Danıştay 13. Daire İhale Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 13. Daire E.2024/1779 K.2024/2974
Özet: 1) Davacı, İdare Mahkemesi’nin 06/09/2023 tarihli 2023/UY.I‑1188 kararının, 2.b.2 iddiası yönünden hâkimliğe itirazini kabul etmesini talep ediyor; 2) Divan, İdare Mahkemesi kararının ilgili kısmını bozmak yerine “karara katılmıyoruz” bildirerek temyiz kararını kabul etmedi.
T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/1779
Karar No:2024/2974
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Petrol Ürünleri İnşaat Taşımacılık Hafriyat
Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu Kurul kararındaki 2.a2, 2.a.1, 2.b.2 iddialar yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Çamlıca Gişeler-Edirne Batı Kavşağı Arasındaki Otoyollar (O-1, O-2, O-3, O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahaların Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması” ihalesine ilişkin olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 06/09/2023 tarih ve 2023/UY.I-1188 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Kurul kararındaki 1. iddia incelendiğinde; dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Kurul kararındaki 2. iddia incelendiğinde;
2.a.1 ve 2.b.1 iddiaları yönünden yapılan incelemede;
Dava konusu Kurul kararının işbu iddialara ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.a.2 iddiası yönünden yapılan incelemede;
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, açıklama istenilen OB-12 poz numaralı iş kaleminin 10.120.1157 poz numaralı motorlu çim biçme makinası analiz girdisinin tevsiki için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 12/07/2023 tarihli YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, 10/07/2023 tarihinde idarece EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde yer alan analiz formatında girdi miktarına uygun açıklamanın yapıldığı, söz konusu açıklama isteme yazısında başvuru sahibinin iddia ettiği gibi en az üç tane motorlu çim biçme makinası için açıklama yapılmasının istenilmediği, diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17. maddesinde, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceğinin kurala bağlandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da bu maddeye uygun motorlu çim biçme makinası analiz girdisinin tevsik edildiği, bu çerçevede Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı'nın sunulmasının gerekmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin kuralı kapsamında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, açıklamaya konu iş makinesi, teçhizat veya ekipmanın isteklinin kendi malı olduğunun tevsikinde ilgili raporun kullanılabileceği göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.a.3 iddiası yönünden yapılan incelemede;
İdarece açıklama istenilen Özel-002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı için gerek Teknik Şartname’de gerek analiz formatında araç için belirli bir yaş ya da belirgin teknik özelliklere yer verilmediği, sadece aracın üst yapısı ile birlikte vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özelliklerini haiz olması gerektiği ile aracın hangi işleri yapabilecek fonksiyonlara sahip olacağının belirtildiği, bu doğrultuda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde yer alan analiz formatında belirtilen araca uygun açıklamanın yapıldığı, diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17. maddesinde, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceğinin kurala bağlandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da bu maddeye uygun özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin tevsik edildiği, bu çerçevede Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı’nın sunulmasının gerekmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin kuralı kapsamında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, açıklamaya konu iş makinesi, teçhizat veya ekipmanın isteklinin kendi malı olduğunun tevsikinde ilgili raporun kullanılabileceği, kendi malı olduğunun tevsiki için bu belgeye ek ruhsat veya teknik özellikleri gösterir uygunluk belgesi sunulmasının gerekmediği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.b.2 iddiası yönünden yapılan incelemede;
