Danıştay 13. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 13. Daire E.2025/2546 K.2025/3895
Özet: (1) İhale sürecinde Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi için yapılan ihale kaydı, tekliflerin yorumlanması ve Kontrat toplam maliyeti ile ilgili şikayette bulunan Enerji Nakliyat İnşaaat A.Ş. ile Su ve Kanalizasyon İdaresi arasında bir uyuşmazlığa yol açmıştır. (2) Mahkeme, idamın sınır değerlerini, toplam maliyetini ve ilgili analiz tablolarını dikkate alarak, kusurlu yönlerin düzeltilmesini ve davacının talepleriyle ilgili mali ve idari giderlerin iadesini onaylayarak mahkeme kararını bozulmasına karar vermiştir.
T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2546
Karar No:2025/3895
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Enerji Nakliyat İnşaaat A.Ş.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığınca ... gerçekleştirilen .. ihale kayıt numaralı "Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi" ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 09/07/2025 tarih ve 2025/UY.I-1469 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının 4. iddia yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ihalenin sınır değerinin 374.397.119,70-TL, yaklaşık maliyetinin ise toplam 580.215.615,00-TL olarak belirlendiği; ihaleyi gerçekleştiren idarece 25/04/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 06/05/2025 tarihine kadar sunulmasının istenildiği ve yazı ekinde açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarının verildiği, söz konusu ihalede ÖT.03, ÖT.04, ÖT.05, ÖT.06, ÖT.07 poz numaralı iş kalemlerinden açıklama istenildiği, açıklama istenilen analiz girdileri listesinde; "Lağımcı (ateşleme ustası), şoför, ağır kamyon şoförü, makinist, operatör makinist, makinist yardımcısı, yağcı, formen, düz işçi (inşaat işçisi), erbab işçi, kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü) mazot (motorin) ile her türlü beton, dolgu ve gömlekleme malzemesi nakli (A:1, Mesafe:30 km, Y:1,6, F= Kx (0.0007xM+0.01) xAxY)" şeklinde açıklama istenilen girdilerin belirlendiği;
İhale üzerinde bırakılan ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi & ... Anonim Şirketi iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde; idare tarafından açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarının, EPDK akaryakıt fiyatlarına ilişkin 09/04/2025 tarihli bayi satış fiyatı bülteninin sunulduğu; bu kapsamda işçilik girdilerinin brüt saatlik asgari ücret üzerinden açıklandığı, "kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü)" girdilerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının fiyatları ile açıklandığı, mazot (motorin) fiyatının EPDK akaryakıt fiyatları ile açıklandığı, nakliye girdilerinin ise nakliye formülü ile açıklandığının görüldüğü;
Davacının iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme neticesinde;
a) Açıklama istenen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerdeki analiz girdilerinin ve miktarlarının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine uygun olduğu, idarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki unsurların birbiri ile uyumlu olduğu; ayrıca sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarı üzerinden asgari %10'u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, yine iş kalemi birim fiyat tarifinde girdilere ilişkin akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizlerde yer verildiği;
b) Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazıldığı;
c) Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için 1 (bir) kuruşun altında bedel öngörülmediği, analizlerde yer alan ve anılan istekli tarafından açıklanan girdilerin birimlerinin değiştirilmediği;
d) Anılan istekli tarafından açıklama istenilen akaryakıt girdisi olan mazot (motorin) girdisi fiyatının 09/04/2025 tarihli EPDK akaryakıt fiyatlarına ilişkin bayi satış fiyatı bülteni ile açıklandığı, motorinin kilograma dönüştürülmesi için kullanılan katsayının ve KDV'den ayrıştırılma hesabının mevzuata uygun olduğu;
e) Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizlerde açıklama istenilen nakliye kalemlerine ilişkin idarenin belirlemiş olduğu nakliye formülleri ve mesafeler dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapıldığı, idarenin açıklama isteme yazısı ekindeki analizlerde verdiği mesafe ve formüllerinin kullanılmış olmasından hareketle başkaca tevsik edici herhangi bir belge sunulmasına gerek bulunmadığı, K katsayısı için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı rayicinin kullanıldığının tespit edildiği;
