Danıştay2. Daireİdare Hukuku
Danıştay 2. Daire E.2022/4344 K.2025/6071
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4344
Karar No : 2025/6071
**DAVACI:** ...
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
2- ... Valiliği
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU: Sınıf öğretmeni olup özel bir eğitim kurumunda çalışmakta iken görevinden ayrılan davacı tarafından; uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali ile 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Sınıf öğretmeni olup 2001 yılından bu yana yaklaşık 21 yıldır öğretmen ve idareci olarak özel eğitim kurumlarında mesleğini icra ettiği, ancak 03/09/2022 tarihinde sağlık problemleri sebebiyle geçici olarak ve yalnızca bir eğitim öğretim dönemi ile sınırlı olmak üzere çalıştığı kurumdan bir sonraki sene geri dönmek üzere ayrılmak zorunda kaldığı; açıklanan sınav takvimi doğrultusunda 18/07/2022-05/09/202 tarihleri arasında 35 iş günü boyunca düzenlenen eğitimlere katıldığı, Milli Eğitim Bakanlığı internet sitesinde yapılan ilan ile 10/10/2022 tarihinde sınav başvurusunun kabul edildiği; ancak 14/11/2022 tarihinde, sınav giriş yerini öğrenmek üzere Milli Eğitim Bakanlığı sisteminde sorgulama yaptığında "Sınav giriş belgesi alabilecek adaylar arasında yer almamaktasınız" uyarısıyla karşılaştığı; 14/11/2022 tarihli başvurusunun, kurum tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı cevabi yazıyla reddedildiği ve 19/11/2022 tarihinde düzenlenen uzman öğretmenlik sınavına katılamadığı;
Yönetmeliğin iptali istenilen 12/1-b maddesi ile, kanunda düzenlenmemiş olan "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının getirildiği, kanunda tahdidi olarak sayılmış şartlara ek olarak Yönetmelikte hakkın sınırlanmasına yönelik yapılan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu;
Kanunda ve Yönetmelikte belirlenmiş diğer tüm şartları sağlayan ancak elinde olmayan, sağlık, ücretsiz izin, doğum izni ve sair sebeplerle geçici olarak görevde olamayan öğretmenlerin sınava katılım haklarının yönetmelik ile elinden alınmasının hukuk devleti ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı;
Yönetmelikte "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının, sınava başvuru sürecine ilişkin olarak düzenlendiği, anılan şartı sağlaması nedeniyle sınav başvurusunun davalı kurum tarafından kabul edilmesi karşısında, sınav tarihine beş gün kala sınav başvurusunun kabul edilmediği yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;
İdarenin haksız ve hukuka aykırı işleminden dolayı sınava girme hakkının engellenmesinden duyulan elem ve üzüntü sebebiyle, 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesini gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI: Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; idarenin yasayla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği uygulamaya ilişkin detayların belirlenmesi noktasında takdir yetkisine sahip olduğu; 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nda, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğinin açıkça belirlendiği;
Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesiyle birlikte Bakanlık resmî web sayfasında 18/05/2022 tarihinde "Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav Duyurusu"nun yayımlandığı;
Söz konusu duyuru içeriğinde eğitim programına başvuru, eğitim programına başvuruda bulunanlarda aranacak şartlar ve öğretmenlik kariyer basamakları yazılı sınav ile ilgili bilgilerin yer aldığı;
Eğitim Programına katılacaklara ilişkin ilanın 07/07/2022 tarihinde yayımlandığı, devam eden süreçte mesleki gelişim çalışmaları ve eğitim programını tamamlayan öğretmen/uzman öğretmenler için 26 Eylül 2022 tarihinde, yazılı sınav başvuruları ile muaf olanlar için gerekli duyurunun yapıldığı; ancak başvurusunu yapamayanlar için bu sürecin 03 Ekim 2022 tarihinden itibaren Makam Oluru ile 06 Ekim 2022 ve 12 Ekim 2022 tarihleri olmak üzere iki defa uzatıldığı;
Davacının, son görev yeri olan Özel ... İlkokulunda 03/09/2019-03/09/2022 tarihleri arasında çalıştığı ve daha sonra tekrar göreve başlamadığı, nitekim duyuru kapsamında belirlenen Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav başvuru tarihleri arasında öğretmen olarak görev yapmadığı;