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından, açıklama istenilen OB-16 poz numaralı iş kaleminin Özel -002 poz numaralı özel donanımlı recycle tipi kombine aracının vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özelliklerinin hem birlikte hem de ayrı ayrı çalıştırılabilir özellikte olduğu, sraç üstyapısı sayesinde Q300, Q800 mm çapta (beton borular dahil) kanal ve boru hatlarının temizliği, yağmur suyu kanallarının temizliği, yüksek basınçlı yüzey temizliği, pis su temizliği, foseptik kuyuların temizliği vb. işleri yapabilecek özellik ve fonksiyonlara sahip olacağı, aracın analiz girdisinin tevsiki için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, aracın üst kısmı olan özel donanımlı recycle tipi kombine kanal açma ve temizleme ekipmanı için fiyat teklifi alındığı, 2017 model ... damperli kamyon için ise Amortisman ve Demirbaş Tespitine Ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Raporu’nun sunulduğu, söz konusu analiz girdisi için alt analiz düzenlendiği, söz konusu özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin üst ekipmanı olan özel donanımlı recycle tipi kombine kanal açma ve temizleme ekipmanı için ... Araç Üstü Ekipmanları Mak. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.'den SMMM onaylı fiyat teklifi alındığı, söz konusu fiyat teklifinde mevzuat gereği gerekli ibarelerin yer aldığı, ayrıca fiyat teklifinin ekinde fiyat teklifinin dayanağı olarak Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın düzenlendiği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında da sunulduğu, Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın mevzuata uygun düzenlendiği, sunulan fiyat teklifi ile satış tutarı tespit tutanağının tarih, sayı ve içerik olarak uyumlu olduğu, Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın ekinde mükellefe ait Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, ayrıca söz konusu istekli tarafından araç için ayrı aracın üst ekipmanı için ayrı yöntemlerle aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasını engelleyen herhangi bir mevzuatın bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 10.120.1157 poz numaralı motorlu çim biçme makinesi analiz girdisi için kendi malı olarak YMM tarafından tevsik edici belgenin düzenlendiğini, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.7. maddesine göre Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı sunulması gerekirken bu belgenin sunulmadığı ve en az 3 (üç) tane çim biçme makinesi için açıklama yapılması gerekirken sadece 1 (bir) tane makine için açıklama yapıldığı, dolayısıyla ve sadece bir tane makine için YMM raporu düzenlendiğinden isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında OB-16 poz numaralı iş kaleminin analiz girdilerinden Özel-002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin kendi malı olarak yine YMM raporu ile tevsik edildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.7. maddesine göre Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı'nın sunulması gerektiği, ayrıca sunulan YMM onaylı rapordaki aracın özelliklerinin ne Teknik Şartname'ye ne de analiz formatındaki açıklamalara uygun olduğu, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklamasında bu araca ilişkin olarak Teknik Şartname ve analiz girdisiyle paralel olarak açıklama istenmesi gerekirken bu yönde açıklama istenmediği, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gereken ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da Şartname ve analiz girdisine uygun olarak aşırı düşük teklif açıklaması sunulması gerekirken bunlar yapılmadan sunulan aşırı düşük teklif açıklaması üzerine idarece işlem tesis edilmesinin hukuka uygun olmadığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan isteklinin, OB-16 iş kaleminin analiz girdilerinden Özel 002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin açıklaması için ... Araç Üstü Mak. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.'nden fiyat teklifi aldığı, bu girdi için 1 adet satış yapıldığı, ancak satış yapılan malın sadece aracın üst kısmı için olduğu, aracın tamamı için satışın yapılmadığı, fatura kısmı incelendiğinde ve vergi dairesi tarafından teyit edildiğinde satışı yapılan malın sadece aracın üst kısmı için olduğunun görüleceği, sunulan fiyat teklifinin analiz formatına uygun olmadığı, diğer yandan istekli tarafından aracın fiyatı için ayrı, üstü için ayrı fiyat belirtmesinin araç ruhsat tesciline aykırı olduğu, bu kalem için iki ayrı teklif oluşturulması ve bu teklifin idarece kabul edilmesinin hem ihalenin yeterince açık ve anlaşılır olmadığını hem de iki teklif oluşturarak kendisine yarar sağlayan isteklinin teklifinin kabul edilmesinin rekabet ilkesine aykırı olduğunu gösterdiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: İdare Mahkemesi kararının dava konusu Kurul kararındaki temyize konu 2.a.2, 2.a.3 ve 2.b.2 iddiaları bakımından onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının söz konusu kısmının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 01/07/2024 tarihinde kısmen oybirliğiyle, kısmen oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararındaki 2.b.2 iddiası yönünden incelendiğinde;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir." kuralı yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45. maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu ihalede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilere gönderilen OB-16 Periyodik Bakım Esnasında Kombine ile Drenaj Kanalı Temizliği (Nakliye Dahil) isimli sıralı analiz girdi formatı tablosunda ÖZEL 002 poz numaralı "Özel Donanımlı Recycle tipi Kombine (Aracın vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özellikleri hem birlikte hem de ayrı ayrı çalıştırılabilir özellikte olacaktır., Araç üstyapısı sayesinde Q300, Q800 mm çapta (beton borular dahil) kanal ve boru hatlarının temizliği, yağmur suyu kanallarının temizliği, yüksek basınçlı yüzey temizliği, pis su temizliği, foseptik kuyuların temizliği vb. işleri yapabilecek özellik ve fonksiyonlara sahip olacaktır." analiz girdisine yer verildiği, anılan analiz girdisi için tek satır açıldığı, biriminin adet olarak belirlendiği ve istenen miktar dışında anılan poz için herhangi bir bilgiye yer verilmediği, anılan analiz formatında bahse konu analiz girdisi için ikinci bir satır (alt analiz) açılmadığı gibi alt analiz açılabileceğine dair herhangi bir açıklamaya da yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisinde belirtilen aracın üst kısım ekipmanı için fiyat teklifi alındığı, aracın kendisi için ise kendi malı olan kamyon üzerinden açıklama yapıldığı, bu açıklamalar için ihaleyi gerçekleştiren idarece verilen analiz formatının dışına çıkılarak ve ÖZEL 002 alt analiz satırı açılarak Özel Donamlı Recyele tipi Kombine aracın ekipmanı için 3. kişi olan ... Araç Üstü Ekipmanları Makine Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 3.000000,00-TL fiyat teklifi alınarak, araç için ise 2017 model Mercedes Benz Damperli Kamyonu 1.070.000,-TL olarak kendi malı olduğunu gösteren SMMM raporu da sunulmak suretiyle toplam 4.070.000,00-TL üzerinden açıklama yapıldığı anlaşılmaktadır.
Aktarılan mevzuat çerçevesinde, aşırı düşük teklif açıklamasının idarenin hazırladığı analizler varsa bu analizlere bağlı kalarak fiyata ilişkin sorgulanan tüm maliyet unsurlarını içerecek şekilde açıklama yapılması ve her bir maliyet kalemine özgü gerekli tüm bilgi ve belgelerin tevsik edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, idarenin hazırladığı analizde esas alınan maliyet unsurlarını değiştirmemek kaydıyla isteklilerin aşırı düşük fiyatlarını idarenin hazırladığı analiz ile çelişmeyecek şekilde ayrıca açıklayabileceklerini kabul etmek gerekir.
Bu bağlamda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisinin ekipmanı için ayrı, alt kısmı (araç için) ayrı açıklama yapıldığı bir durumda, ortaya çıkan ve teklif fiyata dahil edilen giderler arasında kombine araç istendiği için sayılmayan montaj gideri gibi birtakım giderlerin de hesaba katılmak suretiyle açıklama yapılması gerekir. İdarenin hazırladığı analizde Özel Donamlı Recyele tipi Kombine aracın demonte değil montajı tamamlanmış bir araç olduğu kuşkusuzdur. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında araç için ayrı ekipman için ayrı açıklama yapıldığı için bu açıklamanın demonte bir araca ilişkin olduğu, aracın montaj gideri yapılarak ancak kombine haline getirilebileceği, montaj gideri gibi ortaya çıkan ve teklif fiyata dahil edilmeyen muhtemel giderler bakımından da açıklama yapılması gerekirken böyle bir açıklamanın yapılmadığı, ekipman için fiyat teklifi alınırken montaj maliyetini de içeren bir teklif alınmadığı görülmektedir
Bu itibarla, ihaleyi gerçekleştiren idarece kombine olarak açıklanması beklenen OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisi için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından analiz formatının dışına çıkılarak yapılan açıklama şekline istinaden ortaya çıkan montaj gideri gibi birtakım giderlerin de teklif fiyata dahil edilerek açıklama yapılmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken, işbu iddia bakımından itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, aksi yönde verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının anılan iddiaya ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Belirtilen gerekçelerle, temyiz isteminin kısmen kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının dava konusu Kurul kararındaki 2.b.2 iddiası yönünden bozularak dava konusu işlemin anılan iddia bakımından iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
