Danıştay 2. Daire E.2021/4835 K.2023/2219

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4835
Karar No : 2023/2219

KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYENLER (KARŞILIKLI) : 1- (DAVACI) ...

**VEKİLİ:** Av. ...

2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ...

**VEKİLİ:** Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Konya ili, Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... İşhanı, No:... adresinde içkili istirahat ve eğlence yeri işleten davacının işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan ... günlü, ... sayılı Belediye Meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine ilişkin .... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin meclis kararına yönelik kısmının onanması, işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin kısmının bozulması yolunda verilen Danıştay Onuncu Dairesinin 14/11/2017 günlü, E:2016/5618, K:2017/4824 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE
BULUNANLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; Yeni ruhsat talebinde bulunmadığı, mevzuatın aradığı tüm izin ve ruhsatlara sahip olması nedeniyle kazanılmış hakkının korunması gerektiği ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
Davalı İdare tarafından ise; Sehven yapılan mühürleme işleminin dava açılmadan önce geri alınması nedeniyle davacının mühürleme işleminin iptali konusunda dava açma yönünde menfaatinin olmadığı, mühürleme işleminin kaldırılmasına ilişkin tutanağın mahalle muhtarına imzalatılarak davacıya sözlü olarak bildirildiği ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından, içkili yer bölgesi dışında içkili yer açılamayacağı ve meclis kararında belirtilmediği sürece kazanılmış haktan söz edilemeyeceği, bu nedenle davacının karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmuş, davacı tarafından ise cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İçkili yer bölgesi tespitine ilişkin düzenlemelerle, içkili yerlerin yerleşim yerleri içerisinde dağılmasının önlenmesi ve belli bir bölgede toplanmasının amaçlanması nedeniyle, bu amaçla belirlenecek içkili yer bölgesinin yerleşim yerleri içerisinde ve mevcutta teşekkül etmiş sokak, cadde veya mahalle gibi belli bir bölge şeklinde belirlenmesi gerekmektedir. Belediye meclisince tespit edilecek içkili yer bölgesinin yerleşim alanlarının dışına çıkartılması ve bu suretle bu tür işyerlerinin toplumsal yaşamdan tecrit edilmeleri mevzuatın düzenleme amacına aykırı olacağından, Ereğli ilçe yerleşim yeri dışında, şehir merkezinden uzak bir bölgenin içkili yerler bölgesi olarak belirlenmesi ve bu suretle tüm içkili yerlerin bulundukları yerden taşınmaya zorlanmalarına ilişkin dava konusu Belediye Meclisi Kararında hukuka uyarlık bulunmamakta olup, davacının karar düzeltme isteminin kabul edilmesi, hukuka aykırı olan meclis kararına dayalı olarak davacıya ait işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığından, davalı idarenin karar düzeltme isteminin bu gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin meclis kararına yönelik kısmının onanması, işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin kısmının bozulması yolunda verilen Danıştay Onuncu Dairesinin 14/11/2017 günlü, E:2016/5618, K:2017/4824 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE

**GEREKÇE:**
MADDİ

**OLAY:**
Davacı tarafından işletilen işyeri için Ereğli Belediye Başkanlığınca 24/02/2010 tarihinde "birahane işletmeciliği" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir.
Ereğli Belediye Meclisinin... günlü, ... sayılı kararı ile yeniden içkili yer bölgesi tespiti yapılmış, bu kararda; ... saylı Belediye Meclis kararı ile Turizm Tesis Alanı (eğlence merkezi) olarak planlanmış olan mülkiyeti belediyeye ait ... Köyü, ... ada, ... parsel, ... ada,... parsel ve ...-... parsel sayılı yerlerin içkili yer bölgesi olarak tespiti yönünde alınan meclis kararı ile 01/07/1992 tarihinde ve 28/06/1996 tarihi ile daha sonraki tarihlerde içkili yer tespit komisyonu tarafından tespit edilen içkili yer tespit komisyon kararlarının iptal edilerek ilgili kararlarda belirtilen söz konusu yerlerin içkili yer bölgesinden çıkarılmasına, mülkiyeti belediyeye ait ... Köyü ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ...-... parsel sayılı yerlerin, içkili yer bölgesi olarak belirlenmesi ve şehir merkezinde faaliyet gösteren mevcut içkili yerlerin, bu kararda belirtilen ... Köyü, ... ada, ... parsel, ... ada,... parsel ve ...-... parsel sayılı parselde bulunan içkili yer bölgesine taşınmasına karar verildiği belirtilmiştir.

