilecek yer seçim
belgesi karşılığında alınacak ücret Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca
belirlenir. Ücreti yatırılmasına rağmen yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim
belgesi verilmiş sayılır. Büyükşehir sınırları içerisinde yer seçim belgesi vermeye
ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.


(l) bendinde belirtilen gayrisıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların
ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri dışındaki
yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.


Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü
ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere
imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak
şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını
kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine
getirebilir.[16]


İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000'i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su, termal
su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz
almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir,
bunun karşılığında yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet
ve turizmi geliştirecek projelere Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile ücretsiz
veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla taşınmaz tahsis edebilir.
(Ek cümle: 12/11/2012-6360/18 md.) Belediye ve bağlı idareler, meclis kararıyla
mabetlere, eğitim kurumlarına, yurtlara, okul pansiyonlarına, hastanelere
ve cemevlerine indirimli bedelle ya da ücretsiz olarak içme ve kullanma suyu
verebilirler.16[17][18]


Belediye, belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini
tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.


Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları
hakkında da uygulanır.


Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı
bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından
tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.


(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/121 md.) İcra dairesince haciz kararı alınmadan
önce belediyeden borca yeter miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesi istenir
(…)[19].
On gün içinde yeterli mal beyan edilmemesi durumunda yapılacak haciz işlemi, alacak
miktarını aşacak (…)19 şekilde
yapılamaz.


(Ek fıkra:22/12/2021-7349/10 md.) Belediyeler, kendisinden izin veya
ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan ve toplu taşıma hizmeti yürüten
gerçek ve tüzel kişilere; nüfus, hattın uzunluğu ve hattı kullanan sayısı kriterlerini
esas alarak tespit edeceği hatlardaki toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya
indirimli olarak yararlananlara ilişkin gelir desteği ödemesi yapabilir.


 


Belediyeye tanınan muafiyet


Madde 16- Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına
açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımları katma değer
vergisi ile özel tüketim vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve
katkı paylarından muaftır.[20]


 


İKİNCİ
KISIM


Belediyenin
Organları


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Belediye
Meclisi


Belediye meclisi


Madde 17- Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur.


 


Meclisin görev ve yetkileri


Madde 18- Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:


a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin
ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.


b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler
ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.


c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde
il çevre düzeni plânını kabul etmek. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/29 md.) Belediye
sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeni planı ilgili
Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılır veya yaptırılır ve doğrudan Belediye
Meclisi tarafından onaylanır.


d) Borçlanmaya karar vermek.


e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine
veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin
kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla
bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.


f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin
isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.


g) Şartlı bağışları kabul etmek.


h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava
konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar
vermek.


i) Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar
kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım
ortaklığı kurulmasına karar vermek.


j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet
veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve
iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.


k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini
seçmek.


l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının
ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.


m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.


n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması,
kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine
karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek.


o) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya
veya ayrılmaya karar vermek.


p) Yurt içindeki ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının izniyle yurt dışındaki
belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş
kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla
kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine;
bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis
etmeye karar vermek.[21]


r) Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı vermek.


s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.


t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.


u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek
kabul etmek.


 


Başkanlık divanı


Madde 19- Belediye meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci
gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır. Meclis bu toplantıda,
üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile en az iki
kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek
başkanlık divanı yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.


Başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.


Meclise belediye başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili,
onun da katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak yıllık
faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan vekilinin başkanlığında
yapılır.


Başkanlık divanında boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere
yenisi seçilir.


Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.


Meclisin çalışması ve katılıma ilişkin esas ve usûller Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.[22]


 


Meclis toplantısı


Madde 20- Belediye meclisi, her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı
günde toplânır.


Meclis, resmî tatile rastlayan günlerde çalışmasına ara verebilir. Belediye
meclisi her yıl bir ay tatil kararı alabilir.


Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların
süresi en çok beş gündür.


Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere
önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde belirlediği
yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat usûllerle belde
halkına duyurulur.


Meclis toplantıları açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin
gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı oturum
yapılmasına karar verilebilir.


Meclis görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler
tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla
da kaydedilebilir.


(Ek Fıkra: 30/5/2007-5675/3 md.) Belediye başkanı, acil durumlarda
lüzum görmesi halinde belediye meclisini bir yılda üç defadan fazla olmamak ve her
toplantı bir birleşimi geçmemek üzere toplantıya çağırır. Olağanüstü toplantı çağrısı
ve gündem en az üç gün önceden meclis üyelerine yazılı olarak duyurulur ve ayrıca
mutat usûllerle ilan edilir. Olağanüstü toplantılarda çağrıyı gerektiren konuların
dışında hiçbir konu görüşülemez.


 


Gündem


Madde 21- Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi
belediye başkanı tarafından belirlenerek en az üç gün önceden üyelere
bildirilir ve çeşitli yöntemlerle halka duyurulur.


Her ayın ilk toplantısında belediye başkanı ve meclis üyeleri belediyeye ait
işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların
salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde gündeme alınır.


İmar konuları ile yıllık bütçe dışında kalan gündemdeki diğer konular ile
üyelerin teklifleri; toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabulü hâlinde komisyonlara
havale edilmeksizin belediye meclisince görüşülerek karara bağlanabilir.


 


Toplantı ve karar yeter sayısı


Madde 22- Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır
ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam
sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının
bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama
tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.



Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde
başkan, gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi
tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı
ile yapılır.


Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak
yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler
uygulanır.


Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli
üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.


Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya
çekimser şeklinde olur.


Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki
toplantıda üyelere dağıtılır.


 


Meclis kararlarının kesinleşmesi


Madde 23- Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını,
gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade edebilir.


Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip
de belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.


Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün
içinde idarî yargıya başvurabilir.


Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en
büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar
yürürlüğe girmez.


(İptal beşinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin 4/2/2010 tarihli ve E.: 2008/27,
K.: 2010/9 sayılı Kararı ile.)


Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka
duyurulur.


 


İhtisas komisyonları


Madde 24- Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş
kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere
ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.


İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki
üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe
belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar
komisyonlarının kurulması zorunludur.


Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar
ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar
kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise
sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.


İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten
sonra belediye meclisinde karara bağlanır.


Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki
konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi
görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına
katılabilir ve görüş bildirebilir.


Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.


Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere
meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir.


 


Denetim komisyonu


Madde 25- İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde,
belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve
giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri
arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim
komisyonu oluşturur. Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki
üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.


Komisyon, belediye başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde
çalışır ve çalışmalarında kamu personelinden ve gerektiğinde diğer uzman kişilerden
yararlanabilir.


Denetim komisyonu toplantılarına, belediye ve bağlı kuruluşları dışındaki
kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenlere (1.000); kamu personeli dışındaki
diğer uzman kişilere büyükşehir belediyelerinde (3.000), diğer belediyelerde (2.000)
gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere, belediye meclisince belirlenecek miktarda günlük
ödeme yapılır. Denetim komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı
belediye meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler belediye meclisinin
çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.


Komisyon belediye birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi
isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.


Komisyon, çalışmasını kırkbeş işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu
mart ayının sonuna kadar meclis başkanlığına sunar.


Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından
yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.


 


Meclisin
bilgi edinme ve denetim yolları


Madde 26 - Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet
raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla
kullanır.


Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili
konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya görevlendireceği
kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.


Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak,
belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu
istek meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.


Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki
açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse,
yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan vekili tarafından
mahallin mülkî idare amirine gönderilir.


Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.


Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun
görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.


Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye
başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam
sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe görüşülemez.


Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.


 


Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar


Madde 27- Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri,
ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü
meclis toplantılarına katılamazlar.


 


Başkan ve meclis üyelerinin yükümlülükleri


Madde 28- Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden
itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin
sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı
doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik
yapamaz.


 


Meclis üyeliğinin sona ermesi


Madde 29- Meclis üyeliği, ölüm ve istifa durumunda
kendiliğinden sona erer. Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye
başkanlığına verilir ve başkan tarafından meclisin bilgisine sunulur.


Özürsüz veya izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü veya
bir yıl içinde yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine,
savunması alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.


Belediye meclisi üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin
bildirmesi üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.


 


Meclisin
feshi


Madde 30- Belediye meclisi;


a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve
bu durum belediyeye ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,


b) Belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,


İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.


İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildirim
ile birlikte, karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister.
Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.


Bu şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.


 


Boşalan meclisin görevinin yerine getirilmesi


Madde 31- Belediye meclisinin;


a) Danıştay tarafından feshi veya meclis toplantılarının ertelenmesi,


b) Meclis üye tam sayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,


c) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının yarısından
aşağı düşmesi,


d) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,


Hâllerinde, meclis çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya
kadar meclis görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından yürütülür.


 


Huzur ve izin hakkı


Madde 32- Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon
toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye
başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini
geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir.
Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen
toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden
fazla huzur hakkı ödenemez.


Meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda,
bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri üzerine
meclis tarafından izin verilebilir.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Belediye
Encümeni


Belediye encümeni


Madde 33- Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;


a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye
meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye,
malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl
için seçeceği iki üye olmak üzere yedi kişiden,


b) Diğer belediyelerde,
belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği
iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından
bir yıl için seçeceği bir üye olmak üzere beş kişiden,


Oluşur.


Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği
başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.


Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim amirleri,
belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.


 


Encümenin görev ve yetkileri


Madde 34- Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:


a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesinhesabı inceleyip
belediye meclisine görüş bildirmek.


b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını
almak ve uygulamak.


c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.


d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak.


e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.


f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarının
anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.


g) Taşınmaz mal satımına, trampasına
ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek
üzere kiralanmasına karar vermek.


h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.


i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.


 


Encümen toplantısı


Madde 35- Belediye encümeni, haftada birden az olmamak üzere önceden
belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye başkanı acil durumlarda encümeni toplantıya
çağırabilir.


Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt
çoğunluğuyla karar verir. Encümenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale
komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu hüküm geçerlidir. Oyların eşitliği
durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.


Encümen gündemi belediye başkanı
tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri, başkanının uygun görüşü ile gündem
maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı tarafından havale edilmeyen konular
encümende görüşülemez.


Encümene havale edilen konular bir hafta içinde görüşülerek karara bağlanır.



Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.
Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.


Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve
kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen toplantılarına
katılamazlar.


 


Encümen üyelerine verilecek ödenek


Madde 36- Belediye encümeni başkan ve üyelerine, nüfusu
10.000'e kadar olan belediyelerde (3.500), nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan
belediyelerde (4.500), 50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde (6.000) ve
200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise (7.500) gösterge rakamının Devlet
memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda
aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu tutarların yarısı
ödenir.


 


ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM


Belediye
Başkanı


Belediye başkanı


Madde 37- Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel
kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere
göre seçilir.


Belediye başkanı, görevinin devamı
süresince siyasî partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz;
profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.


 


Belediye başkanının görev ve yetkileri


Madde 38- Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:


a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve
idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.


b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal
stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin
ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek,
bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.


c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak
da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.


d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.


e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.


f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.


g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.


h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.


i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara
onay vermek.


j) Belediye personelini atamak.


k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.


l) Şartsız bağışları kabul etmek.


m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri
almak.


n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere
yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.[23]


o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.


p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni
kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.


 


Belediye başkanının özlük hakları


Madde 39- Belediye başkanına nüfusu;


a) 10.000'e kadar olan beldelerde 70.000,


b) 10.001'den 50.000'e kadar olan beldelerde 80.000,


c) 50.001'den 100.000'e kadar olan beldelerde 100.000,


d) 100.001'den 250.000'e kadar olan beldelerde 115.000,


e) 250.001'den 500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,


f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,


g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,


h) 2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,


Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir. Nüfusu 50.001'den az olan il
merkezi beldelerde bu ödeneğin hesaplanmasında (c) bendinde belirtilen gösterge
rakamı esas alınır.


Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.


Belediye başkanlığı yapmış olanların, personel kanunlarına tâbi bir kadroya
atanmaları hâlinde belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette geçmiş sayılır.


657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla
yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usûllere
göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanır.


 


Başkan vekili


Madde 40- Belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev
başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye
meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir.


Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.


Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin
gün hesabı üzerinden ödenek verilir.


 


Stratejik plân ve performans programı


Madde 41- Belediye başkanı, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren
altı ay içinde; kalkınma plânı ve programı ile varsa bölge plânına uygun olarak
stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından önce de yıllık performans programı
hazırlayıp belediye meclisine sunar.


Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil
toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi tarafından
kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.


Nüfusu 50.000'in altında olan belediyelerde stratejik plân yapılması zorunlu
değildir.


Stratejik plân ve performans programı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil
eder ve belediye meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.


 


Yetki devri


Madde 42- Belediye başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun
gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilir.


 


İhtilâf hâli


Madde 43- Belediye başkanının kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki
kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda
dava açılması ve bu davada belediyenin temsili, meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı
takdirde ikinci başkan vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından
yerine getirilir.


 


Belediye başkanlığının sona ermesi


Madde 44- Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa hâllerinde kendiliğinden
sona erer.


Belediye başkanının;


a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi günden fazla görevini terk etmesi
ve bu durumun mahallin mülkî idare amiri tarafından belirlenmesi,


b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,


c) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya engellilik durumunun yetkili
sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,[24]


d) Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması,


Hâllerinden birinin meydana gelmesi durumunda İçişleri Bakanlığının başvurusu
üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.


 


Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler


Madde 45- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda,
vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis, birinci
başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması
durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;


a) Belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu
hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,


b) Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak
biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan vekili,


Seçer.


(Ek fıkra: 15/8/2016-KHK-674/38 md.; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/34
md.) Ancak, belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin
terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması
veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya
meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı
veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilir. Görevlendirilecek kişinin
seçilme yeterliğine sahip olması şarttır. Görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan
belediye meclisi üyesinin istifa etmesi halinde de bu fıkra hükümleri uygulanır.
Bu fıkra gereğince belediye başkanı veya başkan vekili görevlendirilen belediyelerde
bütçe ve muhasebe iş ve işlemleri valilik onayı ile defterdarlığa veya mal müdürlüğüne
gördürülebilir. Bu belediyelerde belediye meclisi, başkanın çağrısı olmadıkça toplanamaz.
Meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkileri 31 inci maddede belirtilen
encümen üyeleri tarafından yürütülür.


Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli
oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye
tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa,
bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada
en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların
eşitliği durumunda kur'a çekilir.


Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra belediye
başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye
göre belediye başkanı seçilir.


Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev
süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış
ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev yapar.


Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı
görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili,
onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi
tarafından yürütülür.


Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı
takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.


 


Belediye başkanı görevlendirilmesi


Madde 46- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve
yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim
yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri
Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek
kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.


 


DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM


Organlara
İlişkin Ortak Hükümler


Görevden uzaklaştırma


Madde 47- Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma
veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyeleri, kesin hükme
kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir.


Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu
yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.


Görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının
düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması
veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden
uzaklaştırma kararı kaldırılır.


Görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık
ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan
yararlanmaya devam eder.


 


ÜÇÜNCÜ KISIM


Belediye Teşkilâtı


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Belediye Teşkilâtı ve Personeli


Belediye teşkilâtı


Madde 48- Belediye teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri,
malî hizmetler, fen işleri ve zabıta birimlerinden oluşur.


Beldenin nüfusu, fizikî ve coğrafî yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri
ile gelişme potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro ilke ve standartlarına uygun
olarak gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk işleri ve ihtiyaca
göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu birimlerin kurulması, kaldırılması veya
birleştirilmesi belediye meclisinin kararıyla olur.


 


Norm kadro ve personel istihdamı


Madde 49- Norm kadro ilke ve standartları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Belediyenin ve bağlı
kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke ve standartlar çerçevesinde belediye meclisi
kararıyla belirlenir.[25]


Belediye personeli, belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve
üstü yönetici kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine
sunulur.


Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm
kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi,
bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık
alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve
programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve
tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir.
Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca
atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş
kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fıkra uyarınca
sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro
unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657
sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler
toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye meclisi
kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas
edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek
kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami
tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fıkra hükümlerine göre
çalıştırılacak personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı unvanlar itibarıyla
sınırlama getirebilir. (Ek cümleler:19/1/2023-7433/6 md.) Sözleşmeli personelin işe alınması memur kadrolarına ilk
defa alınma usulüne tabidir. Sözleşmeli personelden üç yıllık çalışma süresini
tamamlayanlar talepleri hâlinde sözleşmeli personel olarak çalıştırılmalarına
esas alınan memur kadrolarına atanır. Bu kapsamda memur kadrolarına atananların
bir yıl süreyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakli yapılamaz. Bunların
sözleşmeli personel pozisyonlarında geçirdikleri hizmet süreleri, öğrenim
durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak
aylık derece ve kademelerinin tespiti ile 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası kapsamında değerlendirilir. Bunlar, atandıkları kadronun mali
ve sosyal haklarına göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren
hak kazanır ve önceki pozisyonlarında aldıkları mali ve sosyal haklar hakkında
herhangi bir mahsuplaşma yapılmaz.[26][27]


Avukat, mimar, mühendis (inşaat mühendisi ve harita mühendisi olmak kaydıyla)
ve veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin azlığı nedeniyle bu unvanlarda kadrolu
personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan belediyelerde, bu hizmetlerin yürütülmesi
amacıyla, haftanın ya da ayın belirli gün veya saatlerinde kısmi zamanlı olarak
sözleşme ile personel çalıştırılabilir. Kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak personel
sayısı yukarıda belirtilen her unvan için birden fazla olamaz ve bunlarla yapılacak
sözleşme süresi takvim yılını aşamaz. Bunlara ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların
birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler toplamının
net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı olmak üzere
belediye meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli personel
olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortası primi
yatırılmaz. Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik
kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatırılmaz
ve aynı kişi birden fazla belediye veya bağlı kuruluşta çalıştırılamaz.


Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne
ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret
mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla
düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.
Bu personele ait sözleşme örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. (Ek cümle: 29/6/2012-6338/16 md.)
Dördüncü fıkrada sayılan unvanlara ilişkin hizmetler dışında kalmak ve o hizmet
için ihdas edilmiş kadro bulunmamak kaydıyla, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca üçüncü
fıkra çerçevesinde sözleşmeli personel istihdamı uygun görülmüş olan kadro unvanlarına
ilişkin görevlerde, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre münhasıran
kısmi süreli olarak sözleşmeli personel çalıştırılabilir.[28][29]


Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye başkanının
talebi, kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, belediyelerin birim müdürü ve
üstü yönetici kadrolarında geçici olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirmelerde
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında öngörülen
şartlar dikkate alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam edilen personel kurumlarından
izinli sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki, görevlendirildikleri
kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları tarafından karşılanması gereken
sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları
müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca
bir işleme lüzum kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler,
görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı olarak
kurumlarına başvurmaları hâlinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına veya müktesebine
uygun başka bir kadroya atanırlar.


Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro
sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu
50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde
iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla
olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak
görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına
verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek
aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir.
Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma
dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev
süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları
belediye bütçesinden karşılanır.


Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe
gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in
altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık
ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin
söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri
bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel
alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu
tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil
edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.


Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı
durumlarına göre toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına uygulanan
aylık katsayının (20.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek
üzere, hastalık ve yıllık izinleri dâhil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı
olarak encümen kararıyla yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.


 


Personel devri


Madde 50- Bu Kanunun 8 ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği
kaldırılan belediyelerin kadroları ve personeli; katılma hâlinde katıldıkları belediyeye,
köye dönüştürülme hâlinde ilgili il özel idaresine devredilir. Devredilen personelden
kadro ve görev unvanları değişmeyenler, aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılırlar.
Devredilen personelden durumlarına uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro
unvanı ile atamaları yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye
meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla değiştirilir.
Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin durumlarına uygun kadrolara
atamaları yapılır. Söz konusu personel, atama işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri
belediye veya il özel idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilirler.
Bunlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge,
her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye
veya il özel idaresinden almaya devam ederler. Devredilen personelden memur statüsünde
görev yapanların, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ekgösterge, her türlü zam
ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski kadrolarına
bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net tutarından az olması hâlinde aradaki
fark giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye
tâbi olmaksızın tazminat olarak ödenir.


Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına
göre istihdam edilen sözleşmeli personelin pozisyonları, (…)[30] başka bir işleme
gerek kalmaksızın devredildikleri belediye veya il özel idaresi adına vize
edilmiş sayılır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil Durum Plânlaması


Zabıtanın görev ve yetkileri


Madde 51- Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin
sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye
zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar
hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.


Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler
gibi cezalandırılır.


Belediye zabıta teşkilâtının çalışma
usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için
taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme,
(…)[31] giyecekleri kıyafet ve savunma
amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine
göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye,
bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.[32]


Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak
yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın,
hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye
zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti
olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye
meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.


 


İtfaiye


Madde 52- İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları,
çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken
nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten
çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler
ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler,
İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak
üzere ek düzenlemeler yapabilir.[33]


İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma
süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre
ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde
düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti
olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi
kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.


 


Acil durum plânlaması


Madde 53- Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal
afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini
de dikkate alarak gerekli afet ve acil durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı
hazırlar.


Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum
plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek
teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır.


Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci
fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir.


Belediye, belediye sınırları dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi
durumunda, bu bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.


 


DÖRDÜNCÜ
KISIM


Belediyelerin
Denetimi


Denetimin amacı


Madde 54- Belediyelerin denetimi; faaliyet ve işlemlerde
hataların önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve belediye teşkilâtının
gelişmesine, yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı
duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin süreç ve sonuçlarını
mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve
kalite standartlarına göre tarafsız
olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak
değerlendirmek, elde edilen sonuçları
rapor hâline getirerek ilgililere duyurmaktır.


 


Denetimin kapsamı ve türleri


Madde 55- Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin
hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.


İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine
göre yapılır.


Ayrıca, belediyenin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, hukuka
uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından İçişleri Bakanlığı tarafından da denetlenir.


Belediyelere bağlı kuruluş ve işletmeler de yukarıdaki esaslara göre denetlenir.


Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.


 


Faaliyet raporu


Madde 56- Belediye başkanı, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik plân
ve performans programına göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine
göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini ve belediye
borçlarının durumunu açıklayan faaliyet raporunu hazırlar. Faaliyet raporunda, bağlı
kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve değerlendirmelere
de yer verilir.


Faaliyet raporu nisan ayı toplantısında belediye başkanı tarafından meclise
sunulur. Raporun bir örneği Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna
da açıklanır.[34]


 


Hizmetlerde aksama


Madde 57- Belediye hizmetlerinin ciddi bir biçimde aksatıldığının ve
bu durumun halkın sağlık, huzur ve esenliğini hayati derecede olumsuz etkilediğinin
İçişleri Bakanlığının talebi üzerine yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından belirlenmesi
durumunda İçişleri Bakanı, hizmetlerde meydana gelecek aksamanın giderilmesini,
hizmetin özelliğine göre makul bir süre vererek belediye başkanından ister.


Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin yerine getirilmesini o ilin valisinden
ister. Bu durumda vali, aksaklığı öncelikle belediyenin araç, gereç, personel ve
diğer kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
imkânlarını da kullanabilir. Ortaya çıkacak maliyet vali tarafından İller Bankasına
bildirilir ve İller Bankasınca o belediyenin müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamı üzerinden belediyeye ayrılan paydan valilik emrine gönderilir.


İçişleri Bakanlığının talebi üzerine sulh hukuk hâkimi tarafından alınan karara
karşı ilgili belediyece asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.


(Ek fıkra: 15/8/2016-KHK-674/39 md.;
Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/35 md.) Ancak belediye veya bağlı idarelerde;
hizmetlerin aksatılmasının terör veya şiddet olaylarıyla mücadeleyi olumsuz etkilediğinin
veya etkileyeceğinin valilik tarafından belirlenmesi halinde, valilik söz konusu
hizmeti Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, il özel idaresi veya kamu kurum
ve kuruluşları aracılığıyla yapar veya yaptırır. Valiliğin talebi üzerine, yapılan
veya yapılacak harcamalar karşılığı tutarlar, Maliye Bakanlığı veya İller Bankası
Anonim Şirketince ilgili idare payından kesilerek ilgili kurum ve kuruluşa gönderilir.
Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerine aktarılan tutarlar bu idarelerin
bütçeleriyle ilişkilendirilir. Bu fıkra kapsamındaki ihtiyaçlar; parasal ve bütçe
sınırlamasına tabi olmaksızın 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun
22 nci maddesinde belirtilen usule göre temin edilir.


