Danıştay7. Daireİdare Hukuku
Danıştay 7. Daire E.2024/284 K.2025/4348
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/284
Karar No : 2025/4348
**DAVACI:** ... İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU : 18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1, 4, 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: 2002 yılından itibaren ayakkabı sektöründe faaliyet gösteren ithalatçı ve ihracatçı firma oldukları, müşterilerinin talep ettiği kalitede, nitelikte ve dayanıklılıktaki ürünler yurt içinde bulunamadığından, Kuzey Makedonya'da mukim ... firmasından sipariş verildiği, ürünler gönderildikten sonra teslim alınmadan önce 25/01/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/4 sayılı Tebliğ ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş -deri taklidi/diğerleri" ithalatında önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açıldığı, soruşturma sürecinde Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlemle aynı tutarda teminat mektupları karşılığında ithalatın gerçekleştirildiği, bir yıl sonra soruşturmanın tamamlanarak dava konusu 2023/35 sayılı Tebliğ'in yayımlandığı, anılan Tebliğ'in 5. maddesine göre; Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya'da yerleşik firmaların yeterli haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna ulaşıldığı, bu çerçevede sayılan ülkeler menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının, 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ uyarınca Çin menşeli ithalatta yürürlükte bulunan dampinge karşı önleme tabi tutulmasına karar verildiği, yerli ürünlerle ithal edilen ürünlerin aynı kalite, nitelik ve dayanıklılıkta olmadığı, Mahkemece yapılacak bilirkişi incelemesi ile bunun tespit edilebileceği, yerli üretimin yetersiz olduğu, Türkiye'deki ihtiyacı dahi karşılayamadığı, Tebliğ'in yerli firmaların tekelleşmesine ve ayakkabı imalatçılarının fahiş fiyatlarla ürün almasına neden olacağı, bunun sonucu olarak nihai kullanıcıların da bu durumdan etkileneceği, teminat uygulanması nedeniyle maliyetler arttığı için yerli ayakkabı üretim sektöründe ciddi düşüş yaşandığı, soruşturma sürecinde Armaneks firmasının soru formuna cevap verdiği ve işbirliği içinde olduğu, raporda anılan firmanın büyük ölçüde eksikliklerini tamamladığı hususu yer almışsa da, anılan firmaca büyük ölçüde değil istenilen tüm belgelerin eksiksiz sunulduğu, Armaneks firmasının uzun yıllar aynı işi yapan, imalata ilişkin büyük tesisleri olan, ülkesinde resmi faaliyette bulunan bir firma olduğu, bilgilendirme raporunun dayanağı TÜİK dış ticaret istatistikleri ve ithalat verilerinin objektif olmadığı, sadece olumsuz yönde düzenlenecek rapora dayanak olacak tespitlere yer verilip aksi yöndeki istatistik ve hesaplamalara yer verilmediği, Armaneks firmasının 3 üretim hattının birbiri ile aynı nitelikte olduğu, base ürününün hatlarda Çin menşeli film ile kaplandığı iddialarının gerçek dışı olduğunun ilgili firmanın cevabı ile Bakanlığı sunulan ve yerinde doğrulanan verilerle ortaya konulduğu, rapordaki hesaplamaların tümüyle yanlış olduğu, yerinde inceleme yapan personel üretimde hiç bir sorun olmadığı yönünde olumlu görüş beyan ettiği halde bu görüşün rapora yansıtılmadığı, bilgilendirme raporunda desen verme işlemi yapılmadığı yazılsa da, bakanlık temsilcilerine desen basan makinenin bizzat gösterildiği, Armaneks firmasının, yerinde doğrulama çalışması sonucunda tespit edilen hususların tutanağa bağlanması talebinin usule aykırı şekilde reddedildiği, soruşturmanın re'sen açılmadığı, rakip firmaların şikayeti üzerine başladığı ve bu kişilerin ilgili birimleri yanlış yönlendirdiği, yerli üreticilerin teknolojilerinin geri olduğu, piyasada istenilen özelliklere sahip ürünleri üretemedikleri, Çin'den hammadde ithal eden firmaların kendi ülkelerinde yaptıkları benzer işlemlerle ürünü daha nitelikli ve dayanıklı hale getirerek yerli menşeli olarak ihraç ettikleri, ülkemizde de çok daha basit işlemlerle Çin'den yapılan ithalatlara yerli menşe kazandırıldığı, Armaneks firmasının çok daha yüksek teknolojilerle ürünleri nitelikli ve dayanıklı hale getirdiği halde, ürünlerin Çin menşeli kabul edildiği, konuya ilişkin Danıştay Yedinci Dairesinin 2016/1, 2015/6923, 2015/6922 esas sayılı dosyalarında verilen emsal kararların bulunduğu ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI: 2005/2 sayılı Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00, 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyalar için dampinge karşı önlemin getirildiği, 2023/14 sayılı Tebliğ ile anılan önlemin devamına karar verildiği, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20 GTP'te "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri" tanımlı poliüretan suni deri ithalatına yönelik olarak 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ kapsamında uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığına ilişkin olarak re'sen incelemenin başlatıldığı, açılan soruşturma kapsamında yapılan tespitlerden sonra nihai bildirim aşamasına geçilerek, tarafların haklı ve kanıtlanabilir görüşleri değerlendirildikten sonra sonuç raporunun hazırlandığı, bu raporda yer alan bulgular çerçevesinde thalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığı sonucuna ulaştığı, dava konusu Tebliğ ile 2023/14 sayılı Tebliğ kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı olarak yapılan ithalatlara teşmil edildiği, inceleme kapsamında 01/01/2019-31/12/2022 tarihleri arasındaki ithalat istatistiklerine bakıldığı, buna göre Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalatların Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatların ardından ikinci sırada yer aldığı, birim fiyatının ise sadece ortalamanın değil Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalat birim fiyatlarının da altında kaldığı, toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında payının 2019 yılında %14; 2020 yılında %13 ile 2021 ve 2022 yıllarında %12 oranında olduğu, bu bağlamda Türkiye ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik meydana geldiği, Kuzey Makedonya menşeli koagüle suni deri ithalatında ortaya çıkan ciddi artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azalttığı, Armaneks firmasının soru formuna cevap verdiği, eksiklikleri büyük ölçüde tamamladığı ve işbirliğinde bulunduğunun kabul edildiği, 31/08/2023-01/09/2023 tarihleri arasında Armaneks firmasının Üsküp'te yer alan tesisi ile idari merkezinde yerinde doğrulama soruşturması kapsamındaki incelemede; firmanın ikisi birbirinin aynı olan üç üretim hattının bulunduğu, ilkinde önleme tabi olan Çin'den temin edildiği anlaşılan poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın ana girdi olarak kullanıldığı ve sürece dahil edilen çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla bu ürünün yine Çin Halk Cumhuriyeti menşeli pet film ile lamine edilerek son halini aldığının gözlemlendiği, ayrıca kabartma deseni verilmediği, ancak su geçirmezlik talebi halinde diğer hat üzerinde ilave bir laminasyon işlemine tabi tutulduğunun beyan edildiği, üretimin tamamına yakınının (%99) Türkiye pazarına yönelik olduğu, anılan firmanın üretim tesislerinde yapılan Çin'den ithal edilen ürünlerin birleştirilmesi işleminde ürünlerin temel vasıflarının değişmediği, yeterli katma değerin sağlanamadığı, bu suretle yeterli haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığının tespit edildiği, Armaneks firması tarafından talep edilmesine rağmen yerinde inceleme tamamlandıktan sonra gözlemlenen hususların protokolde yazılmadığı iddia edilmişse de, mevzuatta protokol düzenlenmesine ilişkin bir hükmün olmadığı, yerinde doğrulama soruşturması sonucunda elde edilen bulguların özel nihai bildirim raporuyla firma ile paylaşıldığı, davacı tarafından soruşturma nedeniyle ayakkabı imalatı sektörünün zarara uğradığı iddia edilmişse de, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca önlemlerin etkisiz kılınmasına ilişkin soruşturmalarda Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespiti ile illiyet bağına ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağının düzenlendiği, soruşturmanın re'sen değil şikayet üzerine açıldığı iddiasının asılsız olduğu, soruşturmanın usulüne uygun olarak yapıldığı ve yasal süresi içinde tamamlandığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Dava, 19/01/2024 tarihli ve 32434 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2023/35)'in 1; 4; 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istemine ilişkindir.