Bu bağlamda, Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınavı başvuru sürecinde gerek bahsi geçen duyuruda belirlenen 26 Eylül 2022-03 Ekim 2022 tarihleri arasında gerekse daha sonra başvuru yapamayan öğretmenler için belirlenen son başvuru tarihleri 06 Ekim 2022 ve 12 Ekim 2022 tarihlerinde de öğretmen olarak görev yapmayan davacının başvurusunun ilgili mevzuat gereği kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
Ankara Valiliği tarafından; Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde "Öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının bulunduğu, ayrıca başvuru yapılan sınava ilişkin yayımlanan duyuruda da, anılan şartın belirtildiği; davacıya ait hizmet cetvelinin incelenmesinden, en son görev yeri olan Özel ... İlkokulunda 03/09/2019 - 03/09/2022 tarihleri arasında çalıştığı ve bundan sonra tekrar göreve başlamadığının tespit edildiği; sınava giriş şartını taşımadığı anlaşılan davacının sınav başvurusun reddedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : 21/12/2024 günlü, 32759 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin 20. maddesi ile dava konusu edilen 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, davacının uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali, manevi tazminat talebinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Sınıf öğretmeni olup özel bir eğitim kurumunda çalışmakta iken görevinden ayrılan davacı tarafından; uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali ile 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hükme bağlanmıştır.
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun “Aday öğretmenlik” başlıklı 5. maddesinde; “ … (6) Aday öğretmenlerin adaylık sürecinde yetiştirilmelerine esas Aday Öğretmen Yetiştirme Programı ve Adaylık Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ile aday öğretmenlik sürecine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne; “Öğretmenlik kariyer basamakları” başlıklı 6. maddesinde ise; “(1) Aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunanlardan; … öğretmenler uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir. Uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara uzman öğretmen sertifikası düzenlenir.
(2) Uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunan ve … başöğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir. Yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara başöğretmen sertifikası düzenlenir.
…
(8) Öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
7354 sayılı Kanun'un 5. ve 6. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Uzman öğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Uzman Öğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranır.
(2) Başöğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak uzman öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Uzman öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Uzman öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 240 saatlik Başöğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Başöğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranır. … ” düzenlemesine yer verilmiştir.
18/05/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav Duyurusu'nun; “5.1. Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınavına Başvuruda Bulunacaklarda Aranacak Şartlar” bölümünde; “Uzman öğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Uzman Öğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranacaktır. …” düzenlemesi yer almış; Ek-1 “Uzman Öğretmenlik/ Başöğretmenlik Eğitim Programı ve Yazılı Sınav Takvimi” kısmında ise, yazılı sınava başvuruda bulunacakların başvurularının alınması işleminin 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında yapılacağı belirtilmiştir.
Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Öğretmen olarak görev yapıyor olmak" kuralına yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nda, öğretmenlik mesleğinin, özel bir ihtisas mesleği olduğu ve aday öğretmenlik döneminden sonra öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen olmak üzere üç kariyer basamağına ayrıldığı belirtilmekte olup; öğretmenlik kariyer basamaklarında ilerleyerek uzman öğretmen ve başöğretmen olmak için, kanunda belirtilen şartları taşımak kaydıyla yazılı sınavda başarılı olma şartına yer verildiği, başöğretmen ve uzman öğretmen unvanlarını kazanmış olanların, eğitim öğretim tazminatı oranlarının artırıldığı görülmektedir.