(Ek fıkra: 15/8/2016-KHK-674/39 md.; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/35 md.) Belediye
ve bağlı idare imkânlarının terör veya şiddet olaylarına dolaylı ya da doğrudan
destek sağlamak amacıyla kullanıldığının valilik tarafından belirlenmesi durumunda,
terör ve şiddet olaylarına destek olmak amacıyla kullanılan belediye veya bağlı
idare taşınırlarına mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından el konulur. Bu
fıkra kapsamında sorumluluğu tespit edilen belediye veya bağlı idare personelinin
vali veya kaymakam tarafından görevden uzaklaştırılması halinde göreve iade işlemi
ancak uzaklaştırma işlemini yapan makam tarafından yapılır.


 


Denetimle ilgili diğer hükümler


Madde 58- Denetimin yapılması ve faaliyet raporunun
hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer kanunların ilgili hükümleri uygulanır.


 


BEŞİNCİ
KISIM


Malî
Hükümler


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Belediyenin
Gelir ve Giderleri


Belediyenin gelirleri


Madde 59- Belediyenin gelirleri şunlardır:


a) Kanunlarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları.


b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay.


c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler.


d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden
elde edilecek gelirler.


e) Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek
hizmet karşılığı ücretler.


f) Faiz ve ceza gelirleri.


g) Bağışlar.


h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler.


i) Diğer gelirler.


Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir
sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak
vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından
alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay
kesilmez.


 


Belediyenin giderleri


Madde 60- Belediyenin giderleri şunlardır:


a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı,
bakımı ve onarımı için yapılan giderler.


b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş,
ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer
giderler.


c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.


d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve
diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.


e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi
için yapılacak giderler.


f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı
birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.


g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.


h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri.


i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal
hizmet ve yardımlar.[35]


j) Dava takip ve icra giderleri.


k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.


l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.


m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle
birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri.


n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.


o) Belediye hizmetleriyle ilgili
olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.


p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer
giderler.


r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar.


s) İmar düzenleme giderleri.


t) Her türlü proje giderleri.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Belediye
Bütçesi


Belediye bütçesi


Madde 61- Belediyenin stratejik plânına ve performans programına uygun
olarak hazırlanan bütçe, belediyenin malî yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir
ve gider tahminlerini gösterir, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına
izin verir.


Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile finansman programları eklenir.


Bütçe yılı Devlet malî yılı ile aynıdır.


Bütçe dışı harcama yapılamaz.


Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin
verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.


 


Bütçenin hazırlanması ve kabulü


Madde 62- Belediye başkanı tarafından hazırlanan bütçe tasarısı eylül
ayının birinci gününden önce encümene sunulur ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına
gönderilir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı belediye bütçe tahminlerini konsolide
eder ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezi yönetim
bütçe tasarısına eklenmek üzere eylül ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına bildirir.
Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte kasım ayının birinci gününden önce
belediye meclisine sunar.[36]


Meclis bütçe tasarısını yılbaşından önce, aynen veya değiştirerek kabul eder.
Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı
değişiklikler yapamaz. Kabul edilen bütçe, malî yılbaşından itibaren yürürlüğe girer.


 


Harcama yetkilisi


Madde 63- Belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama
biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.


 


Kesinhesap


Madde 64- Her yıl bütçesinin kesinhesabı, belediye başkanı tarafından
hesap döneminin bitiminden sonra nisan ayı içinde encümene sunulur. Kesinhesap,
belediye meclisinin mayıs ayı toplantısında görüşülerek karara bağlanır.


Kesinhesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır.


 


Bütçe sistemi


Madde 65- Belediye bütçesi ile muhasebe işlemlerine
ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.[37]


 


Geçmiş yıl bütçesinin devamı


Madde 66- Herhangi bir nedenle yeni yıl bütçesi kesinleşmemiş ise yeni
bütçenin kesinleşmesine kadar geçen yıl bütçesi uygulanır.


Bütçenin kabulüne kadar yapılan işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış
sayılır.


 


Gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri


Madde 67- Belediyede belediye meclisinin, belediyeye bağlı
kuruluşlarda yetkili organın kararı ile park, bahçe, sera, refüj, kaldırım ve
havuz bakımı ve tamiri; araç kiralama, kontrollük, temizlik, güvenlik ve yemek
hizmetleri; makine-teçhizat bakım ve onarım işleri; bilgisayar sistem ve
santralleri ile elektronik bilgi erişim hizmetleri; sağlıkla ilgili destek
hizmetleri; fuar, panayır ve sergi hizmetleri; baraj, arıtma ve katı atık
tesislerine ilişkin hizmetler; kanal bakım ve temizleme, alt yapı ve asfalt
yapım ve onarımı, trafik sinyalizasyon ve aydınlatma bakımı, sayaç okuma ve
sayaç sökme-takma işleri ile ilgili hizmetler; toplu ulaşım ve taşıma
hizmetleri; sosyal tesislerin işletilmesi ile ilgili işler, süresi ilk mahallî
idareler genel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunu geçmemek üzere ihale
yoluyla üçüncü şahıslara gördürülebilir.


 


ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM


Borçlanma
ve İktisadî Girişimler


Borçlanma


Madde 68- Belediye, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak
amacıyla aşağıda belirtilen usûl ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil
ihraç edebilir:


a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi
Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde sadece belediyenin yatırım programında yer
alan projelerinin finansmanı amacıyla yapılabilir.


b) İller Bankasından yatırım kredisi ve nakit kredi kullanan belediye, ödeme
plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme plânını
yeterli görmediği belediyenin kredi isteklerini reddeder.


c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır.


d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile
bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin,
faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri
toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme
oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir
buçuk kat olarak uygulanır.


e) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden
fazlasına sahip oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213
sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan
miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin
kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun
kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapabilir.[38][39]


f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddî kaynak gerektiren
alt yapı yatırımlarında Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar
(d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde
Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınır.[40][41]


g) (Ek:30/3/2023-7446/7 md.) Belediyeler ve bağlı
kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip
oldukları şirketler tarafından Avrupa Birliği ile katılım öncesi mali işbirliği
çerçevesinde desteklenen projelerin finansmanı için yapılan borçlanmalar, çok
taraflı yatırım ve kalkınma bankaları ile yabancı devlet kuruluşlarından
doğrudan veya İller Bankası Anonim Şirketi aracılığıyla yapılan borçlanmalar ve
Su Kanalizasyon ve Altyapı Projesi (SUKAP) kapsamında yürütülecek işler için
İller Bankası Anonim Şirketinden yapılan borçlanmalar (d) bendindeki miktarın
hesaplanmasında dikkate alınmaz.


Yukarıda belirtilen usûl ve esaslara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri
hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk
Ceza Kanununun görevi kötüye kullanmaya ilişkin hükümleri uygulanır.


Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî
tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderir.[42][43]


 


Arsa ve konut üretimi


Madde 69- Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi
ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları
içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç
imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak
ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek,
bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak
ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir.


Belediye, bu amaçla bütçesinden
gerekli parayı ayırmak suretiyle işletme tesis edebilir.


Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin satışı 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine,
eşine veya onsekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler
ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı
bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine
göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak
üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci
maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu fıkranın
uygulama esasları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanacak çerçeve
yönetmeliğe uygun olarak belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.[44]


 


Şirket kurulması


Madde 70- Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili
mevzuatta belirtilen usûllere göre şirket kurabilir.


 


İşletme tesisi


Madde 71- Belediye, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini Çevre
ve Şehircilik Bakanlığının izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilir.[45]


 


Borç ve alacakların takas ve mahsubu


Madde 72- (Mülga: 24/7/2008-5793/47 md.)


 


ALTINCI
KISIM


Çeşitli ve Son Hükümler


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Çeşitli
Hükümler


Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı


Madde 73- (Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.)


Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret
alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her
türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve
restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı
tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir
alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan
hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir
alan sınırları içerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında
olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama
yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Cumhurbaşkanınca bu yönde karar
alınması şarttır. [46][47]


Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerinde
yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun
belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar
halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir.
Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden fazla yer
tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.


Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim
projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye
meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel
dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.


Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine
ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma
izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların boşaltılması,
yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi
kapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,
mahkemelerde öncelikle görüşülür ve karara bağlanır.


Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları
hariç kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.
(Ek cümle:4/7/2019-7181/20 md.) Devredilen bu gayrimenkuller için Cumhurbaşkanınca
kentsel dönüşüm ve gelişim alanı kararının alındığı tarihten itibaren ecrimisil
tahakkuk ettirilmez, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, tahsil edilenler
ise iade edilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden
yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.



Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984
tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak
Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında
Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanında hakları verilir. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/122 md.)
Anlaşma sonucu belediye mülkiyetine geçen gayrimenkuller haczedilemez. 2981 sayılı
Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya
belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında arsa
veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
ile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri
arsa veya konut bedellerinden mahsup edilir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller
ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki
inşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ile
anlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul
sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre
ayrı ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma davası
açabilir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yapılacak alt yapı ve rekreasyon
harcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak
giderleri belediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis
edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalan gayrimenkul sahipleri,
sahip oldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmak
zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma
izni verilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.


Dönüşüm alanı sınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlar içindeki gayrimenkullerin
tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne, paftasında
gösterilmek üzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında
meydana gelen değişiklikler belediyeye bildirilir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz, tevhit, sınırlı
ayni hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkin
işlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci, üçüncü, dördüncü cümleler:
Anayasa Mahkemesinin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159 sayılı Kararı
ile) (…)


Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini gerçekleştirmek amacıyla;
imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerini
tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat
paylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanması sırasında, tapu kayıtlarında
mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak
bedelleri mahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına bloke
edilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama alanında bulunan
taşınmazların kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudaki kayıt
malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.


(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerde büyükşehir belediye
meclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar
ile masrafların tamamı veya bir kısmı belediye bütçesinden karşılanmak kaydıyla
kentin uygun görülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel
aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak
binalarda telif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek
cephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını
geçmemek üzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi
hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde
bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.


(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme
ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları için yapılması gereken iş, işlem
ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karara
göre yapılır.


(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince, kentsel
dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme
alanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum ve
kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde, büyükşehir belediye meclisi kararı ile,
yıkılan ibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane
ve yurt inşa edilebilir.


Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75
inci madde çerçevesinde ortak hizmet projeleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.


Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konut İdaresine
2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.


 


Yurt dışı ilişkileri


Madde 74- Belediye, belediye meclisinin kararına bağlı
olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül
ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabilir.


Belediye bu teşekkül, organizasyon ve yabancı mahallî idarelerle ortak faaliyet
ve hizmet projeleri gerçekleştirebilir veya kardeş kent ilişkisi kurabilir.


Birinci ve ikinci fıkra gereğince yapılacak faaliyetlerin, dış politikaya
ve uluslararası anlaşmalara uygun olarak yürütülmesi ve önceden Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının izninin alınması zorunludur.[48]


 


Diğer kuruluşlarla ilişkiler


Madde 75- Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya
uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;


a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım,
onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar
ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında
bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat
hükümlerine göre sonuçlandırılır.


b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine
getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç
ve personel temin edebilir.


c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış
vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları
Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.
Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin
en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.[49]


d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere
bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar
aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması
hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden
tahsis mümkündür.


Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince
devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.


(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253
sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı
kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay
denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.


 


(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/11
md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7071/11 md.) Afet, kitlesel göç ve teröre maruz kalan yerleşim
birimlerinin belediyeleri (…)[50] vali veya belediye başkanı,
aksayan belediye hizmetinin başka bir belediye tarafından yerine getirilmesini
talep edebilir. Yardım istenilen belediye, meclis kararına gerek olmaksızın
İçişleri Bakanının izniyle bu talebi yerine getirebilir.


 


Kent konseyi


Madde 76- Kent konseyi, kent yaşamında; kent vizyonunun ve
hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması,
sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma,
saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım ve yerinden yönetim ilkelerini
hayata geçirmeye çalışır.


Belediyeler kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların,
noterlerin, varsa üniversitelerin, ilgili sivil toplum örgütlerinin, siyasî partilerin,
kamu kurum ve kuruluşlarının ve mahalle muhtarlarının temsilcileri ile diğer ilgililerin
katılımıyla oluşan kent konseyinin faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi
konusunda yardım ve destek sağlar.


Kent konseyinde oluşturulan görüşler belediye meclisinin ilk toplantısında
gündeme alınarak değerlendirilir. Kent konseyinin çalışma usûl ve esasları Çevre
ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.[51]


 


Belediye hizmetlerine gönüllü katılım


Madde 77- Belediye; sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım,
kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, engellilere,
yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı
sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü
kişilerin katılımına yönelik programlar uygular.[52]


Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılmalarına ilişkin usûl ve esaslar Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.[53]


 


Yazışma


Madde 78- Belediye, kamu kurum ve kuruluşlarıyla doğrudan yazışabilir.


 


Belediye tasarrufundaki yerler


Madde 79- Diğer kanunlarla getirilen hükümler saklı kalmak üzere, mezarlıklar
ile belediye sınırları içinde bulunan ve sahipsiz arazi niteliğinde olan seyrangâh,
harman yeri, koruluk, dinlenme yerleri, meydanlar, bataklık, çöp döküm sahaları,
yıkılmış kale ve kulelerin arsaları ve enkazı ve benzeri yerler belediyenin tasarrufundadır.


Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar,
Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı
tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna
bırakılır.


 


Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt
istasyonları


Madde 80- Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde,
kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası
otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış
petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve
uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir.
Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu
olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir
belediyesi tarafından verilir.


 


Ad verme, tanıtıcı amblem ve flama kullanımı


Madde 81- Cadde, sokak, meydan, park, tesis ve benzerlerine ad verilmesi
ve beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerinin tespitine ilişkin kararlarda;
belediye meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğu, bunların değiştirilmesine
ilişkin kararlarda ise meclis üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun kararı aranır.
Bu kararlar mülkî idare amirinin onayı ile yürürlüğe girer.


 


Avukatlık ücretinin dağıtımı


Madde 82- Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle
hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49
uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan
memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye
Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.


 


Yeniden değerleme oranının uygulanması


Madde 83- Bu Kanunun 15, 18 ve 34 üncü maddelerinde
belirtilen parasal miktarlar, her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre
belirlenecek yeniden değerleme oranına göre artırılır.


 


Uygulanmayacak hükümler


Madde 84- Bu Kanunla, belediyenin sorumlu ve yetkili kılındığı görev
ve hizmetlerle sınırlı olarak; 24.4.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumî Hıfzıssıhha
Kanunu, 4.7.1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanunu, 10.6.1949
tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 12.9.1960 tarihli ve 80 sayılı 1580 Sayılı
Belediye Kanununun 15 inci Maddesinin 58 inci Bendine Tevfikan Belediyelerce Kurulan
Toptancı Hal’lerinin Sureti İdaresi Hakkında Kanun, 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı
Harçlar Kanunu, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 3.5.1985
tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu, 14.6.1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma
ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne
Dair Kanun, (…)[54],
10.7.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 1.5.2003 tarihli ve 4856
sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 14.7.1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda bu Kanun hükümlerine aykırılık
bulunması durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.


