Danıştay 13. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 13. Daire E.2025/2543 K.2025/3766
Özet: İhale sürecinde, İdare Mahkemesi ile Kamu İhale Kurulu kaydı üzerine, davacı Araç Kiralama İnşaat Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin “Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmeti” ihalesinde düştüğü aşırı düşük teklif açıklamasını reddederek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması talebinde bulunmuştur. Mahkeme, davacının sunduğu açıklamaları ve belgeleri inceleyerek, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vererek ilk derecedeki ihaleyi iptal etmiştir.
T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2543
Karar No:2025/3766
TEMYİZ EDEN (DAVACI):... Araç Kiralama İnşaat Taahhüt
Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu (E-Tebligat)
VEKİLİ: Av. ..
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Nilüfer Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğünce 24/06/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmeti" ihalesine ilişkin olarak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ... Taşımacılığı Nakliye Müzik Organizasyon Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (3F Tur) tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ihale üzerinde bırakılan davacı şirketin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair 30/07/2025 tarih ve 2025/UH.I-1637 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleyi gerçekleştiren idarece davacıya gönderilen 25/06/2025 tarihli "Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması" konulu yazıda "... Teklif cetvelinde yer alan 66 adet aracın tamamının; 1-Kendi malı araçlar için amortisman bedellerini gösteren belgeler 2-Kiralama yolu ile temin edilecek araçlar için kiralama bedelini gösterir belgeler 3-Trafik ve kasko sigorta bedelleri 4-Motorlu taşıt vergi giderleri"nin açıklanması istenilen önemli teklif bileşenleri olarak belirtildiği; davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin ön yazıda, ihale konusu işte çalıştırılacak olan 66 adet araçtan 25'inin şirketin kendi malı olduğu ve söz konusu araçlara ilişkin amortisman bedellerinin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından hesaplanarak "amortisman hesabı ve envanter listesinin" sunulduğunun belirtildiği, listede 7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin marka-model, plaka ve amortisman bedelinin belirtildiği, amortisman oranının %20, araç faydalı ömrünün 5 yıl olarak alındığı ve toplam 8.108.535,76-TL amortisman bedeli öngörüldüğü, ancak ihaleye konu işin süresinin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında toplam 17 ay olduğundan bahisle amortisman maliyetinin de 17 aylık hesaplanarak beyan edildiği;
Davacıya gönderilen aşırı düşük sorgulama yazısında önemli teklif bileşeni olarak amortisman ve kiralama bedelleri, trafik ve kasko sigorta bedelleri ile MTV giderlerinin belirlendiği, davacı tarafından kiralama bedelleri, trafik ve kasko sigorta bedelleri ile MTV bileşenlerine ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, ancak 7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin amortisman payının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 320. maddesi uyarınca, söz konusu araçların binek araç çeşidi kapsamında olmaması sebebiyle 2 yıl dikkate alınarak tam amortismanın hesaplanması gerekirken, işin süresi olan 17 aylık süre için öngörülen "kıst amortisman" hesaplanarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı, dolayısıyla itirazen şikayet başvurusunun kabulüyle düzeltici işlem belirlenmesine dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, 213 sayılı Kanun'un 320. maddesindeki düzenlemenin vergi matrahını tespit etme amacını taşıyan, vergi güvenliğini sağlamaya yönelik ve bir aracın aktife girdiği yıl ne kadar vergi gideri olarak gösterilebileceğini belirleyen bir mali düzenleme olduğu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili tebliğler kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasının amacının ise teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının ve taahhüdün yerine getirilip getirilmeyeceğinin tespit edilmesi olduğu, ihalede verilen teklifin, hizmetin fiilen yerine getirilmesi için gerekli olan giderleri (yıpranma payı dahil) yansıtması gerektiği, 17 aylık bir kiralama hizmeti için, araçların 17 aylık fiili yıpranma payının (amortisman) maliyet olarak gösterilmesinin, ticari