Danıştay 4. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 4. Daire E.2023/8827 K.2023/6381
Özet: İşyerinin açılmadan ve ruhsat alınmadan ticarî faaliyette bulunması nedeniyle kapatılması kararı, belediye başkanının yetkiden yoksun birim tarafından verildiği gerekçesiyle iptal edildi; mahkeme, mahkeme kararını bozalakinetekir ve dosyayı yeniden ilgili idare davasına gönderdi.
T.C. DANIŞTAY DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No: 2023/8827
Karar No: 2023/6381
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan ticarî faaliyette bulunduğundan bahisle iş yerinin 25/04/2018 tarihinde saat 15.00'te mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine dair Piraziz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için tanınan sürede eksikliğin giderilmediği ve bu nedenle işyerinin mühürlenerek kapatılmasına karar verildiği, ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunan işyerlerinin faaliyetten men edilmesi konusunda işlem tesis etme yetkisinin Belediye Encümenine ait olduğu, dava konusu işlemin ise idarenin yetkili olmayan birimi olan Belediye Başkanı tarafından tesis edildiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için talep edilen ek sürenin reddedilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; davacıya ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun da bulunmadığı, bu nedenle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca işyerinin mühürlenerek kapatıldığı, işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin ilk olarak belediye başkanınca bir karar verilmiş olsa da, sonrasında Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile aynı doğrultuda karar verilmesi suretiyle dava konusu işlemin yetki unsuru yönüyle mevzuata uygun hale geldiği, hukuka aykırı olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının; (b) bendinde, "Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek"; (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" hükmü; "belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı" 38. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde, "Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak"; (p) bendinde, "Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in; "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: [...] belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi [...] ifade eder."; 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan ticarî faaliyette bulunduğundan bahisle iş yerinin 25/04/2018 tarihinde saat 15.00'te mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine dair Piraziz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi veya iptal edilmesi konusunda belediyenin yetkili olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup bu gibi ruhsatsız şekilde faaliyette bulunulan işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği hususunda kuşku yoktur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan ve dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumadan yararlanamayan işyerlerinin kapatılmasında yetkili olan belediyenin sevk ve idaresiyle görevli ve yetkili en üst amir olan belediye başkanının da bu yetkiyi kullanabileceği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 11/04/2018 tarihli tespit tutanağıyla davacının işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğünün tespit edildiği, idarece … tarih ve … sayılı işlemle işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için davacıya beş gün süre verildiği, davacının 20/04/2018 tarihli dilekçe ile ruhsat başvurusunun yapılabilmesi için ek süre verilmesi talebiyle davalı idareye başvurduğu, idarece işyerinin devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bir taşınmaz üzerinde bulunduğundan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceğinden bahisle ek süre verilmesi talebinin reddedilerek işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılması yönünde Piraziz Belediye Başkanlığınca işlem tesis edildiği, davacının işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, dava dosyasına işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu yönünde bir beyan ya da belge de sunulamadığı, bu doğrultuda davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğü anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi bir işyeri olmasına rağmen, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet göstermesi nedeniyle, işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılması ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemin belediye başkanınca tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu işlemin diğer hukuka aykırılık iddiaları yönünden denetlenmek suretiyle uyuşmazlık incelenerek istinaf istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Esas No: 2023/8827
Karar No: 2023/6381
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan ticarî faaliyette bulunduğundan bahisle iş yerinin 25/04/2018 tarihinde saat 15.00'te mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine dair Piraziz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için tanınan sürede eksikliğin giderilmediği ve bu nedenle işyerinin mühürlenerek kapatılmasına karar verildiği, ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunan işyerlerinin faaliyetten men edilmesi konusunda işlem tesis etme yetkisinin Belediye Encümenine ait olduğu, dava konusu işlemin ise idarenin yetkili olmayan birimi olan Belediye Başkanı tarafından tesis edildiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için talep edilen ek sürenin reddedilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; davacıya ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun da bulunmadığı, bu nedenle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca işyerinin mühürlenerek kapatıldığı, işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin ilk olarak belediye başkanınca bir karar verilmiş olsa da, sonrasında Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile aynı doğrultuda karar verilmesi suretiyle dava konusu işlemin yetki unsuru yönüyle mevzuata uygun hale geldiği, hukuka aykırı olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının; (b) bendinde, "Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek"; (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" hükmü; "belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı" 38. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde, "Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak"; (p) bendinde, "Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in; "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: [...] belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi [...] ifade eder."; 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan ticarî faaliyette bulunduğundan bahisle iş yerinin 25/04/2018 tarihinde saat 15.00'te mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine dair Piraziz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi veya iptal edilmesi konusunda belediyenin yetkili olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup bu gibi ruhsatsız şekilde faaliyette bulunulan işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği hususunda kuşku yoktur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan ve dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumadan yararlanamayan işyerlerinin kapatılmasında yetkili olan belediyenin sevk ve idaresiyle görevli ve yetkili en üst amir olan belediye başkanının da bu yetkiyi kullanabileceği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 11/04/2018 tarihli tespit tutanağıyla davacının işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğünün tespit edildiği, idarece … tarih ve … sayılı işlemle işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması için davacıya beş gün süre verildiği, davacının 20/04/2018 tarihli dilekçe ile ruhsat başvurusunun yapılabilmesi için ek süre verilmesi talebiyle davalı idareye başvurduğu, idarece işyerinin devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bir taşınmaz üzerinde bulunduğundan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceğinden bahisle ek süre verilmesi talebinin reddedilerek işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılması yönünde Piraziz Belediye Başkanlığınca işlem tesis edildiği, davacının işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, dava dosyasına işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu yönünde bir beyan ya da belge de sunulamadığı, bu doğrultuda davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğü anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi bir işyeri olmasına rağmen, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet göstermesi nedeniyle, işyerinin mühürlenmek suretiyle kapatılması ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için ek süre verilmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemin belediye başkanınca tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu işlemin diğer hukuka aykırılık iddiaları yönünden denetlenmek suretiyle uyuşmazlık incelenerek istinaf istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.