Danıştay4. Daireİdare Hukuku
Danıştay 4. Daire E.2025/683 K.2025/5183
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/683
Karar No : 2025/5183
TEMYİZ EDEN
**TARAFLAR:** 1- (DAVACI) ...
**VEKİLİ:** Av....
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsat ve yapı kullanma izin belgesine aykırı imalatların tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenen ...tarih ve...sayılı yapı tatil tutanağının, davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 46.678,78-TL para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı Encümen kararının, anılan yapı tatil tutanağında tespit edilen aykırı imalatların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yapının projeye uygun hale getirilmesine ve yıkımına ilişkin ... tarih ve...sayılı Encümen kararının ve Beşiktaş Tapu Sicil Müdürlüğü'ne gönderilen ...tarih ve ...sayılı bildirim yazısının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemlerden; yapı tatil tutanağı yönünden, "Mahallinde yapılan incelemede yapı tatil tutanağında belirlenen yapısal tespitin, yerindeki duruma uygun olduğu tespit edildiğinden işlemin hukuk uygun olduğu", yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu yapıdaki eklentilerin yapının kullanım alanını artırması nedeniyle ruhsat gerektiren imalatlardan olduğundan işlemin hukuka uygun olduğu", para cezasına ilişkin encümen kararı yönünden, "Davalı idare tarafından yapı sınıfının ve aykırılığa konu alanın doğru belirlendiği, temel para cezası (11.083,52-TL) ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (ç) bendi uyarınca hesaplanan bedelin (2.135,80-TL) toplamına (13.219,32-TL), aynı maddenin (c) bendinin 5, 7, 10 ve 12 numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırımların hukuka uygun olduğu, 13 numaralı alt bent uyarınca yapılan artırımın 'davalı idarece, aykırılıkların çevre ve görüntü kirliliğine neden olduğunun açık ve kesin olarak ortaya konulmadığı' gerekçesiyle hukuka uygun olmadığı", ... tarih ve ... sayılı bildirim yazısı yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, para cezası encümen kararının 44.034,92-TL 'lik kısmı ile ...tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın reddine, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 13. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin 2.643,86-TL'lik kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince, dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, ... tarih ve ... sayılı işlem ve para cezasına ilişkin encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 13 numaralı alt bendi uyarınca yapılan artırım hakkında değerlendirme yapılmakla birlikte, temel para cezası, ile aynı bendin 5, 7, 10 ve 12 uyarınca yapılan artırımlar, ç bendi uyarınca yapılan ilave ve aynı Kanun maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen ceza hakkında herhangi bir gerekçeye yer verilmeden bu kısımlar için davanın reddine hükmedildiğinden bahisle, tarafların istinaf talepleri kabul edilerek kararın kaldırılması ve dava konusu işlemlerin Dairelerince yeniden değerlendirilmesiyle; dava dosyasına sunulan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle, dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı yönünden, "Uyuşmazlık konusu ruhsata aykırı imalatların niteliği, ruhsatlı yapıda ki bulunduğu kata yönelik yeterli ayrıntıya yer verildiği ve bilirkişi raporunda da yapı tatil tutanağı ile fiili durumun örtüştüğünün belirtildiği görüldüğünden, usulüne uygun olarak düzenlenen dava konusu Yapı Tatil Tutanağında hukuka aykırılık bulunmadığı", yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu yapının 3194 sayılı İmar Kanunu ve İstanbul İmar Yönetmeliğinde tanımlanan 'yapı tanımına' uygun olduğu, dava konusu edilen yerde bulunan eklenti merdiven ile çatı katı bağımsız girişli bir alan olarak kullanıma katıldığı, bu şekilde hem yapının oturum alanı büyümekte hem de çatı piyesi, çatı katı olarak yeni bir kat alanı oluşturulduğu, bu eklentiler yapıda kullanım alanını artıran niteliği nedeni ile ruhsat gerektiren imalat olduğu ve mevcut imar planına göre ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığından bahisle hukuka uygun olduğu", para cezasına ilişkin encümen kararı yönünden, "3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca para cezası verilen kısmının, 'anılan fıkra uyarınca ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının, varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının toplam para cezasına ilave edilmesi gerektiği ve (ç) bendi üzerinden ilave olarak verilen para cezasının, ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde tahsil edilmeyeceğinden bahisle, uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından temel para cezası belirlendikten sonra, ç bendine göre belirlenen ve toplam para cezasına ilave edilmesi gereken ceza miktarının, temel cezaya eklenerek ve her iki cezanın toplamı üzerinden alt bentler uyarınca artırım uygulanarak toplam para cezanın hesaplandığının görüldüğü, artırımlara esas alınması gereken temel para cezasının hatalı belirlendiği