Danıştay13. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 13. Daire E.2022/2245 K.2023/2873
Özet: Uyuşmazlık, Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından uygulanan idarî para cezası ve ilgili yönetmelik hükümlerinin iptalini talep ettiği bir dava sürecidir. Danıştay, 13. Daire Başkanlığı kararıyla, idaari para cezası ve yönetmelik hükümleriyle ilgili itirazları reddederek, cezanın ve ilgili hükümlerinizin geçerliğini onaylamıştır.
T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No: 2022/2245
Karar No: 2023/2873
DAVACI: … Elektrik Perakende Satış A.Ş.
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …
DAVALI: … Kurumu
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU:
1. Davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istenilmektedir.
2. Söz konusu idarî para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfıyla 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Çoklu talep fiilinin işlendiğinden bahisle idarî para cezası verildiği, çoklu talep iddiasına konu olan ikili anlaşmanın … tesisat numaralı kullanım yeri için 27/11/2019 tarihinde yapıldığı, söz konusu anlaşmanın 05/12/2019 tarihinde Piyasa Yönetim Sistemi (PYS) üzerinden beyan edildiği, mevzuat gereği her ayın yirmisinden önceki son iş günü yapılan kontrolde bahse konu serbest tüketicinin çoklu talebe konu olduğunun tespit edildiği, 19/12/2019 tarihinde PYS'nin işletilmesinden sorumlu … A.Ş.'ye (…) e-posta gönderilerek ikili anlaşma aslının ön listelerin kesinleşmesiyle PYS sistemine yükleneceğinin bildirildiği ve akabinde yüklemenin gerçekleştirildiği, PYS'de herhangi bir uyarı mekanizması olmadığından yükleme işleminin doğru şekilde tamamlandığının varsayıldığı, 26/12/2019 tarihinde yayınlanan kesin listelerin kontrolü sırasında ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğinin ve … tarafından pasife alındığının belirlendiği, kendilerinin kontrolünde olmayan sistemin eksiklikleri nedeniyle ve mevzuatta yer alan süre geçtikten sonra ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğinin farkedildiği, aynı tarihte …'a durumu izah eden e-posta gönderilerek çoklu talebe konu ikili anlaşmanın ıslak imzalı görüntüsünün paylaşıldığı, ikili anlaşmanın onaylı bir suretinin de posta yoluyla fiziken gönderildiği, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında birden fazla durum tespiti mevcut olmakla birlikte işbu tespitlerden hiçbirinin süresinde ibraz edilemeyen ikili anlaşmalara yönelik olmadığı, bu durumun Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının hangi hükümlerine atıfta bulunduğu net bir şekilde anlaşılmayan aynı maddenin 15. fıkrasının uygulanacak idarî işlemler yönünden belirsizliğe neden olduğu, ihlâlin gerçekleştiği kabul edilse bile üç ay süreyle ikili anlaşma kaydedememe yaptırımının tek bir hatalı kayıt hâlinde dâhi üç ay süreyle yeni tüketiciler açısından satış faaliyetini durdurma sonucunu doğurduğu, buna ilave olarak aynı ihlâlden idarî para cezası uygulandığı da göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu yaptırımların cezalandırıcı mahiyeti ağır bastığından idarî bir ceza olduğu, öngörülen yaptırımların gerçekleşmesi muhtemel ihlâllere kıyasla ölçülülük ilkesine aykırılık taşıdığı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI:
Öncelikle, usule ilişkin olarak, dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, PYS üzerinden yürütülen sistem her ne kadar beyan usulüne göre gerçekleştiriliyor olsa da, bir tüketim noktası için birden fazla talebin olması durumunda o tüketim noktasına talep gerçekleştiren piyasa katılımcılarından ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri sunmalarının istendiği, mevzuat uyarınca sürece ilişkin tüm bilgilendirmelerin katılımcılara PYS üzerinden yapıldığı ve dolayısıyla ilgili tüm katılımcılar için sürece ilişkin yükümlülükler doğduğu, bu işlem ile yalnızca ilgili tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğini tespit etmek değil, aynı zamanda sistemi suistimal eden tedarikçilerin belirlenmesinin amaçlandığı, davacı şirketin geçerli ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgenin var olduğu şeklinde bir beyanı olmasına rağmen bu belgelerin sisteme yüklü olmadığının görüldüğü, ikili anlaşmanın fiziksel belge ile oluşturulması ve akabinde çoklu talep durumuna düşülmesi hâlinde kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS'ye yüklenmemesi sonucu doğacak tedbir ve yaptırımların şirketin sorumluluğunda olduğu, davacı şirketin ikili anlaşmasının mevcut olup PYS üzerinden süresi içerisinde sunmamasının mazeret oluşturmadığı, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki kuraldan, birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ikili anlaşma yapıldığına dair kanıtlayıcı belgelerin aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden piyasa işletmecisi …'a sunulması gerektiğinin anlaşıldığı, aynı maddenin 13. fıkrasında yer alan ibareden sayaç kaydının serbest tüketiciye elektrik tedariğinin temel unsuru olduğu, PYS üzerinden bir sayaca ilişkin oluşturulan talebe ilişkin ikili anlaşma ve Enerji Alım-Satım Bildirim Formu ibrazının yapılamamasının bu sürecin tamamlanmadığını ortaya koyduğu ve bu anlamda mevzuata aykırı fiilin ortaya çıkmış olduğunun anlaşılması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ: Dava; davacı şirkete 1.088.997,00-TL idarî para cezası uygulanmasına ilişkin … tarihli, … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair … tarihli, … sayılı Kurul kararının; karara dayanak gösterilen "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresinin ve atıf yapılan 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu"nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu belirtilmiş; 3. maddesinin 1. fıkrasının (ğğ) bendinde; "Tedarikçi" ibaresinin: elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi ifade ettiği belirtildikten sonra, "Elektrik piyasası faaliyetleri" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasında; piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilirken, "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; lisanslara ilişkin hangi hususların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmiş olup, fıkranın (a) bendinde; başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin usul ve esaslara bu kapsamda yer verilmiş; maddenin bu Kanun kapsamında verilecek lisansların tâbi olacağı ve lisans sahiplerinin uymakla yükümlü olduğu esaslara ilişkin ikinci fıkrasının (e) bendinde; tüzel kişilerin lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlü oldukları belirtilmiş; "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında ise; Kurul'un piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere uygulayacağı yaptırım ve cezalar bentler hâlinde sayılmış olup, (b) bendinde; bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmamasının ihtar edileceği; yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beşyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verileceği yönündeki düzenlemeye yer verilmiştir.