Bu durumda, 7354 sayılı Kanun hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, öğretmenlerin kariyer basamaklarında ilerlemesinde, uzman öğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının aranmasına yönelik dava konusu olan Yönetmelik maddesinde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Nitekim, Danıştay İkinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 25/10/2022 günlü, E:2022/2008 sayılı kararı ile, Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesi yönünden, yürütmenin durdurulması isteminin reddine hükmedilmiş olup; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/01/2023 günlü, YD İtiraz No:2023/9 sayılı kararıyla, davacı itirazının reddine karar verilmiştir.
Diğer taraftan; Yönetmelikte, uzman öğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda, öğretmen olarak görev yapıyor olmak şartının arandığı, 19/11/2022 tarihinde yapılacak olan uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvuruların 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında alınacağının duyurulduğu ve başvuru süresinin 06 Ekim 2022, 12 Ekim 2022 tarihleri olarak iki defa uzatıldığı görülmektedir.
Ankara ilinde faaliyet gösteren Özel ... İlkokulunda müdür yardımcısı/sınıf öğretmeni olarak çalıştığı dönemde sınav takvimi doğrultusunda eğitimlere katılan ve başvurusu kabul edilen davacının, 03/09/2022 tarihinde bu okuldaki görevinden ayrılması ve söz konusu uzman öğretmenlik yazılı sınavına ilişkin başvuruların alındığı tarihlerde de öğretmen olarak görev yapmaması nedeniyle; uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair dava konusu olan ... tarihli bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
MADDİ
**OLAY:**
Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara ilinde faaliyet gösteren Özel ... İlkokulunda müdür yardımcısı/sınıf öğretmeni olarak çalışmakta olan davacının, 03/09/2022 tarihinde bu okuldaki görevinden ayrıldığı, 19/11/2022 tarihinde yapılacak olan uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvuruların 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında alınacağının duyurulduğu, bu başvuru süresinin 06 Ekim 2022, 12 Ekim 2022 tarihleri olarak iki defa uzatıldığı, sınav takvimi doğrultusunda 18/07/2022 - 05/09/2022 tarihleri arasında eğitimlere katılan davacının, uzman öğretmenlik yazılı sınav başvurusunun 10/10/2022 tarihinde kabul edildiği ancak, sınava girecek adaylar arasında yer almaması nedeniyle 14/11/2022 tarihli itiraz dilekçesiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu, Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, 03/09/2022 tarihinden itibaren öğretmen olarak görev yapmadığından dolayı Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde öngörülen “öğretmen olarak görev yapıyor olmak” şartını taşımadığından, yapılacak işlem bulunmadığı yolunda cevap verilmesi üzerine görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu'nun 5. ve 6. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
03/02/2022 tarihli ve 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun bazı maddelerinin iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle yapılan başvuru neticesinde, Anayasa Mahkemesi'nin 27/09/2023 günlü, 32322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/07/2023 günlü, E:2022/47, K:2023/124 sayılı kararı ile, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun; 5. maddesinin; (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “...Adaylık Değerlendirme Komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda...” ibaresinin, (4) numaralı fıkrasının (ç) bendinin, (6) numaralı fıkrasının iptaline; 6. maddesinin; (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin, (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…ve mesleki gelişim alanlarında başöğretmenlik için öngörülen çalışmaları tamamlayanlar…” ibaresinin, (8) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmiştir.