ve bu haliyle temel para cezasının hesaplanmasında ortaya çıkan sakatlığın işlemin bütününü etkilemesi karşısında dava konusu encümen kararın 40.979,88-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı', davaya konu para cezası encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrasına ilişkin kısmında ise, 'dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. ve 12. maddeleri hükümleri uyarınca düzenlendiği, davacıların 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilemeyeceği gibi 2960 sayılı Kanunun anılan maddelerinde ruhsat alınması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmesi için herhangi bir süre ve yükümlülük öngörülmediğinden para cezasına ilişkin encümen kararının 5.698,91-TL'lik kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı' ", ... tarih ve ...sayılı bildirim yazısı yönünden de, "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinden bahisle, bilirkişi raporunda yapı tatil tutanağı ile fiili durumun örtüştüğünün belirtildiği görüldüğünden, söz konusu ...tarıh ve...cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağının Beşiktaş Tapu Sicil Müdürlüğü'ne gönderilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı ile ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın reddine, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının ise iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği, tutanakta imara aykırı kısımların açıkça ortaya konulmadığı, kaçak yapı olarak nitelendirilen yerin yangın merdiveni olduğu, bu konuda can güvenliğine hizmet amacıyla inşa edilen yerin yıkımında kamu yararının bulunmadığı, çatı mahyası için imar affından faydalanıldığı, öte yandan çatıdaki uygulamanın izolasyon amaçlı olduğu ve aşkın inşaat olarak nitelendirilemeyeceği, dava konusu yapıya tüm diğer komşu yapılarda benzer özelliklerin mevcut olduğu, karara dayanak alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu hususlarına değinilerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmketedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu edilen işlemlerinin tamamının usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği, İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmketedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın reddine yönelik kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
3194 sayılı İmar Kanununun
4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20 oranında artırılacağı, 7. alt bendinde; özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50 oranında artırılacağı, 10. alt bendinde, yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü oranında artırılacağı, 12. alt bendinde; İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si oranında artırılacağı, 13. alt bendinde, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si oranında artırılacağı, (ç) bendinde, "Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez." hükmüne, 46. maddesinde ise; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare elemanları tarafından, "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel"de yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda yapılan denetimde, binada ... tarih ve ... sayılı tasdikli röleve projesinde mevcut bodrum + zemin +1 normal kat+ çatı katı bulunan binaya, projesine aykırı olacak şekilde, zemin kat ve normal kata yaklaşık 2.85x2.85=8.1 m2 ebatında alan ilave edildiği, çatı mahyasının 0.7m yükseltildiği, toplam 155,58 m2 izinsiz ilave imalat yapıldığının tespitine yönelik ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının tesis edildiği, anılan yapı tatil tutanağındaki verilere dayanılarak, söz konusu imara aykırılıkla ilgili 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ile (c) bendinin 5.,7.,10., 12. ve 13. alt bentleri, (ç) bendi ve 3. fıkrası uyarınca uyarınca toplam 46.678,78-TL para cezası verilmesine ilişkin davaya konu işlemlerden olan ...tarih ve... sayılı Encümen kararının alındığı görülmektedir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler dikkate alınarak davanın nihai şekilde sonuçlandırılmasına olanak bulunan durumlarda, Mahkemelerin uyuşmazlığı tamamen sonlandıracak nitelikte karar vermeleri usul ekonomisi ilkesinin gereğidir.
Dava konusu yapıyla ilgili olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı davada, uyuşmazlığın teknik yönünün çözümlenmesini teminen keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek, mahallinde keşfin icra edilmesi üzerine, yapı inşaat alanı, yapı sınıfı ve yapı grubunun bilirkişiye tespiti yaptırıldıktan sonra, bilirkişi tarafından yapılacak teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucunda temel para cezasının belirlenmesi ve bu temel para cezasından yola çıkılarak, Kanun'da öngörülen artırım oranları da uygulanmak suretiyle toplam ceza miktarının belirlenmesi, işin doğası gereği olup, yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarına göre karar verilmesi gerekmektedir, aksi bir durum davacı ile davalı idare arasındaki uyuşmazlığı sonuçlandırmayacağı gibi yeni uyuşmazlıklara da yol açabilecektir.