6446 sayılı Yasa'ya dayanılarak hazırlanan ve 14/04/2019 tarihli, 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği" nin amacı 1. maddesinde; aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve uzlaştırmanın gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olarak ifade edilmiş, "Serbest tüketicilere ilişkin uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimlerine ait tedarikçi değiştirme süreçleri" başlıklı 30/A maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; bir serbest tüketicinin, tedarikçi değiştirmesi veya Kurulca onaylanmış perakende satış tarifelerinden enerji almaktayken ilgili görevli tedarik şirketinden ikili anlaşma ile enerji alması durumunda serbest tüketicinin yeni tedarikçisi olmak isteyen piyasa katılımcısı veya serbest tüketiciye ikili anlaşma ile enerji satmak isteyen görevli tedarik şirketinin, portföy değişikliği ile ilgili talebini, içinde bulunulan ayın en geç altıncı gününden önceki son iş günü saat 24:00’a kadar bilgi girişlerini PYS üzerinden yaparak, ilgili serbest tüketici ile ikili anlaşması olduğunu PYS üzerinden beyan edeceği; yeni tedarikçi tarafından yapılan bilgi girişlerinin, serbest tüketicinin mevcut tedarikçisine, PYS aracılığıyla içinde bulunulan ayın yirminci gününden önceki son iş günü saat 17:00’da duyurulacağı yönündeki düzenlemeye yer verilmiş, maddenin 6. fıkrasında; yayımlanan sayaç listesine ilişkin itiraz başvurularının, duyurunun yayımlanmasını takip eden iki iş günü içerisinde Piyasa İşletmecisine yapılacağı; Piyasa İşletmecisinin, yapılan itiraz başvurularını iki iş günü içerisinde sonuçlandırarak, kesinleşen sayaç listesini PYS aracılığıyla ilgili piyasa katılımcısına ve bağlantı durumuna göre ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye veya TEİAŞ’a duyuracağı hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin anılan 30/A maddesinin dava konusu edilen, 13. fıkrasında; "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında;
a) Serbest tüketicinin portföylerinden çıkışını ve yeni tedarikçisinin portföyüne geçişini mevzuat hükümlerine aykırı olarak engellediğinin tespiti hâlinde PYS üzerinden gerekli düzeltme yapılır ve ilgili piyasa katılımcısına Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır.
b) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul Kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz." hükmüne yer verilirken; 15. fıkrasında ise; "Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi hâlinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir. Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır. Anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin, … tarih ve … no'lu tedarik lisansı kapsamında elektrik enerjisi ticareti yaptığı ve aynı zamanda son kaynak tedarikçisi olarak yetkilendirildiği; Ocak 2020 döneminde davacının da arasında olduğu birden fazla tedarikçi tarafından Piyasa Yönetim Sistemi (PYS) üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili ikili anlaşmalara ilişkin olarak EPİAŞ tarafından talep edilen bilgilerin zamanında PYS üzerinden ibraz edilemediğinden bahisle yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ile atıf yapılan 13/b fıkrası uygulanmak suretiyle … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile davacı şirketin üç ay süre ile ikili anlaşmalar kapsamında yeni serbest tüketici kaydı yapamamasına karar verildiği; ayrıca 10/09/2021 tarihli olur ile başlatılan soruşturma kapsamında düzenlenen soruşturma raporu, davacının yazılı savunması ile öncesinde aynı nitelikteki fiili nedeniyle … tarihli, … sayılı Kurul kararı ile ihtarına karar verildiği dikkate alınarak, … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile, hakkında yine Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ile atıf yapılan 13. fıkrasının (b) bendi hükmü işletilerek 6446 sayılı Yasa'nın 16/1-b maddesi uyarınca 1.088.997,00-TL idarî para cezasının uygulanmasına karar verildiği, bu karara yapılan itirazın ise … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine para cezasına ilişkin anılan kararlar ile dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin hak kaybına yol açtığı belirtilen kısımlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin incelenmesi;
Her ne kadar davacı tarafından, iptali istenilen hüküm ile ilgili olarak; üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni serbest tüketici kaydı yapılamamasına ilişkin hükmün de aslında idarî yaptırım niteliğinde olduğu, düzenleme ile aynı fiile ilişkin olarak birden fazla ceza uygulanmasına yol açıldığı iddia olunmuş ise de; fıkra hükmünün, davacı şirketçe işlenen fiilden farklı bir fiil olan "serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvuru" yapılması şeklinde gerçekleşen ve 6446 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile hedeflenen elektrik piyasasının şeffaf, istikrarlı, güçlü ve güvenilir olması amacına zarar verir nitelikte bir fiil olduğu, bu nedenle üç ay süreyle yeni tüketici kaydının yapılamamasına ilişkin hükmün idarî tedbir niteliği taşıdığı, bu fiile karşılık ayrıca idarî yaptırım olarak 6446 sayılı Yasa'nın 16. maddesine atıf yapılmasına ilişkin ibarede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresinin incelenmesi;
