Danıştay 2. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 2. Daire E.2021/18300 K.2023/3895
Özet: Uyuşmazlık konusu: Kars Belediye Başkanlığı’nın akaryakıt istasyonu için işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermesine ilişkin kararının iptali ve bu karara karşı davacının açtığı temyiz. Mahkemenin sonucu: İdare Mahkemesi’nin kararının bozulması, davacının düzenleme kararı almak için yetkili ve menfaatli olduğu kabul edilerek temyiz üyesinin kararını onaylaması.
T.C. DANIŞTAY İKİNCİ DAİRE
Esas No: 2021/18300
Karar No: 2023/3895
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: …
MÜDAHİL (Davalı yanında): … Petrol Otomotiv İnş. Nak. Turz. San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Dava; Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … numaralı parselde kayıtlı ve imar plânında "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlenmiş olan taşınmazın maliki davacı tarafından, Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda akaryakıt istasyonu için .. Petrol Ltd. Şti. adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine yönelik Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:… K:… sayılı kararıyla; dava konusu somut olay bağlamında hem ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyası ile … Sulh Hukuk Mahkemesinin Değişik İş:… sayılı dosyası kapsamında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu, davacıya ait taşınmazın konumlandırılması ile müdahile ait kurulu işletmenin girişlerinin farklı cephelerden olduğu, bu suretle bu iki işletme aynı güzergâh üzerindeymiş gibi görünse dahi giriş cephelerinin farklı olması nedeniyle güzergâhlarının farklı olduğunun anlaşılması karşısında, müdahile ait işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesine yönelik işleme karşı dava açılmasında, davacının meşru, güncel ve geçerli bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılmakla, bakılan davayı açmakta ehliyetinin bulunmadığı değerlendirildiğinden 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14'üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi ve 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığınca Kars Belediyesi yetkilileri hakkında soruşturma başlatıldığı; imar değişikliğinin kişiye özel yapıldığı, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılmadığı, mahkemece keşif yapılmadan karar verildiği, plan değişikliğini zorunlu kılacak herhangi bir sebep bulunmadığı, asgari mesafe kurallarına uyulmadığı, aynı yönde olan iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe 1 kilometreden daha düşük olduğu halde bu konuda hiçbir araştırma yapılmadan ve gerekli yasal şartlar oluşmadan dava konusu işleminin tesis edildiği, kent sakini sıfatıyla dava açma ehliyetinin bulunduğu, ehliyet hususunun dar yorumlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI: Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, davacının duruşma istemi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/07/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY:
Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonuna ilişkin müdahil şirket … Petrol Oto İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … günlü, .. sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Yukarıda metnine yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" kavramı doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın davacının mülkiyetinde bulunduğu, davacıya ait taşınmazın imar plânında "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlendiği, Kars Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararı ile müdahil şirkete ait Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlendiği, yapılan imar plânı değişikliği sonrası müdahil şirkete Kars Belediyesi Başkanlığının … günlü, … sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği, ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla 160 ada, 105 parsel sayılı taşınmazın imar plânı değişikliğinde yeterli çoğunluk sağlanmaksızın karar alındığı gerekçesiyle imar plânı değişikliğinin iptaline karar verildiği, anılan karar üzerine Kars Belediye Meclisinin … günlü, .. sayılı kararı ile … ada, … parselin imar plânında yine "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlenmesine yönelik işlem tesis edildiği, imar plânı değişikliği üzerine Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı işlemiyle müdahil şirkete taşınmaz üzerindeki yapı için yapı kullanım izni verildiği, müdahil şirket tarafından 21/03/2019 ve 12/04/2019 tarihlerinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı için davalı idareye başvuru yapıldığı, bu arada Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı yazısıyla Enerji Piyasası Denetleme Kuruluna davacıya ait 167 ada, 50 parsel sayılı taşınmaz ile müdahil şirkete ait 160 ada, 105 parsel sayılı taşınmaz arasındaki mesafenin mevzuatta öngörülen 1000 metreden fazla mesafede bulunduğunun bildirildiği, inceleme kurulu raporu da alınmak suretiyle … günlü, … sayılı dava konusu işlemle müdahil şirket adına 2. sınıf gayri sıhhî işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının mülkiyetinde bulunan ve imar planında "akaryakıt ve LPG istasyonu" olarak tanımlanmış olan … ada, … parsel sayılı taşınmazın, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilen … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt ve LPG istasyonu ile, farklı cephelerden giriş ve çıkışlarının olmasına karşın aynı güzergahta bulunduğu, iki taşınmaz arasında 650 metre mesafe bulunduğu iddiaları göz önünde bulundurulduğunda, aynı piyasada (perakende akaryakıt piyasası) faaliyet gösteren akaryakıt firmalarının gerek piyasa içindeki otokontrolün sağlanması, gerekse, aynı yol şeridinde bulunmaları ve potansiyel müşteri kitlesi bakımından menfaat ilişkisinin kurulması ve iddiaların esasının incelenmesi bakımından davacının dava açma ehliyetinin (menfaatinin) bulunduğunun kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.