18/10/2024 günlü, 32696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 36. maddesiyle, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi :
12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği, 21/12/2024 günlü, 32759 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin 20. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu durumda, dava konusu edilen düzenlemelerin hukuksal geçerliliğinin kalmadığı anlaşılmakta olup, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Dava Konusu Bireysel İşlemin İncelenmesi :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre irdeleneceği, bireysel işlemin tüm hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmadığı sürece, anılan işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin sonradan yürürlükten kaldırılmasının, söz konusu bireysel işlemle ilgili olarak açılan davanın sonuçlanmasına engel oluşturmayacağı açıktır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin dayanağı olan 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun 6. maddesinin (8) numaralı "Öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.” fıkrası Anayasa Mahkemesi'nin 27/09/2023 günlü ve 32322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/07/2023 günlü, E:2022/47, K:2023/124, sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi iptal kararında; dava konusu kurallarla öğretmenlik kariyer basamaklarında ilerlemenin koşulları arasında yer alan mesleki gelişim alanlarında gerekli olan asgari çalışmaların temel ilkelerinin, kapsamının ve niteliğinin herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlenmediği, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleme yapılması öngörülen kamu görevlilerinin özlük işlerine ilişkin bir konuda herhangi bir yasal çerçeve çizilmeden, temel ilkeler belirlenmeden sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın yönetmeliğe bırakılmasının öngörülmesi nedeniyle kuralların temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerekliliğiyle bağdaşmadığı, açıklanan nedenlerle dava konusu kuralların Anayasa’nın 2., 7. ve 128. maddelerine aykırı olduğu belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesince, Kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği hâlde, davaların, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine uygun görülemeyeceğinden, Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilen kanun hükmünün, yargı yerlerince uygulanamayacağı açıktır.
Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan ve iptal kararlarının geriye yürümezliğine ilişkin bulunan kural ise iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakların ortadan kaldırılmasını veya toplum huzurunun bozulmasına yol açacak sonuçları önlemek amacıyla kabul edilmiş olup, bu kuralın mutlak anlamda uygulanması, Anayasa'nın 152. maddesinde düzenlenmiş olan ''Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi (itiraz)'' yolunu hukuk ve uygulama yönünden sonuçsuz bırakacaktır.
Bu durumda; 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin yasal dayanağı hukuka aykırı bulunarak iptal edildiğinden, işbu Yönetmelik hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Davacının 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine ilişkin talebi yönünden;
Manevi tazminat, malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin değil, manevi tatmin aracı olup, başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı, manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için kişinin fiziki yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması ya da şeref ve haysiyetin rencide edilmiş olması gerekmektedir.
Anayasanın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin “Hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, 125. maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmüne yer verilmiştir.
Kişiler lehine manevi tazminata hükmedilmesi için ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilecek bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi, hizmet kusurunun yanında, kusurun ağırlığı, kişilik haklarının zedelenmesi, idari işlem tesis edilirken kamu yararı amacı dışında başka bir saikle hareket edilmesi gibi unsurların mevcut olması ve bunun sonucunda derin elem ve ızdırap duyulması, kişilerin manevi yıpranmalarının idarelerin işlemlerindeki ağır kusurdan kaynaklanması gerekir.
İdarenin hukuka aykırı ya da hatalı veya eksik her işleminin tazminat sonucunu doğurmayacağı, tazminata hükmedilebilmesi için subjektif olayın durumuna göre belli bir ağırlıkta hak ihlalinin olması gerektiği açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacı hakkında davalı idarece yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edildiği, dava konusu işlemin tesisinde idarenin kamu yararı amacı dışında subjektif saiklerle ve kasıtla davrandığına dair bir bilgi ya da belge bulunmadığı anlaşıldığından, bu çerçevede uyuşmazlık konusu olayda yukarıda anılan şartların oluşmadığı görüldüğünden, davacının manevi tazminat isteminin reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla;
2. Dava konusu edilen Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin İPTALİNE, davacının ...-TL manevi tazminatın ödenmesi talebinin REDDİNE oybirliğiyle;
3. Dava kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen iptal, kısmen dava ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yer alan ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan...-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra artan posta ücretinin davacıya iadesine;
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat isteminin de reddedilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (13/2) uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine;
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu edilen Yönetmeliğin dava devam ederken başka bir yönetmelikle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması, davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Müşterek Heyetçe verilen kararın 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına katılmıyorum.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4344
Karar No : 2025/6071
**DAVACI:** ...
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Av. ...