Yukarıda yer verdiğimiz 13/b fıkrası hükmü serbest tüketici ile anlaşma yapmadığı hâlde bir anlaşma varmış gibi bildirimde bulunulması şeklinde gerçekleşen fiile ilişkin hükümlere yer verirken, 15. fıkra hükmünün; ikili anlaşmaya ilişkin istenen bilgileri süresi içinde PYS üzerinden ibraz etmemeye ilişkin daha hafif bir fiille ilgili olduğu; nitekim davacı şirkete atfedilen fiilin de anlaşmanın bulunmaması olmayıp, süresinde ibraz etmemeye ilişkin olduğu açık olup, 15. fıkranın farklı bir fiili düzenleyen hükme atıf yaparak nitelik itibarıyla çok daha ağır fiili işleyen tüzel kişilerle aynı idarî tedbirin uygulanmasına ve aynı oranda cezalandırmaya yol açması nedeniyle ölçülü olmadığı, hak ve adalet ilkelerine aykırılık taşıdığı, düzenlemede bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Kurul kararlarının incelenmesi;
Dava konusu edilen Kurul kararlarının dayanağını yukarıda hukuka aykırılık sebepleri açıklanan Yönetmeliğin 15. fıkrası oluşturduğundan, bu madde ile hatalı bir şekilde atıf yapılan ve daha ağır bir fiile ilişkin düzenleme içeren 13. fıkra hükmü uygulanmak suretiyle tesis edilen kararlarda da hukuka ve mevzuata uyarılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin 30/A maddesinin, 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin iptali istemi bakımından davanın reddine; 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresi ile dava konusu edilen Kurul kararlarının ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce duruşma için taraflara önceden bildirilen 21/03/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ve davalı idare vekili Av. …'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Tedarik lisansı sahibi olan davacı şirketin Ocak 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz edemediğinin tespit edildiği ve bu fiilin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendi ile 15. fıkrasına aykırı olduğundan bahisle, aynı ihlâl ile ilgili olarak ihtarda bulunulmasına rağmen aykırılığın tekrarlandığı göz önüne alınarak davacıya 1.088.997,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Söz konusu Kurul kararına karşı yapılan itirazın … sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine anılan kurul kararlarının ve dayanağı Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfıyla 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE
GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı tarafından, dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu; 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, tüzel kişilerin lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde, "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz."; 15. fıkrasında, "Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi hâlinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir. Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır. Anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İNCELENMESİ:
İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisi, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olup, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur. Kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlardaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir. Kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacı, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanımakta olup, diğer idareler ile karşılaştırıldığında, bağımsız idarî otoritelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Davacı tarafından, "Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında birden fazla durum tespiti mevcut olmakla birlikte işbu tespitlerden hiçbiri süresinde ibraz edilemeyen ikili anlaşmalara yönelik değildir. Bu durum, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının hangi hükümlerine atıfta bulunduğu net bir şekilde anlaşılmayan aynı maddenin 15. fıkrasının uygulanacak idarî işlemler yönünden belirsizliğe neden olmaktadır. İmzalanan sözleşme DUY hükümleri çerçevesinde 05/12/2019 tarihinde PYS sistemi üzerinden beyan edilmiştir. Mevzuat gereği her ayın yirmisinden önceki son iş günü yapılan kontrolde bahse konu ST'nin çoklu talebe konu olduğu tespit edilmiştir. 19/12/2019 tarihinde PYS'nin işletilmesinden sorumlu …'a e-posta gönderilerek ikili anlaşma aslının ön listelerin kesinleşmesiyle PYS sistemine yükleneceği bildirilmiştir ve yükleme de gerçekleştirilmiştir. Müvekkil şirket, 26/12/2019 tarihinde yayınlanan kesin listelerin kontrolü sırasında ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini ve … tarafından pasife alındığını tespit etmiştir. Müvekkil şirket, kendi kontrolünde olmayan bir bilgisayar sisteminin eksiklikleri nedeniyle ve mevzuatta yer alan süreler geçtikten çok sonra ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini fark edebilmiştir. Yukarıda izah edilen durumun tespit edilmesinden sonra müvekkil şirket hızla aksiyon almış ve EPİAŞ ile iletişime geçmiştir. 26/12/2019 tarihinde, …'a durumu izah eden bir e-posta gönderilmiştir. Çoklu talebe konu ikili anlaşmanın ıslak imzalı görüntüsü e-posta ekinde paylaşılmış, ST mağduriyetinin oluşmaması adına ikili anlaşmanın kabulü gerçekleştirilmiştir. EPİAŞ ile gerçekleştirilen harici görüşmelerde, sistemde teknik bir hata olabileceği bilgisi alınmış ve ikili anlaşma aslının paylaşılmış olması nedeniyle müvekkil şirket yönünden konunun sorun teşkil etmeyeceği beyan edilmiştir." şeklinde beyanda bulunulmuştur.