Esas No:2024/1779
Karar No:2024/2974
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Petrol Ürünleri İnşaat Taşımacılık Hafriyat
Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Kurumu
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu Kurul kararındaki 2.a2, 2.a.1, 2.b.2 iddialar yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Çamlıca Gişeler-Edirne Batı Kavşağı Arasındaki Otoyollar (O-1, O-2, O-3, O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahaların Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması” ihalesine ilişkin olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 06/09/2023 tarih ve 2023/UY.I-1188 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Kurul kararındaki 1. iddia incelendiğinde; dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Kurul kararındaki 2. iddia incelendiğinde;
2.a.1 ve 2.b.1 iddiaları yönünden yapılan incelemede;
Dava konusu Kurul kararının işbu iddialara ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.a.2 iddiası yönünden yapılan incelemede;
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, açıklama istenilen OB-12 poz numaralı iş kaleminin 10.120.1157 poz numaralı motorlu çim biçme makinası analiz girdisinin tevsiki için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 12/07/2023 tarihli YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, 10/07/2023 tarihinde idarece EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde yer alan analiz formatında girdi miktarına uygun açıklamanın yapıldığı, söz konusu açıklama isteme yazısında başvuru sahibinin iddia ettiği gibi en az üç tane motorlu çim biçme makinası için açıklama yapılmasının istenilmediği, diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17. maddesinde, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceğinin kurala bağlandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da bu maddeye uygun motorlu çim biçme makinası analiz girdisinin tevsik edildiği, bu çerçevede Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı'nın sunulmasının gerekmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin kuralı kapsamında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, açıklamaya konu iş makinesi, teçhizat veya ekipmanın isteklinin kendi malı olduğunun tevsikinde ilgili raporun kullanılabileceği göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.a.3 iddiası yönünden yapılan incelemede;
İdarece açıklama istenilen Özel-002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı için gerek Teknik Şartname’de gerek analiz formatında araç için belirli bir yaş ya da belirgin teknik özelliklere yer verilmediği, sadece aracın üst yapısı ile birlikte vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özelliklerini haiz olması gerektiği ile aracın hangi işleri yapabilecek fonksiyonlara sahip olacağının belirtildiği, bu doğrultuda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde yer alan analiz formatında belirtilen araca uygun açıklamanın yapıldığı, diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17. maddesinde, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceğinin kurala bağlandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da bu maddeye uygun özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin tevsik edildiği, bu çerçevede Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı’nın sunulmasının gerekmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin kuralı kapsamında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından YMM onaylı Sabit Kıymetlerin Yasal Defterlere Kayıtlı Olduğunun Tespitine İlişkin Özel Amaçlı Tasdik Raporu'nun sunulduğu, açıklamaya konu iş makinesi, teçhizat veya ekipmanın isteklinin kendi malı olduğunun tevsikinde ilgili raporun kullanılabileceği, kendi malı olduğunun tevsiki için bu belgeye ek ruhsat veya teknik özellikleri gösterir uygunluk belgesi sunulmasının gerekmediği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2.b.2 iddiası yönünden yapılan incelemede;