2- ... Valiliği
**VEKİLİ:** Av. ...
DAVANIN KONUSU: Sınıf öğretmeni olup özel bir eğitim kurumunda çalışmakta iken görevinden ayrılan davacı tarafından; uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali ile 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Sınıf öğretmeni olup 2001 yılından bu yana yaklaşık 21 yıldır öğretmen ve idareci olarak özel eğitim kurumlarında mesleğini icra ettiği, ancak 03/09/2022 tarihinde sağlık problemleri sebebiyle geçici olarak ve yalnızca bir eğitim öğretim dönemi ile sınırlı olmak üzere çalıştığı kurumdan bir sonraki sene geri dönmek üzere ayrılmak zorunda kaldığı; açıklanan sınav takvimi doğrultusunda 18/07/2022-05/09/202 tarihleri arasında 35 iş günü boyunca düzenlenen eğitimlere katıldığı, Milli Eğitim Bakanlığı internet sitesinde yapılan ilan ile 10/10/2022 tarihinde sınav başvurusunun kabul edildiği; ancak 14/11/2022 tarihinde, sınav giriş yerini öğrenmek üzere Milli Eğitim Bakanlığı sisteminde sorgulama yaptığında "Sınav giriş belgesi alabilecek adaylar arasında yer almamaktasınız" uyarısıyla karşılaştığı; 14/11/2022 tarihli başvurusunun, kurum tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı cevabi yazıyla reddedildiği ve 19/11/2022 tarihinde düzenlenen uzman öğretmenlik sınavına katılamadığı;
Yönetmeliğin iptali istenilen 12/1-b maddesi ile, kanunda düzenlenmemiş olan "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının getirildiği, kanunda tahdidi olarak sayılmış şartlara ek olarak Yönetmelikte hakkın sınırlanmasına yönelik yapılan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu;
Kanunda ve Yönetmelikte belirlenmiş diğer tüm şartları sağlayan ancak elinde olmayan, sağlık, ücretsiz izin, doğum izni ve sair sebeplerle geçici olarak görevde olamayan öğretmenlerin sınava katılım haklarının yönetmelik ile elinden alınmasının hukuk devleti ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı;
Yönetmelikte "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının, sınava başvuru sürecine ilişkin olarak düzenlendiği, anılan şartı sağlaması nedeniyle sınav başvurusunun davalı kurum tarafından kabul edilmesi karşısında, sınav tarihine beş gün kala sınav başvurusunun kabul edilmediği yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;
İdarenin haksız ve hukuka aykırı işleminden dolayı sınava girme hakkının engellenmesinden duyulan elem ve üzüntü sebebiyle, 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesini gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI: Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; idarenin yasayla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği uygulamaya ilişkin detayların belirlenmesi noktasında takdir yetkisine sahip olduğu; 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nda, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğinin açıkça belirlendiği;
Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesiyle birlikte Bakanlık resmî web sayfasında 18/05/2022 tarihinde "Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav Duyurusu"nun yayımlandığı;
Söz konusu duyuru içeriğinde eğitim programına başvuru, eğitim programına başvuruda bulunanlarda aranacak şartlar ve öğretmenlik kariyer basamakları yazılı sınav ile ilgili bilgilerin yer aldığı;
Eğitim Programına katılacaklara ilişkin ilanın 07/07/2022 tarihinde yayımlandığı, devam eden süreçte mesleki gelişim çalışmaları ve eğitim programını tamamlayan öğretmen/uzman öğretmenler için 26 Eylül 2022 tarihinde, yazılı sınav başvuruları ile muaf olanlar için gerekli duyurunun yapıldığı; ancak başvurusunu yapamayanlar için bu sürecin 03 Ekim 2022 tarihinden itibaren Makam Oluru ile 06 Ekim 2022 ve 12 Ekim 2022 tarihleri olmak üzere iki defa uzatıldığı;
Davacının, son görev yeri olan Özel ... İlkokulunda 03/09/2019-03/09/2022 tarihleri arasında çalıştığı ve daha sonra tekrar göreve başlamadığı, nitekim duyuru kapsamında belirlenen Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav başvuru tarihleri arasında öğretmen olarak görev yapmadığı;
Bu bağlamda, Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınavı başvuru sürecinde gerek bahsi geçen duyuruda belirlenen 26 Eylül 2022-03 Ekim 2022 tarihleri arasında gerekse daha sonra başvuru yapamayan öğretmenler için belirlenen son başvuru tarihleri 06 Ekim 2022 ve 12 Ekim 2022 tarihlerinde de öğretmen olarak görev yapmayan davacının başvurusunun ilgili mevzuat gereği kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı yolunda savunma yapılmıştır.