Bunun üzerine, Dairemizin 21/03/2023 tarihli ara kararıyla, davalı idareden;
Davacı şirkete isnat edilen serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgeleri süresi içinde PYS üzerinden …'a sunmaması fiilinin, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanun'un 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz." kuralına aykırılık teşkil ettiği belirtildiğinden, söz konusu kuralın nasıl yorumlandığının ayrıntılı olarak açıklanması,
…'dan;
Davacı şirket hakkında birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz etmediğinden bahisle idarî para cezası uygulandığı anlaşıldığından, şirketin … kodlu ve … tekil numaralı serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmayı hangi tarihte PYS'ye yüklediği, söz konusu anlaşmanın PYS'ye yüklenmesi esnasında herhangi bir sistemsel hata ve/veya teknik arıza ile karşılaşılıp karşılaşılmadığı, karşılaşılmışsa hata ve/veya arızanın ne zaman giderildiği, ikili anlaşmanın PYS'ye yüklenmediğinin ne zaman ve nasıl tespit edildiği sorularak, bu hususlara ilişkin ayrıntılı açıklama yapılması ve konuyla ilgili tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenmiştir.
Davalı idarenin ara kararına cevaben verdiği 28/04/2023 tarihli yazı ekinde, serbest tüketici tedarikçi değişim süreçlerinin Yönetmeliğin 30/A maddesinin ilgili hükümleri uyarınca gerçekleştiği, buna göre bir tedarikçi, bir tüketiciyi kendi portföyüne geçirmek üzere onunla bir ikili anlaşma yapmışsa, tüketiciye ait uzlaştırmaya esas çekiş birimlerinin kendi üzerine kaydı için ... tarafından işletilmekte olan PYS isimli yazılım üzerinden talepte bulunduğu, tedarikçinin, ikili anlaşma yaptığı tüketiciyi portföyüne geçirebilmesi için, bu tüketiciyle ikili anlaşma yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin imzalandığını da PYS üzerinden beyan etmesi gerektiği, tedarikçinin PYS üzerinden yaptığı bu beyanın, onun tüketici ile geçerli bir ikili anlaşma yaptığı anlamına geldiği, tedarikçi değişim sürecinin bir bütün olarak ele alınması gerektiğinden bir tüketim noktası için birden fazla tedarikçi için talep gelmesi durumunda, tedarikçilerin ilgili tüketim noktası için ikili anlaşmanın var olmasının yeterli olmadığı, gerektiği takdirde süreç kapsamında belirlenen sürede söz konusu kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS üzerinden …'a sunulması gerektiği, bu çerçevede ilgili mevzuat uyarınca sürecin PYS üzerinden yürütüleceğinin açık olduğu, bu işlemlerin PYS üzerinden yapılmasının hâlihazırda belirli bir takvime göre işlemesi gereken süreci hızlandırmak adına düzenlendiği ve tüm piyasa katılımcılarının PYS kapsamında yapması gereken hususlardan sorumlu olduğu, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki kuraldan, birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ikili anlaşma yapıldığına dair kanıtlayıcı belgelerin aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden …'a sunulmasının gerektiğinin anlaşıldığı, bahse konu hususla ilgili tedarikçilere tanınan sürenin 2 iş günü olduğu, davacı şirket hakkında Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının uygulandığı, 15. fıkra hükmünün 13. fıkraya yaptığı atfın gereği olarak idarî para cezası verildiği belirtilmiştir.
…'ın ara kararına cevaben verdiği 10/04/2023 tarihli yazısında, davacı şirket tarafından … kodlu ve … tekil numaralı serbest tüketici için PYS üzerinden yapmış olduğu başvuruya herhangi bir belge yüklenmediği, bu hususun PYS ekranları üzerinden tespit edildiği, konuya ilişkin Bilgi Teknolojileri Direktörlüğü'nden ilgili uzmanların yaptığı inceleme neticesinde, "Sisteme belge yükleme işleminde ilk olarak butona basılması aşamasında log kaydı tutulmaktadır. Bu log kaydında yapılan incelemede belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir kaydının olmadığı görülmektedir. Başarılı bir şekilde yüklenen dosyalar sistemde kaydedilmektedir. Sistemdeki dosyalar incelendiğinde belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir dosyasına rastlanılmamıştır. Son olarak bir ölçüm noktası için yapılan talepler veri tabanında bir tabloda tutulmaktadır. Sisteme dosya yükleme aşamasında eğer işlem başarılı ise dosyanın kaydedildiği yer bu tabloda gösterilmektedir. Bu tabloda da herhangi bir değişiklik olmadığı görülmektedir. Sonuç olarak her üç kayıtta belirtilen organizasyonun işlem yaptığına dair bir tespit bulunamamıştır." şeklinde beyanda bulunulduğu, söz konusu döneme ait belge yükleme işleminin 19/12/2019 tarihinde saat 17:23'te başlayarak 23/12/2019 tarihinde saat 23:59’da sona erdiği, bu tarih aralığında belge yükleme sorumluluğu bulunan 20 şirketin 18’inin yükleme işlemini gerçekleştirdiği, davacı şirket tarafından 26/12/2019 tarihinde serbest tüketici birimine ait … adresine gönderilmiş olan e-posta ile PYS'ye belge yüklemesinin gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, bununla birlikte davacı şirketin başvurusu üzerine aynı incelemelerin ilgili dönemde de yapılarak farklı bir olguya rastlanılmadığı ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası uyarınca ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgilerin …tarafından talep edilmesi hâlinde 2 iş günü içerisinde sunulması gerekmekte olup, söz konusu bilgilerin süresi içerisinde sunulmaması durumunda ise uygulanacak yaptırım fıkrada doğrudan düzenlenmemiştir. Bunun yerine, aynı maddenin 13. fıkrasına atıfta bulunmak suretiyle serbest tüketici ile imzalanan ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgeleri süresi içinde PYS üzerinden …'a sunulmaması fiilinin karşılığı fıkranın (b) bendinde öngörülen yaptırım olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ve atıf yoluyla aynı maddenin 13. fıkrasının (b) bendinde, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın düzenlendiği anlaşıldığından, hukukî belirlilik ilkesine aykırılıktan bahsedilemeyecektir.