Başka bir anlatımla, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında temel kriterler olarak öngörülen yapı inşaat alanı, yapı sınıfı ve grubunun, idarece hesaplanan temel para cezası tutarını aşmamak koşuluyla, bilirkişi tarafından teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucu bulunacak temel para cezasına ve tespit edilen temel para cezası miktarına aynı fıkranın (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasına göre karar verilebileceği, temel para cezasına ilişkin söz konusu kriterlere aykırı hesaplama yapıldığının tespit edilmesi halinde, toplam para cezasının tamamının iptalinin gerekmediği, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişi tarafından, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilebileceğinden bu şekilde karar verilmesi idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacaktır.
Bu çerçevede, uyuşmazlıkta, bilirkişi incelemesi ile işlemin hukuka uygun olan ve olmayan kısımlarının açık bir şekilde ortaya konulduğu hallerde Mahkemesince dava konusu işlemin hukuka uygun olan kısmı yönünden davanın reddine, hukuka uygun olmayan kısmının ise iptaline karar verilmesi mümkündür. Temel para cezasındaki aykırılığın uygulanacak para cezasının tamamını etkilediği gerekçesiyle "kısmen iptal, kısmen ret" kararı yerine işlemin tamamen iptaline karar verilmesi durumunda, ilgili idare tarafından karar gerekçesi göz önünde bulundurularak yeniden işlem tesis edilmesi üzerine yargılama sürecinin yeniden başlatılmasının usul ekonomisi ilkesine aykırı olacağı açıktır.
Bu itibarla, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının para cezasına ilişkin encümen kararı kısmına ilişkin, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen para cezası ile (a) bendi uyarınca hesaplanan para cezasının toplanmasından elde edilen miktara (c) bendinin alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasının hatalı olduğu yönündeki değerlendirmesi ile aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin değerlendirmesi hukuka uygun olmakla birlikte, yukarıda açıklanan nedenlerle, para cezasının tamamının iptali yönündeki kararında hukuki isabet bulunmadığından, yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınmak suretiyle İdare Dava Dairesince işin esası incelenerek, temyize konu kararın bozulan kısmı yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yapı tatil tutanağına, yıkıma ilişkin encümen kararına ve ... tarih ve ...sayılı işleme ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının para cezası encümen kararına iilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/683
Karar No : 2025/5183
TEMYİZ EDEN
**TARAFLAR:** 1- (DAVACI) ...
**VEKİLİ:** Av....
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsat ve yapı kullanma izin belgesine aykırı imalatların tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenen ...tarih ve...sayılı yapı tatil tutanağının, davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 46.678,78-TL para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı Encümen kararının, anılan yapı tatil tutanağında tespit edilen aykırı imalatların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yapının projeye uygun hale getirilmesine ve yıkımına ilişkin ... tarih ve...sayılı Encümen kararının ve Beşiktaş Tapu Sicil Müdürlüğü'ne gönderilen ...tarih ve ...sayılı bildirim yazısının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemlerden; yapı tatil tutanağı yönünden, "Mahallinde yapılan incelemede yapı tatil tutanağında belirlenen yapısal tespitin, yerindeki duruma uygun olduğu tespit edildiğinden işlemin hukuk uygun olduğu", yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu yapıdaki eklentilerin yapının kullanım alanını artırması nedeniyle ruhsat gerektiren imalatlardan olduğundan işlemin hukuka uygun olduğu", para cezasına ilişkin encümen kararı yönünden, "Davalı idare tarafından yapı sınıfının ve aykırılığa konu alanın doğru belirlendiği, temel para cezası (11.083,52-TL) ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (ç) bendi uyarınca hesaplanan bedelin (2.135,80-TL) toplamına (13.219,32-TL), aynı maddenin (c) bendinin 5, 7, 10 ve 12 numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırımların hukuka uygun olduğu, 13 numaralı alt bent uyarınca yapılan artırımın 'davalı idarece, aykırılıkların çevre ve görüntü kirliliğine neden olduğunun açık ve kesin olarak ortaya konulmadığı' gerekçesiyle hukuka uygun olmadığı", ... tarih ve ... sayılı bildirim yazısı yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, para cezası encümen kararının 44.034,92-TL 'lik kısmı ile ...tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın reddine, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 13. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin 2.643,86-TL'lik kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince, dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, ... tarih ve ... sayılı işlem ve para cezasına ilişkin encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 13 numaralı alt bendi uyarınca yapılan artırım hakkında değerlendirme yapılmakla birlikte, temel para cezası, ile aynı bendin 5, 7, 10 ve 12 uyarınca yapılan artırımlar, ç bendi uyarınca yapılan ilave ve aynı Kanun maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen ceza hakkında herhangi bir gerekçeye yer verilmeden bu kısımlar için davanın reddine hükmedildiğinden bahisle, tarafların istinaf talepleri kabul edilerek kararın kaldırılması ve dava konusu işlemlerin Dairelerince yeniden değerlendirilmesiyle; dava dosyasına sunulan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle, dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı yönünden, "Uyuşmazlık konusu ruhsata aykırı imalatların niteliği, ruhsatlı yapıda ki bulunduğu kata yönelik yeterli ayrıntıya yer verildiği ve bilirkişi raporunda da yapı tatil tutanağı ile fiili durumun örtüştüğünün belirtildiği görüldüğünden, usulüne uygun olarak düzenlenen dava konusu Yapı Tatil Tutanağında hukuka aykırılık bulunmadığı", yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu yapının 3194 sayılı İmar Kanunu ve İstanbul İmar Yönetmeliğinde tanımlanan 'yapı tanımına' uygun olduğu, dava konusu edilen yerde bulunan eklenti merdiven ile çatı katı bağımsız girişli bir alan olarak kullanıma katıldığı, bu şekilde hem yapının oturum alanı büyümekte hem de çatı piyesi, çatı katı olarak yeni bir kat alanı oluşturulduğu, bu eklentiler yapıda kullanım alanını artıran niteliği nedeni ile ruhsat gerektiren imalat olduğu ve mevcut imar planına göre ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığından bahisle hukuka uygun olduğu", para cezasına ilişkin encümen kararı yönünden, "3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca para cezası verilen kısmının, 'anılan fıkra uyarınca ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının, varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının toplam para cezasına ilave edilmesi gerektiği ve (ç) bendi üzerinden ilave olarak verilen para cezasının, ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde tahsil edilmeyeceğinden bahisle, uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından temel para cezası belirlendikten sonra, ç bendine göre belirlenen ve toplam para cezasına ilave edilmesi gereken ceza miktarının, temel cezaya eklenerek ve her iki cezanın toplamı üzerinden alt bentler uyarınca artırım uygulanarak toplam para cezanın hesaplandığının görüldüğü, artırımlara esas alınması gereken temel para cezasının hatalı belirlendiği ve bu haliyle temel para cezasının hesaplanmasında ortaya çıkan sakatlığın işlemin bütününü etkilemesi karşısında dava konusu encümen kararın 40.979,88-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı', davaya konu para cezası encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrasına ilişkin kısmında ise, 'dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. ve 12. maddeleri hükümleri uyarınca düzenlendiği, davacıların 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilemeyeceği gibi 2960 sayılı Kanunun anılan maddelerinde ruhsat alınması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmesi için herhangi bir süre ve yükümlülük öngörülmediğinden para cezasına ilişkin encümen kararının 5.698,91-TL'lik kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı' ", ... tarih ve ...sayılı bildirim yazısı yönünden de, "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinden bahisle, bilirkişi raporunda yapı tatil tutanağı ile fiili durumun örtüştüğünün belirtildiği görüldüğünden, söz konusu ...tarıh ve...cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağının Beşiktaş Tapu Sicil Müdürlüğü'ne gönderilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı ile ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın reddine, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının ise iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği, tutanakta imara aykırı kısımların açıkça ortaya konulmadığı, kaçak yapı olarak nitelendirilen yerin yangın merdiveni olduğu, bu konuda can güvenliğine hizmet amacıyla inşa edilen yerin yıkımında kamu yararının bulunmadığı, çatı mahyası için imar affından faydalanıldığı, öte yandan çatıdaki uygulamanın izolasyon amaçlı olduğu ve aşkın inşaat olarak nitelendirilemeyeceği, dava konusu yapıya tüm diğer komşu yapılarda benzer özelliklerin mevcut olduğu, karara dayanak alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu hususlarına değinilerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmketedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu edilen işlemlerinin tamamının usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği, İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmketedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın reddine yönelik kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
3194 sayılı İmar Kanununun