Ankara Valiliği tarafından; Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde "Öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının bulunduğu, ayrıca başvuru yapılan sınava ilişkin yayımlanan duyuruda da, anılan şartın belirtildiği; davacıya ait hizmet cetvelinin incelenmesinden, en son görev yeri olan Özel ... İlkokulunda 03/09/2019 - 03/09/2022 tarihleri arasında çalıştığı ve bundan sonra tekrar göreve başlamadığının tespit edildiği; sınava giriş şartını taşımadığı anlaşılan davacının sınav başvurusun reddedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : 21/12/2024 günlü, 32759 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin 20. maddesi ile dava konusu edilen 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, davacının uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali, manevi tazminat talebinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Sınıf öğretmeni olup özel bir eğitim kurumunda çalışmakta iken görevinden ayrılan davacı tarafından; uzman öğretmenlik sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali ile 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hükme bağlanmıştır.
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun “Aday öğretmenlik” başlıklı 5. maddesinde; “ … (6) Aday öğretmenlerin adaylık sürecinde yetiştirilmelerine esas Aday Öğretmen Yetiştirme Programı ve Adaylık Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ile aday öğretmenlik sürecine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne; “Öğretmenlik kariyer basamakları” başlıklı 6. maddesinde ise; “(1) Aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunanlardan; … öğretmenler uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir. Uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara uzman öğretmen sertifikası düzenlenir.
(2) Uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunan ve … başöğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir. Yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara başöğretmen sertifikası düzenlenir.
…
(8) Öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
7354 sayılı Kanun'un 5. ve 6. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinde; “(1) Uzman öğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Uzman Öğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranır.
(2) Başöğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak uzman öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Uzman öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Uzman öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 240 saatlik Başöğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Başöğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranır. … ” düzenlemesine yer verilmiştir.
18/05/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav Duyurusu'nun; “5.1. Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınavına Başvuruda Bulunacaklarda Aranacak Şartlar” bölümünde; “Uzman öğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olmak, d) Uzman Öğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranacaktır. …” düzenlemesi yer almış; Ek-1 “Uzman Öğretmenlik/ Başöğretmenlik Eğitim Programı ve Yazılı Sınav Takvimi” kısmında ise, yazılı sınava başvuruda bulunacakların başvurularının alınması işleminin 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında yapılacağı belirtilmiştir.
Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Öğretmen olarak görev yapıyor olmak" kuralına yer verilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı olan 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nda, öğretmenlik mesleğinin, özel bir ihtisas mesleği olduğu ve aday öğretmenlik döneminden sonra öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen olmak üzere üç kariyer basamağına ayrıldığı belirtilmekte olup; öğretmenlik kariyer basamaklarında ilerleyerek uzman öğretmen ve başöğretmen olmak için, kanunda belirtilen şartları taşımak kaydıyla yazılı sınavda başarılı olma şartına yer verildiği, başöğretmen ve uzman öğretmen unvanlarını kazanmış olanların, eğitim öğretim tazminatı oranlarının artırıldığı görülmektedir.