Diğer taraftan, …'tan alınan PYS ekran görüntüsü incelendiğinde, davacı şirketçe "İkili Anlaşma" başlıklı sütunda geçerli bir ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS'ye yüklendiği ileri sürülmesine rağmen, "Talep İA Belge" başlıklı sütunda söz konusu belgelerin PYS'ye yüklenmediği görülmektedir. Bununla birlikte, gerek PYS ekran görüntüsü gerekse de log kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde PYS'ye süresi içerisinde belge yüklenmediğinin sabit olduğu, sistemsel herhangi bir hatadan kaynaklı belge yüklenememesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde sunma yükümlülüğünün ilgili piyasa katılımcısına ait olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 6446 sayılı Kanun'un tanıdığı yetkiye istinaden ilgili tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğinin ve bir kontrol mekanizması olarak sistemi suistimal eden tedarikçilerin tespit edilmesine yönelik düzenleme yapıldığı, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın yönetmelikte açıkça öngörüldüğü, PYS üzerinden talep edilen ikili anlaşmanın davacı şirketin kendisinden kaynaklanan nedenlerle süresinde sunulmadığı, bu durumun aksini ispatlayacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 06/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Esas No: 2022/2245
Karar No: 2023/2873
DAVACI: … Elektrik Perakende Satış A.Ş.
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …
DAVALI: … Kurumu
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU:
1. Davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istenilmektedir.
2. Söz konusu idarî para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfıyla 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Çoklu talep fiilinin işlendiğinden bahisle idarî para cezası verildiği, çoklu talep iddiasına konu olan ikili anlaşmanın … tesisat numaralı kullanım yeri için 27/11/2019 tarihinde yapıldığı, söz konusu anlaşmanın 05/12/2019 tarihinde Piyasa Yönetim Sistemi (PYS) üzerinden beyan edildiği, mevzuat gereği her ayın yirmisinden önceki son iş günü yapılan kontrolde bahse konu serbest tüketicinin çoklu talebe konu olduğunun tespit edildiği, 19/12/2019 tarihinde PYS'nin işletilmesinden sorumlu … A.Ş.'ye (…) e-posta gönderilerek ikili anlaşma aslının ön listelerin kesinleşmesiyle PYS sistemine yükleneceğinin bildirildiği ve akabinde yüklemenin gerçekleştirildiği, PYS'de herhangi bir uyarı mekanizması olmadığından yükleme işleminin doğru şekilde tamamlandığının varsayıldığı, 26/12/2019 tarihinde yayınlanan kesin listelerin kontrolü sırasında ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğinin ve … tarafından pasife alındığının belirlendiği, kendilerinin kontrolünde olmayan sistemin eksiklikleri nedeniyle ve mevzuatta yer alan süre geçtikten sonra ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğinin farkedildiği, aynı tarihte …'a durumu izah eden e-posta gönderilerek çoklu talebe konu ikili anlaşmanın ıslak imzalı görüntüsünün paylaşıldığı, ikili anlaşmanın onaylı bir suretinin de posta yoluyla fiziken gönderildiği, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında birden fazla durum tespiti mevcut olmakla birlikte işbu tespitlerden hiçbirinin süresinde ibraz edilemeyen ikili anlaşmalara yönelik olmadığı, bu durumun Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının hangi hükümlerine atıfta bulunduğu net bir şekilde anlaşılmayan aynı maddenin 15. fıkrasının uygulanacak idarî işlemler yönünden belirsizliğe neden olduğu, ihlâlin gerçekleştiği kabul edilse bile üç ay süreyle ikili anlaşma kaydedememe yaptırımının tek bir hatalı kayıt hâlinde dâhi üç ay süreyle yeni tüketiciler açısından satış faaliyetini durdurma sonucunu doğurduğu, buna ilave olarak aynı ihlâlden idarî para cezası uygulandığı da göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu yaptırımların cezalandırıcı mahiyeti ağır bastığından idarî bir ceza olduğu, öngörülen yaptırımların gerçekleşmesi muhtemel ihlâllere kıyasla ölçülülük ilkesine aykırılık taşıdığı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI:
Öncelikle, usule ilişkin olarak, dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, PYS üzerinden yürütülen sistem her ne kadar beyan usulüne göre gerçekleştiriliyor olsa da, bir tüketim noktası için birden fazla talebin olması durumunda o tüketim noktasına talep gerçekleştiren piyasa katılımcılarından ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri sunmalarının istendiği, mevzuat uyarınca sürece ilişkin tüm bilgilendirmelerin katılımcılara PYS üzerinden yapıldığı ve dolayısıyla ilgili tüm katılımcılar için sürece ilişkin yükümlülükler doğduğu, bu işlem ile yalnızca ilgili tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğini tespit etmek değil, aynı zamanda sistemi suistimal eden tedarikçilerin belirlenmesinin amaçlandığı, davacı şirketin geçerli ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgenin var olduğu şeklinde bir beyanı olmasına rağmen bu belgelerin sisteme yüklü olmadığının görüldüğü, ikili anlaşmanın fiziksel