Danıştay 13. Daire E.2025/3049 K.2026/12

T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/3049
Karar No:2026/12

TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Ticaret Ltd. Şti.

VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu

VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Sinop İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesine ilişkin olarak dava dışı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair Kamu İhale Kurulunun (Kurul) 30/07/2025 tarih ve 2025/UH.II-1607 sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihalede teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunun 22/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1156 sayılı Kurul kararıyla reddedildiği, anılan Kurul kararına karşı davacı tarafından dava açılmadığı, ... Bilgisayar Turizm ve Hizmet Alımları Ticaret Ltd. Şti. (...) - ... Araç Kiralama Turizm Bilişim Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (...) iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddi reddine ilişkin işlemin işbu davaya konu edildiğinin görüldüğü;
Bu itibarla, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine tesis edilen bir işlem olmadığı, bu haliyle davacı şirketin işbu davayı açmakta güncel ve meşru menfaatinin bulunmadığı anlaşılmakta olup bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, itirazen şikayet başvurusuna konu 1. iddia yönünden davalı idarece herhangi bir inceleme yapılmadan karar verildiği, dava konusu işlemle ihale sürecinde yeni hukuki durumun oluştuğu, bu karara karşı açılmasında şirketlerinin menfaatinin bulunduğu, ihaleyi yapan idarece ekonomik açıdan en avantajlı teklifi sunan birinci ve ikinci teklif sahipleri dışında diğer isteklilerden teklif süresinin uzatılmasının isteminde isabet bulunmadığı, gelinen noktada 100 milyon TL'den fazla kamu zararına sebebiyet verildiği, davalı idarece, şikayet ve itirazen şikayet aşamalarında ileri sürülmeyen iddialar yönünden resen araştırma yapılarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, İdare Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE

GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ

OLAY:
Sinop İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiş; 31 istekli tarafından ihaleye teklif verilmiştir.

İhaleyi yapan idarenin 26/02/2025 tarihli yazısıyla, sınır değerin altında teklif veren 8 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmiştir.

11/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla, 6 isteklinin teklifi geçici teminat mektubunun yetersiz olduğu gerekçesiyle, 4 isteklinin teklifi işletme kayıt belgelerinin faaliyet konularının uygun olmadığı gerekçesiyle, 2 isteklinin teklifi iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış; aşırı düşük teklif açıklaması sunan ... iş ortaklığının açıklamaları uygun kabul edilerek ihale üzerinde bırakılmış; ... Ticaret A.Ş.'nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

14/03/2025 tarihli düzeltici ihale komisyonu kararıyla, teklifi iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan ... Yemek Ltd. Şti. ... Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (...) iş ortaklığının 11/03/2025 tarihli ihale komisyonu kararına itirazı sonucunda anılan iş ortaklığınca sunulan belgeler tekrardan incelenerek sehven iş hacmine ilişkin belgelerin güncellenmediği görülmüş olup sonrasında ilgili belgeler uygun kabul edilerek iş ortaklığının teklifi tekrardan değerlendirmeye alınmıştır. ... iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihale ... iş ortaklığının üzerinde bırakılmış; ... iş ortaklığı ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

Düzeltici komisyon kararına yönelik olarak ... Ticaret A.Ş. tarafından, ... iş ortaklığı, ... iş ortaklığı ve davacı şirketinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.

Bu başvuru üzerine 22/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1155 sayılı Kurul kararıyla, ... iş ortaklığı ve ... iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Ayrıca teklifi, iş hacmine ilişkin belgelerin istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan davacı şirket tarafından da tekliflerinin, ciroya ilişkin yeterlik kriterini karşılamadıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığının ve bu nedenle sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesine gerek olmadığının belirtildiği, ancak ihaleyi yapan idarece tesis edilen işlemin mevzuata aykırı olduğu iddiası ve ... iş ortaklığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ... iş ortaklığının yeterlik belgelerinin uygun olmadığı gerekçesiyle şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.

Bu başvuru üzerine 22/05/2025 tarih ve 2025/UH.II-1156 sayılı Kurul kararıyla, ... iş ortaklığı ve ... iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş, ayrıca davacı şirketin teklifine yönelik iddiaların yerinde olmadığı belirtilmiştir.

Kurul kararlarının uygulanmasını teminen 30/05/2025 tarihli ihale komisyonu kararı alınmıştır. Bu kararla ... iş ortaklığı ve ... iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olup, ihale ... Ticaret A.Ş. üzerinde bırakılmış ve ...-... Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. iş ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

Bu karara karşı 10/06/2025 tarihinde ... iş ortaklığı tarafından şikayet başvurusunda bulunulmuş olup, aynı tarihte ihaleyi yapan idarece şikayetin reddine karar verilmiştir.

Karar sonrasında isteklilerin teklif geçerlilik sürelerinin dolması sebebiyle 10/06/2025 tarihli düzeltici ihale komisyonu kararı alınmıştır. Bu kararda yer alan ifadelere göre 16 isteklinin teklif geçerlilik sürelerini uzatmaları talebinde bulunulduğu, ... Ticaret A.Ş. ve ...-... Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. iş ortaklığının ise teklif geçerlilik süresini uzatmadığı, ihalenin ... Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.- ... Yemek Servisleri Sanayi Ticaret A.Ş. iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve ... Yemek Hizmetleri Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Bu karara karşı ... iş ortaklığı tarafından, 20/06/2025 tarihinde ihaleyi yapan idareye şikayet ve 30/06/2025 tarihinde de davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.

Dava dışı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun 30/07/2025 tarih ve 2025/UH.II-1607 sayılı Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine davacı şirket tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği; 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti halinde, yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddedileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi"; "İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişi ya da bunların oluşturdukları ortak girişim" olarak tanımlanmış; "İhalelere Yönelik Başvurular" başlıklı 54. maddesinde, "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır."; "Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde ise "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Menfaat ihlali, iptal davalarının kabulü ve dinlenilmesi için aranılan şartlardan biri olup, gerek doktrinde gerekse yargı içtihatlarında bu şart, subjektif ehliyet koşulu olarak kabul edilmekte, ancak ne tür bir menfaat ihlalinin gerçek ve tüzel kişilere iptal davası açma yeterliğini sağladığını gösterecek kesin bir ölçü ortaya konulamamakta ve bu alaka kural olarak iptal davasına konu olan kararın niteliğine göre belirlenmektedir. Genelde meşru, kişisel ve güncel bir menfaatin varlığı ve bunların ihlali menfaat alakasının kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı mercilerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir alakasının varlığı, dava açma ehliyeti için gerekli görülmektedir.

Kamu ihale mevzuatına göre, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin, ihalelere yönelik başvuru yollarını kullanma hakları bulunduğu, Kurul tarafından verilen nihai kararlara karşı Mahkemelerde dava açabileceği, ihaleye ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda verilen kararlardan da menfaatlerinin etkileneceği kuşkusuzdur.

Bu kapsamda, davacı şirket tarafından ihaleye teklif verildiği, her ne kadar davacı şirketin teklifi ihaleyi yapan idarece değerlendirme dışı bırakılmış ise de davacı şirket tarafından ihaleye teklif verilerek istekli sıfatının kazanıldığı, bu sıfatın kazanılması ile ihale ve davacı şirket arasında menfaat alakasının kurulduğu, dolayısıyla davacı şirketin 10/06/2025 tarihli düzeltici ihale komisyonu kararına yönelik iddiaların incelenmesini talep etmesinin menfaatinin doğal sonucu olduğu anlaşıldığından, ihale ile meşru, güncel ve makul menfaat alakasının olduğu görülen davacı şirketin dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 12/01/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.