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bu Kanunun, ithalatta haksız rekabet hallerinde, dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir Kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsadığı hükmüne yer verilmiş, Kanun'un 3. maddesinde, önlem alınmasını gerektiren haller, "dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye'de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesi" olarak belirlenmiş; 4. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen damping incelemesi yapabileceği, şikayet ve incelemeye ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikle tespit edileceği öngörülmüş; 5. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün, şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen verilen bilgi ve belgeler veya mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak, soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda kurula teklif sunmak, soruşturma açılması halinde, soruşturmayı yürütmek ve önlemlerle ilgili kurula teklif sunmakla görevli olduğu, 6. maddesinde, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun, soruşturma sonuçlarını değerlendirmek, bunun gerektireceği tedbirleri almak ve kesin önlem kararını Bakanlığın onayına sunmakla görevli olduğu düzenlenmiştir. Kanun'un 7. maddesinde, yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı kadar dampinge konu malın ithalatında dampinge karşı vergi alınacağı hükme bağlanmış; 10. maddesinde, re'sen veya şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılacağı, soruşturmanın usul ve esaslarının Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik ile tespit edileceği; 13. maddesinde; soruşturma sonucunda, dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi alınacağı, yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edileceği kurala bağlanmıştır.İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "önlemlerin etkisiz kılınması", "yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasında ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller" olarak tanımlanmış; aynı Karar'ın 11. maddesinde ise, kesin önlemlerin, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergilerin, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabileceği,önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesine ilişkin işlemler ve yürütülecek soruşturmalar ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinin 3. fıkrasında, soruşturmanın bu madde hükmü uyarınca bir örnekleme ile sınırlı tutulduğu hallerde, ayrı ayrı inceleme yapmanın soruşturmayı yürüten makam üzerinde gereksiz bir yük oluşturarak soruşturmanın zamanında tamamlanmasını engelleyecek kadar çok sayıda ihracatçı ve üreticinin bulunduğu haller dışında, başlangıçta seçilmemiş olan ancak gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sağlayan ihracatçı veya üreticiler için ayrı bir damping marjı hesaplanacağı öngörülmüş; 38. maddesinde, yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin etkisiz kılındığını iddia eden yerli üreticilerin, iddialarını destekleyen delillerle birlikte yazılı olarak Genel Müdürlüğe başvuruda bulunanda önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasını talep edebileceği, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine re'sen de soruşturma açılabileceği, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin, damping, sübvansiyon ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
T.C.Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından 5903.20 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş deri taklidi/diğerleri" tanımlı eşyanın 01/01/2019-31/12/2022 dönemi ithalatına yönelik olarak İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde re'sen başlatılan dampinge karşı önlemin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma ile yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin Bulgaristan Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılındığı sonucuna ulaşılması üzerine, İthalatta Haksız Rekabeti Önleme Kurulunca verilen, (2023/14) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında uygulanmakta olan 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında tanımlı eşya ithalatında uygulanan 2,2 ABD doları/kg tutarındaki dampinge karşı önlemin, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatta uygulanmasını öngören kararın yürürlüğe konulmasına ilişkin (2023/35) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ yayımlanmış; Tebliğin amaç ve kapsamına dair 1. maddesi; uygulanması öngörülen dampinge karşı önlem kararını içeren 5. maddesi ve önlemin uygulama esaslarına ilişkin 6. maddesinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenmiştir.
İncelenen dosyadan, (2005/2) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile ÇHC menşeli/çıkışlı 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulduğu; son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması sonucu yayımlanan (2023/14) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile önlemin devamına karar verildiği; (2022/16) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile söz konusu eşya için uygulanan önlemin, Malezya ve Yunanistan menşeli/çıkışlı ithalatına teşmil edildiği; Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde, 5903.20 GTP altında sınıflandırılan "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş deri taklidi/diğerleri" tanımlı eşyanın 01/01/201-31/12/2022 dönemi ithalatında, yürürlükte olan olan dampinge karşı önlemin etkisiz kılınmasına karşı re'sen başlatılan soruşturmaya esas alınmak üzere bilgi ve belge temini amacıyla Kuzey Makedonya'da yerleşik olan ve iş birliğine davet edilen ve/veya soruşturma ile ilgili/ilintili olan firmalara gönderilen bilgi ve belge temini amaçlı soru formlarına sadece Armaneks Dooel Eksport Import Skopje(Armaneks) tarafından cevap verildiği; Kuzey Makedonya'da mukim diğer firmalarca zamanında ve usulüne uygun bir başvuruda bulunulmadığı, soruşturma sonucu alınacak karara esas teşkil edecek bilgi, bulgu ve değerlendirmeleri içeren genel nihai bildirim raporu ile firmaların özel bilgi ve değerlendirmelerini içeren özel nihai bildirimler bu firmalara iletilmesine karşın sadece Armaneks tarafından yazılı görüş bildirildiği; nihai bildirim raporunun yayımlanması üzerine Armaneks ve daha önce soruşturmaya taraf olma talebi kabul edilmiş olan İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği katılımıyla 13/11/2023 tarihinde yapılan kamu dinleme toplantısından sonra tarafların yazılı görüşlerinin 14/11/2023 tarihinde alındığı, taraflarca soruşturma aşamasında ortaya konulan tüm bilgi, belge ve görüşler ile Yönetmeliğin 21. maddesine göre işbirliğinde bulunan Armaneks firmasının Üsküp'de bulunan üretim tesisi ve idari merkezinde bulunan tesislerinde 31/08/2023-01/09/2023 tarihlerinde yapılan yerinde doğrulama incelemesinde tespit edilen bulgular ve eşyanın ithalatına ilişkin 2019 ilâ 2022 dönemi resmi dış ticaret istatistik verileri çerçevesinde inceleme ve değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Soruşturma dönemine ilişkin olarak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan dış ticaret istatistikleri incelenerek soruşturma konusu eşyanın toplam ithalatının, 2019 yılında 8,2 bin ton miktarında ve 68 milyon TL tutarında iken artan bir seyirle 2022 yılında 14,2 bin ton miktarında ve 99 milyon TL olarak gerçekleştiği; ithalat ortalama birim fiyatının 2019-2022 yıllarında sırasıyla 8,3; 6,8; 7,1; 6,9 ABD doları/kg düzeyinde olduğu; aynı dönemde eşyanın halihazırda önlem uygulanan ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatında gerçekleşen ortalama birim fiyat 2019-2022 yıllarında sırasıyla 5,9; 5; 5,9; 6,4 ABD doları/kg iken, dönem itibarıyla miktar ve değer bazında artış bulunan Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatta ise birim fiyatın yıllar itibarıyla sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4; 4,9 ABD doları/kg olarak gerçekleştiği ve önlem uygulanan ülke ithalatında oluşan birim fiyatların altında kaldığı belirlenmiş; soruşturma döneminde Türkiye'nin miktar bazında yükselen seyir izleyen Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatının toplam ithalat içindeki oranının da %2 den %9 oranına çıktığı ortaya konulmuş; Armaneks'in Üsküp'de bulunan tesis ve idari merkezinde, daha önce gönderilmiş bulunan soru formlarına cevaben verilen bilgi ve belgeler ışığında yapılan yerinde doğrulama incelemesinde, ÇHC'den ithal edilen ve önlem uygulanmakta olan poliüretanla sıvanmış örme(raşel) veya dokunmamış mensucatın ana girdi olarak kullanılan ve çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla pet filmin birleştirilmesi suretiyle son şeklini aldığı; firma üretiminin %99 oranındaki kısmının, münhasır satış sözleşmesi kapsamında Türkiye'de yerleşik Neva İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin siparişleri karşılığı gerçekleştirildiği; dampinge karşı önlem uygulanmakta olan ÇHC menşeli/çıkışlı eşyanın temel parçası poliüretanla sıvanmış örme(raşel) veya dokunmamış mensucat ile ÇHC'den ithal edilen pet filmin birleştirilmesi suretiyle üretilen eşyanın yaklaşık %99 oranındaki kısmının Türkiye'ye ihraç edildiği saptanmış; tesiste uygulanan işlemlerin ürünün temel vasıflarını değiştirmediği ve bu işlemlerle düşük oranda katma değer yaratıldığı; firmanın yerel kaynaklardan temin ettiği diğer girdilerin sınai maliyetine etkisinin de ihmal edilebilir bir seviyede kaldığı; bu haliyle yaratılan katma değerin %2 seviyesinde gerçekleştiği; firma tarafından birbirinden farklı üç üretim hattı ile üretim yapıldığı beyan edilmiş olmasına karşın tesiste bulunan üç üretim bandından ikisinin birbirinin aynı olduğu, temelde iki farklı ürün üretimi yapıldığı anlaşılan tesiste üretim bantlarından birinin soruşturma konusu eşyanın üretiminde kullanıldığı tespit edilmiş; eşya ve girdilerinden alınan numunelerle muhasebe kayıtlarının incelenmesi yanında açık kaynak araştırması yapılması ve Kuzey Makedonya'da yerleşik olan ve işbirliğinde bulunmayan diğer firmalar için de eldeki verilerin esas alınması suretiyle yapılan incelemede bu firmaların üretim yapmadıklarının, faaliyetlerinin alım satımdan ibaret olduğunun görülmesi nedeniyle girdi olarak kullanılan pet filmin ileri sürüldüğü gibi yerli kaynaklardan değil ÇHC'den ithal yoluyla temin edildiği sonucuna ulaşılarak Armaneks'in ÇHC dışından girdi ithalatının toplam ithalat içindeki payının %42 seviyesinde olduğuna dair iddianın yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve Türkiye ile Kuzey Makedonya'da yerleşik firmalarla yapılan ticaret yoluyla dampinge karşı vergiden kaçınma dışında bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir işlem, uygulama veya iş sonucunda yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığı sonucuna varılarak, eşyanın Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatında, ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlem ile aynı tutarda önlem öngörülmesine dair karar yürürlüğe konulmuştur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve soruşturma raporu içeriği tespitler birlikte değerlendirildiğinde, 5903.20 GTP altında sınıflandırılan eşyanın Kuzey Makedonya'da yerleşik firmalardan ithalatının gerçekleştirilme hali ile yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığını ve uygulanmakta olan damping önleminin iyileştirici etkisinin azaltıldığını tespit bakımından hukuken geçerli ve yeterli delil içerdiği anlaşıldığından, soruşturmanın ve Tebliğ ile yürürlüğe konulan önlemin noksan incelemeye dayandığı iddiasına itibar edilmemiştir.