belge ile oluşturulması ve akabinde çoklu talep durumuna düşülmesi hâlinde kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS'ye yüklenmemesi sonucu doğacak tedbir ve yaptırımların şirketin sorumluluğunda olduğu, davacı şirketin ikili anlaşmasının mevcut olup PYS üzerinden süresi içerisinde sunmamasının mazeret oluşturmadığı, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki kuraldan, birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ikili anlaşma yapıldığına dair kanıtlayıcı belgelerin aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden piyasa işletmecisi …'a sunulması gerektiğinin anlaşıldığı, aynı maddenin 13. fıkrasında yer alan ibareden sayaç kaydının serbest tüketiciye elektrik tedariğinin temel unsuru olduğu, PYS üzerinden bir sayaca ilişkin oluşturulan talebe ilişkin ikili anlaşma ve Enerji Alım-Satım Bildirim Formu ibrazının yapılamamasının bu sürecin tamamlanmadığını ortaya koyduğu ve bu anlamda mevzuata aykırı fiilin ortaya çıkmış olduğunun anlaşılması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ: Dava; davacı şirkete 1.088.997,00-TL idarî para cezası uygulanmasına ilişkin … tarihli, … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair … tarihli, … sayılı Kurul kararının; karara dayanak gösterilen "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresinin ve atıf yapılan 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu"nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu belirtilmiş; 3. maddesinin 1. fıkrasının (ğğ) bendinde; "Tedarikçi" ibaresinin: elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi ifade ettiği belirtildikten sonra, "Elektrik piyasası faaliyetleri" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasında; piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilirken, "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; lisanslara ilişkin hangi hususların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmiş olup, fıkranın (a) bendinde; başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin usul ve esaslara bu kapsamda yer verilmiş; maddenin bu Kanun kapsamında verilecek lisansların tâbi olacağı ve lisans sahiplerinin uymakla yükümlü olduğu esaslara ilişkin ikinci fıkrasının (e) bendinde; tüzel kişilerin lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlü oldukları belirtilmiş; "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında ise; Kurul'un piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere uygulayacağı yaptırım ve cezalar bentler hâlinde sayılmış olup, (b) bendinde; bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmamasının ihtar edileceği; yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beşyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verileceği yönündeki düzenlemeye yer verilmiştir.
6446 sayılı Yasa'ya dayanılarak hazırlanan ve 14/04/2019 tarihli, 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği" nin amacı 1. maddesinde; aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve uzlaştırmanın gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olarak ifade edilmiş, "Serbest tüketicilere ilişkin uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimlerine ait tedarikçi değiştirme süreçleri" başlıklı 30/A maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; bir serbest tüketicinin, tedarikçi değiştirmesi veya Kurulca onaylanmış perakende satış tarifelerinden enerji almaktayken ilgili görevli tedarik şirketinden ikili anlaşma ile enerji alması durumunda serbest tüketicinin yeni tedarikçisi olmak isteyen piyasa katılımcısı veya serbest tüketiciye ikili anlaşma ile enerji satmak isteyen görevli tedarik şirketinin, portföy değişikliği ile ilgili talebini, içinde bulunulan ayın en geç altıncı gününden önceki son iş günü saat 24:00’a kadar bilgi girişlerini PYS üzerinden yaparak, ilgili serbest tüketici ile ikili anlaşması olduğunu PYS üzerinden beyan edeceği; yeni tedarikçi tarafından yapılan bilgi girişlerinin, serbest tüketicinin mevcut tedarikçisine, PYS aracılığıyla içinde bulunulan ayın yirminci gününden önceki son iş günü saat 17:00’da duyurulacağı yönündeki düzenlemeye yer verilmiş, maddenin 6. fıkrasında; yayımlanan sayaç listesine ilişkin itiraz başvurularının, duyurunun yayımlanmasını takip eden iki iş günü içerisinde Piyasa İşletmecisine yapılacağı; Piyasa İşletmecisinin, yapılan itiraz başvurularını iki iş günü içerisinde sonuçlandırarak, kesinleşen sayaç listesini PYS aracılığıyla ilgili piyasa katılımcısına ve bağlantı durumuna göre ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye veya TEİAŞ’a duyuracağı hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin anılan 30/A maddesinin dava konusu edilen, 13. fıkrasında; "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında;
a) Serbest tüketicinin portföylerinden çıkışını ve yeni tedarikçisinin portföyüne geçişini mevzuat hükümlerine aykırı olarak engellediğinin tespiti hâlinde PYS üzerinden gerekli düzeltme yapılır ve ilgili piyasa katılımcısına Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır.
b) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul Kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz." hükmüne yer verilirken; 15. fıkrasında ise; "Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi hâlinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir. Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır. Anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin, … tarih ve … no'lu tedarik lisansı kapsamında elektrik enerjisi ticareti yaptığı ve aynı zamanda son kaynak tedarikçisi olarak yetkilendirildiği; Ocak 2020 döneminde davacının da arasında olduğu birden fazla tedarikçi tarafından Piyasa Yönetim Sistemi (PYS) üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili ikili anlaşmalara ilişkin olarak EPİAŞ tarafından talep edilen bilgilerin zamanında PYS üzerinden ibraz edilemediğinden bahisle yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ile atıf yapılan 13/b fıkrası uygulanmak suretiyle … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile davacı şirketin üç ay süre ile ikili anlaşmalar kapsamında yeni serbest tüketici kaydı yapamamasına karar verildiği; ayrıca 10/09/2021 tarihli olur ile başlatılan soruşturma kapsamında düzenlenen soruşturma raporu, davacının yazılı savunması ile öncesinde aynı nitelikteki fiili nedeniyle … tarihli, … sayılı Kurul kararı ile ihtarına karar verildiği dikkate alınarak, … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile, hakkında yine Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ile atıf yapılan 13. fıkrasının (b) bendi hükmü işletilerek 6446 sayılı Yasa'nın 16/1-b maddesi uyarınca 1.088.997,00-TL idarî para cezasının uygulanmasına karar verildiği, bu karara yapılan itirazın ise … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine para cezasına ilişkin anılan kararlar ile dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin hak kaybına yol açtığı belirtilen kısımlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin incelenmesi;
Her ne kadar davacı tarafından, iptali istenilen hüküm ile ilgili olarak; üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni serbest tüketici kaydı yapılamamasına ilişkin hükmün de aslında idarî yaptırım niteliğinde olduğu, düzenleme ile aynı fiile ilişkin olarak birden fazla ceza uygulanmasına yol açıldığı iddia olunmuş ise de; fıkra hükmünün, davacı şirketçe işlenen fiilden farklı bir fiil olan "serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvuru" yapılması şeklinde gerçekleşen ve 6446 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile hedeflenen elektrik piyasasının şeffaf, istikrarlı, güçlü ve güvenilir olması amacına zarar verir nitelikte bir fiil olduğu, bu nedenle üç ay süreyle yeni tüketici kaydının yapılamamasına ilişkin hükmün idarî tedbir niteliği taşıdığı, bu fiile karşılık ayrıca idarî yaptırım olarak 6446 sayılı Yasa'nın 16. maddesine atıf yapılmasına ilişkin ibarede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresinin incelenmesi;
Yukarıda yer verdiğimiz 13/b fıkrası hükmü serbest tüketici ile anlaşma yapmadığı hâlde bir anlaşma varmış gibi bildirimde bulunulması şeklinde gerçekleşen fiile ilişkin hükümlere yer verirken, 15. fıkra hükmünün; ikili anlaşmaya ilişkin istenen bilgileri süresi içinde PYS üzerinden ibraz etmemeye ilişkin daha hafif bir fiille ilgili olduğu; nitekim davacı şirkete atfedilen fiilin de anlaşmanın bulunmaması olmayıp, süresinde ibraz etmemeye ilişkin olduğu açık olup, 15. fıkranın farklı bir fiili düzenleyen hükme atıf yaparak nitelik itibarıyla çok daha ağır fiili işleyen tüzel kişilerle aynı idarî tedbirin uygulanmasına ve aynı oranda cezalandırmaya yol açması nedeniyle ölçülü olmadığı, hak ve adalet ilkelerine aykırılık taşıdığı, düzenlemede bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Kurul kararlarının incelenmesi;
Dava konusu edilen Kurul kararlarının dayanağını yukarıda hukuka aykırılık sebepleri açıklanan Yönetmeliğin 15. fıkrası oluşturduğundan, bu madde ile hatalı bir şekilde atıf yapılan ve daha ağır bir fiile ilişkin düzenleme içeren 13. fıkra hükmü uygulanmak suretiyle tesis edilen kararlarda da hukuka ve mevzuata uyarılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin 30/A maddesinin, 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin iptali istemi bakımından davanın reddine; 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresi ile dava konusu edilen Kurul kararlarının ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce duruşma için taraflara önceden bildirilen 21/03/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ve davalı idare vekili Av. …'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Tedarik lisansı sahibi olan davacı şirketin Ocak 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz edemediğinin tespit edildiği ve bu fiilin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendi ile 15. fıkrasına aykırı olduğundan bahisle, aynı ihlâl ile ilgili olarak ihtarda bulunulmasına rağmen aykırılığın tekrarlandığı göz önüne alınarak davacıya 1.088.997,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Söz konusu Kurul kararına karşı yapılan itirazın … sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine anılan kurul kararlarının ve dayanağı Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfıyla 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE
GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı tarafından, dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu; 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, tüzel kişilerin lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde, "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz."; 15. fıkrasında, "Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi hâlinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir. Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır. Anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İNCELENMESİ:
İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisi, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olup, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur. Kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlardaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir. Kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacı, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanımakta olup, diğer idareler ile karşılaştırıldığında, bağımsız idarî otoritelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Davacı tarafından, "Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında birden fazla durum tespiti mevcut olmakla birlikte işbu tespitlerden hiçbiri süresinde ibraz edilemeyen ikili anlaşmalara yönelik değildir. Bu durum, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının hangi hükümlerine atıfta bulunduğu net bir şekilde anlaşılmayan aynı maddenin 15. fıkrasının uygulanacak idarî işlemler yönünden belirsizliğe neden olmaktadır. İmzalanan sözleşme DUY hükümleri çerçevesinde 05/12/2019 tarihinde PYS sistemi üzerinden beyan edilmiştir. Mevzuat gereği her ayın yirmisinden önceki son iş günü yapılan kontrolde bahse konu ST'nin çoklu talebe konu olduğu tespit edilmiştir. 19/12/2019 tarihinde PYS'nin işletilmesinden sorumlu …'a e-posta gönderilerek ikili anlaşma aslının ön listelerin kesinleşmesiyle PYS sistemine yükleneceği bildirilmiştir ve yükleme de gerçekleştirilmiştir. Müvekkil şirket, 26/12/2019 tarihinde yayınlanan kesin listelerin kontrolü sırasında ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini ve … tarafından pasife alındığını tespit etmiştir. Müvekkil şirket, kendi kontrolünde olmayan bir bilgisayar sisteminin eksiklikleri nedeniyle ve mevzuatta yer alan süreler geçtikten çok sonra ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini fark edebilmiştir. Yukarıda izah edilen durumun tespit edilmesinden sonra müvekkil şirket hızla aksiyon almış ve EPİAŞ ile iletişime geçmiştir. 26/12/2019 tarihinde, …'a durumu izah eden bir e-posta gönderilmiştir. Çoklu talebe konu ikili anlaşmanın ıslak imzalı görüntüsü e-posta ekinde paylaşılmış, ST mağduriyetinin oluşmaması adına ikili anlaşmanın kabulü gerçekleştirilmiştir. EPİAŞ ile gerçekleştirilen harici görüşmelerde, sistemde teknik bir hata olabileceği bilgisi alınmış ve ikili anlaşma aslının paylaşılmış olması nedeniyle müvekkil şirket yönünden konunun sorun teşkil etmeyeceği beyan edilmiştir." şeklinde beyanda bulunulmuştur.