f) Anılan istekli tarafından iş makineleri (kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü)) analiz girdilerine ilişkin açıklamalarda Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.17. maddesinin kullanılmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanmış rayiçlerin kullanıldığı, açıklamaların Tebliğ hükümlerine ve idarece belirlenen şartlara uygun olduğu; ayrıca anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararının davaya konu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihaleyi gerçekleştiren idarece açıklanması istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine bakıldığında, her bir iş kalemi tarifinde yer alan girdinin iş kalemi analizine eksiksiz olarak yansıtılması gerekirken bu girdiler ve miktarların eksik aktarıldığı, birim fiyat tarifinde açık olarak belirtilmesine rağmen idarece hazırlanan analiz formatına doğru aktarılmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da doğal olarak fiyatı açıklanması gereken bu girdilerin fiyatlarının açıklamadığı, dolayısı ile bu nitelikte yapılan açıklama ile isteklinin haksız olarak kendisine fiyat avantajı sağladığı, idarece hazırlanan analizlerin paçal analiz niteliğinde hazırlandığı, paçal nitelikte hazırlanan iş kalemlerinin birden fazla iş kalemini ihtiva ettiği, dolayısı ile paçal iş kaleminin ihtiva ettiği her bir girdi ve miktarın analizde doğru olarak gösterilmesi gerekirken, bunların paçal iş kalemi analizine doğru olarak aktarılmadığı veya istekli tarafından bu girdiler dikkate alınmadan birim fiyatın açıklandığının anlaşıldığı, birim fiyat tarifinde yer alan girdiler ile aynı iş kaleminin analizinde yer alan girdi ve miktarların örtüşmediği, ÖT.05 ve ÖT.04 poz numarası ile tanımlanan iş kalemleri birim fiyat tarifine göre girdileri aynı olmasına rağmen analizde yer alan girdilerin farklı olarak gösterildiği, ihaleyi gerçekleştiren idarenin ihale üzerinde bırakılan istekliye özel olarak fiyat avantajı sağlamak üzere bazı girdileri analizde göstermemesi sonucu teklifi aşırı düşük olan ve açıklaması mümkün olmayan bir teklifin idare eliyle açıklanabilir hale getirildiği, analiz girdileri ile birim tariflerinde yer alan maliyet unsurlarının karşılaştırılmasında, özel bir deneyim ve bilgi birikimine sahip olmaksızın bu fark görülebilir olduğu halde davalı idarenin bu farkı görmezden geldiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan temel ilkelerden eşitlik, şeffaflık ve güvenirlik ilkelerine aykırı davranılarak verilen kararın yasal dayanağının bulunmadığı, davalı idarenin benzer nitelikte birim fiyat tarifleri ile analizler uyumlu olmadığından bunların uyumlu hale getirilmesi amacı ile verilen 10/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-882 sayılı Kurul kararı ile düzeltici işlem tesis edilerek ihale sürecine davam edilmesi konusunda istikrar kazanmış emsal kararlarının bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin reddi ve Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığınca ... ihale kayıt numaralı "Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi" ihalesi 11/04/2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilmiştir.
Dava konusu ihalenin sınır değeri 374.397.119,70-TL, yaklaşık maliyeti ise 580.215.615,00-TL olarak belirlenmiş; ihaleyi gerçekleştiren idarece 25/04/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 06/05/2025 tarihine kadar sunulması istenilmiş ve yazı ekinde açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarına yer verilmiştir. Söz konusu ihalede ÖT.03, ÖT.04, ÖT.05, ÖT.06 ve ÖT.07 poz numaralı iş kalemlerinden açıklama istenilmiştir.
21/05/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan ... İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. - ... A.Ş. iş ortaklığı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi üzerine, davacı şirket tarafından 05/06/2025 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, başvurunun reddine karar verilmesi üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, bu başvurusu 09/07/2025 tarih ve 2025/UY.I-1469 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının 4. iddia yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler." kuralına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) İtirazen şikayet başvuruları; a) İlan veya ön yeterlik/ihale dokümanına yapılan başvurular, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlı incelenir. b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (b), (c), (d), (e) ve (f) bentleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (a) bendine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
Aktarılan kurallara göre, Kurulca itirazen şikayet başvurularının başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar yönünden incelemesi gerekmektedir.