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından, açıklama istenilen OB-16 poz numaralı iş kaleminin Özel -002 poz numaralı özel donanımlı recycle tipi kombine aracının vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özelliklerinin hem birlikte hem de ayrı ayrı çalıştırılabilir özellikte olduğu, sraç üstyapısı sayesinde Q300, Q800 mm çapta (beton borular dahil) kanal ve boru hatlarının temizliği, yağmur suyu kanallarının temizliği, yüksek basınçlı yüzey temizliği, pis su temizliği, foseptik kuyuların temizliği vb. işleri yapabilecek özellik ve fonksiyonlara sahip olacağı, aracın analiz girdisinin tevsiki için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, aracın üst kısmı olan özel donanımlı recycle tipi kombine kanal açma ve temizleme ekipmanı için fiyat teklifi alındığı, 2017 model ... damperli kamyon için ise Amortisman ve Demirbaş Tespitine Ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Raporu’nun sunulduğu, söz konusu analiz girdisi için alt analiz düzenlendiği, söz konusu özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin üst ekipmanı olan özel donanımlı recycle tipi kombine kanal açma ve temizleme ekipmanı için ... Araç Üstü Ekipmanları Mak. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.'den SMMM onaylı fiyat teklifi alındığı, söz konusu fiyat teklifinde mevzuat gereği gerekli ibarelerin yer aldığı, ayrıca fiyat teklifinin ekinde fiyat teklifinin dayanağı olarak Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın düzenlendiği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında da sunulduğu, Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın mevzuata uygun düzenlendiği, sunulan fiyat teklifi ile satış tutarı tespit tutanağının tarih, sayı ve içerik olarak uyumlu olduğu, Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın ekinde mükellefe ait Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, ayrıca söz konusu istekli tarafından araç için ayrı aracın üst ekipmanı için ayrı yöntemlerle aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasını engelleyen herhangi bir mevzuatın bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının işbu iddiaya ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 10.120.1157 poz numaralı motorlu çim biçme makinesi analiz girdisi için kendi malı olarak YMM tarafından tevsik edici belgenin düzenlendiğini, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.7. maddesine göre Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı sunulması gerekirken bu belgenin sunulmadığı ve en az 3 (üç) tane çim biçme makinesi için açıklama yapılması gerekirken sadece 1 (bir) tane makine için açıklama yapıldığı, dolayısıyla ve sadece bir tane makine için YMM raporu düzenlendiğinden isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında OB-16 poz numaralı iş kaleminin analiz girdilerinden Özel-002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin kendi malı olarak yine YMM raporu ile tevsik edildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.7. maddesine göre Ek-O.8 Stok Tespit Tutanağı'nın sunulması gerektiği, ayrıca sunulan YMM onaylı rapordaki aracın özelliklerinin ne Teknik Şartname'ye ne de analiz formatındaki açıklamalara uygun olduğu, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklamasında bu araca ilişkin olarak Teknik Şartname ve analiz girdisiyle paralel olarak açıklama istenmesi gerekirken bu yönde açıklama istenmediği, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gereken ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da Şartname ve analiz girdisine uygun olarak aşırı düşük teklif açıklaması sunulması gerekirken bunlar yapılmadan sunulan aşırı düşük teklif açıklaması üzerine idarece işlem tesis edilmesinin hukuka uygun olmadığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan isteklinin, OB-16 iş kaleminin analiz girdilerinden Özel 002 özel donanımlı recycle tipi kombine aracı analiz girdisinin açıklaması için ... Araç Üstü Mak. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.'nden fiyat teklifi aldığı, bu girdi için 1 adet satış yapıldığı, ancak satış yapılan malın sadece aracın üst kısmı için olduğu, aracın tamamı için satışın yapılmadığı, fatura kısmı incelendiğinde ve vergi dairesi tarafından teyit edildiğinde satışı yapılan malın sadece aracın üst kısmı için olduğunun görüleceği, sunulan fiyat teklifinin analiz formatına uygun olmadığı, diğer yandan istekli tarafından aracın fiyatı için ayrı, üstü için ayrı fiyat belirtmesinin araç ruhsat tesciline aykırı olduğu, bu kalem için iki ayrı teklif oluşturulması ve bu teklifin idarece kabul edilmesinin hem ihalenin yeterince açık ve anlaşılır olmadığını hem de iki teklif oluşturarak kendisine yarar sağlayan isteklinin teklifinin kabul edilmesinin rekabet ilkesine aykırı olduğunu gösterdiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: İdare Mahkemesi kararının dava konusu Kurul kararındaki temyize konu 2.a.2, 2.a.3 ve 2.b.2 iddiaları bakımından onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının söz konusu kısmının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 01/07/2024 