‹ Ana sayfa
Danıştay 6. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma

Danıştay 6. Daire E.2024/5794 K.2025/6138

Esas No: 2024/5794 · Karar No: 2025/6138 · Karar Tarihi: 26.11.2025
ÖzetHer cümle kararın kendi metninden doğrulandı.
Karar yönü: Ret
Uyuşmazlık
Davacı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerle imar planlarına esas raporlarda jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmemesinin eksik düzenleme teşkil ettiğini ileri sürerek ilgili maddelerin iptalini istemiştir.
Kaynak pasajlar (6)
  • DAVANIN KONUSU: 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin (h) bendinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının ve 10. maddesinin (i) bölümünün iptali istenilmektedir.
  • Davacı tarafından, anılan düzenlemelerde jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmediği, mekansal planların jeolojik etüt yerine zemin ve temel etüdünü içeren jeofizik etüde dayanması gerektiği, mikrobölgeleme ve fay zonları ile ilgili birçok çalışmanın jeofizik mühendislerinin görev alanı içerisinde olduğu iddialarıyla eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
  • Davacı tarafından, değişikliğin amacının afet tehlike ve risklerinin azaltılması olduğu, çalışma alanının jeofizik mühendislerinin çalışma alanı içerisinde yer aldığı, değişikliğin jeolojik ve jeofizik etütleri şeklinde yapılması gerektiği, düzenlemenin eksik yapıldığı, Jeofizik Mühendisliğinin, TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 5. maddesine göre jeofizik mühendisliğinin tanımı kapsamında kaldığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
  • Davacının temel iddiasını, mekansal planların jeolojik etüt yerine zemin ve temel etüdü içeren jeofizik raporuna dayalı olması, mikrobölgeleme etütlerinde ve fay zonları ile ilgili çalışmalarda jeofizik mühendislerinin uğraş alanı olan jeofizik çalışmalarının dikkate alınması gerektiği, imar planlarında jeolojik etüt çalışmalarının yeterli olmadığı savlarına dayandırmıştır.
  • Davacı tarafından, mikrobölgeleme çalışmalarında jeofizik mühendisleri görev alanı içerisinde olduğu, 6 Şubat depremlerinin ardından onaylı jeofizik etüt raporlarının dikkate alınması gerektiği, düzenlemenin jeofizik mühendislerini mağdur ettiği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
  • Davacı tarafından, mikrobölgeleme ve fay zonları ile ilgili bir çok çalışma jeofizik mühendisleri tarafından yapıldığı, bu aşamada jeolojik etüdlerin yeterli görülmesinin hukuka ve kamu düzenine aykırılık teşkil ettiği, üst normda zemine ilişkin işlemlerin farklı uzmalıkların kendi alanlarına ilişkin yapacağı tüm işlemleri kapsar biçimde tariflenmesine karşın düzenlemede jeofizik etüte yer verilmemesinin eksiklik içerdiği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
Gerekçe
Danıştay 6. Dairesi, imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporlarının geniş çalışma alanına sahip ve yerel zemin koşullarını belirlemeye yönelik raporlar olduğunu, parsel ölçeğinde bina inşaatına yönelik zemin ve temel etüt raporlarından farklı amaç taşıdığını tespit etmiştir. Yapılan yönetmelik değişikliklerinin afet ve iklim değişikliği risklerini analizleri ayrıntılandırarak hizmetin niteliğini artırdığını ve bu kapsamda jeofizik mühendisliği uygulamalarına da yer verildiğini belirleyen mahkeme, davacı tarafın eksik düzenleme iddialarını yerinde görmemiştir.
Kaynak pasajlar (6)
  • Buna göre, imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları planlanacak alana ilişkin yerel zemin koşullarının belirlenmesine yönelik tespitlere ilişkin olup, zemin ve temel etüt raporu ise, jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile ortaya konulan tespitler doğrultusunda imar planı kararları ile yerleşime açılan alanlarda parsel ölçeğinde inşa edilecek bina ve bina türü yapılara yönelik mühendislik hesaplarına ilişkin olması nedeniyle, farklı amaçla ve parsel ölçeğinde hazırlanan zemin ve temel etüt raporunun daha genel çalışma alanı ve genel mühendislik özelliklerinin belirlendiği imar planlarına esas alınmasına olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, mekansal planların hazırlanması aşamasında zemin ve temel etüt raporuna yer verilmemesine yönelik dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