 


İKİNCİ
BÖLÜM


Değiştirilen, Eklenen ve
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler


Madde 85- a) (8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)


b) (5.1.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.)


c) 18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları
ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının
mülga (d) bendi, “d) Belediye kurulması,” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.


d) 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (i) bendindeki “ağaçlandırma yapmak;” ibaresinden
sonra gelmek üzere “gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve
çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat
malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini,” ibaresi, aynı maddenin
üçüncü fıkrasının (d) bendindeki “belirtilen hizmetlerden” ibaresinden sonra gelmek
üzere “775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak,”
ibaresi eklenmiş; 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının sonuna “Meclis kendi belirleyeceği
bir ay tatil yapabilir.” Cümlesi ile 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Büyükşehir
belediyesi” ibaresinden sonra gelmek üzere “1.hukuk müşaviri ve” ibaresi eklenmiş;
13 üncü maddesinin birinci fıkrasında geçen “Kasım ayı toplantısı dönem başı toplantısıdır.”
Cümlesi ile 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasındaki “on gün içinde” ibaresi ve 15
inci maddesinin birinci fıkrasında geçen “her dönem başı toplantısında,” ile 16
ncı maddesinin birinci fıkrasında geçen “her yılın ilk olağan toplantısında” ibareleri
madde metinlerinden çıkarılmıştır.


e) 22.2.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine, “erozyonun önlenmesi,” ibaresinden sonra gelmek
üzere “kültür, sanat, turizm,” ibaresi eklenmiş; (b) bendinde yer alan “kültür,
turizm, gençlik ve spor” ibaresi madde metninden çıkarılmış ve aynı maddeye birinci
fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş; 12 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “Kasım ayı toplantısı dönem başı toplantısıdır.” Cümlesi ile
15 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “on gün içinde” ibaresi madde metninden
çıkarılmış; 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi “İl genel meclisi,
bir yıl görev yapmak üzere üyeleri arasından en az üç, en fazla beş kişiden oluşan
ihtisas komisyonları kurabilir.” Şeklinde değiştirilmiş; 24 üncü maddesinin birinci
fıkrasına “Meclis” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve komisyon” ibaresi eklenmiş
ve aynı fıkradaki “2600” ibaresi “6000” olarak değiştirilmiş; 36 ncı maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkraları madde metninden çıkarılmış ve “il özel idarelerinde
sözleşmeli personel ile kısmi zamanlı sözleşmeli personel çalıştırılması hususunda
Belediye Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanır.” Cümlesi aynı maddeye üçüncü
fıkra olarak eklenmiştir.


Merkezi idare tarafından yürütülen görev ve hizmetlere ait yatırımlardan ilgili
bakanlıkça uygun görülenler, il özel idareleri eliyle de gerçekleştirilebilir. Bu
yatırımlara ait ödenekler, ilgili kuruluş tarafından o il özel idaresi bütçesine
aktarılır. İl özel idaresi bu yatırımların yüzde yirmibeşine kadar olan kısmı için
kendi bütçesinden harcama yapabilir. Merkezi idare, ayrıca, desteklemek ve geliştirmek
istediği hizmetleri proje bazında gerekli kaynaklarını ilgili il özel idaresine
aktarmak suretiyle onlarla işbirliği içinde yürütebilir. Bu kaynak ve ödenekler
özel idare bütçesi ile ilişkilendirilmez ve başka amaçla kullanılamaz.


f) 7.12.2004 tarihli ve 5272 sayılı Belediye Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.


g) 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 38 inci maddesi
yürürlükten kaldırılmıştır.


h) 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4
üncü maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.


Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin
projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma
ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma
ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar,
OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.


 


ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM


Geçici
ve Son Hükümler


Asansör yıllık kontrol faaliyetlerine
ilişkin sorumluluk


Ek Madde 1- (Ek: 4/4/2015-6645/85 md.)


Bu Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (s) bendinde düzenlenen yetkinin
usulüne uygun kullanılmaması sonucu oluşacak yaralanma ve ölüm olaylarından dolayı,
ilgili belediye yetkilileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre sorumludur.



 


Ek Madde 2- (Ek: 28/11/2017-7061/86 md.)


Kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan
su ve atık su tarife ücreti tüketim miktarına bakılmaksızın sabit tarife ücreti
olarak belirlenir ve konutlar için belirlenen en düşük su ve atık su tarife
ücretinin yüzde 50 fazlasını geçemez. Belediyeler temiz şebeke suyu hizmeti
vermediği yerleşim yerlerindeki kamu kurumlarından herhangi bir ad altında ücret
talep edemez. Kamuya ait eğitim kurumları, yurtlar, okul pansiyonları ve
hastanelerden abonelik, açma kapama, bağlantı, teminat, güvence bedeli, katılma
payı ve benzeri ad altında herhangi bir ücret talep edilemez.


 


(Ek fıkra:21/12/2019-7201/11 md.) Aboneliği Kültür ve Turizm Bakanlığı,
il kültür ve turizm müdürlükleri veya Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesi merkez
müdürlüğüne ait olan müze ve ören yerleri için, belediyeler veya büyükşehir belediyeleri
su ve kanalizasyon idareleri tarafından belirlenecek su ve atık su tarifeleri, tüketim
miktarına bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan su ve atık su tarifesini
geçemez.


 


(Ek fıkra:21/12/2019-7201/11 md.) Aboneliği Kültür ve Turizm Bakanlığı,
il kültür ve turizm müdürlükleri veya Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesi merkez
müdürlüğüne ait olan müze ve ören yerlerinde, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal
Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununda yer alan kaynaklardan elde edilen su,
gaz, jeotermal akışkan ve buharın müze ve ören yerlerinde elde edilmesi, iletilmesi
ve kullanılması için uygulanacak tarife; tüketim miktarına bakılmaksızın büyükşehir
belediyeleri, belediyeler veya büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerinin
aynı dönemdeki su tarifesinde kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan su ve atık su
tarifesinin yüzde onunu geçemez.


 


Ek Madde 3- (Ek: 15/2/2018-7099/16 md.)


Belediyeler, mevzuatla kendilerine verilen görev ve hizmetlerin yürütülmesi
ve vatandaşlar tarafından yapılan başvuruların sonuçlandırılması amacıyla her türlü
idari iş ve işlemin yürütüldüğü e-Belediye bilgi sistemini kullanır.


e-Belediye bilgi sistemini kurmaya, işletmeye, veri saklama, veri iletimi
ve veri paylaşımı ile ilgili politikaları tespit etmeye, çalışma usul ve esaslarını
belirlemeye ve bu sistem ile ilgili merkezî bir hizmet standardizasyonu oluşturmaya
İçişleri ile Çevre ve Şehircilik bakanlıkları müştereken yetkilidir.[55]


 


Geçici Madde 1- Bu Kanunun yayımı tarihinde personel giderlerine
ilişkin olarak 49 uncu maddede belirtilen oranları aşmış olan belediyelerde bu oranların
altına inilinceye kadar, boş kadro ve pozisyon bulunması ve bütçe imkânlarının yeterli
olması kaydıyla 1.1.2005 tarihinde mevcut memur ve sözleşmeli personel sayısının
yüzde onunu geçmemek üzere İçişleri Bakanlığınca zorunlu hâllere münhasır olacak
şekilde verilecek izin dışında ilâve personel istihdam edilemez. Geçici iş pozisyonları
için önceki yıldan fazla olacak şekilde vize yapılamaz.


 


Geçici Madde 2- Norm kadro uygulamasına geçilinceye kadar belediyenin,
bağlı kuruluşlarının ve mahallî idare birliklerinin memur kadrolarının ihdas ve
iptalleri ile boş kadro değişiklikleri, İçişleri Bakanlığının teklifi, Maliye Bakanlığı
ve Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile
yapılır. Norm kadro uygulamasına geçilinceye kadar, Bakanlar Kurulu tarafından ihdas
edilmiş mevcut kadrolar 49 uncu maddenin üçüncü fıkrasının uygulanması açısından
norm kadro kabul edilir.


Sürekli işçi kadroları ile iş pozisyonları ise norm kadro uygulamasına geçilinceye
kadar İçişleri Bakanlığının vizesine tâbidir. İçişleri Bakanlığı vize yetkisini
valiliklere devredebilir.


 


Geçici Madde 3- Bu Kanunun yayımlandığı tarihte 2000 yılı genel nüfus
sayımına göre nüfusu 2.000’in altına düşen belediyelerin tüzel kişiliklerinin kaldırılarak
köye dönüştürme işlemi, bu Kanunun 8 inci maddesi uygulamasından faydalanmak isteyen
belediyeler için 31.12.2006 tarihine kadar uygulanmaz. Tüzel kişiliğin kaldırılmasında,
birleşme veya katılma sonrasında 2000 yılı genel nüfus sayımı sonucuna göre oluşan
toplam nüfus esas alınır.


5272 sayılı Belediye Kanununun geçici 4 üncü maddesine göre yapılan işlemler
bu maddeye göre yapılmış sayılır.


 


Geçici Madde 4- 41 inci maddede öngörülen stratejik plân, Kanunun yürürlüğe
girmesinden itibaren bir yıl içinde hazırlanır.