ve ekonomik gerçeklikle örtüşen bir durum olduğu, ihale maliyetine işin süresini aşan bir yıpranma payının yüklenmesinin, teklif fiyatının yapay olarak artmasına ve ekonomik gerçekliğin bozularak rekabetin daralmasına sebep olacağı, vergi hukukuna dair bir düzenlemenin kamu ihale hukukunun temel ilkeleri olan ekonomik gerçeklik, rekabetin korunması ve kamu kaynaklarının verimli kullanım ilkelerinin önüne geçirilmesinin hukuka aykırı olduğu, gelir ve giderlerin ait oldukları dönemde muhasebeleştirilmeleri gerektiği, 17 aylık ihale için öngörülen hizmet maliyetine, bu süreyi aşan (24 aylık) amortismanın tamamının yükletilmesinin, kalan 7 aylık kısmın sonraki işlere ait maliyet unsurunu bu ihaleye transfer etmek anlamına geleceği, araçların kullanım süresiyle orantılı amortisman maliyeti gösterilmesinin aşırı düşük teklif açıklamasının maddi gerçeklik amacına uygun olduğu, benzer Kurul kararlarının farklı yönde olduğu, amortisman kalemindeki hukuki yorum farkının teklifinin kabul edilebilirliğini ortadan kaldırmayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararı ile temyiz edilen Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
Nilüfer Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğünce 24/06/2025 tarihinde açık ihale usulü ile... ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmeti" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhale kapsamında ihaleyi gerçekleştiren idarece davacıdan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, buna yönelik gönderilen 25/06/2025 tarihli yazıda "... Teklif cetvelinde yer alan 66 adet aracın tamamının; 1-Kendi malı araçlar için amortisman bedellerini gösteren belgeler 2-Kiralama yolu ile temin edilecek araçlar için kiralama bedelini gösterir belgeler 3-Trafik ve kasko sigorta bedelleri 4-Motorlu taşıt vergi giderleri" ne ilişkin belgelerin ekleri ile birlikte sunulması istenilmiştir.
Davacı tarafından 01/07/2025 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasında 25 araç için amortisman gideri 8.108.533,76-TL olarak belirtilmiş, "Araç amortisman giderine ilişkin açıklama" başlığı altında ise ihale sürecinde kullanılacak 66 aracın 25'inin şirket envanterinde kayıtlı bulunduğu, söz konusu araçların 17 aylık iş sürecindeki toplam amortisman giderinin serbest mali müşavirleri tarafından açıklandığı, amortisman gideri ve envanter listesinin ekte sunulduğu belirtilmiştir.
İdarece aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilerek 02/07/2025 tarih ve 42 sayılı ihale komisyonu kararıyla ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen davacı şirket üzerinde bırakılmış, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise ... Tur belirlenmiştir.
3F Tur şirketi tarafından ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönünde yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kurulca yapılan değerlendirme sonucunda dava konusu kararla diğer iddialar yerinde bulunmamış, ancak ihaleye konu işin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında toplam 17 aylık süreli olduğu, davacı tarafından öngörülen amortisman maliyetinin 17 aylık olduğu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 320. maddesinde, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılacağının kurala bağlandığı, söz konusu amortisman türünün yalnızca binek araçlar için hesaplanan ve dönem içerisinde edinilen bir binek aracın, dönem sonunda alındığı yılın tamamı için değil, o dönem içinde kullanıldığı zamana kadar amortisman ayrılması ile hesaplanan bir amortisman türü olduğu, anılan maddeden de “kıst amortisman” uygulamasının yalnızca işletmelerin aktifinde kayıtlı binek otomobillere münhasır olduğu, binek otomobiller dışında kalan amortismana tabi araçlar için aktife alındıkları yılda tam amortismanın hesaplanması gerektiğinin anlaşıldığı, dolayısıyla davacı tarafından 17 aylık hesaplanan ve teklif maliyetine eklenen 7 pick up çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin amortisman payının bu araçların binek araç çeşidinde olmaması sebebiyle 2 yıl baz alınarak hesaplanması gerekirken 17 aylık olarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun bu iddia yönünden yerinde olduğu sonucuna varılarak davacının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Amortisman mevzuu" başlıklı 313. maddesinde, "İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269. madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.