Tebliğ ve eki raporda, Armaneks tarafından soruşturma konusu eşyanın ÇHC'den ithal edilip işleme tabi tutulmadan doğrudan Türkiye'ye ihraç edildiğine dair bir değerlendirmeye yer verilmediğinden, bu yoldaki iddianın dayanağı bulunmamaktadır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin, damping, sübvansiyon ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlendiğinden, soruşturmada damping marjı hesaplanmaması nedeniyle olası zarar veya zarar tehdidinin ortaya konulamadığı iddiası da hukuki dayanaktan yoksundur.
Bu itibarla, soruşturma konusu eşyanın Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatında halihazırda uygulanmakta olan ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatı için öngörülen önlem ile aynı tutarda dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulmasına ilişkin düzenlemelerde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma için belirlenen günde, davacıyı temsilen Av. ...'in, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Ticaret Bakanlığı'nı temsilen Av. ...'ın geldiği görülerek, Danıştay Savcısı ...'ün katılımıyla yapılan duruşmada taraflara usulüne uygun olarak söz verilip, Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
08/04/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazte'de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ uyarınca Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında uygulanan dampinge karşı önlemin yürütülen soruşturma sonucunda Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatına teşmiline ilişkin 18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1, 4, 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 19. maddesinde, üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılmasının gerektiği, aynı Kanun'un 20. maddesinde, esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşyanın, 19. maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un, "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ithalatta haksız rekabet hallerinde dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsayacağı kuralı getirilmiş, aynı Kanun'un 3. maddesinde, önlem alınmasını gerektiren haller, dampinge konu olan ithalatın Türkiye'de bir üretim dalında maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesi olarak belirlenmiş; 4. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen damping incelemesi yapabileceği, şikayet ve incelemeye ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği, 5. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün, şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen verilen bilgi ve belgeler veya mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak, soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda kurula teklif sunmak, soruşturma açılması halinde, soruşturmayı yürütmek ve önlemlerle ilgili kurula teklif sunmakla görevli olduğu, 6. maddesinde, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun, soruşturma sonuçlarını değerlendirmek, bunun gerektireceği tedbirleri almak ve kesin önlem kararını Bakanlığın onayına sunmakla görevli olduğu belirtilmiş; 7. maddesinde, yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı kadar dampinge konu malın ithalatında dampinge karşı verginin alınacağı, 10. maddesinde, re'sen veya şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılacağı, soruşturmanın usul ve esaslarının Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik ile tespit edileceği; 13. maddesinde, soruşturma sonucunda dampingli ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi alınacağı, yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edileceği hükümlerine yer verilmiştir.
20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar'ın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "Önlemlerin Etkisiz Kılınması", yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller olarak tanımlanmış; aynı Kararın "Önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesi" başlıklı 11. maddesinde ise, kesin önlemlerin, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergilerin, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabileceği, önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesine ilişkin işlemler ve yürütülecek soruşturmalar ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'te de yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda düzenlemeler yapılmış, ayrıca bazı özel durumlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda, "Önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma" başlıklı 38. maddesinde, yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin etkisiz kılındığını iddia eden yerli üreticilerin, iddialarını destekleyen delillerle birlikte yazılı olarak Genel Müdürlüğe başvuruda bulunarak önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasını talep edebilecekleri, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine re'sen de soruşturma açılabileceği, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı kuralı getirilmiştir.
18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1. maddesinde, bu Tebliğ'in amacının, 25/01/2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/4 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20 gümrük tarife pozisyonu altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” tanımlı eşya ithalatına yönelik olarak başlatılan ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın tamamlanması neticesinde alınan kararın yürürlüğe konulması olduğu; 4. maddesinde, 08/04/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ çerçevesinde Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlükte olduğu; 5. maddesinin 1. fıkrasında, yürütülen soruşturma sonucunda, Kuzey Makedonya’da yerleşik firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna ulaşıldığı; 2. fıkrasında, Ticaret Bakanlığına bağlı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren Bilgilendirme Raporunun ekte yer aldığı; 3. fıkrasında, bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun kararı ile Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının, 2023/14 sayılı Tebliğ uyarınca Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta yürürlükte bulunan dampinge karşı önleme tabi olmasına karar verildiği; 6. maddesinde, gümrük idarelerinin, 2023/14 sayılı Tebliğ'de GTİP ve tanımı belirtilen eşyanın, ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithalatında Tebliğ'deki tabloda gösterilen şekilde dampinge karşı kesin önlem uygulanacağı, menşe/çıkış ülkesi Kuzey Makedonya Cumhuriyeti olan 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 eşya için 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 eşya için 2,2 ABD doları/kg önlemin uygulanacağı; 2. fıkrasında, 05/02/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/2 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile yürürlüğe konan ve 2023/14 sayılı Tebliğ ile son nihai gözden geçirme soruşturması tamamlanan Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalata ilişkin dampinge karşı önlemde ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak değişikliklerin bu önlem için de geçerli olduğu; 3. fıkrasında, 2023/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde teminata bağlanmış işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar'ın 11. maddesinin 3. fıkrası uyarınca işlemin tesis edileceği; 4. fıkrasında, bilgilendirme raporunda soruşturma konusu eşya ile ilgili açıklamaların genel içerikli olup, uygulamaya esas olanın yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan tarife pozisyonu ve eşya tanımı olduğu; 5. fıkrasında, önleme tabi eşyanın yürürlükteki TGTC’nde yer alan tarife pozisyonunda ve/veya tanımında yapılacak değişikliklerin, bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, bir ürünün Türkiye'ye, ihracatçı ülke iç piyasasındaki cari fiyatından daha düşük fiyatla ihraç edilmesi ve bu nedenle yerli üretim dalının ciddi bir zarara uğraması veya zarar tehdidi altında olması durumunda, yapılacak soruşturma sonucunda yeterli bulgunun elde edilmesi halinde, söz konusu ürünün ithalinde dampinge karşı vergi şeklinde önlem alınabilecektir. Yürürlüğe konulan önlemlerin etkisiz kılınması durumunda da, Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca açılacak soruşturmada, önlemlerin etkisiz kılındığı sonucuna ulaşıldığı takdirde aynı eşyanın başka ülkelerden ithalinde de önlem uygulanabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, Ticaret Bakanlığınca yapılan soruşturmada; 05/02/2005 tarih ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/2 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulduğu, son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması neticesinde 08/04/2023 tarih ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile anılan önlemin devamına karar verildiği, söz konusu önlemin 15/06/2022 tarih ve 31867 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/16 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'le Malezya ve Yunanistan menşeli çıkışlı eşyanın ithalatına teşmil edildiği, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından Çin Halk Cumhuriyeti menşeli soruşturma konusu eşya ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılındığına ilişkin olarak re'sen bir incelemenin başlatıldığı, 2023/4 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'le soruşturma açılmasına karar verildiği, 01/01/2019-31/12/2022 tarihleri aralığının soruşturma dönemi olarak belirlendiği, soruşturma kapsamında Kuzey Makedonya'da mukim Armaneks Dooel Eksport Import Skopje unvanlı firmanın işbirliğinde bulunduğu, ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik ve yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azaltılması bakımından soruşturma konusu ürün ithalatının gelişimine bakıldığında soruşturma konusu ürünün toplam ithalatının 2019-2022 döneminde sırasıyla 8,2; 11,5 bin; 11,1 bin ve 14,2 bin ton miktarında gerçekleştiği, toplam ithalatın miktar bazında 2020 yılında önceki yıla kıyasla %41 arttığı, 2021 yılında %3 azaldığı, 2022 yılında %28 oranında arttığı; değer bazında ise sırasıyla 68, 79, 79 ve 99 milyon ABD doları tutarında gerçekleştiği, soruşturma konusu ürün ithalatına ilişkin ortalama birim fiyatların sırasıyla 8,3; 6,8; 7,1 ve 6,9 ABD doları/kilogram düzeyinde bulunduğu, Çin Halk Cumhuriyeti menşeili soruşturma konusu eşya ithalatının sırasıyla 1,9; 2,7; 2,5 ve 3,4 bin ton seviyesinde, değer bazında sırasıyla 11; 13; 15 ve 22 milyon ABD doları düzeyinde; birim fiyatların 5,9; 5; 5,9 ve 6,4 ABD doları/kilogram düzeyinde gerçekleştiği ve ortalama birim fiyatların altında bulunduğu, Kuzey Makedonya menşeili soruşturma konusu eşya ithalatının 1.125, 1.551, 1.305 ve 1.767 ton miktarında gerçekleştiği, toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında payının 2019 yılında %14 oranında iken, 2020 yılında %13, 2021 ve 2022 yıllarında %12 oranında olduğu, değer bazında sırasıyla 4.6, 7.3, 7 ve 8.6 milyon ABD doları tutarında gerçekleştiği, Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalatın Çin Halk Cumhuriyeti menşeili ithalatın ardından ikinci sırada yer aldığı, soruşturma döneminde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın birim fiyatlarının sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4 ve 4,9 ABD doları/kilogram düzeyinde ve ortalama ithal birim fiyat düzeyi ile dampinge karşı önleme tabi Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithal birim fiyat düzeyinin altında bulunduğu, uluslararası ticaret verilerine ve ticaretin gerçekleştirilme şekline bakıldığında; soruşturma döneminde Kuzey Makedonya'nın soruşturma konusu eşyada dikkate değer bir üretim ve ihracat kapasitesi bulunmadığı halde, ihracatının neredeyse tamamının ülkemize, oldukça düşük fiyatla yapıldığı, aynı dönemde Kuzey Makedonya'nın Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya ithalatının arttığı, ülkemize Çin Halk Cumhuriyeti'nden sonra en fazla ihracat yapan ülke konumunda olduğu, Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalattaki artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini miktar ve birim fiyat bazında azalttığının saptandığı değerlendirilmiştir.
Olayda, önlemlerin etkisiz kılınıp kılınmadığına dair yapılan soruşturmaya konu tespitler uyarınca, Kuzey Makedonya'da mukîm firmaya ilişkin belirlemelerin olumlu ya da olumsuz yerinde inceleme sonuçlarına ve ithalat istatistiklere ilişkin mevcut verilere göre yapıldığı, soruşturma konusu ürünün üretiminde yaratılan katma değerin davacı tarafından iddia edildiği miktara ulaşmadığı, sınai maliyetteki payının yetersiz kaldığı hususları somut şekilde ortaya konulmuş olup, 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyanın gerçekte Çin Halk Cumhuriyeti menşeli olmasına rağmen, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya için getirilen önlemleri etkisiz kılmak amacıyla Kuzey Makedonya'dan ithal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, soruşturmaya konu eşya için mevcut damping önlemlerinden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda Türkiye ile Kuzey Makedonya arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiği, ayrıca soruşturma döneminde Kuzey Makedonya'daki ticaret ortağı firma tarafından soruşturma konusu ürünlerde Türkiye'ye yapılan ihracatın miktarının ve birim fiyatlarındaki düşüklüğün dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azalttığı sonucuna varıldığından, Kuzey Makedonya'dan 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyanın ithalatında, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya için öngörülen önlem ile aynı tutarda dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulmasına ilişkin 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in davaya konu edilen 1, 4, 5 ve 6. maddelerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacı tarafından, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından Çin Halk Cumhuriyeti menşeli soruşturma konusu eşya ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin, Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığının araştırılması amacıyla başlatılan soruşturmanın re'sen değil, rakip firmaların şikayeti üzerine başlatıldığı ve yanlı olarak yürütüldüğü ileri sürülmüş ise de, söz konusu iddiayı destekler nitelikte somut tespit ve verilerin ortaya konulamadığı görüldüğünden, bu iddiaya itibar edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Davacı tarafından ileri sürülen, davalı idarece yerinde doğrulama incelemesi esnasında tutanak tutulmadığı, istatistiklerin yanlış kullanıldığı, hesaplama hatalarının yapıldığı, soruşturmaya konu ürün ile taraflarınca ithal edilen ürünün aynı kalitede olmadığı, bu nedenle ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin mevzuat açısından aynı veya benzer ürün kabul edilemeyeceği, Kuzey Makedonya'da mukîm firma tarafından gerçekleştirilen üretimde yeterli işlem ve işçilik sonucu Tebliğ eki Bilgilendirme Raporunda belirtilenden daha fazla katma değerin yaratıldığı, bu hususların doğruluğunun tespitinin yaptırılacak bilirkişi incelemesi ile ortaya konulabileceği, tüm bu sebeplerle soruşturmanın eksik incelemeye dayandığı iddiasına gelince, yerinde doğrulama incelemesinin ve soruşturmanın yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü, söz konusu iddiaların nihai bildirim aşaması öncesinde ve sonrasında davalı idarece de değerlendirildiği, davalı idarece Armaneks firmasının soruşturmaya konu ürünün imalatında yarattığı katma değerin yetersiz kaldığının yerinde inceleme ziyaretinde somut şekilde tespit edildiği, ayrıca davacının önceki ithalatlarına konu eşyaya ait menşe ispat belgelerinin sonradan kontrolünün olumlu sonuçlanmasının bu tespiti sakatlamayacağı da göz önüne alındığında, soruşturma sürecine ilişkin bir hata, noksanlık veya soruşturmanın sıhhatini sakatlayacak bir durumun bulunmadığı görüldüğünden, bu iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Önlemin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmada İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca, Türkiye ile soruşturmaya konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğinin ve yürürlükteki önlemin iyileştirici etkisinin azaltıldığının veya bertaraf edildiğinin ortaya konulması halinde; damping marjı, maddi zarar ve bunlar arasında illiyet bağının varlığının tespitine ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı düzenlendiğinden, davacının soruşturmada damping marjının hesaplanmadığı ve yerli üretim dalının maddi zararı veya zarar tehdidi altında olduğunun ortaya konulamadığı iddiasına da itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin 1. fıkrası ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, duruşmalı işlere ilişkin... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/284
Karar No : 2025/4348