 


Gecici Madde 5- Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde
ellisinden fazlası belediyelere ait şirketlerin, 31.12.2004 tarihi itibariyle kamu
kurum ve kuruluşlarından olan kamu ve özel hukuka tâbi alacakları, bunların diğer
kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere 31.12.2005 tarihine
kadar takas ve mahsup edilir. Bakanlar Kurulu bu süreyi altı aya kadar uzatmaya
yetkilidir. Bu madde kapsamındaki alacak ve borç ifadesi bu alacak ve borçlara ilişkin
fer’ileri ve cezaları da kapsar.


Yukarıdaki fıkra kapsamında yer alan kuruluşların takas ve mahsup işlemine
konu olan veya olmayan borçları, genel bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak
paylarının yüzde kırkını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilir.


Bu maddeye göre yapılacak takas, mahsup ve kesinti işlemleri yılı bütçe kanunları
ile ilişkilendirilmeksizin ilgili kuruluş ile uzlaşma komisyonu tarafından belirlenir;
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından
karara bağlanır. (Ek ibare: 26/12/2006-5568/8 md.) 30/6/2006 tarihi itibarı
ile Uzlaşma Komisyonu ile takas, mahsup ve kesinti yapılmasına ilişkin kararları
imzalayan ancak Bakanlar Kurulu tarafından söz konusu kararları henüz onaylanmayan
ilgili kuruluşların işlemleri 28 Şubat 2007 tarihine kadar karara bağlanır. Bakanlar
Kurulu, ilgili kuruluşların borç ödeme kapasitelerini de dikkate alarak ödenecek
tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma Kanunun yayımını izleyen günden
itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçların fer’i ve cezalarını geçmemek üzere
indirim yapmaya yetkilidir.


(Ek fıkra: 26/12/2006-5568/8 md.) Bu madde uyarınca takas, mahsup ve kesinti
işlemine tâbi tutulan borç ve alacaklar için ilgili kanunlarda öngörülen
zamanaşımı süreleri işlemez.


İlgili kuruluşun uzlaşma ve hacizlerin kaldırılmasına dair başvurusunun uzlaşma
komisyonunca kabul edilmesini müteakip 31.12.2004 tarihinden önceki borçlar için
tatbik edilen hacizler kaldırılır.


Uzlaşma komisyonu Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından görevlendirilecek
bir başkan ile İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Hazine Müsteşarlığı, Sayıştay Başkanlığı, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı ve
İller Bankası Genel Müdürlüğünden birer temsilciden oluşur.


 


Geçici Madde 6- (Ek: 26/12/2006-5568/9 md.; Mülga: 28/1/2010-5951/13
md.)


 


Geçici Madde 7- (Ek: 31/5/2012-6321/5 md.)


Bu Kanunun 52 nci maddesine göre çıkarılan Yönetmelik çerçevesinde “İtfaiye
Eri” kadro unvanına atanmak üzere açılmış olan sınav sonucunda başarılı oldukları
ilan edildiği halde herhangi bir sebeple atamaları yapılmamış olanlar, bu işlemler
sebebiyle dava açmış olmaları halinde davadan vazgeçmeleri, açmış oldukları dava
lehlerine sonuçlananlar ise mahkeme tarafından karara bağlanmış tazminat veya geriye
dönük maaş haklarından yazılı olarak feragat etmeleri kaydıyla, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde atama işlemleri tamamlanarak göreve başlatılır.


 


Geçici Madde 8- (Ek: 10/9/2014-6552/123 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin
17/6/2015 tarihli ve E.: 2014/194, K.: 2015/55 sayılı Kararı ile.)


 


Geçici Madde 9- (Ek: 15/8/2016-KHK-674/40 md.; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/36
md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör
veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları kapsamında haklarında yürütülen
soruşturma veya kovuşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılan belediye başkanı, başkan
vekili ve meclis üyelerinin yerine 45 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine
göre işlem yapılmış olsa bile onbeş gün içerisinde 46 ncı maddedeki yetkili makamlarca
45 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen usule göre görevlendirme yapılır.



 


Geçici Madde 10- (Ek: 15/2/2018-7099/17 md.)


Belediyeler, e-Belediye bilgi sisteminin kurulduğuna
dair bildirimin İçişleri Bakanlığı tarafından yapılmasından itibaren e-Belediye
bilgi sistemi ile ilgili çalışmaları bir yıl içinde tamamlar.


Benzer sistemi kullanan belediyeler, sistemlerinde
bulunan ve e-Belediye bilgi sistemi için gerekli olan verileri e-Belediye bilgi
sistemini kullanmaya başladıkları tarihten itibaren bir yıl içinde e-Belediye bilgi
sistemine aktarır. İçişleri Bakanı, gerektiğinde bu süreyi bir katına kadar uzatabilir.



 


Geçici Madde 11- (Ek:21/2/2019-7166/14 md.)



Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla, bu maddenin yürürlük
tarihine kadar personelinin çocukları için kreş ve gündüz bakımevi hizmetini bütçesinden
hizmet alımı yoluyla karşılamış olan belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı
kuruluşlarının yetkili ve görevli personeli hakkında idari veya mali yargılama ve
takibat yapılamaz, başlamış olanlar işlemden kaldırılır.


 


Geçici Madde 12- (Ek:21/12/2019-7201/12
md.)


Aboneliği Kültür ve Turizm Bakanlığı, il kültür ve
turizm müdürlükleri veya Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesi merkez müdürlüğüne
ait olan müze ve ören yerlerinde; su ve atık su bedeli ile 5686 sayılı Kanunda yer
alan kaynaklardan elde edilen su, gaz, jeotermal akışkan ve buharın elde edilmesi,
iletilmesi ve kullanılması için büyükşehir belediyeleri, belediyeler veya büyükşehir
belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince uygulanan ve tarifelerinden kaynaklanan
alacak asıllarının yüzde ellisinin peşin ödenmesi kaydıyla; bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla su ve atık su, gaz, jeotermal akışkan ve buharın alacak
asıllarının tamamı ile bunlara bağlı faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’iler
(sözleşmelerde düzenlenen her türlü zam dâhil) ile bu alacaklara bağlı cezaların
ve gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’ilerinin (sözleşmelerde düzenlenen her
türlü ceza ve zam dâhil) tahsilinden vazgeçilir; varsa başlatılmış icra takipleri
düşer, açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verilir,
yargılama gideri ve takip giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekalet ücretine
hükmedilmez. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen ve infaz edilmeyen
mahkeme kararlarına konu alacaklar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır ve yargılama
gideri ile vekalet ücretinin tahsilinden vazgeçilir.


 


Yürürlük


Madde 86- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 87- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


3/7/2005
TARİHLİ VE 5393 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


(1) 17/6/2010 tarihli ve 5998 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:


Geçici Madde 1- (İptal: Anayasa Mahkemesinin 18/10/2012 tarihli ve E.:
2010/82, K.: 2012/159 sayılı Kararı ile.)





5393
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE


GİRİŞ
TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 








Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya Anayasa Mahkemesi Kararının
Numarası



5393 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi







5538



14, 18



12/7/2006






5568



Geçici Madde 5, Geçici Madde 6



30/12/2006






Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E.: 2005/95, K.:
2007/5 sayılı Kararı



14, 50



29/12/2007






5594



12



10/3/2007






5675



20



7/6/2007






5747



11



22/3/2008






5766



16



6/6/2008






5793



49, 72



6/8/2008






5951



Geçici Madde 6



5/2/2010






5998



73, İşlenemeyen Hüküm



24/6/2010






5996



84



13/12/2010






Anayasa Mahkemesinin 4/2/2010 tarihli ve

E.: 2008/27, K.: 2010/29 sayılı Kararı



23



22/6/2011






6306



73



31/5/2012






6321



Geçici Madde 7



3/6/2012






6360



8, 9, 12, 14, 15, 75



6/12/2012






6338



49



1/1/2013






6462



14, 38, 44, 60, 77



3/5/2013






Anayasa Mahkemesinin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:
2012/159 sayılı Kararı



73, İşlenemeyen Hüküm



23/7/2013






6495



14



2/8/2013






6525



12



27/2/2014






6552



14,15,73, Geçici Madde 8



11/9/2014






6645



15, Ek Madde 1



23/4/2015






Anayasa Mahkemesinin 17/6/2015 tarihli ve E.: 2014/194, K.:
2015/55 sayılı Kararı



15, Geçici Madde 8



26/6/2015






KHK/674



45, 57, Geçici Madde 9



1/9/2016






KHK/678



75



22/11/2016






6758



45, 57, Geçici Madde 9



24/11/2016






7061



15



5/12/2017






Ek Madde 2



1/1/2018






7071



75



8/3/2018






7099



Ek Madde 3



10/3/2018






Geçici Madde 10



10/9/2018






KHK/703



4,
11, 12, 68, 73, 75



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan
Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda
Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7153