İlgili mevzuat gereğince sözleşme süresinden sonra bedelsiz olarak Devlete veya Devletçe tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye intikali öngörülen amortismana tabi iktisadi kıymetlerden (sözleşme süresinde yenilenmesi gerekenler hariç), sermayenin veya özel maliyet bedellerinin itfası hükümlerine göre amortismana tabi tutulanlar, genel hükümler uyarınca ayrıca amortismana tabi tutulamazlar.
Değeri 50.000.000 (9.900 TL) lirayı aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri 50.000.000 (9.900 TL) lirayı aşmayan alet, edavat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerde bu had topluca dikkate alınır.";
320. maddesinde, "Amortisman süresi, kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bölünür.
Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir.
Dileyen mükellefler, amortisman işlemine, işletme aktifine yeni kaydedilecek iktisadi kıymetler (ikinci fıkra kapsamındakiler hariç) için bunların kullanıma hazır olduğu tarihte başlayıp ve her bir hesap dönemi için kıymetin aktifte kaldığı süre kadar gün esasına göre amortisman ayırabilir. Sürenin gün olarak hesaplanması için Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen faydalı ömür süreleri üçyüzaltmışbeş ile çarpılır.
Mükellefler, Hazine ve Maliye Bakanlığının iktisadi kıymetler için tespit ve ilan ettiği faydalı ömürlerden kısa olmamak üzere amortisman süresini, her yıl için aynı nispet olmak kaydıyla, belirlemekte serbesttir. Şu kadar ki, bu süre Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen sürenin iki katını ve elli yılı aşamaz. Mükellefler bu tercihlerini iktisadi kıymetin envantere alındığı geçici vergi dönemi sonu itibarıyla kullanırlar. Bu şekilde belirlenen amortisman süresi ve oranı izleyen dönemlerde değiştirilemez. ..." kuralları yer almaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ..." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan 213 sayılı Kanun'un 320. maddesinin birinci fıkrasından amortisman süresinin kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlayacağı, bu sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bölüneceği; ikinci fıkrasından, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılacağı, amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değerin, itfa süresinin son yılında tamamen yok edileceği anlaşılmaktadır.
İhaleye ilişkin İdari Şartname'nin 2. maddesinde ihale konusu işin/alımın Belediye hizmetlerinde kullanılmak üzere araç kiralanması hizmeti, miktarının 8 çeşit sürücüsüz araç kiralanması olduğu; Teknik Şartname'nin 1. maddesinde ihale kapsamında 8 çeşit olmak üzere toplam 66 araç kiralanacağı, 9. maddesinde ise işin süresinin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında olduğu belirtilmiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idarece ihaleye ilişkin tekliflerin alınması üzerine davacı şirket tarafından sunulan teklif sınır değerin altında olduğundan, davacıdan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ihale sürecinde kullanılacak toplam 66 araçtan 25'inin (7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüs) şirket envanterinde olduğu belirtilerek, buna ilişkin serbest mali müşavir tarafından yapılan amortisman hesabı ile envanter listesi sunulmuş, amortisman hesabı doğrultusunda amortisman giderinin 8.108.535,76-TL olduğu belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun'a göre gerçekleştirilen ihalelerde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesindeki temel amaç, ihaleye katılan isteklilerce teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının tespit edilmesi ile teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işin/alımın gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin belgelendirilmesi suretiyle ortaya konulmasıdır.