**DAVACI:** ... İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU : 18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1, 4, 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: 2002 yılından itibaren ayakkabı sektöründe faaliyet gösteren ithalatçı ve ihracatçı firma oldukları, müşterilerinin talep ettiği kalitede, nitelikte ve dayanıklılıktaki ürünler yurt içinde bulunamadığından, Kuzey Makedonya'da mukim ... firmasından sipariş verildiği, ürünler gönderildikten sonra teslim alınmadan önce 25/01/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/4 sayılı Tebliğ ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş -deri taklidi/diğerleri" ithalatında önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açıldığı, soruşturma sürecinde Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlemle aynı tutarda teminat mektupları karşılığında ithalatın gerçekleştirildiği, bir yıl sonra soruşturmanın tamamlanarak dava konusu 2023/35 sayılı Tebliğ'in yayımlandığı, anılan Tebliğ'in 5. maddesine göre; Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya'da yerleşik firmaların yeterli haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna ulaşıldığı, bu çerçevede sayılan ülkeler menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının, 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ uyarınca Çin menşeli ithalatta yürürlükte bulunan dampinge karşı önleme tabi tutulmasına karar verildiği, yerli ürünlerle ithal edilen ürünlerin aynı kalite, nitelik ve dayanıklılıkta olmadığı, Mahkemece yapılacak bilirkişi incelemesi ile bunun tespit edilebileceği, yerli üretimin yetersiz olduğu, Türkiye'deki ihtiyacı dahi karşılayamadığı, Tebliğ'in yerli firmaların tekelleşmesine ve ayakkabı imalatçılarının fahiş fiyatlarla ürün almasına neden olacağı, bunun sonucu olarak nihai kullanıcıların da bu durumdan etkileneceği, teminat uygulanması nedeniyle maliyetler arttığı için yerli ayakkabı üretim sektöründe ciddi düşüş yaşandığı, soruşturma sürecinde Armaneks firmasının soru formuna cevap verdiği ve işbirliği içinde olduğu, raporda anılan firmanın büyük ölçüde eksikliklerini tamamladığı hususu yer almışsa da, anılan firmaca büyük ölçüde değil istenilen tüm belgelerin eksiksiz sunulduğu, Armaneks firmasının uzun yıllar aynı işi yapan, imalata ilişkin büyük tesisleri olan, ülkesinde resmi faaliyette bulunan bir firma olduğu, bilgilendirme raporunun dayanağı TÜİK dış ticaret istatistikleri ve ithalat verilerinin objektif olmadığı, sadece olumsuz yönde düzenlenecek rapora dayanak olacak tespitlere yer verilip aksi yöndeki istatistik ve hesaplamalara yer verilmediği, Armaneks firmasının 3 üretim hattının birbiri ile aynı nitelikte olduğu, base ürününün hatlarda Çin menşeli film ile kaplandığı iddialarının gerçek dışı olduğunun ilgili firmanın cevabı ile Bakanlığı sunulan ve yerinde doğrulanan verilerle ortaya konulduğu, rapordaki hesaplamaların tümüyle yanlış olduğu, yerinde inceleme yapan personel üretimde hiç bir sorun olmadığı yönünde olumlu görüş beyan ettiği halde bu görüşün rapora yansıtılmadığı, bilgilendirme raporunda desen verme işlemi yapılmadığı yazılsa da, bakanlık temsilcilerine desen basan makinenin bizzat gösterildiği, Armaneks firmasının, yerinde doğrulama çalışması sonucunda tespit edilen hususların tutanağa bağlanması talebinin usule aykırı şekilde reddedildiği, soruşturmanın re'sen açılmadığı, rakip firmaların şikayeti üzerine başladığı ve bu kişilerin ilgili birimleri yanlış yönlendirdiği, yerli üreticilerin teknolojilerinin geri olduğu, piyasada istenilen özelliklere sahip ürünleri üretemedikleri, Çin'den hammadde ithal eden firmaların kendi ülkelerinde yaptıkları benzer işlemlerle ürünü daha nitelikli ve dayanıklı hale getirerek yerli menşeli olarak ihraç ettikleri, ülkemizde de çok daha basit işlemlerle Çin'den yapılan ithalatlara yerli menşe kazandırıldığı, Armaneks firmasının çok daha yüksek teknolojilerle ürünleri nitelikli ve dayanıklı hale getirdiği halde, ürünlerin Çin menşeli kabul edildiği, konuya ilişkin Danıştay Yedinci Dairesinin 2016/1, 2015/6923, 2015/6922 esas sayılı dosyalarında verilen emsal kararların bulunduğu ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI: 2005/2 sayılı Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00, 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyalar için dampinge karşı önlemin getirildiği, 2023/14 sayılı Tebliğ ile anılan önlemin devamına karar verildiği, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20 GTP'te "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri" tanımlı poliüretan suni deri ithalatına yönelik olarak 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ kapsamında uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığına ilişkin olarak re'sen incelemenin başlatıldığı, açılan soruşturma kapsamında yapılan tespitlerden sonra nihai bildirim aşamasına geçilerek, tarafların haklı ve kanıtlanabilir görüşleri değerlendirildikten sonra sonuç raporunun hazırlandığı, bu raporda yer alan bulgular çerçevesinde thalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığı sonucuna ulaştığı, dava konusu Tebliğ ile 2023/14 sayılı Tebliğ kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeili/çıkışlı olarak yapılan ithalatlara teşmil edildiği, inceleme kapsamında 01/01/2019-31/12/2022 tarihleri arasındaki ithalat istatistiklerine bakıldığı, buna göre Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalatların Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatların ardından ikinci sırada yer aldığı, birim fiyatının ise sadece ortalamanın değil Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalat birim fiyatlarının da altında kaldığı, toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında payının 2019 yılında %14; 2020 yılında %13 ile 2021 ve 2022 yıllarında %12 oranında olduğu, bu bağlamda Türkiye ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik meydana geldiği, Kuzey Makedonya menşeli koagüle suni deri ithalatında ortaya çıkan ciddi artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azalttığı, Armaneks firmasının soru formuna cevap verdiği, eksiklikleri büyük ölçüde tamamladığı ve işbirliğinde bulunduğunun kabul edildiği, 31/08/2023-01/09/2023 tarihleri arasında Armaneks firmasının Üsküp'te yer alan tesisi ile idari merkezinde yerinde doğrulama soruşturması kapsamındaki incelemede; firmanın ikisi birbirinin aynı olan üç üretim hattının bulunduğu, ilkinde önleme tabi olan Çin'den temin edildiği anlaşılan poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın ana girdi olarak kullanıldığı ve sürece dahil edilen çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla bu ürünün yine Çin Halk Cumhuriyeti menşeli pet film ile lamine edilerek son halini aldığının gözlemlendiği, ayrıca kabartma deseni verilmediği, ancak su geçirmezlik talebi halinde diğer hat üzerinde ilave bir laminasyon işlemine tabi tutulduğunun beyan edildiği, üretimin tamamına yakınının (%99) Türkiye pazarına yönelik olduğu, anılan firmanın üretim tesislerinde yapılan Çin'den ithal edilen ürünlerin birleştirilmesi işleminde ürünlerin temel vasıflarının değişmediği, yeterli katma değerin sağlanamadığı, bu suretle yeterli haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığının tespit edildiği, Armaneks firması tarafından talep edilmesine rağmen yerinde inceleme tamamlandıktan sonra gözlemlenen hususların protokolde yazılmadığı iddia edilmişse de, mevzuatta protokol düzenlenmesine ilişkin bir hükmün olmadığı, yerinde doğrulama soruşturması sonucunda elde edilen bulguların özel nihai bildirim raporuyla firma ile paylaşıldığı, davacı tarafından soruşturma nedeniyle ayakkabı imalatı sektörünün zarara uğradığı iddia edilmişse de, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca önlemlerin etkisiz kılınmasına ilişkin soruşturmalarda Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespiti ile illiyet bağına ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağının düzenlendiği, soruşturmanın re'sen değil şikayet üzerine açıldığı iddiasının asılsız olduğu, soruşturmanın usulüne uygun olarak yapıldığı ve yasal süresi içinde tamamlandığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Dava, 19/01/2024 tarihli ve 32434 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2023/35)'in 1; 4; 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istemine ilişkindir.