Bu durumda, 7354 sayılı Kanun hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, öğretmenlerin kariyer basamaklarında ilerlemesinde, uzman öğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda "öğretmen olarak görev yapıyor olmak" şartının aranmasına yönelik dava konusu olan Yönetmelik maddesinde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Nitekim, Danıştay İkinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 25/10/2022 günlü, E:2022/2008 sayılı kararı ile, Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesi yönünden, yürütmenin durdurulması isteminin reddine hükmedilmiş olup; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/01/2023 günlü, YD İtiraz No:2023/9 sayılı kararıyla, davacı itirazının reddine karar verilmiştir.
Diğer taraftan; Yönetmelikte, uzman öğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda, öğretmen olarak görev yapıyor olmak şartının arandığı, 19/11/2022 tarihinde yapılacak olan uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvuruların 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında alınacağının duyurulduğu ve başvuru süresinin 06 Ekim 2022, 12 Ekim 2022 tarihleri olarak iki defa uzatıldığı görülmektedir.
Ankara ilinde faaliyet gösteren Özel ... İlkokulunda müdür yardımcısı/sınıf öğretmeni olarak çalıştığı dönemde sınav takvimi doğrultusunda eğitimlere katılan ve başvurusu kabul edilen davacının, 03/09/2022 tarihinde bu okuldaki görevinden ayrılması ve söz konusu uzman öğretmenlik yazılı sınavına ilişkin başvuruların alındığı tarihlerde de öğretmen olarak görev yapmaması nedeniyle; uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvurusunun kabul edilmemesine dair dava konusu olan ... tarihli bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
MADDİ
**OLAY:**
Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara ilinde faaliyet gösteren Özel ... İlkokulunda müdür yardımcısı/sınıf öğretmeni olarak çalışmakta olan davacının, 03/09/2022 tarihinde bu okuldaki görevinden ayrıldığı, 19/11/2022 tarihinde yapılacak olan uzman öğretmenlik yazılı sınavına başvuruların 26 Eylül 2022 - 03 Ekim 2022 tarihleri arasında alınacağının duyurulduğu, bu başvuru süresinin 06 Ekim 2022, 12 Ekim 2022 tarihleri olarak iki defa uzatıldığı, sınav takvimi doğrultusunda 18/07/2022 - 05/09/2022 tarihleri arasında eğitimlere katılan davacının, uzman öğretmenlik yazılı sınav başvurusunun 10/10/2022 tarihinde kabul edildiği ancak, sınava girecek adaylar arasında yer almaması nedeniyle 14/11/2022 tarihli itiraz dilekçesiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu, Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, 03/09/2022 tarihinden itibaren öğretmen olarak görev yapmadığından dolayı Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin "Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde öngörülen “öğretmen olarak görev yapıyor olmak” şartını taşımadığından, yapılacak işlem bulunmadığı yolunda cevap verilmesi üzerine görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu'nun 5. ve 6. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
03/02/2022 tarihli ve 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun bazı maddelerinin iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle yapılan başvuru neticesinde, Anayasa Mahkemesi'nin 27/09/2023 günlü, 32322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/07/2023 günlü, E:2022/47, K:2023/124 sayılı kararı ile, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun; 5. maddesinin; (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “...Adaylık Değerlendirme Komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda...” ibaresinin, (4) numaralı fıkrasının (ç) bendinin, (6) numaralı fıkrasının iptaline; 6. maddesinin; (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin, (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…ve mesleki gelişim alanlarında başöğretmenlik için öngörülen çalışmaları tamamlayanlar…” ibaresinin, (8) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmiştir.