Davacı şirket tarafından Kurula yapılan itirazen şikayet başvurusuna ilişkin dilekçede, "a) İdarece fiyatı açıklanması istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine bakıldığında, her bir iş kalemi tarifinde yer alan girdinin iş kalemi analizine eksiksiz olarak yansıtılması gerekirken, bu girdi ve miktarlarının doğru olarak aktarılmadığı veya bunlar analize aktarılmış olmakla birlikte anılan istekli tarafından bu girdi ve miktarların düşürüldüğü, aksi halde bu nitelikteki iş kalemlerinin fiyatlarının açıklanmasının mümkün olmadığı; ayrıca idarece hazırlanan analizlerin paçal analiz niteliğinde hazırlandığı, paçal nitelikte hazırlanan iş kalemlerinin birden fazla iş kalemini ihtiva ettiği, paçal iş kaleminin ihtiva ettiği her bir girdi ve miktarının doğru olarak analizde gösterilmediği veya istekli tarafından bu girdiler dikkate alınmadan birim fiyatın açıklandığı, örneğin açıklamaya konu ÖT.03 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifi ile iş kalemi analizi karşılaştırıldığında, analizde su temini, su nakli, kamyon, yükleyici ve bunların akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizde yer almadığı, anılan istekli tarafından bu giderlerin birim fiyata yansıtılması halinde teklif edilen birim fiyatın, analiz birim fiyatını karşılamayacağı; yine açıklamaya konu ÖT.05 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan girdiler ile aynı iş kaleminin analizinde yer alan girdi ve miktarların örtüşmediği, bu iş kaleminin birim fiyat tarifinde analizde yer alan girdiler dışında ayrıca yama köşe koordinatlarının alınması, trafik tanzim işaretleri ile güvenliğinin sağlanması, kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti öngörülmesine rağmen, bu girdilerin anılan iş kaleminin analiz girdileri arasında gösterilmediği, yine anılan iş kalemi analizine bakıldığında, ödemeye esas yama alanı koordinatlarını belirleyecek harita mühendisi ve harita teknikeri ile bu işte kullanılacak ekipmanlara yer verilmediği, trafik işaret ve güvenliğine ilişkin personel ile malzeme ve makine giderine de yer verilmediği, ayrıca ÖT.05 poz numaralı iş kalemi ile ÖT.04 poz numaralı iş kaleminin aynı olduğu, ÖT.04 poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerinde kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti olmasına rağmen, ÖT.05 poz numaralı analiz girdilerinin farklı olarak gösterildiği, dolayısıyla bu formatta yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan istekliye fiyat avantajı sağladığı, anılan istekli tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuatta öngörülen açıklama yöntemlerine, birim fiyat tarif ve gerçek analiz girdi ve miktarlarına uygun açıklanmadığı" yönünde, başka bir anlatımla "davalı idarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinde ihaleye ait Teknik Şartname'nin 'İnşaat Poz Tarifleri'ne ilişkin bölümünde iş kalemlerinin tarifinde yer alan bazı girdilere yer verilmediğine" ilişkin olarak iddialarda bulunulmuştur.