tarihinde kısmen oybirliğiyle, kısmen oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararındaki 2.b.2 iddiası yönünden incelendiğinde;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir." kuralı yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45. maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu ihalede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilere gönderilen OB-16 Periyodik Bakım Esnasında Kombine ile Drenaj Kanalı Temizliği (Nakliye Dahil) isimli sıralı analiz girdi formatı tablosunda ÖZEL 002 poz numaralı "Özel Donanımlı Recycle tipi Kombine (Aracın vakumlama ya da yüksek basınçlı kanal açma özellikleri hem birlikte hem de ayrı ayrı çalıştırılabilir özellikte olacaktır., Araç üstyapısı sayesinde Q300, Q800 mm çapta (beton borular dahil) kanal ve boru hatlarının temizliği, yağmur suyu kanallarının temizliği, yüksek basınçlı yüzey temizliği, pis su temizliği, foseptik kuyuların temizliği vb. işleri yapabilecek özellik ve fonksiyonlara sahip olacaktır." analiz girdisine yer verildiği, anılan analiz girdisi için tek satır açıldığı, biriminin adet olarak belirlendiği ve istenen miktar dışında anılan poz için herhangi bir bilgiye yer verilmediği, anılan analiz formatında bahse konu analiz girdisi için ikinci bir satır (alt analiz) açılmadığı gibi alt analiz açılabileceğine dair herhangi bir açıklamaya da yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisinde belirtilen aracın üst kısım ekipmanı için fiyat teklifi alındığı, aracın kendisi için ise kendi malı olan kamyon üzerinden açıklama yapıldığı, bu açıklamalar için ihaleyi gerçekleştiren idarece verilen analiz formatının dışına çıkılarak ve ÖZEL 002 alt analiz satırı açılarak Özel Donamlı Recyele tipi Kombine aracın ekipmanı için 3. kişi olan ... Araç Üstü Ekipmanları Makine Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 3.000000,00-TL fiyat teklifi alınarak, araç için ise 2017 model Mercedes Benz Damperli Kamyonu 1.070.000,-TL olarak kendi malı olduğunu gösteren SMMM raporu da sunulmak suretiyle toplam 4.070.000,00-TL üzerinden açıklama yapıldığı anlaşılmaktadır.
Aktarılan mevzuat çerçevesinde, aşırı düşük teklif açıklamasının idarenin hazırladığı analizler varsa bu analizlere bağlı kalarak fiyata ilişkin sorgulanan tüm maliyet unsurlarını içerecek şekilde açıklama yapılması ve her bir maliyet kalemine özgü gerekli tüm bilgi ve belgelerin tevsik edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, idarenin hazırladığı analizde esas alınan maliyet unsurlarını değiştirmemek kaydıyla isteklilerin aşırı düşük fiyatlarını idarenin hazırladığı analiz ile çelişmeyecek şekilde ayrıca açıklayabileceklerini kabul etmek gerekir.
Bu bağlamda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisinin ekipmanı için ayrı, alt kısmı (araç için) ayrı açıklama yapıldığı bir durumda, ortaya çıkan ve teklif fiyata dahil edilen giderler arasında kombine araç istendiği için sayılmayan montaj gideri gibi birtakım giderlerin de hesaba katılmak suretiyle açıklama yapılması gerekir. İdarenin hazırladığı analizde Özel Donamlı Recyele tipi Kombine aracın demonte değil montajı tamamlanmış bir araç olduğu kuşkusuzdur. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında araç için ayrı ekipman için ayrı açıklama yapıldığı için bu açıklamanın demonte bir araca ilişkin olduğu, aracın montaj gideri yapılarak ancak kombine haline getirilebileceği, montaj gideri gibi ortaya çıkan ve teklif fiyata dahil edilmeyen muhtemel giderler bakımından da açıklama yapılması gerekirken böyle bir açıklamanın yapılmadığı, ekipman için fiyat teklifi alınırken montaj maliyetini de içeren bir teklif alınmadığı görülmektedir
Bu itibarla, ihaleyi gerçekleştiren idarece kombine olarak açıklanması beklenen OB-16 analiz formatında yer alan ÖZEL 002 poz numaralı analiz girdisi için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından analiz formatının dışına çıkılarak yapılan açıklama şekline istinaden ortaya çıkan montaj gideri gibi birtakım giderlerin de teklif fiyata dahil edilerek açıklama yapılmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken, işbu iddia bakımından itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, aksi yönde verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının anılan iddiaya ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Belirtilen gerekçelerle, temyiz isteminin kısmen kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının dava konusu Kurul kararındaki 2.b.2 iddiası yönünden bozularak dava konusu işlemin anılan iddia bakımından iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.