  • Diğer taraftan, dava konusu yönetmelik değişiklikleri ile mekansal planlara altlık oluşturacak raporlarda değişiklik yapılmamış, raporlarda incelenmesi gereken afet olayı ve türleri ile analizler ayrıntılandırılmıştır. Bu kapsamda yapılacak çalışmaların niteliğine göre jeofizik ölçüm ve çalışmaların da yapılması gerektiği, dolayısıyla jeofizik mühendisliği uygulamalarına da yer verildiği anlaşılmakla, jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmediği yolundaki iddia yerinde görülmemiştir.
  • Bu durumda, mekansal plan kararlarının oluşturulmasında jeolojik, jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile elde edilen verilen esas alınmasına yönelik dava konusu hükümlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
  • Buna göre, jeolojik etüt, imar planı hazırlanırken yapılan geniş bir alanı kapsayan ve yerleşim alanlarının yapısının belirlenmesinde yapılan bir çalışma iken, jeofizik etüt ise inşaat alanlarında zeminin yapısını ve toprak-kayaç türlerini, sondaj alanlarında ise suyun yerini, miktarını, basıncını ve toprağın yapısını inceleme amacıyla yapılan bir çalışmadır.
  • Bu raporların hazırlanması aşamasında yerel zemin koşullarının belirlenmesine yönelik olarak sondaj, jeofizik ve laboratuvar verilerine dayalı olarak yapılan jeoteknik araştırmalara planlanacak alandaki jeolojik birimlerin genel mühendislik özelliklerini belirlemeye yönelik olup parsellerde inşa edilecek yapıların statik projelerine altlık olarak kullanılacak nitelikte hassasiyet taşımamaktadır.
  • Bir başka deyişle, imar planına esas jeolojik - jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları, imar planı yapılacak alan sınırları içinde afet riski taşıyan kısımların, fay hatları ve zonlarının, zemin sınıfları gibi hususların saptanıp ortaya konulduğu, böylelikle kesinlikle imara açılmaması gereken ya da önlem alınarak açılabilecek yerleri belirleyen, dolayısıyla imar planında kullanım kararlarına diğer inceleme analizlerle birlikte veri oluşturan daha geniş çalışma alanına sahip olan rapor türüdür.
Sonuç
Davacı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'ndeki değişikliklerin jeofizik mühendisliği hizmetlerini dışladığı gerekçesiyle iptalini talep etmiştir. Danıştay 6. Dairesi, düzenlemelerin afet risklerini analiz etmeye yönelik olduğunu ve jeofizik çalışmalarını da kapsadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir.
Kaynak pasajlar (5)
  • DAVANIN KONUSU: 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin (h) bendinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının ve 10. maddesinin (i) bölümünün iptali istenilmektedir.
  • Buna göre, imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları planlanacak alana ilişkin yerel zemin koşullarının belirlenmesine yönelik tespitlere ilişkin olup, zemin ve temel etüt raporu ise, jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile ortaya konulan tespitler doğrultusunda imar planı kararları ile yerleşime açılan alanlarda parsel ölçeğinde inşa edilecek bina ve bina türü yapılara yönelik mühendislik hesaplarına ilişkin olması nedeniyle, farklı amaçla ve parsel ölçeğinde hazırlanan zemin ve temel etüt raporunun daha genel çalışma alanı ve genel mühendislik özelliklerinin belirlendiği imar planlarına esas alınmasına olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, mekansal planların hazırlanması aşamasında zemin ve temel etüt raporuna yer verilmemesine yönelik dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
  • Diğer taraftan, dava konusu yönetmelik değişiklikleri ile mekansal planlara altlık oluşturacak raporlarda değişiklik yapılmamış, raporlarda incelenmesi gereken afet olayı ve türleri ile analizler ayrıntılandırılmıştır. Bu kapsamda yapılacak çalışmaların niteliğine göre jeofizik ölçüm ve çalışmaların da yapılması gerektiği, dolayısıyla jeofizik mühendisliği uygulamalarına da yer verildiği anlaşılmakla, jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmediği yolundaki iddia yerinde görülmemiştir.
  • Bu durumda, mekansal plan kararlarının oluşturulmasında jeolojik, jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile elde edilen verilen esas alınmasına yönelik dava konusu hükümlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
  • 1. DAVANIN REDDİNE,
Dayanak
3194 sayılı İmar Kanunu m. 53194 sayılı İmar Kanunu m. 83194 sayılı İmar Kanunu m. 441 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 97
T.C. DANIŞTAY ALTINCI DAİRE
Esas No: 2024/5794
Karar No: 2025/6138

DAVACI: ... Odası

VEKİLİ: Av. ...