Başvuru üzerine hazırlanan Esas İnceleme Raporu ile dava konusu Kurul kararında ise, anılan iddia yönünden bir değerlendirme yapılmaksızın "a) Açıklama istenen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerdeki analiz girdilerinin ve miktarlarının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine uygun olduğu, idarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki unsurların birbiri ile uyumlu olduğu ..." denilmek suretiyle davacının işbu iddiasının yerinde olmadığına karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davaya konu Kurul kararında, davacı şirketin 4(a) bendinde yer alan iddiasının karşılanmadığı, sadece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin birim fiyat tariflerine uyumlu olduğu belirtilmek suretiyle iddianın yerinde olmadığına karar verilmiş ise de, analizlerin birim fiyat tariflerine nasıl uyumlu olduğu hususunda herhangi bir açıklama veya değerlendirme yapılmadığı, bu haliyle eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Kurulca, 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı bir şekilde eksik inceleme yapılmak suretiyle tesis edilen dava konusu Kurul kararının uyuşmazlığa konu kısmında bu yönüyle hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (b), (c), (d), (e) ve (f) bentleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısımları ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (a) bendi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Dava sonuç olarak kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 10/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Esas No:2025/2546
Karar No:2025/3895
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Enerji Nakliyat İnşaaat A.Ş.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığınca ... gerçekleştirilen .. ihale kayıt numaralı "Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi" ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 09/07/2025 tarih ve 2025/UY.I-1469 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının 4. iddia yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ihalenin sınır değerinin 374.397.119,70-TL, yaklaşık maliyetinin ise toplam 580.215.615,00-TL olarak belirlendiği; ihaleyi gerçekleştiren idarece 25/04/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 06/05/2025 tarihine kadar sunulmasının istenildiği ve yazı ekinde açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarının verildiği, söz konusu ihalede ÖT.03, ÖT.04, ÖT.05, ÖT.06, ÖT.07 poz numaralı iş kalemlerinden açıklama istenildiği, açıklama istenilen analiz girdileri listesinde; "Lağımcı (ateşleme ustası), şoför, ağır kamyon şoförü, makinist, operatör makinist, makinist yardımcısı, yağcı, formen, düz işçi (inşaat işçisi), erbab işçi, kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü) mazot (motorin) ile her türlü beton, dolgu ve gömlekleme malzemesi nakli (A:1, Mesafe:30 km, Y:1,6, F= Kx (0.0007xM+0.01) xAxY)" şeklinde açıklama istenilen girdilerin belirlendiği;
İhale üzerinde bırakılan ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi & ... Anonim Şirketi iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde; idare tarafından açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarının, EPDK akaryakıt fiyatlarına ilişkin 09/04/2025 tarihli bayi satış fiyatı bülteninin sunulduğu; bu kapsamda işçilik girdilerinin brüt saatlik asgari ücret üzerinden açıklandığı, "kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü)" girdilerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının fiyatları ile açıklandığı, mazot (motorin) fiyatının EPDK akaryakıt fiyatları ile açıklandığı, nakliye girdilerinin ise nakliye formülü ile açıklandığının görüldüğü;
Davacının iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme neticesinde;
a) Açıklama istenen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerdeki analiz girdilerinin ve miktarlarının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine uygun olduğu, idarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki unsurların birbiri ile uyumlu olduğu; ayrıca sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarı üzerinden asgari %10'u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, yine iş kalemi birim fiyat tarifinde girdilere ilişkin akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizlerde yer verildiği;
b) Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazıldığı;
c) Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için 1 (bir) kuruşun altında bedel öngörülmediği, analizlerde yer alan ve anılan istekli tarafından açıklanan girdilerin birimlerinin değiştirilmediği;
d) Anılan istekli tarafından açıklama istenilen akaryakıt girdisi olan mazot (motorin) girdisi fiyatının 09/04/2025 tarihli EPDK akaryakıt fiyatlarına ilişkin bayi satış fiyatı bülteni ile açıklandığı, motorinin kilograma dönüştürülmesi için kullanılan katsayının ve KDV'den ayrıştırılma hesabının mevzuata uygun olduğu;
e) Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizlerde açıklama istenilen nakliye kalemlerine ilişkin idarenin belirlemiş olduğu nakliye formülleri ve mesafeler dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapıldığı, idarenin açıklama isteme yazısı ekindeki analizlerde verdiği mesafe ve formüllerinin kullanılmış olmasından hareketle başkaca tevsik edici herhangi bir belge sunulmasına gerek bulunmadığı, K katsayısı için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı rayicinin kullanıldığının tespit edildiği;
