Danıştay7. Daireİdare Hukuku
Danıştay 7. Daire E.2024/3151 K.2025/3875
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3151
Karar No : 2025/3875
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2021 ve 2023 yıllarında tescilli 131 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı verginin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere ilişkin kısmı yönünden; bu beyannamelerin tescil edildiği tarih itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde 28/07/2021 tarihinde yapılan değişikliğin yürürlükte olmadığı dikkate alındığında, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de atıf yapılan kayıt belgesinde yer alan kıymet gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmadığından gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan bu kıymet üzerinden fuzulen tahsil edilen vergilerin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddi yolundaki karara vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere ilişkin kısmı yönünden ise; bu beyannamelerin tescil tarihleri ile aynı gün noter vasıtasıyla ihtirazi kayıt konularak beyan artırımının davacının iradesi dışında gerçekleştirildiği hususunun davalı idareye bildirildiği, eşyanın satış bedelinin faturada gösterilen kıymet olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği, davalı idarece, davacı tarafından beyan edilen beyannameler eki faturalardaki kıymetin gerçeği yansıtmadığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı gibi, eşyanın kıymetinin gerçek satış bedeline göre düşük olduğu hususunun ihracatçı firma piyasasında ve ihracatçı ülke yetkili makamları nezdinde yapılan araştırmalarla saptanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin 2023 yılında tescilli beyannamelerden kaynaklanan kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığı, fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil edildiği tarihten itibaren 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da belirlenen tecil faiziyle birlikte davacıya iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının gözetim belgesi ibrazı yükümlülüğünden kaçınmak ve kıymet araştırmasına gidilmesini engellemek amacıyla özgür iradesiyle eşyanın kıymetini gözetim kıymetine yükselttiği, yükümlünün beyanı doğrultusunda vergilerin tahakkuk ve tahsil edilerek gümrük işlemlerinin tamamlandığı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu kararın dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının onanması; 2023 yılında tescil edilen beyannameler yönünden ise, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin, bu beyannamelerin tescili tarihlerinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği halde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz etmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde anılan beyannameler yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı görülmekle, temyiz isteminin kısmen reddi ve kısmen de kabulü suretiyle temyize konu kararın dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
MADDİ
**OLAY:**
Davacı adına 2021 ve 2023 yıllarında tescilli 131 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı verginin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. fıkrasının 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenen gümrük vergilerinin geri verileceği, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, söz konusu gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde, geri verme veya kaldırma taleplerinin kabul edilmeyeceği; 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmının iptali ile bu kısma ilişkin fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkraları aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Kararın, dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan inceleme sonucunda ticaret politikası önlemlerinden olan gözetim uygulamasına başvurulabilmektedir.
Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.
Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum olmamakla birlikte, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.
Bununla beraber 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
Bu değişiklikten önce, ithale konu eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye ulaşmasını sağlayacak şekilde yurt dışı gider beyan edilmesi sonucunda fazladan ödendiği ifade edilen vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunulması ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt konulması suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilerek vergilerin iadesi talep edilebilmekteydi.
Anılan Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından ise, eşyanın kıymetinin, tebliğde belirtilen miktarda beyan edilmesi halinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.
Öte yandan; gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve itiraza konu edilip dava açılması halinde kendi beyanına dava açamayacak olan ilgililer için beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren bir açıklama olarak nitelendirilmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı adına 2023 yılında tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamelerine karşı aynı gün noter vasıtasıyla ihtirazi kayıt konulmasına karşın, yasal süresi içerisinde bir üst makama veya aynı makama itiraz başvurusunda bulunulmayarak eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yüksetilmesi suretiyle ödenen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulduğu, istemin reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın, tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle de işbu davanın açıldığı anlaşılmış ise de; ithale konu eşya için ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen vergilere karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi uyarınca 15 gün içinde itiraz yoluna gidilmesi, itirazın reddedilmesini müteakip, tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin iadesi istemiyle dava açılması gerekirken, itiraz için öngörülen yasal sürenin geçirilmesinden sonra ilgili gümrük müdürlüğüne sunulan dilekçe ile 211. madde kapsamında geri verme başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.
Bu bakımdan, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin, beyannamelerin tescili tarihlerinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği halde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz etmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde 2023 yılında tescilli beyannameler yönünden hukuka aykırılık; vergi dava dairesi kararının dava konusu işlemin bu beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmının iptali ile bu kısma ilişkin fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkralarının ONANMASINA,
3.Kararın, dava konusu işlemin 2023 yılında tescilli beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5.492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 25/11/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir.