Bu durumda, her ne kadar Kurulca, ihaleye konu işin toplam 17 aylık süreli olduğu, davacı tarafından öngörülen amortisman maliyetinin 17 aylık olduğu, bahse konu 25 araca ilişkin 17 aylık süre içerisinde hesaplanan amortisman bedelinin “kıst amortisman” kavramı kapsamında olduğu, ancak 213 sayılı Kanun'un 320. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca söz konusu "kıst amortisman" türünün yalnızca binek araçlar için hesaplanan ve dönem içerisinde edinilen bir binek aracın, dönem sonunda alındığı yılın tamamı için değil, o dönem içinde kullanıldığı zamana kadar amortisman ayrılması ile hesaplanan bir amortisman türü olduğu ve sadece işletmelerin aktifinde kayıtlı binek otomobillerine münhasır olduğu, davacı tarafından 17 aylık hesaplanan ve teklif maliyetine eklenen binek araçlara ilişkin olmayan amortisman bedelinin 2 yıl baz alınarak yapılması gerekirken 17 aylık olarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu yönünde karar verilmiş ise de, söz konusu 25 araca ilişkin amortisman hesabının 17 ay veya 2 yıl üzerinden yapılacak olmasının vergi mevzuatı kapsamında değerlendirilmesi gereken bir bir husus olduğu, anılan 320. maddenin bir aracın aktife girdiği yıl ne kadar vergi gideri olarak gösterilebileceğini belirleyen bir mali düzenleme olduğu, kamu ihale hukuku kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasının amacının ise teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının ve taahhüdün yerine getirilip getirilmeyeceğinin tespit edilmesi olduğu dikkate alındığında, ihalede sunulan teklifin, hizmetin fiilen yerine getirilmesi için gerekli olan giderleri (yıpranma payı dahil) yansıtması gerektiği, 17 aylık bir kiralama hizmeti için araçların 17 aylık fiili amortismanını maliyet olarak göstermenin, ticari ve ekonomik gerçeklikle örtüştüğü, araçların kullanım süresiyle orantılı amortisman maliyeti gösterilmesinin aşırı düşük teklif açıklamasının maddi gerçeklik amacına da uygun olduğu, dolayısıyla davacı tarafından söz konusu 25 araca ilişkin sunulan amortisman hesabına yönelik aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, itirazen şikayet başvurusunun kabulü ile ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ..-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam... TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 03/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Esas No:2025/2543
Karar No:2025/3766
TEMYİZ EDEN (DAVACI):... Araç Kiralama İnşaat Taahhüt
Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu (E-Tebligat)
VEKİLİ: Av. ..
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Nilüfer Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğünce 24/06/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmeti" ihalesine ilişkin olarak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ... Taşımacılığı Nakliye Müzik Organizasyon Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (3F Tur) tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ihale üzerinde bırakılan davacı şirketin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair 30/07/2025 tarih ve 2025/UH.I-1637 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleyi gerçekleştiren idarece davacıya gönderilen 25/06/2025 tarihli "Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması" konulu yazıda "... Teklif cetvelinde yer alan 66 adet aracın tamamının; 1-Kendi malı araçlar için amortisman bedellerini gösteren belgeler 2-Kiralama yolu ile temin edilecek araçlar için kiralama bedelini gösterir belgeler 3-Trafik ve kasko sigorta bedelleri 4-Motorlu taşıt vergi giderleri"nin açıklanması istenilen önemli teklif bileşenleri olarak belirtildiği; davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin ön yazıda, ihale konusu işte çalıştırılacak olan 66 adet araçtan 25'inin şirketin kendi malı olduğu ve söz konusu araçlara ilişkin amortisman bedellerinin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından hesaplanarak "amortisman hesabı ve envanter listesinin" sunulduğunun belirtildiği, listede 7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin marka-model, plaka ve amortisman bedelinin belirtildiği, amortisman oranının %20, araç faydalı ömrünün 5 yıl olarak alındığı ve toplam 8.108.535,76-TL amortisman bedeli öngörüldüğü, ancak ihaleye konu işin süresinin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında toplam 17 ay olduğundan bahisle amortisman maliyetinin de 17 aylık hesaplanarak beyan edildiği;