Esas No: 2021/18300
Karar No: 2023/3895
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: …
MÜDAHİL (Davalı yanında): … Petrol Otomotiv İnş. Nak. Turz. San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Dava; Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … numaralı parselde kayıtlı ve imar plânında "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlenmiş olan taşınmazın maliki davacı tarafından, Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda akaryakıt istasyonu için .. Petrol Ltd. Şti. adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine yönelik Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:… K:… sayılı kararıyla; dava konusu somut olay bağlamında hem ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyası ile … Sulh Hukuk Mahkemesinin Değişik İş:… sayılı dosyası kapsamında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu, davacıya ait taşınmazın konumlandırılması ile müdahile ait kurulu işletmenin girişlerinin farklı cephelerden olduğu, bu suretle bu iki işletme aynı güzergâh üzerindeymiş gibi görünse dahi giriş cephelerinin farklı olması nedeniyle güzergâhlarının farklı olduğunun anlaşılması karşısında, müdahile ait işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesine yönelik işleme karşı dava açılmasında, davacının meşru, güncel ve geçerli bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılmakla, bakılan davayı açmakta ehliyetinin bulunmadığı değerlendirildiğinden 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14'üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi ve 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığınca Kars Belediyesi yetkilileri hakkında soruşturma başlatıldığı; imar değişikliğinin kişiye özel yapıldığı, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılmadığı, mahkemece keşif yapılmadan karar verildiği, plan değişikliğini zorunlu kılacak herhangi bir sebep bulunmadığı, asgari mesafe kurallarına uyulmadığı, aynı yönde olan iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe 1 kilometreden daha düşük olduğu halde bu konuda hiçbir araştırma yapılmadan ve gerekli yasal şartlar oluşmadan dava konusu işleminin tesis edildiği, kent sakini sıfatıyla dava açma ehliyetinin bulunduğu, ehliyet hususunun dar yorumlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI: Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, davacının duruşma istemi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/07/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY:
Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonuna ilişkin müdahil şirket … Petrol Oto İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … günlü, .. sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Yukarıda metnine yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" kavramı doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın davacının mülkiyetinde bulunduğu, davacıya ait taşınmazın imar plânında "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlendiği, Kars Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararı ile müdahil şirkete ait Kars ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlendiği, yapılan imar plânı değişikliği sonrası müdahil şirkete Kars Belediyesi Başkanlığının … günlü, … sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği, ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla 160 ada, 105 parsel sayılı taşınmazın imar plânı değişikliğinde yeterli çoğunluk sağlanmaksızın karar alındığı gerekçesiyle imar plânı değişikliğinin iptaline karar verildiği, anılan karar üzerine Kars Belediye Meclisinin … günlü, .. sayılı kararı ile … ada, … parselin imar plânında yine "Akaryakıt ve LPG istasyon alanı" olarak belirlenmesine yönelik işlem tesis edildiği, imar plânı değişikliği üzerine Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı işlemiyle müdahil şirkete taşınmaz üzerindeki yapı için yapı kullanım izni verildiği, müdahil şirket tarafından 21/03/2019 ve 12/04/2019 tarihlerinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı için davalı idareye başvuru yapıldığı, bu arada Kars Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı yazısıyla Enerji Piyasası Denetleme Kuruluna davacıya ait 167 ada, 50 parsel sayılı taşınmaz ile müdahil şirkete ait 160 ada, 105 parsel sayılı taşınmaz arasındaki mesafenin mevzuatta öngörülen 1000 metreden fazla mesafede bulunduğunun bildirildiği, inceleme kurulu raporu da alınmak suretiyle … günlü, … sayılı dava konusu işlemle müdahil şirket adına 2. sınıf gayri sıhhî işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının mülkiyetinde bulunan ve imar planında "akaryakıt ve LPG istasyonu" olarak tanımlanmış olan … ada, … parsel sayılı taşınmazın, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilen … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt ve LPG istasyonu ile, farklı cephelerden giriş ve çıkışlarının olmasına karşın aynı güzergahta bulunduğu, iki taşınmaz arasında 650 metre mesafe bulunduğu iddiaları göz önünde bulundurulduğunda, aynı piyasada (perakende akaryakıt piyasası) faaliyet gösteren akaryakıt firmalarının gerek piyasa içindeki otokontrolün sağlanması, gerekse, aynı yol şeridinde bulunmaları ve potansiyel müşteri kitlesi bakımından menfaat ilişkisinin kurulması ve iddiaların esasının incelenmesi bakımından davacının dava açma ehliyetinin (menfaatinin) bulunduğunun kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.