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faizin anlaşılması gerektiğinden, 07/11/2019 tarihinden sonra tescil edilen ..., ... tarih ve sayılı beyannameler yönünden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu itibarla, anılan beyannameler yönünden temyize konu kararın tecil faizine hükmedilmesine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilmesi gerektiği oyu ile, kararın belirtilen kısmına katılmıyoruz.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3151
Karar No : 2025/3875
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2021 ve 2023 yıllarında tescilli 131 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı verginin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere ilişkin kısmı yönünden; bu beyannamelerin tescil edildiği tarih itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde 28/07/2021 tarihinde yapılan değişikliğin yürürlükte olmadığı dikkate alındığında, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de atıf yapılan kayıt belgesinde yer alan kıymet gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmadığından gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan bu kıymet üzerinden fuzulen tahsil edilen vergilerin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddi yolundaki karara vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere ilişkin kısmı yönünden ise; bu beyannamelerin tescil tarihleri ile aynı gün noter vasıtasıyla ihtirazi kayıt konularak beyan artırımının davacının iradesi dışında gerçekleştirildiği hususunun davalı idareye bildirildiği, eşyanın satış bedelinin faturada gösterilen kıymet olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği, davalı idarece, davacı tarafından beyan edilen beyannameler eki faturalardaki kıymetin gerçeği yansıtmadığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı gibi, eşyanın kıymetinin gerçek satış bedeline göre düşük olduğu hususunun ihracatçı firma piyasasında ve ihracatçı ülke yetkili makamları nezdinde yapılan araştırmalarla saptanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin 2023 yılında tescilli beyannamelerden kaynaklanan kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığı, fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil edildiği tarihten itibaren 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da belirlenen tecil faiziyle birlikte davacıya iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının gözetim belgesi ibrazı yükümlülüğünden kaçınmak ve kıymet araştırmasına gidilmesini engellemek amacıyla özgür iradesiyle eşyanın kıymetini gözetim kıymetine yükselttiği, yükümlünün beyanı doğrultusunda vergilerin tahakkuk ve tahsil edilerek gümrük işlemlerinin tamamlandığı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu kararın dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının onanması; 2023 yılında tescil edilen beyannameler yönünden ise, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin, bu beyannamelerin tescili tarihlerinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği halde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz etmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde anılan beyannameler yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı görülmekle, temyiz isteminin kısmen reddi ve kısmen de kabulü suretiyle temyize konu kararın dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
MADDİ
**OLAY:**
Davacı adına 2021 ve 2023 yıllarında tescilli 131 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı verginin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. fıkrasının 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenen gümrük vergilerinin geri verileceği, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, söz konusu gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde, geri verme veya kaldırma taleplerinin kabul edilmeyeceği; 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmının iptali ile bu kısma ilişkin fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkraları aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Kararın, dava konusu işlemin 2023 yılında tescil edilen beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan inceleme sonucunda ticaret politikası önlemlerinden olan gözetim uygulamasına başvurulabilmektedir.
Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.
Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum olmamakla birlikte, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.
Bununla beraber 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
Bu değişiklikten önce, ithale konu eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye ulaşmasını sağlayacak şekilde yurt dışı gider beyan edilmesi sonucunda fazladan ödendiği ifade edilen vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunulması ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt konulması suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilerek vergilerin iadesi talep edilebilmekteydi.
Anılan Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından ise, eşyanın kıymetinin, tebliğde belirtilen miktarda beyan edilmesi halinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.
Öte yandan; gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve itiraza konu edilip dava açılması halinde kendi beyanına dava açamayacak olan ilgililer için beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren bir açıklama olarak nitelendirilmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı adına 2023 yılında tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamelerine karşı aynı gün noter vasıtasıyla ihtirazi kayıt konulmasına karşın, yasal süresi içerisinde bir üst makama veya aynı makama itiraz başvurusunda bulunulmayarak eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yüksetilmesi suretiyle ödenen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulduğu, istemin reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın, tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle de işbu davanın açıldığı anlaşılmış ise de; ithale konu eşya için ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen vergilere karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi uyarınca 15 gün içinde itiraz yoluna gidilmesi, itirazın reddedilmesini müteakip, tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin iadesi istemiyle dava açılması gerekirken, itiraz için öngörülen yasal sürenin geçirilmesinden sonra ilgili gümrük müdürlüğüne sunulan dilekçe ile 211. madde kapsamında geri verme başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.
Bu bakımdan, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin, beyannamelerin tescili tarihlerinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği halde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz etmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde 2023 yılında tescilli beyannameler yönünden hukuka aykırılık; vergi dava dairesi kararının dava konusu işlemin bu beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin ..., ... tarih ve sayılı beyannamelere isabet eden kısmının iptali ile bu kısma ilişkin fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkralarının ONANMASINA,
3.Kararın, dava konusu işlemin 2023 yılında tescilli beyannamelere isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5.492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 25/11/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir.
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faizin anlaşılması gerektiğinden, 07/11/2019 tarihinden sonra tescil edilen ..., ... tarih ve sayılı beyannameler yönünden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu itibarla, anılan beyannameler yönünden temyize konu kararın tecil faizine hükmedilmesine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilmesi gerektiği oyu ile, kararın belirtilen kısmına katılmıyoruz.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.