DAVALI: ... Bakanlığı/ANKARA

VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU: 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin (h) bendinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının ve 10. maddesinin (i) bölümünün iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI: Dava konusu düzenlemelerin, kararın içeriğinde ayrıntısına yer verilen iddialarla iptali gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI: Davanın, kararın içeriğinde ayrıntısına yer verilen açıklamalarla reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ: Dava, 07/06/2024 günlü, 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin (h) bendinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının ve 10. maddesinin (i) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendi;
(1) Çevre düzeni planları hazırlanırken;
"h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması," şeklinde iken,
"h) Afet tehlike ve risklerinin azaltılmasına ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütlerin, iklim değişikliğine ilişkin etkilenebilirlik ve risk analizlerinin, meteorolojik verilerin plan kararlarında esas alınması," şeklinde;
Yönetmeliğin 8. maddesiyle Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin "İmar planları ilkeleri" başlıklı 21. maddesinin 6. fıkrası;
"(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz." şeklinde iken,
“(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz ve onaylanamaz. Jeolojik-jeoteknik etütler, mikrobölgeleme etütleri planın ölçeğine uygun hassasiyette hazırlanır.”
“Jeolojik-jeoteknik ve mikrobölgeleme etütleri, Bakanlık tarafından düzenlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanır.” şeklinde;
Yönetmeliğin 10. maddesi ile de Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 24. maddesinin 10. fıkrasının (i) bendi;
"i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik etütler." şeklinde iken,
“i) Deprem, sel/taşkın, kütle hareketi (heyelan, çığ, kaya düşmesi ve benzeri), tsunami, yangın ve benzeri gibi doğal afet tehlikelerini gösteren, yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik-jeoteknik, mikrobölgeleme etütleri, hidrolojik-hidrojeolojik yapı, yangın ve benzeri gibi afete maruz ve riskli alanlar, aktif fay hatları için belirlenen fay sakınım zonları/tampon bölgeler, kitlesel göçler, varsa endüstriyel/kimyasal kazalar gibi kentsel risklere ilişkin analizler, varsa iklim değişikliğinden etkilenebilirlik ve risk analizleri, meteorolojik parametrelerin analizleri.” şeklinde değiştirilmiştir.

Davacı tarafından, anılan düzenlemelerde jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmediği, mekansal planların jeolojik etüt yerine zemin ve temel etüdünü içeren jeofizik etüde dayanması gerektiği, mikrobölgeleme ve fay zonları ile ilgili birçok çalışmanın jeofizik mühendislerinin görev alanı içerisinde olduğu iddialarıyla eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.

İmar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği gereği hazırlanması zorunlu olan ve mekânsal plan kararlarının oluşturulmasında veri oluşturan temel plan altlığı niteliğindeki raporlar olup, anılan raporlarla imar planı yapılacak alan sınırları içinde afet riskleri, fay hatları ve zonlarının, zemin sınıfları gibi hususların saptanarak ortaya konulduğu, imar planı hazırlanacak alanlarda yerleşim açısından jeolojik sakıncaların bulunup bulunmadığının, buna göre yapılaşmanın mümkün olup olmadığının ve varsa alınabilecek önlemlerin belirlendiği, geniş çalışma alanına sahip rapor türüdür.

Zemin ve temel etüt raporu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinde, her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, yapının temel ve statik hesaplarının yapılabilmesi için zemin araştırma verileri ile geoteknik değerlendirmeleri içeren Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan rapor şeklinde tanımlanmıştır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gereğince hazırlanması zorunlu olan ve statik projeye altlık olarak kullanılan jeofizik etüt kapsamındaki Zemin ve Temel Etüt Raporları ile parseldeki zemin yapı etkileşiminin yaratacağı risklerin, güvenli yapılaşma için gerekli önlemlerin belirlemesi amacıyla arazide ve laboratuvarda gerçekleştirilen deney ve analizler ile mühendislik hesaplama ve yorumlar bütünleştirilerek değerlendirilmektedir.