4,
8, 12, 15, 18, 19, 49, 51, 52, 56, 62, 65, 68, 69, 71, 74, 76, 77, Ek Madde 3



10/12/2018






7166



Geçici Madde 11



22/2/2019






7181



73



10/7/2019






Anayasa Mahkemesinin 26/6/2019 tarihli ve E.: 2019/27, K.:
2019/56 sayılı Kararı



14



11/9/2019






7201



Ek Madde 2, Geçici Madde 12



Ek Madde 2’ ye eklenen fıkralar 1/1/2020 tarihinde, diğer
değişiklik 24/12/2019 tarihinde






Anayasa Mahkemesi’nin 14/11/2019 tarihli ve E.: 2018/90,
K.: 2019/85 sayılı Kararı



75



13/2/2020






Anayasa Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve E.:2018/110; K.:2018/99
sayılı Kararı



51



Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra






7261



15



30/12/2020






7349



15



25/12/2021






7421



14, 15



26/11/2022






7433



49



26/1/2023






7446



68



5/4/2023






Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117;
K.:2023/212 sayılı Kararı ile



4, 11, 12



4/6/2024






7537



49



27/12/2024






7551



4, 11, 12



1/7/2025









 











[1] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 18/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesi ile bu fıkrada yer alan “gönderilir” ibaresi “gönderilir ve o yerde
belediye kurulabilir” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[4] 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesiyle bu fıkrada yer alan “50.000” ibaresi “20.000” şeklinde
değiştirilmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan
“Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek
kararname” ibaresi “Cumhurbaşkanı kararı” şeklinde ve ikinci fıkrasında yer
alan “Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine
müşterek kararname” ibaresi “Cumhurbaşkanı kararı” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve
E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “veya …
yayımlandığı” ibaresi iptal edilmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “müşterek kararnamenin”
ibaresi “Cumhurbaşkanı kararının” şeklinde değiştirilmiştir.







[8] 18/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Kanunun 15 inci
maddesi ile bu fıkrada yer alan “gerçekleşmesi” ibaresi “gerçekleştiği”
şeklinde değiştirilmiştir.







[9] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkralarda yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.


 







[10] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 120 nci
maddesiyle, bu bentte yer alan , “gençlik ve spor” ibaresinden sonra gelmek
üzere, “orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin
son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların
üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi
şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait
her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde
uygulanmaz.)” ibaresi eklenmiştir.







[11] Anayasa Mahkemesinin 26/6/2019 tarihli ve E.:2019/27;
K.:2019/56 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…yaptırır” ibaresinin
“itfaiye hizmeti” yönünden iptaline karar verilmiştir.







[12] Anayasa Mahkemesi’nin 24/1/2007 tarihli ve E.
2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile bu maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinde yer alan "Okul öncesi eğitim kurumları açabilir;..." ibaresi
iptal edilmiştir.







[13] 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 17 nci
maddesiyle bu bendin birinci cümlesinde yer alan “sağlıkla ilgili her türlü
tesisi açabilir ve işletebilir;” ibaresinden sonra gelmek üzere “mabetlerin
yapımı, bakımı, onarımını yapabilir;” ibaresi eklenmiştir.







[14]
16/11/2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanunun
16 ncı maddesiyle,  bu bende “inşa edebilir” ibaresinden sonra gelmek üzere
“; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir” ibaresi
eklenmiştir.







[15] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlü” ibaresi “engelli” şeklinde
değiştirilmiştir.







[16] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkralarda yer alan “İçişleri” ibareleri “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[17] a) 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 121 inci
maddesiyle; bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “arsa” ibaresi “taşınmaz”
olarak değiştirilmiştir.


b) 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 85
inci maddesi ile bu fıkranın ikinci cümlesine “meclis kararıyla mabetlere”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, eğitim kurumlarına, yurtlara, okul pansiyonlarına
ve hastanelere” ibaresi eklenmiştir.







[18] 16/11/2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanunun 16 ncı
maddesiyle, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “ve hastanelere” ibaresi “,
hastanelere ve cemevlerine” şeklinde değiştirilmiştir.







[19] Anayasa Mahkemesinin 17/6/2015 tarihli ve E.:
2014/194, K.: 2015/55 sayılı Kararı ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan
“…ve haciz işlemi sadece gösterilen bu mal üzerine uygulanır” ibaresi ile aynı
fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “ …veya kamu hizmetlerini aksatacak …”
ibaresi iptal edilmiştir.







[20] 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle; bu maddede yer alan "inşa ve kullanımları" ibaresinden
sonra gelmek üzere; "katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi
hariç" ibaresi eklenmiştir.







[21] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu bentte yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde
değiştirilmiştir.







[22] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[23] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “özürlülere” ve “özürlüler” ibareleri sırasıyla
“engellilere” ve “engelliler” şeklinde değiştirilmiştir.







[24] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “sakatlık” ibaresi “engellilik” şeklinde
değiştirilmiştir.







[25] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[26] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[27]
25/12/2024 tarihli ve 7537 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesiyle, bu fıkranın onuncu cümlesinde yer alan “tespitinde” ibaresi
“tespiti ile 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında”
şeklinde değiştirilmiştir.


 







[28] 24/7/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 46 ncı
maddesiyle bu fıkrada yer alan "İçişleri Bakanlığına ve Maliye
Bakanlığına" ibaresi "İçişleri Bakanlığına" şeklinde
değiştirilmiştir.







[29] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibareleri “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[30] Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E.:
2005/95, K.: 2007/5 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “... avukat unvanlı
pozisyonlar hariç olmak üzere, ...” ibaresi iptal edilmiştir.







[31] Anayasa Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve
E.:2018/110; K.:2018/99 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…meslekten
çıkarılma,…” ibaresi iptal edilmiştir.







[32] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkralarda yer alan “İçişleri Bakanlığı” ibaresi “İçişleri
Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.







[33] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[34]
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28
inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[35] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu bentte yer alan “özürlülere” ibaresi “engellilere” şeklinde
değiştirilmiştir.







[36] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibareleri “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[37] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[38] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu bent ve fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[39]
30/3/2023  tarihli ve 7446
sayılı Kanunun 7  nci  maddesiyle bu bentte  yer alan “Çevre ve Şehircilik” ibaresi “Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde, değiştirilmiştir.







[40] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Devlet Plânlama Teşkilatı
Müsteşarlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.







[41]
30/3/2023  tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7
nci  maddesiyle bu bentte yer alan “Hazine Müsteşarlığının” ibaresi “Hazine
ve Maliye Bakanlığının” şeklinde değiştirilmiştir.







[42]
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28
inci maddesiyle bu bent ve fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve
Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.







[43]
30/3/2023  tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7
nci  maddesiyle fıkrada yer alan  “Çevre ve Şehircilik Bakanlığına,
Maliye Bakanlığına, Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine
Müsteşarlığına” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı,
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına” şeklinde
değiştirilmiştir.







[44] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân
Bakanlığı tarafından müştereken” ibaresi “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
tarafından” şeklinde değiştirilmiştir.







[45] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[46] 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Kanunun 17 nci
maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan
“yapılabilmesi Bakanlar Kurulu kararına bağlıdır.” ibaresi “yapılabilmesi için
ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine
Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır.” şeklinde değiştirilmiştir.







[47] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
200 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde
değiştirilmiştir.







[48] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[49] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[50] Anayasa Mahkemesi’nin 14/11/2019 tarihli ve E.:
2018/90, K.: 2019/85 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan "... ile bu
Kanunun 45 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince belediye başkanı veya
başkan vekili görevlendirilen belediyelerde," ibaresi iptal edilmiştir.







[51] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkralarda yer alan “İçişleri” ibareleri “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[52] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlülere” ibaresi “engellilere” şeklinde
değiştirilmiştir.







[53]
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28
inci maddesiyle bu fıkralarda yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik”
şeklinde değiştirilmiştir.







[54] 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Kanunun 47 nci
maddesiyle, bu maddede yer alan “27.05.2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların
Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[55] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci
maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanlığı” ibaresi “İçişleri ile Çevre
ve Şehircilik bakanlıkları müştereken” şeklinde değiştirilmiştir.