f) Anılan istekli tarafından iş makineleri (kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m3), damperli kamyon (120 HP gücünde, 7 ton kapasiteli), asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2,05 m freze genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde, konveyörlü)) analiz girdilerine ilişkin açıklamalarda Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.17. maddesinin kullanılmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanmış rayiçlerin kullanıldığı, açıklamaların Tebliğ hükümlerine ve idarece belirlenen şartlara uygun olduğu; ayrıca anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararının davaya konu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihaleyi gerçekleştiren idarece açıklanması istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine bakıldığında, her bir iş kalemi tarifinde yer alan girdinin iş kalemi analizine eksiksiz olarak yansıtılması gerekirken bu girdiler ve miktarların eksik aktarıldığı, birim fiyat tarifinde açık olarak belirtilmesine rağmen idarece hazırlanan analiz formatına doğru aktarılmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da doğal olarak fiyatı açıklanması gereken bu girdilerin fiyatlarının açıklamadığı, dolayısı ile bu nitelikte yapılan açıklama ile isteklinin haksız olarak kendisine fiyat avantajı sağladığı, idarece hazırlanan analizlerin paçal analiz niteliğinde hazırlandığı, paçal nitelikte hazırlanan iş kalemlerinin birden fazla iş kalemini ihtiva ettiği, dolayısı ile paçal iş kaleminin ihtiva ettiği her bir girdi ve miktarın analizde doğru olarak gösterilmesi gerekirken, bunların paçal iş kalemi analizine doğru olarak aktarılmadığı veya istekli tarafından bu girdiler dikkate alınmadan birim fiyatın açıklandığının anlaşıldığı, birim fiyat tarifinde yer alan girdiler ile aynı iş kaleminin analizinde yer alan girdi ve miktarların örtüşmediği, ÖT.05 ve ÖT.04 poz numarası ile tanımlanan iş kalemleri birim fiyat tarifine göre girdileri aynı olmasına rağmen analizde yer alan girdilerin farklı olarak gösterildiği, ihaleyi gerçekleştiren idarenin ihale üzerinde bırakılan istekliye özel olarak fiyat avantajı sağlamak üzere bazı girdileri analizde göstermemesi sonucu teklifi aşırı düşük olan ve açıklaması mümkün olmayan bir teklifin idare eliyle açıklanabilir hale getirildiği, analiz girdileri ile birim tariflerinde yer alan maliyet unsurlarının karşılaştırılmasında, özel bir deneyim ve bilgi birikimine sahip olmaksızın bu fark görülebilir olduğu halde davalı idarenin bu farkı görmezden geldiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan temel ilkelerden eşitlik, şeffaflık ve güvenirlik ilkelerine aykırı davranılarak verilen kararın yasal dayanağının bulunmadığı, davalı idarenin benzer nitelikte birim fiyat tarifleri ile analizler uyumlu olmadığından bunların uyumlu hale getirilmesi amacı ile verilen 10/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-882 sayılı Kurul kararı ile düzeltici işlem tesis edilerek ihale sürecine davam edilmesi konusunda istikrar kazanmış emsal kararlarının bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin reddi ve Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığınca ... ihale kayıt numaralı "Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi" ihalesi 11/04/2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilmiştir.
Dava konusu ihalenin sınır değeri 374.397.119,70-TL, yaklaşık maliyeti ise 580.215.615,00-TL olarak belirlenmiş; ihaleyi gerçekleştiren idarece 25/04/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 06/05/2025 tarihine kadar sunulması istenilmiş ve yazı ekinde açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablolarına yer verilmiştir. Söz konusu ihalede ÖT.03, ÖT.04, ÖT.05, ÖT.06 ve ÖT.07 poz numaralı iş kalemlerinden açıklama istenilmiştir.
21/05/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan ... İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. - ... A.Ş. iş ortaklığı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi üzerine, davacı şirket tarafından 05/06/2025 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, başvurunun reddine karar verilmesi üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, bu başvurusu 09/07/2025 tarih ve 2025/UY.I-1469 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının 4. iddia yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler." kuralına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) İtirazen şikayet başvuruları; a) İlan veya ön yeterlik/ihale dokümanına yapılan başvurular, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlı incelenir. b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (b), (c), (d), (e) ve (f) bentleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (a) bendine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
Aktarılan kurallara göre, Kurulca itirazen şikayet başvurularının başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar yönünden incelemesi gerekmektedir.