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bu Kanunun, ithalatta haksız rekabet hallerinde, dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir Kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsadığı hükmüne yer verilmiş, Kanun'un 3. maddesinde, önlem alınmasını gerektiren haller, "dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye'de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesi" olarak belirlenmiş; 4. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen damping incelemesi yapabileceği, şikayet ve incelemeye ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikle tespit edileceği öngörülmüş; 5. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün, şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen verilen bilgi ve belgeler veya mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak, soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda kurula teklif sunmak, soruşturma açılması halinde, soruşturmayı yürütmek ve önlemlerle ilgili kurula teklif sunmakla görevli olduğu, 6. maddesinde, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun, soruşturma sonuçlarını değerlendirmek, bunun gerektireceği tedbirleri almak ve kesin önlem kararını Bakanlığın onayına sunmakla görevli olduğu düzenlenmiştir. Kanun'un 7. maddesinde, yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı kadar dampinge konu malın ithalatında dampinge karşı vergi alınacağı hükme bağlanmış; 10. maddesinde, re'sen veya şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılacağı, soruşturmanın usul ve esaslarının Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik ile tespit edileceği; 13. maddesinde; soruşturma sonucunda, dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi alınacağı, yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edileceği kurala bağlanmıştır.İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "önlemlerin etkisiz kılınması", "yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasında ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller" olarak tanımlanmış; aynı Karar'ın 11. maddesinde ise, kesin önlemlerin, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergilerin, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabileceği,önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesine ilişkin işlemler ve yürütülecek soruşturmalar ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinin 3. fıkrasında, soruşturmanın bu madde hükmü uyarınca bir örnekleme ile sınırlı tutulduğu hallerde, ayrı ayrı inceleme yapmanın soruşturmayı yürüten makam üzerinde gereksiz bir yük oluşturarak soruşturmanın zamanında tamamlanmasını engelleyecek kadar çok sayıda ihracatçı ve üreticinin bulunduğu haller dışında, başlangıçta seçilmemiş olan ancak gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sağlayan ihracatçı veya üreticiler için ayrı bir damping marjı hesaplanacağı öngörülmüş; 38. maddesinde, yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin etkisiz kılındığını iddia eden yerli üreticilerin, iddialarını destekleyen delillerle birlikte yazılı olarak Genel Müdürlüğe başvuruda bulunanda önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasını talep edebileceği, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine re'sen de soruşturma açılabileceği, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin, damping, sübvansiyon ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
T.C.Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından 5903.20 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş deri taklidi/diğerleri" tanımlı eşyanın 01/01/2019-31/12/2022 dönemi ithalatına yönelik olarak İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde re'sen başlatılan dampinge karşı önlemin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma ile yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin Bulgaristan Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılındığı sonucuna ulaşılması üzerine, İthalatta Haksız Rekabeti Önleme Kurulunca verilen, (2023/14) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında uygulanmakta olan 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında tanımlı eşya ithalatında uygulanan 2,2 ABD doları/kg tutarındaki dampinge karşı önlemin, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatta uygulanmasını öngören kararın yürürlüğe konulmasına ilişkin (2023/35) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ yayımlanmış; Tebliğin amaç ve kapsamına dair 1. maddesi; uygulanması öngörülen dampinge karşı önlem kararını içeren 5. maddesi ve önlemin uygulama esaslarına ilişkin 6. maddesinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenmiştir.
İncelenen dosyadan, (2005/2) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile ÇHC menşeli/çıkışlı 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında tanımlı eşyanın ithalatında 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulduğu; son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması sonucu yayımlanan (2023/14) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile önlemin devamına karar verildiği; (2022/16) numaralı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile söz konusu eşya için uygulanan önlemin, Malezya ve Yunanistan menşeli/çıkışlı ithalatına teşmil edildiği; Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde, 5903.20 GTP altında sınıflandırılan "mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş deri taklidi/diğerleri" tanımlı eşyanın 01/01/201-31/12/2022 dönemi ithalatında, yürürlükte olan olan dampinge karşı önlemin etkisiz kılınmasına karşı re'sen başlatılan soruşturmaya esas alınmak üzere bilgi ve belge temini amacıyla Kuzey Makedonya'da yerleşik olan ve iş birliğine davet edilen ve/veya soruşturma ile ilgili/ilintili olan firmalara gönderilen bilgi ve belge temini amaçlı soru formlarına sadece Armaneks Dooel Eksport Import Skopje(Armaneks) tarafından cevap verildiği; Kuzey Makedonya'da mukim diğer firmalarca zamanında ve usulüne uygun bir başvuruda bulunulmadığı, soruşturma sonucu alınacak karara esas teşkil edecek bilgi, bulgu ve değerlendirmeleri içeren genel nihai bildirim raporu ile firmaların özel bilgi ve değerlendirmelerini içeren özel nihai bildirimler bu firmalara iletilmesine karşın sadece Armaneks tarafından yazılı görüş bildirildiği; nihai bildirim raporunun yayımlanması üzerine Armaneks ve daha önce soruşturmaya taraf olma talebi kabul edilmiş olan İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği katılımıyla 13/11/2023 tarihinde yapılan kamu dinleme toplantısından sonra tarafların yazılı görüşlerinin 14/11/2023 tarihinde alındığı, taraflarca soruşturma aşamasında ortaya konulan tüm bilgi, belge ve görüşler ile Yönetmeliğin 21. maddesine göre işbirliğinde bulunan Armaneks firmasının Üsküp'de bulunan üretim tesisi ve idari merkezinde bulunan tesislerinde 31/08/2023-01/09/2023 tarihlerinde yapılan yerinde doğrulama incelemesinde tespit edilen bulgular ve eşyanın ithalatına ilişkin 2019 ilâ 2022 dönemi resmi dış ticaret istatistik verileri çerçevesinde inceleme ve değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Soruşturma dönemine ilişkin olarak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan dış ticaret istatistikleri incelenerek soruşturma konusu eşyanın toplam ithalatının, 2019 yılında 8,2 bin ton miktarında ve 68 milyon TL tutarında iken artan bir seyirle 2022 yılında 14,2 bin ton miktarında ve 99 milyon TL olarak gerçekleştiği; ithalat ortalama birim fiyatının 2019-2022 yıllarında sırasıyla 8,3; 6,8; 7,1; 6,9 ABD doları/kg düzeyinde olduğu; aynı dönemde eşyanın halihazırda önlem uygulanan ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatında gerçekleşen ortalama birim fiyat 2019-2022 yıllarında sırasıyla 5,9; 5; 5,9; 6,4 ABD doları/kg iken, dönem itibarıyla miktar ve değer bazında artış bulunan Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatta ise birim fiyatın yıllar itibarıyla sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4; 4,9 ABD doları/kg olarak gerçekleştiği ve önlem uygulanan ülke ithalatında oluşan birim fiyatların altında kaldığı belirlenmiş; soruşturma döneminde Türkiye'nin miktar bazında yükselen seyir izleyen Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatının toplam ithalat içindeki oranının da %2 den %9 oranına çıktığı ortaya konulmuş; Armaneks'in Üsküp'de bulunan tesis ve idari merkezinde, daha önce gönderilmiş bulunan soru formlarına cevaben verilen bilgi ve belgeler ışığında yapılan yerinde doğrulama incelemesinde, ÇHC'den ithal edilen ve önlem uygulanmakta olan poliüretanla sıvanmış örme(raşel) veya dokunmamış mensucatın ana girdi olarak kullanılan ve çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla pet filmin birleştirilmesi suretiyle son şeklini aldığı; firma üretiminin %99 oranındaki kısmının, münhasır satış sözleşmesi kapsamında Türkiye'de yerleşik Neva İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin siparişleri karşılığı gerçekleştirildiği; dampinge karşı önlem uygulanmakta olan ÇHC menşeli/çıkışlı eşyanın temel parçası poliüretanla sıvanmış örme(raşel) veya dokunmamış mensucat ile ÇHC'den ithal edilen pet filmin birleştirilmesi suretiyle üretilen eşyanın yaklaşık %99 oranındaki kısmının Türkiye'ye ihraç edildiği saptanmış; tesiste uygulanan işlemlerin ürünün temel vasıflarını değiştirmediği ve bu işlemlerle düşük oranda katma değer yaratıldığı; firmanın yerel kaynaklardan temin ettiği diğer girdilerin sınai maliyetine etkisinin de ihmal edilebilir bir seviyede kaldığı; bu haliyle yaratılan katma değerin %2 seviyesinde gerçekleştiği; firma tarafından birbirinden farklı üç üretim hattı ile üretim yapıldığı beyan edilmiş olmasına karşın tesiste bulunan üç üretim bandından ikisinin birbirinin aynı olduğu, temelde iki farklı ürün üretimi yapıldığı anlaşılan tesiste üretim bantlarından birinin soruşturma konusu eşyanın üretiminde kullanıldığı tespit edilmiş; eşya ve girdilerinden alınan numunelerle muhasebe kayıtlarının incelenmesi yanında açık kaynak araştırması yapılması ve Kuzey Makedonya'da yerleşik olan ve işbirliğinde bulunmayan diğer firmalar için de eldeki verilerin esas alınması suretiyle yapılan incelemede bu firmaların üretim yapmadıklarının, faaliyetlerinin alım satımdan ibaret olduğunun görülmesi nedeniyle girdi olarak kullanılan pet filmin ileri sürüldüğü gibi yerli kaynaklardan değil ÇHC'den ithal yoluyla temin edildiği sonucuna ulaşılarak Armaneks'in ÇHC dışından girdi ithalatının toplam ithalat içindeki payının %42 seviyesinde olduğuna dair iddianın yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve Türkiye ile Kuzey Makedonya'da yerleşik firmalarla yapılan ticaret yoluyla dampinge karşı vergiden kaçınma dışında bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir işlem, uygulama veya iş sonucunda yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin etkisiz kılındığı sonucuna varılarak, eşyanın Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatında, ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlem ile aynı tutarda önlem öngörülmesine dair karar yürürlüğe konulmuştur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve soruşturma raporu içeriği tespitler birlikte değerlendirildiğinde, 5903.20 GTP altında sınıflandırılan eşyanın Kuzey Makedonya'da yerleşik firmalardan ithalatının gerçekleştirilme hali ile yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığını ve uygulanmakta olan damping önleminin iyileştirici etkisinin azaltıldığını tespit bakımından hukuken geçerli ve yeterli delil içerdiği anlaşıldığından, soruşturmanın ve Tebliğ ile yürürlüğe konulan önlemin noksan incelemeye dayandığı iddiasına itibar edilmemiştir.