Davacıya gönderilen aşırı düşük sorgulama yazısında önemli teklif bileşeni olarak amortisman ve kiralama bedelleri, trafik ve kasko sigorta bedelleri ile MTV giderlerinin belirlendiği, davacı tarafından kiralama bedelleri, trafik ve kasko sigorta bedelleri ile MTV bileşenlerine ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, ancak 7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin amortisman payının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 320. maddesi uyarınca, söz konusu araçların binek araç çeşidi kapsamında olmaması sebebiyle 2 yıl dikkate alınarak tam amortismanın hesaplanması gerekirken, işin süresi olan 17 aylık süre için öngörülen "kıst amortisman" hesaplanarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı, dolayısıyla itirazen şikayet başvurusunun kabulüyle düzeltici işlem belirlenmesine dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, 213 sayılı Kanun'un 320. maddesindeki düzenlemenin vergi matrahını tespit etme amacını taşıyan, vergi güvenliğini sağlamaya yönelik ve bir aracın aktife girdiği yıl ne kadar vergi gideri olarak gösterilebileceğini belirleyen bir mali düzenleme olduğu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili tebliğler kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasının amacının ise teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının ve taahhüdün yerine getirilip getirilmeyeceğinin tespit edilmesi olduğu, ihalede verilen teklifin, hizmetin fiilen yerine getirilmesi için gerekli olan giderleri (yıpranma payı dahil) yansıtması gerektiği, 17 aylık bir kiralama hizmeti için, araçların 17 aylık fiili yıpranma payının (amortisman) maliyet olarak gösterilmesinin, ticari ve ekonomik gerçeklikle örtüşen bir durum olduğu, ihale maliyetine işin süresini aşan bir yıpranma payının yüklenmesinin, teklif fiyatının yapay olarak artmasına ve ekonomik gerçekliğin bozularak rekabetin daralmasına sebep olacağı, vergi hukukuna dair bir düzenlemenin kamu ihale hukukunun temel ilkeleri olan ekonomik gerçeklik, rekabetin korunması ve kamu kaynaklarının verimli kullanım ilkelerinin önüne geçirilmesinin hukuka aykırı olduğu, gelir ve giderlerin ait oldukları dönemde muhasebeleştirilmeleri gerektiği, 17 aylık ihale için öngörülen hizmet maliyetine, bu süreyi aşan (24 aylık) amortismanın tamamının yükletilmesinin, kalan 7 aylık kısmın sonraki işlere ait maliyet unsurunu bu ihaleye transfer etmek anlamına geleceği, araçların kullanım süresiyle orantılı amortisman maliyeti gösterilmesinin aşırı düşük teklif açıklamasının maddi gerçeklik amacına uygun olduğu, benzer Kurul kararlarının farklı yönde olduğu, amortisman kalemindeki hukuki yorum farkının teklifinin kabul edilebilirliğini ortadan kaldırmayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararı ile temyiz edilen Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
Nilüfer Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğünce 24/06/2025 tarihinde açık ihale usulü ile... ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmeti" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhale kapsamında ihaleyi gerçekleştiren idarece davacıdan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, buna yönelik gönderilen 25/06/2025 tarihli yazıda "... Teklif cetvelinde yer alan 66 adet aracın tamamının; 1-Kendi malı araçlar için amortisman bedellerini gösteren belgeler 2-Kiralama yolu ile temin edilecek araçlar için kiralama bedelini gösterir belgeler 3-Trafik ve kasko sigorta bedelleri 4-Motorlu taşıt vergi giderleri" ne ilişkin belgelerin ekleri ile birlikte sunulması istenilmiştir.
Davacı tarafından 01/07/2025 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasında 25 araç için amortisman gideri 8.108.533,76-TL olarak belirtilmiş, "Araç amortisman giderine ilişkin açıklama" başlığı altında ise ihale sürecinde kullanılacak 66 aracın 25'inin şirket envanterinde kayıtlı bulunduğu, söz konusu araçların 17 aylık iş sürecindeki toplam amortisman giderinin serbest mali müşavirleri tarafından açıklandığı, amortisman gideri ve envanter listesinin ekte sunulduğu belirtilmiştir.