18/10/2024 günlü, 32696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 36. maddesiyle, 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi :
12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği, 21/12/2024 günlü, 32759 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin 20. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu durumda, dava konusu edilen düzenlemelerin hukuksal geçerliliğinin kalmadığı anlaşılmakta olup, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Dava Konusu Bireysel İşlemin İncelenmesi :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre irdeleneceği, bireysel işlemin tüm hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmadığı sürece, anılan işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin sonradan yürürlükten kaldırılmasının, söz konusu bireysel işlemle ilgili olarak açılan davanın sonuçlanmasına engel oluşturmayacağı açıktır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin dayanağı olan 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun 6. maddesinin (8) numaralı "Öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.” fıkrası Anayasa Mahkemesi'nin 27/09/2023 günlü ve 32322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/07/2023 günlü, E:2022/47, K:2023/124, sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi iptal kararında; dava konusu kurallarla öğretmenlik kariyer basamaklarında ilerlemenin koşulları arasında yer alan mesleki gelişim alanlarında gerekli olan asgari çalışmaların temel ilkelerinin, kapsamının ve niteliğinin herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlenmediği, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleme yapılması öngörülen kamu görevlilerinin özlük işlerine ilişkin bir konuda herhangi bir yasal çerçeve çizilmeden, temel ilkeler belirlenmeden sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın yönetmeliğe bırakılmasının öngörülmesi nedeniyle kuralların temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerekliliğiyle bağdaşmadığı, açıklanan nedenlerle dava konusu kuralların Anayasa’nın 2., 7. ve 128. maddelerine aykırı olduğu belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesince, Kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği hâlde, davaların, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine uygun görülemeyeceğinden, Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilen kanun hükmünün, yargı yerlerince uygulanamayacağı açıktır.
Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan ve iptal kararlarının geriye yürümezliğine ilişkin bulunan kural ise iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakların ortadan kaldırılmasını veya toplum huzurunun bozulmasına yol açacak sonuçları önlemek amacıyla kabul edilmiş olup, bu kuralın mutlak anlamda uygulanması, Anayasa'nın 152. maddesinde düzenlenmiş olan ''Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi (itiraz)'' yolunu hukuk ve uygulama yönünden sonuçsuz bırakacaktır.
Bu durumda; 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nin yasal dayanağı hukuka aykırı bulunarak iptal edildiğinden, işbu Yönetmelik hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Davacının 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine ilişkin talebi yönünden;
Manevi tazminat, malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin değil, manevi tatmin aracı olup, başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı, manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için kişinin fiziki yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması ya da şeref ve haysiyetin rencide edilmiş olması gerekmektedir.
Anayasanın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin “Hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, 125. maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmüne yer verilmiştir.
Kişiler lehine manevi tazminata hükmedilmesi için ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilecek bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi, hizmet kusurunun yanında, kusurun ağırlığı, kişilik haklarının zedelenmesi, idari işlem tesis edilirken kamu yararı amacı dışında başka bir saikle hareket edilmesi gibi unsurların mevcut olması ve bunun sonucunda derin elem ve ızdırap duyulması, kişilerin manevi yıpranmalarının idarelerin işlemlerindeki ağır kusurdan kaynaklanması gerekir.
İdarenin hukuka aykırı ya da hatalı veya eksik her işleminin tazminat sonucunu doğurmayacağı, tazminata hükmedilebilmesi için subjektif olayın durumuna göre belli bir ağırlıkta hak ihlalinin olması gerektiği açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacı hakkında davalı idarece yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edildiği, dava konusu işlemin tesisinde idarenin kamu yararı amacı dışında subjektif saiklerle ve kasıtla davrandığına dair bir bilgi ya da belge bulunmadığı anlaşıldığından, bu çerçevede uyuşmazlık konusu olayda yukarıda anılan şartların oluşmadığı görüldüğünden, davacının manevi tazminat isteminin reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla;
2. Dava konusu edilen Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin İPTALİNE, davacının ...-TL manevi tazminatın ödenmesi talebinin REDDİNE oybirliğiyle;
3. Dava kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen iptal, kısmen dava ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yer alan ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan...-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra artan posta ücretinin davacıya iadesine;
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat isteminin de reddedilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (13/2) uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine;
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/12/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu edilen Yönetmeliğin dava devam ederken başka bir yönetmelikle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması, davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Müşterek Heyetçe verilen kararın 12/05/2022 günlü, 31833 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına katılmıyorum.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.