Buna göre, imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları planlanacak alana ilişkin yerel zemin koşullarının belirlenmesine yönelik tespitlere ilişkin olup, zemin ve temel etüt raporu ise, jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile ortaya konulan tespitler doğrultusunda imar planı kararları ile yerleşime açılan alanlarda parsel ölçeğinde inşa edilecek bina ve bina türü yapılara yönelik mühendislik hesaplarına ilişkin olması nedeniyle, farklı amaçla ve parsel ölçeğinde hazırlanan zemin ve temel etüt raporunun daha genel çalışma alanı ve genel mühendislik özelliklerinin belirlendiği imar planlarına esas alınmasına olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, mekansal planların hazırlanması aşamasında zemin ve temel etüt raporuna yer verilmemesine yönelik dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Diğer taraftan, dava konusu yönetmelik değişiklikleri ile mekansal planlara altlık oluşturacak raporlarda değişiklik yapılmamış, raporlarda incelenmesi gereken afet olayı ve türleri ile analizler ayrıntılandırılmıştır. Bu kapsamda yapılacak çalışmaların niteliğine göre jeofizik ölçüm ve çalışmaların da yapılması gerektiği, dolayısıyla jeofizik mühendisliği uygulamalarına da yer verildiği anlaşılmakla, jeofizik mühendisliği hizmetlerine yer verilmediği yolundaki iddia yerinde görülmemiştir.

Bu durumda, mekansal plan kararlarının oluşturulmasında jeolojik, jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları ile elde edilen verilen esas alınmasına yönelik dava konusu hükümlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 26/11/2025 tarihinde, davacı TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası vekili Av. ... ve davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri ...'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE

GEREKÇE:
MADDİ

OLAY:
07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin (h) bendinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının ve 10. maddesinin (i) bölümünün iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı (Ek ibare: RG-7/6/2024-32569), afet ve iklim değişikliği kaynaklı tehlike ve risklere karşı dirençli ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek" olduğu, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde "Bu Yönetmelik; her tür ve ölçekteki mekânsal planlar ile bu planlara ilişkin revizyon, ilave, değişikliklerin yapılmasına ve incelenmesine, mekânsal planlar ile özelamaçlı plan ve projelere yönelik usul ve esasları" kapsadığı, "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 5’inci, 8’inci ve 44’üncü maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97’nci maddesine dayanılarak" hazırlandığı düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1-) 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendi;
(1) Çevre düzeni planları hazırlanırken;
"h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması," şeklinde iken,
"h) Afet tehlike ve risklerinin azaltılmasına ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütlerin, iklim değişikliğine ilişkin etkilenebilirlik ve risk analizlerinin, meteorolojik verilerin plan kararlarında esas alınması," şeklinde değiştirilmiştir.

Davacı tarafından, değişikliğin amacının afet tehlike ve risklerinin azaltılması olduğu, çalışma alanının jeofizik mühendislerinin çalışma alanı içerisinde yer aldığı, değişikliğin jeolojik ve jeofizik etütleri şeklinde yapılması gerektiği, düzenlemenin eksik yapıldığı, Jeofizik Mühendisliğinin, TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 5. maddesine göre jeofizik mühendisliğinin tanımı kapsamında kaldığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı tarafından, değişikliğin amacının jeolojik tehlike, afet riskleri ve yerel zemin koşulları belirlenerek, bu alanın yerleşime uygunluğunun ortaya konulması yoluyla imar planlarının yönlendirilmesi, plan kararlarının belirlenmesi olduğu, anılan Yönetmelikle plana altlık olacak raporların incelenmesinde dikkate alınacak hizmetin niteliğinin artırılması amaçlandığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

Dairemizce dava konusu işlemin değerlendirmesinden;
Davacının temel iddiasını, mekansal planların jeolojik etüt yerine zemin ve temel etüdü içeren jeofizik raporuna dayalı olması, mikrobölgeleme etütlerinde ve fay zonları ile ilgili çalışmalarda jeofizik mühendislerinin uğraş alanı olan jeofizik çalışmalarının dikkate alınması gerektiği, imar planlarında jeolojik etüt çalışmalarının yeterli olmadığı savlarına dayandırmıştır.