Ereğli Belediye Meclisince alınan içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin karar üzerine, 09/07/2013 günlü işlemle davacıya ait işyeri mühürlenerek kapatılmıştır.
Davacı tarafından işyerinin mühürlenerek faaliyetten edilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin Ereğli Belediye Meclisinin ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

**İLGİLİ MEVZUAT:**
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde; belediyenin, eğlence yerlerini kentin belirli yerlerinde toplama yetkisinin bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun 7. maddesinde; kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerlerin umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılacağı, bu iş yerlerinin faaliyet göstereceği alanları belirlemeye veya mevcut umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bu amaç için ayrılan yerlerde toplamaya, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin; bu alanlar dışında il özel idarelerinin yetkili olduğu düzenlenmiştir.
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nun 61. maddesinde ise; meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunmasının zorunlu olduğu, turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen iş yerleri ile okullar arasında yüz metre şartının aranmayacağı hüküm altına alınmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde; umuma açık istirahat ve eğlence yeri; kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri şeklinde tanımlanmış, (h) bendinde ise; içkili yer bölgesinin, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği iş yerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde; iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilen umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunmasının zorunlu olduğu öngörülmüştür.
Yönetmeliğin 29. maddesinde ise; içkili yer bölgesinin, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edileceği, içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağı, 30. maddesinde; içkili yer bölgesinin hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında, konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine ikiyüz metreden yakın mesafe içinde, otogar ve otobüs terminallerinde, resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde tespit edilemeyeceği, 31. maddesinde de; tespit edilen içkili yer bölgesinin, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından karar şeklinde tutanağa geçirileceği ve karara adres bilgilerinin bulunduğu tasdiklenmiş ölçekli krokinin ekleneceği düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 32. maddesinde ise; alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunmasının zorunlu olduğu, özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluğun aranmayacağı, ancak söz konusu özel öğretim kurumlarıyla alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin aynı binada bulunamayacağı, turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen iş yerleri ile okullar arasında yüz metre şartı aranmayacağı öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5259 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun 7. maddesi ve Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ile daha önce mülki idare amirlerinden oluşan içkili yer bölgesi tespit komisyonlarına ait olan içkili yer bölgesini tespit etme yetkisi, belediye ve mücavir alanı sınırları içerisinde belediye meclisi, dışında ise il genel meclisine verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddelerinde; umuma açık istirahat ve eğlence yerleri tanımlanmış, bu tanım kapsamında gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerlere de yer verilmiş, aynı şekilde içkili yerler bölgesi de tanımlanarak yetkili idarece içkili yerler bölgesi belirleneceği ve belirlenen bu bölgenin dışında içkili yerlerin açılamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, kamu düzeni, sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıya içkili yerlerin özel olarak korunması gerekli görülen grupların bulunduğu okul binaları, örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarına ve yürütülen faaliyetin niteliği gereği tehlike arz eden bazı depolama yerleri ve tesislere belli uzaklıkta bulunmaları öngörülmüş, yine içkili yerler bölgesinin de içerisinde bulunan kişiler ya da yürütülen faaliyetin özelliği gözetilerek bazı bina, kurum, kuruluş, tesis ve iş yerlerinin yakınında yer almaması, bazılarına ise belli bir mesafede yer alması düzenlenmiştir.
Bununla beraber bu düzenlemelerde; gerek içkili yerler gerekse de içkili yerler bölgesinin ancak yerleşim yerleri içerisinde yer alabilecek bazı bina, kurum, kuruluş, tesis ve iş yerlerine yüz metre gibi kısa mesafelerde bulunabilmelerine imkan tanınmasından da anlaşılacağı üzere, getirilen düzenlemelerde tespit edilecek içkili yer bölgelerinin yerleşim alanlarının dışına çıkartılması ve bu suretle toplumsal yaşamdan tecrit edilmelerinin amaçlanmadığı açıktır.
Anılan düzenlemelerde; içkili yerlerin yürüttükleri faaliyet nedeniyle ortaya çıkması olası birtakım asayiş olaylarının önüne geçilmesi, gerek bu yerlerde eğlenen ve dinlenen kişilerin gerekse de çevredeki kişilerin emniyetinin sağlanması ve bu yolla kamu düzeni, sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla yetkili idarelerce içkili yerlerin yer alabileceği içkili yerler bölgesinin belirlenmesi ve içkili yerlerin bu bölgeler dışında açılamaması öngörülerek, bu yerlerin yerleşim yerleri içerisinde dağılmasının önlenmesi ve belli bir bölgede toplanması, böylece söz konusu yerlerin genel güvenlik ve asayiş yönünden kolluk tarafından kolaylıkla denetlenebilmesinin sağlanması amaçlanmıştır.
Yine yukarıda yer verilen Yönetmelik maddesinde, içkili yer bölgesinin karar şeklinde tutanağa geçirileceği ve karara adres bilgilerinin bulunduğu tasdiklenmiş ölçekli krokinin ekleneceğinin öngörülmesi karşısında; içkili yer bölgesinin yerleşim yerleri içerisinde mevcutta teşekkül etmiş sokak, cadde veya mahalle gibi belli bir bölge şeklinde belirlenmesinin amaçlandığı, bunun yerine belediye meclisi kararıyla yerleşim yeri içerisinde bulunan tüm içkili yerlerin dışında, tek bir arazi parçasının içkili yerler bölgesi olarak belirlenmesi ve bu suretle tüm içkili yerlerin bulundukları yerden taşınmaya zorlanmalarının hukuken olanaklı olmadığı açıktır.
Mevzuattaki düzenleme şeklinden de anlaşılacağı üzere, içkili yerler bölgesi belirlenmesi işlemi, esasen bir yerleşim yerinin hangi bölgesinde bulunan iş yerlerinin içkili işyeri olarak işletilebileceği ile ilgilidir.
Bu itibarla, dava konusu Meclis kararının yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dava konusu Meclis kararının iptali istemiyle açılan başka bir davada, ... İdare Mahkemesince E:...7 sayılı dosyada keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi üzerine, hazırlanan bilirkişi raporunda; dava konusu içkili yer bölgesinin Ereğli ilçe merkezinden karayolu ulaşımı ile 7 km mesafede yer aldığı, içkili yer bölgesinin ağırlıklı olarak "kırsal/tarımsal içerikli arazi kullanımı" bölgesinde yer aldığı, davalı idare tarafından ... ada ... parselde Vaziyet Planına göre "ikiz yapı düzeninde 30 adet işyeri (15 adet yapı kütlesi halinde)" oluşturulduğu, içkili yer bölgesi olarak belirlenen alandaki taşınmazların tapuda tam hisse ile davalı Ereğli Belediye Başkanlığı adına kayıtlı olduğu ve teknik altyapıyı iyileştirme çalışmalarının halen devam ettiği, tesislerin etrafının ihata duvarı ile çevrilmediği bu yüzden henüz giriş çıkışların tek kapıdan sağlanmadığı belirtilmiştir.
Dairemizce yapılan 15/02/2022 günlü ve 27/09/2022/ günlü ara kararlarına davalı idarece verilen cevapta; davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 24/10/2010 tarihinde içkili yer bölgesi içinde kaldığı belirtilmiş, içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin belediye meclisi kararları ve bu kararların eki krokiler eklenmiştir.