Davacı şirket tarafından Kurula yapılan itirazen şikayet başvurusuna ilişkin dilekçede, "a) İdarece fiyatı açıklanması istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine bakıldığında, her bir iş kalemi tarifinde yer alan girdinin iş kalemi analizine eksiksiz olarak yansıtılması gerekirken, bu girdi ve miktarlarının doğru olarak aktarılmadığı veya bunlar analize aktarılmış olmakla birlikte anılan istekli tarafından bu girdi ve miktarların düşürüldüğü, aksi halde bu nitelikteki iş kalemlerinin fiyatlarının açıklanmasının mümkün olmadığı; ayrıca idarece hazırlanan analizlerin paçal analiz niteliğinde hazırlandığı, paçal nitelikte hazırlanan iş kalemlerinin birden fazla iş kalemini ihtiva ettiği, paçal iş kaleminin ihtiva ettiği her bir girdi ve miktarının doğru olarak analizde gösterilmediği veya istekli tarafından bu girdiler dikkate alınmadan birim fiyatın açıklandığı, örneğin açıklamaya konu ÖT.03 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifi ile iş kalemi analizi karşılaştırıldığında, analizde su temini, su nakli, kamyon, yükleyici ve bunların akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizde yer almadığı, anılan istekli tarafından bu giderlerin birim fiyata yansıtılması halinde teklif edilen birim fiyatın, analiz birim fiyatını karşılamayacağı; yine açıklamaya konu ÖT.05 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan girdiler ile aynı iş kaleminin analizinde yer alan girdi ve miktarların örtüşmediği, bu iş kaleminin birim fiyat tarifinde analizde yer alan girdiler dışında ayrıca yama köşe koordinatlarının alınması, trafik tanzim işaretleri ile güvenliğinin sağlanması, kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti öngörülmesine rağmen, bu girdilerin anılan iş kaleminin analiz girdileri arasında gösterilmediği, yine anılan iş kalemi analizine bakıldığında, ödemeye esas yama alanı koordinatlarını belirleyecek harita mühendisi ve harita teknikeri ile bu işte kullanılacak ekipmanlara yer verilmediği, trafik işaret ve güvenliğine ilişkin personel ile malzeme ve makine giderine de yer verilmediği, ayrıca ÖT.05 poz numaralı iş kalemi ile ÖT.04 poz numaralı iş kaleminin aynı olduğu, ÖT.04 poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerinde kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti olmasına rağmen, ÖT.05 poz numaralı analiz girdilerinin farklı olarak gösterildiği, dolayısıyla bu formatta yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan istekliye fiyat avantajı sağladığı, anılan istekli tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuatta öngörülen açıklama yöntemlerine, birim fiyat tarif ve gerçek analiz girdi ve miktarlarına uygun açıklanmadığı" yönünde, başka bir anlatımla "davalı idarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinde ihaleye ait Teknik Şartname'nin 'İnşaat Poz Tarifleri'ne ilişkin bölümünde iş kalemlerinin tarifinde yer alan bazı girdilere yer verilmediğine" ilişkin olarak iddialarda bulunulmuştur.
Başvuru üzerine hazırlanan Esas İnceleme Raporu ile dava konusu Kurul kararında ise, anılan iddia yönünden bir değerlendirme yapılmaksızın "a) Açıklama istenen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerdeki analiz girdilerinin ve miktarlarının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine uygun olduğu, idarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki unsurların birbiri ile uyumlu olduğu ..." denilmek suretiyle davacının işbu iddiasının yerinde olmadığına karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davaya konu Kurul kararında, davacı şirketin 4(a) bendinde yer alan iddiasının karşılanmadığı, sadece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin birim fiyat tariflerine uyumlu olduğu belirtilmek suretiyle iddianın yerinde olmadığına karar verilmiş ise de, analizlerin birim fiyat tariflerine nasıl uyumlu olduğu hususunda herhangi bir açıklama veya değerlendirme yapılmadığı, bu haliyle eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Kurulca, 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı bir şekilde eksik inceleme yapılmak suretiyle tesis edilen dava konusu Kurul kararının uyuşmazlığa konu kısmında bu yönüyle hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (b), (c), (d), (e) ve (f) bentleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısımları ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 4. iddiasının (a) bendi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Dava sonuç olarak kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 10/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.