Zemin ve Temel Etüt Raporları, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gereğince hazırlanması zorunlu olan statik projeye altlık olarak kullanılan, parseldeki zemin yapı etkileşiminin yaratacağı riskleri, güvenli yapılaşma için gerekli önlemleri belirlemek amacıyla arazide ve laboratuvarda gerçekleştirilen deney ve analizler ile mühendislik hesaplama ve yorumlarını bütünleştirerek değerlendiren etüt raporlarıdır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde zemin ve temel etüt raporu, her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, yapının temel ve statik hesaplarının yapılabilmesi için zemin araştırma verileri ile geoteknik değerlendirmeleri içeren Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan raporu şeklinde tanımlanmıştır.

Başka bir ifadeyle, jeofizik etüt, zemin etüdü olarak da bilinen, inşaat alanlarında zeminin yapısını ve toprak-kayaç türlerini, sondaj alanlarında ise suyun yerini, miktarını, basıncını ve toprağın yapısını inceleme amacıyla yapılan, bilimsel bir çalışmadır. Jeolojik etüt ise, imar planı hazırlanacak alanlarda yerleşim açısından jeolojik sakıncaların bulunup bulunmadığının ve varsa alınabilecek önlemlerin araştırılmasına dair bilimsel bir çalışmadır. Buna göre, jeolojik etüt, imar planı hazırlanırken yapılan geniş bir alanı kapsayan ve yerleşim alanlarının yapısının belirlenmesinde yapılan bir çalışma iken, jeofizik etüt ise inşaat alanlarında zeminin yapısını ve toprak-kayaç türlerini, sondaj alanlarında ise suyun yerini, miktarını, basıncını ve toprağın yapısını inceleme amacıyla yapılan bir çalışmadır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere zemin etüt raporunda çalışma alanının sınırı parsel olup çalışmanın hedefi de parsel üzerine inşa edilecek yapı için parselin zemin yapısının analizleri ile mühendislik hesaplarının ortaya konulmasıdır.

Bu çerçevede, çevre düzeni planları hazırlanırken, afet tehlike ve risklerinin azaltılmasına ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütlerin, iklim değişikliğine ilişkin etkilenebilirlik ve risk analizlerinin, meteorolojik verilerin plan kararlarında esas alınmasına dair düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, düzenlemenin eksik yapıldığına dair davacı tarafından herhangi bir bilimsel bilgi ya da belge sunulamamıştır.

Bu haliyle dava konusu düzenlemenin eksik olduğuna dair iddiaya itibar edilmeyerek düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2-) 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesiyle Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin "İmar planları ilkeleri" başlıklı 21. maddesinin 6. fıkrası;
"(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz." şeklinde iken,
“(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz ve onaylanamaz. Jeolojik-jeoteknik etütler, mikrobölgeleme etütleri planın ölçeğine uygun hassasiyette hazırlanır.”
“Jeolojik-jeoteknik ve mikrobölgeleme etütleri, Bakanlık tarafından düzenlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanır.” şeklinde değiştirilmiştir.

Davacı tarafından, mikrobölgeleme çalışmalarında jeofizik mühendisleri görev alanı içerisinde olduğu, 6 Şubat depremlerinin ardından onaylı jeofizik etüt raporlarının dikkate alınması gerektiği, düzenlemenin jeofizik mühendislerini mağdur ettiği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı tarafından, imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği gereği hazırlanması zorunlu olan ve mekansal plan kararlarının oluşturulmasında veri oluşturan temel plan altlığı niteliğindeki raporlar olduğu, onaylanan imar planına esas jeolojik-jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporlarının sonuç ve öneriler bölümünün son maddesinde, raporun imar planına esas olarak hazırlandığı, zemin ve temel etüt raporu yerine kullanılamayacağı ibaresi özellikle yer aldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

Dairemizce dava konusu işlemin değerledirmesinden;
Dava konusu düzenleme ile imar planlarının hazırlanması ve onaylanmasında onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmasının zorunlu hale getirildiği, jeolojik-jeoteknik etütler ile mikrobölgeleme etütlerinin planın ölçeğine uygun hassasiyette ve Bakanlık tarafından düzenlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanması gerektiğine dair düzenlemede, 2 sayılı maddede belirtilen gerekçelerle hukuka aykırılık bulunmadığı gibi davacı Oda tarafından bu düzenlemeyi kusurlandıracak somut bir iddia da ortaya konulamamıştır.

