Danıştay8. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 8. Daire E.2023/5228 K.2025/5641
T.C. DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5228
Karar No : 2025/5641
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... Kongre Turizm Organizasyon Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.
2- ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'e 18.250,00-TL(Mahkemece sehven 9.125,00-TL yazılmıştır.) trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... (Bölge İdare Mahkemesince sehven ... yazılmıştır.) sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... plakalı araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünce 12/09/2023 geçerlilik tarihli 12/09/2022 veriliş tarihli ... belge nolu sayılı turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin bulunduğu tutanak tarihinden çok kısa süre içerisinde makul sürede anılan belgenin alınmış olduğu, davacı eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesindeki düzenlemenin amaca uygun yorumu ile çalışma izni almadan ücret karşılığı taşıma yapılması kapsamında kalmadığı, bu madde kapsamında ceza tesisisin davacının eylemi ile örtüşmeyen ve ağır niteleme olacağı; davacının eylemine karşılık gelen kanun maddesinin uygulanması şeklindeki işlemde tipiklik ve ölçülülük unsurunun bulunmadığı değerlendirilmesi ile dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY:
Dava; davacılar tarafından, ... Kongre Turizm Organizasyon Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sahibi olduğu ... plaka sayılı araç ile ilgili belediyesinden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca (60) gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tesis edilen ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 18.250,00- TL idari para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuatı gereğince edinilmesi gerektiği halde denetim sırasında ibraz edilmeyen, denetimden sonra yapılan başvuru üzerine alınarak dava dosyasına sunulan belgeler, denetim tarihine kadar ilgililerin gerekli izinleri almaksızın servis hizmeti verdikleri eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunmayanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara riayet etmeyerek kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararı ile "... ... plakalı araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünce 12/09/2023 geçerlilik tarihli ... veriliş tarihli ... belge nolu sayılı turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin bulunduğu tutanak tarihinden çok kısa süre içerisinde makul sürede anılan belgenin alınmış olduğu..." belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de; davacı tarafın işlem tarihi itibarıyla denetim sonucu tespit edilen ticari yolcu taşımacılığının gerçekleşebilmesi için gerekli izin/ruhsat gibi belgelere sahip olmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacılar tarafından dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz edilen Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi almak için 07/03/2022 tarihinde davalı idareye yapılmış olan başvuruya ilişkin sorgulama sayfası ekran görüntüsünden, davacılar tarafından 07/09/2022 tarihli işlemler tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapıldığı görülmüşse de işlemler tarihinden 6(altı) ay öncesinde yapılan başvurunun takibinden davacıların sorumlu olduğu, davalı Büyükşehir Belediyesinin ihmalini veya işlemi geciktirdiğini ortaya koyan bir bilgi/belgenin de dosyada bulunmadığı anlaşıldığından davacıların işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yaptıkları iddiasına itibar edilememiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 13/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı; usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5228
Karar No : 2025/5641
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... Kongre Turizm Organizasyon Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.
2- ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'e 18.250,00-TL(Mahkemece sehven 9.125,00-TL yazılmıştır.) trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... (Bölge İdare Mahkemesince sehven ... yazılmıştır.) sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... plakalı araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünce 12/09/2023 geçerlilik tarihli 12/09/2022 veriliş tarihli ... belge nolu sayılı turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin bulunduğu tutanak tarihinden çok kısa süre içerisinde makul sürede anılan belgenin alınmış olduğu, davacı eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesindeki düzenlemenin amaca uygun yorumu ile çalışma izni almadan ücret karşılığı taşıma yapılması kapsamında kalmadığı, bu madde kapsamında ceza tesisisin davacının eylemi ile örtüşmeyen ve ağır niteleme olacağı; davacının eylemine karşılık gelen kanun maddesinin uygulanması şeklindeki işlemde tipiklik ve ölçülülük unsurunun bulunmadığı değerlendirilmesi ile dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY:
Dava; davacılar tarafından, ... Kongre Turizm Organizasyon Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sahibi olduğu ... plaka sayılı araç ile ilgili belediyesinden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca (60) gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tesis edilen ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 18.250,00- TL idari para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuatı gereğince edinilmesi gerektiği halde denetim sırasında ibraz edilmeyen, denetimden sonra yapılan başvuru üzerine alınarak dava dosyasına sunulan belgeler, denetim tarihine kadar ilgililerin gerekli izinleri almaksızın servis hizmeti verdikleri eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunmayanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara riayet etmeyerek kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararı ile "... ... plakalı araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünce 12/09/2023 geçerlilik tarihli ... veriliş tarihli ... belge nolu sayılı turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin bulunduğu tutanak tarihinden çok kısa süre içerisinde makul sürede anılan belgenin alınmış olduğu..." belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de; davacı tarafın işlem tarihi itibarıyla denetim sonucu tespit edilen ticari yolcu taşımacılığının gerçekleşebilmesi için gerekli izin/ruhsat gibi belgelere sahip olmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacılar tarafından dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz edilen Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi almak için 07/03/2022 tarihinde davalı idareye yapılmış olan başvuruya ilişkin sorgulama sayfası ekran görüntüsünden, davacılar tarafından 07/09/2022 tarihli işlemler tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapıldığı görülmüşse de işlemler tarihinden 6(altı) ay öncesinde yapılan başvurunun takibinden davacıların sorumlu olduğu, davalı Büyükşehir Belediyesinin ihmalini veya işlemi geciktirdiğini ortaya koyan bir bilgi/belgenin de dosyada bulunmadığı anlaşıldığından davacıların işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yaptıkları iddiasına itibar edilememiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 13/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı; usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.