İdarece aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilerek 02/07/2025 tarih ve 42 sayılı ihale komisyonu kararıyla ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen davacı şirket üzerinde bırakılmış, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise ... Tur belirlenmiştir.
3F Tur şirketi tarafından ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönünde yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kurulca yapılan değerlendirme sonucunda dava konusu kararla diğer iddialar yerinde bulunmamış, ancak ihaleye konu işin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında toplam 17 aylık süreli olduğu, davacı tarafından öngörülen amortisman maliyetinin 17 aylık olduğu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 320. maddesinde, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılacağının kurala bağlandığı, söz konusu amortisman türünün yalnızca binek araçlar için hesaplanan ve dönem içerisinde edinilen bir binek aracın, dönem sonunda alındığı yılın tamamı için değil, o dönem içinde kullanıldığı zamana kadar amortisman ayrılması ile hesaplanan bir amortisman türü olduğu, anılan maddeden de “kıst amortisman” uygulamasının yalnızca işletmelerin aktifinde kayıtlı binek otomobillere münhasır olduğu, binek otomobiller dışında kalan amortismana tabi araçlar için aktife alındıkları yılda tam amortismanın hesaplanması gerektiğinin anlaşıldığı, dolayısıyla davacı tarafından 17 aylık hesaplanan ve teklif maliyetine eklenen 7 pick up çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüse ilişkin amortisman payının bu araçların binek araç çeşidinde olmaması sebebiyle 2 yıl baz alınarak hesaplanması gerekirken 17 aylık olarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun bu iddia yönünden yerinde olduğu sonucuna varılarak davacının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Amortisman mevzuu" başlıklı 313. maddesinde, "İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269. madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.
İlgili mevzuat gereğince sözleşme süresinden sonra bedelsiz olarak Devlete veya Devletçe tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye intikali öngörülen amortismana tabi iktisadi kıymetlerden (sözleşme süresinde yenilenmesi gerekenler hariç), sermayenin veya özel maliyet bedellerinin itfası hükümlerine göre amortismana tabi tutulanlar, genel hükümler uyarınca ayrıca amortismana tabi tutulamazlar.
Değeri 50.000.000 (9.900 TL) lirayı aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri 50.000.000 (9.900 TL) lirayı aşmayan alet, edavat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerde bu had topluca dikkate alınır.";
320. maddesinde, "Amortisman süresi, kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bölünür.
Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir.
Dileyen mükellefler, amortisman işlemine, işletme aktifine yeni kaydedilecek iktisadi kıymetler (ikinci fıkra kapsamındakiler hariç) için bunların kullanıma hazır olduğu tarihte başlayıp ve her bir hesap dönemi için kıymetin aktifte kaldığı süre kadar gün esasına göre amortisman ayırabilir. Sürenin gün olarak hesaplanması için Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen faydalı ömür süreleri üçyüzaltmışbeş ile çarpılır.
Mükellefler, Hazine ve Maliye Bakanlığının iktisadi kıymetler için tespit ve ilan ettiği faydalı ömürlerden kısa olmamak üzere amortisman süresini, her yıl için aynı nispet olmak kaydıyla, belirlemekte serbesttir. Şu kadar ki, bu süre Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen sürenin iki katını ve elli yılı aşamaz. Mükellefler bu tercihlerini iktisadi kıymetin envantere alındığı geçici vergi dönemi sonu itibarıyla kullanırlar. Bu şekilde belirlenen amortisman süresi ve oranı izleyen dönemlerde değiştirilemez. ..." kuralları yer almaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ..." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan 213 sayılı Kanun'un 320. maddesinin birinci fıkrasından amortisman süresinin kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlayacağı, bu sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bölüneceği; ikinci fıkrasından, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılacağı, amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değerin, itfa süresinin son yılında tamamen yok edileceği anlaşılmaktadır.