4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20 oranında artırılacağı, 7. alt bendinde; özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50 oranında artırılacağı, 10. alt bendinde, yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü oranında artırılacağı, 12. alt bendinde; İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si oranında artırılacağı, 13. alt bendinde, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si oranında artırılacağı, (ç) bendinde, "Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez." hükmüne, 46. maddesinde ise; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare elemanları tarafından, "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel"de yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda yapılan denetimde, binada ... tarih ve ... sayılı tasdikli röleve projesinde mevcut bodrum + zemin +1 normal kat+ çatı katı bulunan binaya, projesine aykırı olacak şekilde, zemin kat ve normal kata yaklaşık 2.85x2.85=8.1 m2 ebatında alan ilave edildiği, çatı mahyasının 0.7m yükseltildiği, toplam 155,58 m2 izinsiz ilave imalat yapıldığının tespitine yönelik ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının tesis edildiği, anılan yapı tatil tutanağındaki verilere dayanılarak, söz konusu imara aykırılıkla ilgili 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ile (c) bendinin 5.,7.,10., 12. ve 13. alt bentleri, (ç) bendi ve 3. fıkrası uyarınca uyarınca toplam 46.678,78-TL para cezası verilmesine ilişkin davaya konu işlemlerden olan ...tarih ve... sayılı Encümen kararının alındığı görülmektedir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler dikkate alınarak davanın nihai şekilde sonuçlandırılmasına olanak bulunan durumlarda, Mahkemelerin uyuşmazlığı tamamen sonlandıracak nitelikte karar vermeleri usul ekonomisi ilkesinin gereğidir.
Dava konusu yapıyla ilgili olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı davada, uyuşmazlığın teknik yönünün çözümlenmesini teminen keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek, mahallinde keşfin icra edilmesi üzerine, yapı inşaat alanı, yapı sınıfı ve yapı grubunun bilirkişiye tespiti yaptırıldıktan sonra, bilirkişi tarafından yapılacak teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucunda temel para cezasının belirlenmesi ve bu temel para cezasından yola çıkılarak, Kanun'da öngörülen artırım oranları da uygulanmak suretiyle toplam ceza miktarının belirlenmesi, işin doğası gereği olup, yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarına göre karar verilmesi gerekmektedir, aksi bir durum davacı ile davalı idare arasındaki uyuşmazlığı sonuçlandırmayacağı gibi yeni uyuşmazlıklara da yol açabilecektir.
Başka bir anlatımla, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında temel kriterler olarak öngörülen yapı inşaat alanı, yapı sınıfı ve grubunun, idarece hesaplanan temel para cezası tutarını aşmamak koşuluyla, bilirkişi tarafından teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucu bulunacak temel para cezasına ve tespit edilen temel para cezası miktarına aynı fıkranın (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasına göre karar verilebileceği, temel para cezasına ilişkin söz konusu kriterlere aykırı hesaplama yapıldığının tespit edilmesi halinde, toplam para cezasının tamamının iptalinin gerekmediği, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişi tarafından, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilebileceğinden bu şekilde karar verilmesi idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacaktır.
Bu çerçevede, uyuşmazlıkta, bilirkişi incelemesi ile işlemin hukuka uygun olan ve olmayan kısımlarının açık bir şekilde ortaya konulduğu hallerde Mahkemesince dava konusu işlemin hukuka uygun olan kısmı yönünden davanın reddine, hukuka uygun olmayan kısmının ise iptaline karar verilmesi mümkündür. Temel para cezasındaki aykırılığın uygulanacak para cezasının tamamını etkilediği gerekçesiyle "kısmen iptal, kısmen ret" kararı yerine işlemin tamamen iptaline karar verilmesi durumunda, ilgili idare tarafından karar gerekçesi göz önünde bulundurularak yeniden işlem tesis edilmesi üzerine yargılama sürecinin yeniden başlatılmasının usul ekonomisi ilkesine aykırı olacağı açıktır.
Bu itibarla, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının para cezasına ilişkin encümen kararı kısmına ilişkin, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen para cezası ile (a) bendi uyarınca hesaplanan para cezasının toplanmasından elde edilen miktara (c) bendinin alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasının hatalı olduğu yönündeki değerlendirmesi ile aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin değerlendirmesi hukuka uygun olmakla birlikte, yukarıda açıklanan nedenlerle, para cezasının tamamının iptali yönündeki kararında hukuki isabet bulunmadığından, yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınmak suretiyle İdare Dava Dairesince işin esası incelenerek, temyize konu kararın bozulan kısmı yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yapı tatil tutanağına, yıkıma ilişkin encümen kararına ve ... tarih ve ...sayılı işleme ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının para cezası encümen kararına iilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.