Danıştay 5. Daire İdare Hukuku
Danıştay 5. Daire E.2023/12860 K.2023/12556
Özet: Uyuşmazlık, müvekkilin taşınmazının satış işleminin muvazaalı olduğu gerekçesiyle Hazine adına tescil edilmesinin iptali ve yeniden müvekkilin adına tescil edilmesi talebine ilişkin idari yargılamaya ilişkin yetki uyuşmazlığında oluştu. Mahkeme, yetki gereği davayı Ankara İdare Mahkemeleri’ye tevzi ederek, Aydın 2. ve Ankara 28. İdare Mahkemelerinin kararlarını taraflara bildirmeye gerek kalmaksızın davayı yeniden bölümü yetkili mahkemeye taşımaya karar verdi.
T.C. DANIŞTAY BEŞİNCİ DAİRE
Esas No: 2023/12860
Karar No: 2023/12556
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı ... vekili Av.... tarafından, müvekkilinin, maliki olduğu Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın satış işleminin muvazaalı olduğu gerekçesiyle 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesi uyarınca Hazine adına tescil edilmesine ilişkin işlemin iptal edilerek yeniden müvekkili adına tescil edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle Didim Kaymakamlığına karşı açılan davada verilen Aydın 2. İdare ve Ankara 28. İdare Mahkemelerinin davanın yetki yönünden reddine dair kararları sonucunda, anılan iki Mahkeme arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı Kanun'un 32/1. maddesinde; ''Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.'' hükmü yer almıştır.
675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin, "Muvazaalı devir işlemleri" başlıklı 12. maddesinde; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 1/1/2014 tarihi ila bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir. (...) düzenlemelerine yer verilmiştir.
7075 sayılı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "İlave tedbirler için başvuru yolu" başlıklı Geçici 4. maddesinde; "(1) Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur. Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır. (2) Başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir ... (7) Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir." hükmü getirilmiştir.
Söz konusu özel yasal düzenlemede; hakkında tedbir uygulanan kişilerin, olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı yaptıkları başvurular ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen kararları Ankara özel yetkili idare mahkemelerinde dava konusu edebilecekleri öngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 24/12/2019 tarih ve E:2018/74, K:2019/92 sayılı kararında da, ilave tedbirlere ilişkin olarak ''...31/10/2016 tarihli ve 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KHK’nın 3. maddesinde, KHK’ya ekli (6) ve (7) sayılı listede yer alan dernekler ve basın yayın kuruluşlarının kapatılması öngörüldükten sonra (2) numaralı fıkrasında, kapatılan derneklere ve basın yayın kuruluşlarına ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmesi; bunlara ait taşınmazların tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilmesi gibi ilave tedbirlerin uygulanması öngörülmüştür....'' açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacı hakkında uygulanan tedbirin 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesinde düzenleme altına alınan muvazaalı devir iddiasına dayalı bulunduğu, Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın, ... Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. adına kayıtlı iken 18/04/2014 tarihinde gerçekleştirilen satış işlemi ile davacı adına tescil edildiği, sonrasında olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile söz konusu şirketin FETÖ/PDY Terör Örgütü ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılmasına karar verildiği, devamında da davacıya yapılan devrin muvazaalı olduğu gerekçesiyle anılan taşınmaza el konularak Hazineye devredildiği, davacı tarafından, söz konusu devir işleminden 24/12/2021 tarihinde haberdar olduğu beyan edilerek, taşımazın Hazine adına tapu kaydının iptali ve kendi adına tesciline ilişkin olarak 17/01/2022 tarihinde Didim Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu ve anılan başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca kapatılan kurum ve kuruluşların her türlü mal varlığının Hazineye devri, kapatma tedbirine bağlı olarak getirilen ilave tedbir niteliğinde olup; her ne kadar davacı tarafından yapılan başvuruda açıkça belirtilmemiş olsa bile, uyuşmazlığın 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un geçici 4'üncü maddesi kapsamında ilave tedbirlere itiraz edilmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nca belirlenen Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen özel yetkili Ankara İdare Mahkemelerine tevzii yapılmak üzere Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Aydın 2. ve Ankara 28. İdare Mahkemeleri ile taraflara bildirilmesin, 28/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Esas No: 2023/12860
Karar No: 2023/12556
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı ... vekili Av.... tarafından, müvekkilinin, maliki olduğu Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın satış işleminin muvazaalı olduğu gerekçesiyle 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesi uyarınca Hazine adına tescil edilmesine ilişkin işlemin iptal edilerek yeniden müvekkili adına tescil edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle Didim Kaymakamlığına karşı açılan davada verilen Aydın 2. İdare ve Ankara 28. İdare Mahkemelerinin davanın yetki yönünden reddine dair kararları sonucunda, anılan iki Mahkeme arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı Kanun'un 32/1. maddesinde; ''Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.'' hükmü yer almıştır.
675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin, "Muvazaalı devir işlemleri" başlıklı 12. maddesinde; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 1/1/2014 tarihi ila bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir. (...) düzenlemelerine yer verilmiştir.
7075 sayılı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "İlave tedbirler için başvuru yolu" başlıklı Geçici 4. maddesinde; "(1) Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur. Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır. (2) Başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir ... (7) Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir." hükmü getirilmiştir.
Söz konusu özel yasal düzenlemede; hakkında tedbir uygulanan kişilerin, olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı yaptıkları başvurular ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen kararları Ankara özel yetkili idare mahkemelerinde dava konusu edebilecekleri öngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 24/12/2019 tarih ve E:2018/74, K:2019/92 sayılı kararında da, ilave tedbirlere ilişkin olarak ''...31/10/2016 tarihli ve 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KHK’nın 3. maddesinde, KHK’ya ekli (6) ve (7) sayılı listede yer alan dernekler ve basın yayın kuruluşlarının kapatılması öngörüldükten sonra (2) numaralı fıkrasında, kapatılan derneklere ve basın yayın kuruluşlarına ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmesi; bunlara ait taşınmazların tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilmesi gibi ilave tedbirlerin uygulanması öngörülmüştür....'' açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacı hakkında uygulanan tedbirin 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesinde düzenleme altına alınan muvazaalı devir iddiasına dayalı bulunduğu, Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın, ... Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. adına kayıtlı iken 18/04/2014 tarihinde gerçekleştirilen satış işlemi ile davacı adına tescil edildiği, sonrasında olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile söz konusu şirketin FETÖ/PDY Terör Örgütü ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılmasına karar verildiği, devamında da davacıya yapılan devrin muvazaalı olduğu gerekçesiyle anılan taşınmaza el konularak Hazineye devredildiği, davacı tarafından, söz konusu devir işleminden 24/12/2021 tarihinde haberdar olduğu beyan edilerek, taşımazın Hazine adına tapu kaydının iptali ve kendi adına tesciline ilişkin olarak 17/01/2022 tarihinde Didim Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu ve anılan başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca kapatılan kurum ve kuruluşların her türlü mal varlığının Hazineye devri, kapatma tedbirine bağlı olarak getirilen ilave tedbir niteliğinde olup; her ne kadar davacı tarafından yapılan başvuruda açıkça belirtilmemiş olsa bile, uyuşmazlığın 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un geçici 4'üncü maddesi kapsamında ilave tedbirlere itiraz edilmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nca belirlenen Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen özel yetkili Ankara İdare Mahkemelerine tevzii yapılmak üzere Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Aydın 2. ve Ankara 28. İdare Mahkemeleri ile taraflara bildirilmesin, 28/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.