Bu haliyle dava konusu düzenlemenin eksik olduğuna dair iddiaya itibar edilmeyerek düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

3-) 07/06/2024 tarih ve 32569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 24. maddesinin 10. fıkrasının (i) bendi;
"i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik etütler." şeklinde iken,
“i) Deprem, sel/taşkın, kütle hareketi (heyelan, çığ, kaya düşmesi ve benzeri), tsunami, yangın ve benzeri gibi doğal afet tehlikelerini gösteren, yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik-jeoteknik, mikrobölgeleme etütleri, hidrolojik-hidrojeolojik yapı, yangın ve benzeri gibi afete maruz ve riskli alanlar, aktif fay hatları için belirlenen fay sakınım zonları/tampon bölgeler, kitlesel göçler, varsa endüstriyel/kimyasal kazalar gibi kentsel risklere ilişkin analizler, varsa iklim değişikliğinden etkilenebilirlik ve risk analizleri, meteorolojik parametrelerin analizleri.” şeklinde değiştirilmiştir.

Davacı tarafından, mikrobölgeleme ve fay zonları ile ilgili bir çok çalışma jeofizik mühendisleri tarafından yapıldığı, bu aşamada jeolojik etüdlerin yeterli görülmesinin hukuka ve kamu düzenine aykırılık teşkil ettiği, üst normda zemine ilişkin işlemlerin farklı uzmalıkların kendi alanlarına ilişkin yapacağı tüm işlemleri kapsar biçimde tariflenmesine karşın düzenlemede jeofizik etüte yer verilmemesinin eksiklik içerdiği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı tarafından, etüt raporlarının sonuç ve öneriler bölümünün son maddesinde, raporun imar planına esas olarak hazırlandığı, zemin ve temel etüt raporu yerine kullanılamayacağı ibaresi özellikle yer aldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

Dairemizce dava konusu işlemin değerledirmesinden;
Davalı idare savunmasında da belirtildiği gibi imar planına esas jeolojik - jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği gereği hazırlanması zorunlu olan ve mekânsal plan kararlarının oluşturulmasında veri oluşturan temel plan altlığı niteliğindeki raporlardır. Bu raporların hazırlanması aşamasında yerel zemin koşullarının belirlenmesine yönelik olarak sondaj, jeofizik ve laboratuvar verilerine dayalı olarak yapılan jeoteknik araştırmalara planlanacak alandaki jeolojik birimlerin genel mühendislik özelliklerini belirlemeye yönelik olup parsellerde inşa edilecek yapıların statik projelerine altlık olarak kullanılacak nitelikte hassasiyet taşımamaktadır. Bir başka deyişle, imar planına esas jeolojik - jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporları, imar planı yapılacak alan sınırları içinde afet riski taşıyan kısımların, fay hatları ve zonlarının, zemin sınıfları gibi hususların saptanıp ortaya konulduğu, böylelikle kesinlikle imara açılmaması gereken ya da önlem alınarak açılabilecek yerleri belirleyen, dolayısıyla imar planında kullanım kararlarına diğer inceleme analizlerle birlikte veri oluşturan daha geniş çalışma alanına sahip olan rapor türüdür. Bu nedenle, onaylanan imar planına esas jeolojik - jeoteknik/mikrobölgeleme etüt raporlarının sonuç ve öneriler bölümünün son maddesinde, raporun imar planına esas olarak hazırlandığı, zemin ve temel etüt raporu yerine kullanılamayacağı ibaresi özellikle yer almaktadır.

Bu çerçevede, birbirinden farklı amaçlarla, farklı formatlarda, farklı mevzuat hükümleri doğrultusunda düzenlenen bu iki rapor türünün birlikte ve birbirinin yerine kullanılmasına yönelik iddia davacı tarafından, bilimsel ve teknik bir veriye dayandırılamamıştır. İmar planlarının, parsel ölçeği ile kıyaslanamayacak büyüklükteki çalışma alanı dikkate alındığında, imar planına esas olmak üzere zemin ve temel etüt raporunun hazırlanması bilimsel bir yaklaşım değildir.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.