Yukarıda belirtilen bilirkişi raporundan ve davalı idarece sunulan belgelerden, Ereğli İlçe merkezinde ... Mahallesinde içkili yer bölgesi belirlenmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Meclis Kararının, dava konusu Meclis Kararı ile iptal edildiği ve Ereğli İlçe merkezinin 7 km dışında, toplu olarak bir arada bulunan ve mülkiyeti belediyeye ait işyerlerinin bulunduğu alanın içkili yer bölgesi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; içkili yer bölgesi tespitine ilişkin düzenlemelerle, içkili yerlerin yerleşim yerleri içerisinde dağılmasının önlenmesi ve belli bir bölgede toplanmasının amaçlandığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, bu amaçla belirlenecek içkili yer bölgesinin yerleşim yerleri içerisinde ve mevcutta teşekkül etmiş sokak, cadde veya mahalle gibi belli bir bölge şeklinde belirlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda; belediye meclisince tespit edilecek içkili yer bölgesinin yerleşim alanlarının dışına çıkartılması ve bu suretle bu tür işyerlerinin toplumsal yaşamdan tecrit edilmeleri mevzuatın düzenleme amacına aykırı olacağından, Ereğli ilçe yerleşim yeri dışında, şehir merkezinden uzak bir bölgenin içkili yerler bölgesi olarak belirlenmesi ve bu suretle tüm içkili yerlerin bulundukları yerden taşınmaya zorlanmalarına ilişkin dava konusu Belediye Meclisi Kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacıya ait işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin dayanağı olan meclis kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE;
2. .... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı Kanun’un temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49/1-b maddesi uyarınca BOZULMASINA;
3. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 3622 sayılı Kanun ile değişik 3. fıkrası uyarınca ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 26/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.