Tebliğ ve eki raporda, Armaneks tarafından soruşturma konusu eşyanın ÇHC'den ithal edilip işleme tabi tutulmadan doğrudan Türkiye'ye ihraç edildiğine dair bir değerlendirmeye yer verilmediğinden, bu yoldaki iddianın dayanağı bulunmamaktadır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin, damping, sübvansiyon ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlendiğinden, soruşturmada damping marjı hesaplanmaması nedeniyle olası zarar veya zarar tehdidinin ortaya konulamadığı iddiası da hukuki dayanaktan yoksundur.
Bu itibarla, soruşturma konusu eşyanın Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalatında halihazırda uygulanmakta olan ÇHC menşeli/çıkışlı ithalatı için öngörülen önlem ile aynı tutarda dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulmasına ilişkin düzenlemelerde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma için belirlenen günde, davacıyı temsilen Av. ...'in, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Ticaret Bakanlığı'nı temsilen Av. ...'ın geldiği görülerek, Danıştay Savcısı ...'ün katılımıyla yapılan duruşmada taraflara usulüne uygun olarak söz verilip, Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
08/04/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazte'de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ uyarınca Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında uygulanan dampinge karşı önlemin yürütülen soruşturma sonucunda Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatına teşmiline ilişkin 18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1, 4, 5 ve 6. maddelerinin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yönünden iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 19. maddesinde, üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılmasının gerektiği, aynı Kanun'un 20. maddesinde, esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşyanın, 19. maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un, "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ithalatta haksız rekabet hallerinde dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsayacağı kuralı getirilmiş, aynı Kanun'un 3. maddesinde, önlem alınmasını gerektiren haller, dampinge konu olan ithalatın Türkiye'de bir üretim dalında maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesi olarak belirlenmiş; 4. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen damping incelemesi yapabileceği, şikayet ve incelemeye ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği, 5. maddesinde, İthalat Genel Müdürlüğünün, şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen verilen bilgi ve belgeler veya mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak, soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda kurula teklif sunmak, soruşturma açılması halinde, soruşturmayı yürütmek ve önlemlerle ilgili kurula teklif sunmakla görevli olduğu, 6. maddesinde, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun, soruşturma sonuçlarını değerlendirmek, bunun gerektireceği tedbirleri almak ve kesin önlem kararını Bakanlığın onayına sunmakla görevli olduğu belirtilmiş; 7. maddesinde, yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı kadar dampinge konu malın ithalatında dampinge karşı verginin alınacağı, 10. maddesinde, re'sen veya şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılacağı, soruşturmanın usul ve esaslarının Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik ile tespit edileceği; 13. maddesinde, soruşturma sonucunda dampingli ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi alınacağı, yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edileceği hükümlerine yer verilmiştir.
20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar'ın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "Önlemlerin Etkisiz Kılınması", yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller olarak tanımlanmış; aynı Kararın "Önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesi" başlıklı 11. maddesinde ise, kesin önlemlerin, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergilerin, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabileceği, önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesine ilişkin işlemler ve yürütülecek soruşturmalar ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'te de yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda düzenlemeler yapılmış, ayrıca bazı özel durumlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda, "Önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma" başlıklı 38. maddesinde, yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin etkisiz kılındığını iddia eden yerli üreticilerin, iddialarını destekleyen delillerle birlikte yazılı olarak Genel Müdürlüğe başvuruda bulunarak önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasını talep edebilecekleri, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine re'sen de soruşturma açılabileceği, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı kuralı getirilmiştir.
18/01/2024 tarih ve 32433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in 1. maddesinde, bu Tebliğ'in amacının, 25/01/2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/4 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20 gümrük tarife pozisyonu altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” tanımlı eşya ithalatına yönelik olarak başlatılan ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın tamamlanması neticesinde alınan kararın yürürlüğe konulması olduğu; 4. maddesinde, 08/04/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ çerçevesinde Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlükte olduğu; 5. maddesinin 1. fıkrasında, yürütülen soruşturma sonucunda, Kuzey Makedonya’da yerleşik firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna ulaşıldığı; 2. fıkrasında, Ticaret Bakanlığına bağlı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren Bilgilendirme Raporunun ekte yer aldığı; 3. fıkrasında, bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunun kararı ile Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının, 2023/14 sayılı Tebliğ uyarınca Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalatta yürürlükte bulunan dampinge karşı önleme tabi olmasına karar verildiği; 6. maddesinde, gümrük idarelerinin, 2023/14 sayılı Tebliğ'de GTİP ve tanımı belirtilen eşyanın, ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithalatında Tebliğ'deki tabloda gösterilen şekilde dampinge karşı kesin önlem uygulanacağı, menşe/çıkış ülkesi Kuzey Makedonya Cumhuriyeti olan 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 eşya için 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 eşya için 2,2 ABD doları/kg önlemin uygulanacağı; 2. fıkrasında, 05/02/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/2 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile yürürlüğe konan ve 2023/14 sayılı Tebliğ ile son nihai gözden geçirme soruşturması tamamlanan Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithalata ilişkin dampinge karşı önlemde ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak değişikliklerin bu önlem için de geçerli olduğu; 3. fıkrasında, 2023/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde teminata bağlanmış işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar'ın 11. maddesinin 3. fıkrası uyarınca işlemin tesis edileceği; 4. fıkrasında, bilgilendirme raporunda soruşturma konusu eşya ile ilgili açıklamaların genel içerikli olup, uygulamaya esas olanın yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan tarife pozisyonu ve eşya tanımı olduğu; 5. fıkrasında, önleme tabi eşyanın yürürlükteki TGTC’nde yer alan tarife pozisyonunda ve/veya tanımında yapılacak değişikliklerin, bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, bir ürünün Türkiye'ye, ihracatçı ülke iç piyasasındaki cari fiyatından daha düşük fiyatla ihraç edilmesi ve bu nedenle yerli üretim dalının ciddi bir zarara uğraması veya zarar tehdidi altında olması durumunda, yapılacak soruşturma sonucunda yeterli bulgunun elde edilmesi halinde, söz konusu ürünün ithalinde dampinge karşı vergi şeklinde önlem alınabilecektir. Yürürlüğe konulan önlemlerin etkisiz kılınması durumunda da, Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca açılacak soruşturmada, önlemlerin etkisiz kılındığı sonucuna ulaşıldığı takdirde aynı eşyanın başka ülkelerden ithalinde de önlem uygulanabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, Ticaret Bakanlığınca yapılan soruşturmada; 05/02/2005 tarih ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/2 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg; 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulduğu, son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması neticesinde 08/04/2023 tarih ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/14 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ ile anılan önlemin devamına karar verildiği, söz konusu önlemin 15/06/2022 tarih ve 31867 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/16 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'le Malezya ve Yunanistan menşeli çıkışlı eşyanın ithalatına teşmil edildiği, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından Çin Halk Cumhuriyeti menşeli soruşturma konusu eşya ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılındığına ilişkin olarak re'sen bir incelemenin başlatıldığı, 2023/4 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'le soruşturma açılmasına karar verildiği, 01/01/2019-31/12/2022 tarihleri aralığının soruşturma dönemi olarak belirlendiği, soruşturma kapsamında Kuzey Makedonya'da mukim Armaneks Dooel Eksport Import Skopje unvanlı firmanın işbirliğinde bulunduğu, ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik ve yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azaltılması bakımından soruşturma konusu ürün ithalatının gelişimine bakıldığında soruşturma konusu ürünün toplam ithalatının 2019-2022 döneminde sırasıyla 8,2; 11,5 bin; 11,1 bin ve 14,2 bin ton miktarında gerçekleştiği, toplam ithalatın miktar bazında 2020 yılında önceki yıla kıyasla %41 arttığı, 2021 yılında %3 azaldığı, 2022 yılında %28 oranında arttığı; değer bazında ise sırasıyla 68, 79, 79 ve 99 milyon ABD doları tutarında gerçekleştiği, soruşturma konusu ürün ithalatına ilişkin ortalama birim fiyatların sırasıyla 8,3; 6,8; 7,1 ve 6,9 ABD doları/kilogram düzeyinde bulunduğu, Çin Halk Cumhuriyeti menşeili soruşturma konusu eşya ithalatının sırasıyla 1,9; 2,7; 2,5 ve 3,4 bin ton seviyesinde, değer bazında sırasıyla 11; 13; 15 ve 22 milyon ABD doları düzeyinde; birim fiyatların 5,9; 5; 5,9 ve 6,4 ABD doları/kilogram düzeyinde gerçekleştiği ve ortalama birim fiyatların altında bulunduğu, Kuzey Makedonya menşeili soruşturma konusu eşya ithalatının 1.125, 1.551, 1.305 ve 1.767 ton miktarında gerçekleştiği, toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında payının 2019 yılında %14 oranında iken, 2020 yılında %13, 2021 ve 2022 yıllarında %12 oranında olduğu, değer bazında sırasıyla 4.6, 7.3, 7 ve 8.6 milyon ABD doları tutarında gerçekleştiği, Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalatın Çin Halk Cumhuriyeti menşeili ithalatın ardından ikinci sırada yer aldığı, soruşturma döneminde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın birim fiyatlarının sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4 ve 4,9 ABD doları/kilogram düzeyinde ve ortalama ithal birim fiyat düzeyi ile dampinge karşı önleme tabi Çin Halk Cumhuriyeti menşeli ithal birim fiyat düzeyinin altında bulunduğu, uluslararası ticaret verilerine ve ticaretin gerçekleştirilme şekline bakıldığında; soruşturma döneminde Kuzey Makedonya'nın soruşturma konusu eşyada dikkate değer bir üretim ve ihracat kapasitesi bulunmadığı halde, ihracatının neredeyse tamamının ülkemize, oldukça düşük fiyatla yapıldığı, aynı dönemde Kuzey Makedonya'nın Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya ithalatının arttığı, ülkemize Çin Halk Cumhuriyeti'nden sonra en fazla ihracat yapan ülke konumunda olduğu, Kuzey Makedonya'dan yapılan ithalattaki artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini miktar ve birim fiyat bazında azalttığının saptandığı değerlendirilmiştir.
Olayda, önlemlerin etkisiz kılınıp kılınmadığına dair yapılan soruşturmaya konu tespitler uyarınca, Kuzey Makedonya'da mukîm firmaya ilişkin belirlemelerin olumlu ya da olumsuz yerinde inceleme sonuçlarına ve ithalat istatistiklere ilişkin mevcut verilere göre yapıldığı, soruşturma konusu ürünün üretiminde yaratılan katma değerin davacı tarafından iddia edildiği miktara ulaşmadığı, sınai maliyetteki payının yetersiz kaldığı hususları somut şekilde ortaya konulmuş olup, 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyanın gerçekte Çin Halk Cumhuriyeti menşeli olmasına rağmen, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya için getirilen önlemleri etkisiz kılmak amacıyla Kuzey Makedonya'dan ithal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, soruşturmaya konu eşya için mevcut damping önlemlerinden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda Türkiye ile Kuzey Makedonya arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiği, ayrıca soruşturma döneminde Kuzey Makedonya'daki ticaret ortağı firma tarafından soruşturma konusu ürünlerde Türkiye'ye yapılan ihracatın miktarının ve birim fiyatlarındaki düşüklüğün dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini azalttığı sonucuna varıldığından, Kuzey Makedonya'dan 5903.20.10.10.00, 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP'li eşyanın ithalatında, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli eşya için öngörülen önlem ile aynı tutarda dampinge karşı önlemin yürürlüğe konulmasına ilişkin 2023/35 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in davaya konu edilen 1, 4, 5 ve 6. maddelerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacı tarafından, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından Çin Halk Cumhuriyeti menşeli soruşturma konusu eşya ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin, Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığının araştırılması amacıyla başlatılan soruşturmanın re'sen değil, rakip firmaların şikayeti üzerine başlatıldığı ve yanlı olarak yürütüldüğü ileri sürülmüş ise de, söz konusu iddiayı destekler nitelikte somut tespit ve verilerin ortaya konulamadığı görüldüğünden, bu iddiaya itibar edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Davacı tarafından ileri sürülen, davalı idarece yerinde doğrulama incelemesi esnasında tutanak tutulmadığı, istatistiklerin yanlış kullanıldığı, hesaplama hatalarının yapıldığı, soruşturmaya konu ürün ile taraflarınca ithal edilen ürünün aynı kalitede olmadığı, bu nedenle ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin mevzuat açısından aynı veya benzer ürün kabul edilemeyeceği, Kuzey Makedonya'da mukîm firma tarafından gerçekleştirilen üretimde yeterli işlem ve işçilik sonucu Tebliğ eki Bilgilendirme Raporunda belirtilenden daha fazla katma değerin yaratıldığı, bu hususların doğruluğunun tespitinin yaptırılacak bilirkişi incelemesi ile ortaya konulabileceği, tüm bu sebeplerle soruşturmanın eksik incelemeye dayandığı iddiasına gelince, yerinde doğrulama incelemesinin ve soruşturmanın yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü, söz konusu iddiaların nihai bildirim aşaması öncesinde ve sonrasında davalı idarece de değerlendirildiği, davalı idarece Armaneks firmasının soruşturmaya konu ürünün imalatında yarattığı katma değerin yetersiz kaldığının yerinde inceleme ziyaretinde somut şekilde tespit edildiği, ayrıca davacının önceki ithalatlarına konu eşyaya ait menşe ispat belgelerinin sonradan kontrolünün olumlu sonuçlanmasının bu tespiti sakatlamayacağı da göz önüne alındığında, soruşturma sürecine ilişkin bir hata, noksanlık veya soruşturmanın sıhhatini sakatlayacak bir durumun bulunmadığı görüldüğünden, bu iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Önlemin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmada İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi uyarınca, Türkiye ile soruşturmaya konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğinin ve yürürlükteki önlemin iyileştirici etkisinin azaltıldığının veya bertaraf edildiğinin ortaya konulması halinde; damping marjı, maddi zarar ve bunlar arasında illiyet bağının varlığının tespitine ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı düzenlendiğinden, davacının soruşturmada damping marjının hesaplanmadığı ve yerli üretim dalının maddi zararı veya zarar tehdidi altında olduğunun ortaya konulamadığı iddiasına da itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin 1. fıkrası ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, duruşmalı işlere ilişkin... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.