İhaleye ilişkin İdari Şartname'nin 2. maddesinde ihale konusu işin/alımın Belediye hizmetlerinde kullanılmak üzere araç kiralanması hizmeti, miktarının 8 çeşit sürücüsüz araç kiralanması olduğu; Teknik Şartname'nin 1. maddesinde ihale kapsamında 8 çeşit olmak üzere toplam 66 araç kiralanacağı, 9. maddesinde ise işin süresinin 01/08/2025-31/12/2026 tarihleri arasında olduğu belirtilmiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idarece ihaleye ilişkin tekliflerin alınması üzerine davacı şirket tarafından sunulan teklif sınır değerin altında olduğundan, davacıdan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ihale sürecinde kullanılacak toplam 66 araçtan 25'inin (7 pick up-çift kabin, 5 kamyonet, 12 minibüs ve 1 otobüs) şirket envanterinde olduğu belirtilerek, buna ilişkin serbest mali müşavir tarafından yapılan amortisman hesabı ile envanter listesi sunulmuş, amortisman hesabı doğrultusunda amortisman giderinin 8.108.535,76-TL olduğu belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun'a göre gerçekleştirilen ihalelerde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesindeki temel amaç, ihaleye katılan isteklilerce teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının tespit edilmesi ile teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işin/alımın gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin belgelendirilmesi suretiyle ortaya konulmasıdır.
Bu durumda, her ne kadar Kurulca, ihaleye konu işin toplam 17 aylık süreli olduğu, davacı tarafından öngörülen amortisman maliyetinin 17 aylık olduğu, bahse konu 25 araca ilişkin 17 aylık süre içerisinde hesaplanan amortisman bedelinin “kıst amortisman” kavramı kapsamında olduğu, ancak 213 sayılı Kanun'un 320. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca söz konusu "kıst amortisman" türünün yalnızca binek araçlar için hesaplanan ve dönem içerisinde edinilen bir binek aracın, dönem sonunda alındığı yılın tamamı için değil, o dönem içinde kullanıldığı zamana kadar amortisman ayrılması ile hesaplanan bir amortisman türü olduğu ve sadece işletmelerin aktifinde kayıtlı binek otomobillerine münhasır olduğu, davacı tarafından 17 aylık hesaplanan ve teklif maliyetine eklenen binek araçlara ilişkin olmayan amortisman bedelinin 2 yıl baz alınarak yapılması gerekirken 17 aylık olarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu yönünde karar verilmiş ise de, söz konusu 25 araca ilişkin amortisman hesabının 17 ay veya 2 yıl üzerinden yapılacak olmasının vergi mevzuatı kapsamında değerlendirilmesi gereken bir bir husus olduğu, anılan 320. maddenin bir aracın aktife girdiği yıl ne kadar vergi gideri olarak gösterilebileceğini belirleyen bir mali düzenleme olduğu, kamu ihale hukuku kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasının amacının ise teklif edilen fiyatın gerçekçi bir maliyete dayanıp dayanmadığının ve taahhüdün yerine getirilip getirilmeyeceğinin tespit edilmesi olduğu dikkate alındığında, ihalede sunulan teklifin, hizmetin fiilen yerine getirilmesi için gerekli olan giderleri (yıpranma payı dahil) yansıtması gerektiği, 17 aylık bir kiralama hizmeti için araçların 17 aylık fiili amortismanını maliyet olarak göstermenin, ticari ve ekonomik gerçeklikle örtüştüğü, araçların kullanım süresiyle orantılı amortisman maliyeti gösterilmesinin aşırı düşük teklif açıklamasının maddi gerçeklik amacına da uygun olduğu, dolayısıyla davacı tarafından söz konusu 25 araca ilişkin sunulan amortisman hesabına yönelik aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, itirazen şikayet başvurusunun kabulü ile ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ..-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam... TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 03/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.