Bunun üzerine, Dairemizin 21/03/2023 tarihli ara kararıyla, davalı idareden;
Davacı şirkete isnat edilen serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgeleri süresi içinde PYS üzerinden …'a sunmaması fiilinin, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanun'un 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz." kuralına aykırılık teşkil ettiği belirtildiğinden, söz konusu kuralın nasıl yorumlandığının ayrıntılı olarak açıklanması,
…'dan;
Davacı şirket hakkında birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz etmediğinden bahisle idarî para cezası uygulandığı anlaşıldığından, şirketin … kodlu ve … tekil numaralı serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmayı hangi tarihte PYS'ye yüklediği, söz konusu anlaşmanın PYS'ye yüklenmesi esnasında herhangi bir sistemsel hata ve/veya teknik arıza ile karşılaşılıp karşılaşılmadığı, karşılaşılmışsa hata ve/veya arızanın ne zaman giderildiği, ikili anlaşmanın PYS'ye yüklenmediğinin ne zaman ve nasıl tespit edildiği sorularak, bu hususlara ilişkin ayrıntılı açıklama yapılması ve konuyla ilgili tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenmiştir.
Davalı idarenin ara kararına cevaben verdiği 28/04/2023 tarihli yazı ekinde, serbest tüketici tedarikçi değişim süreçlerinin Yönetmeliğin 30/A maddesinin ilgili hükümleri uyarınca gerçekleştiği, buna göre bir tedarikçi, bir tüketiciyi kendi portföyüne geçirmek üzere onunla bir ikili anlaşma yapmışsa, tüketiciye ait uzlaştırmaya esas çekiş birimlerinin kendi üzerine kaydı için ... tarafından işletilmekte olan PYS isimli yazılım üzerinden talepte bulunduğu, tedarikçinin, ikili anlaşma yaptığı tüketiciyi portföyüne geçirebilmesi için, bu tüketiciyle ikili anlaşma yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin imzalandığını da PYS üzerinden beyan etmesi gerektiği, tedarikçinin PYS üzerinden yaptığı bu beyanın, onun tüketici ile geçerli bir ikili anlaşma yaptığı anlamına geldiği, tedarikçi değişim sürecinin bir bütün olarak ele alınması gerektiğinden bir tüketim noktası için birden fazla tedarikçi için talep gelmesi durumunda, tedarikçilerin ilgili tüketim noktası için ikili anlaşmanın var olmasının yeterli olmadığı, gerektiği takdirde süreç kapsamında belirlenen sürede söz konusu kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS üzerinden …'a sunulması gerektiği, bu çerçevede ilgili mevzuat uyarınca sürecin PYS üzerinden yürütüleceğinin açık olduğu, bu işlemlerin PYS üzerinden yapılmasının hâlihazırda belirli bir takvime göre işlemesi gereken süreci hızlandırmak adına düzenlendiği ve tüm piyasa katılımcılarının PYS kapsamında yapması gereken hususlardan sorumlu olduğu, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki kuraldan, birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ikili anlaşma yapıldığına dair kanıtlayıcı belgelerin aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden …'a sunulmasının gerektiğinin anlaşıldığı, bahse konu hususla ilgili tedarikçilere tanınan sürenin 2 iş günü olduğu, davacı şirket hakkında Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının uygulandığı, 15. fıkra hükmünün 13. fıkraya yaptığı atfın gereği olarak idarî para cezası verildiği belirtilmiştir.
…'ın ara kararına cevaben verdiği 10/04/2023 tarihli yazısında, davacı şirket tarafından … kodlu ve … tekil numaralı serbest tüketici için PYS üzerinden yapmış olduğu başvuruya herhangi bir belge yüklenmediği, bu hususun PYS ekranları üzerinden tespit edildiği, konuya ilişkin Bilgi Teknolojileri Direktörlüğü'nden ilgili uzmanların yaptığı inceleme neticesinde, "Sisteme belge yükleme işleminde ilk olarak butona basılması aşamasında log kaydı tutulmaktadır. Bu log kaydında yapılan incelemede belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir kaydının olmadığı görülmektedir. Başarılı bir şekilde yüklenen dosyalar sistemde kaydedilmektedir. Sistemdeki dosyalar incelendiğinde belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir dosyasına rastlanılmamıştır. Son olarak bir ölçüm noktası için yapılan talepler veri tabanında bir tabloda tutulmaktadır. Sisteme dosya yükleme aşamasında eğer işlem başarılı ise dosyanın kaydedildiği yer bu tabloda gösterilmektedir. Bu tabloda da herhangi bir değişiklik olmadığı görülmektedir. Sonuç olarak her üç kayıtta belirtilen organizasyonun işlem yaptığına dair bir tespit bulunamamıştır." şeklinde beyanda bulunulduğu, söz konusu döneme ait belge yükleme işleminin 19/12/2019 tarihinde saat 17:23'te başlayarak 23/12/2019 tarihinde saat 23:59’da sona erdiği, bu tarih aralığında belge yükleme sorumluluğu bulunan 20 şirketin 18’inin yükleme işlemini gerçekleştirdiği, davacı şirket tarafından 26/12/2019 tarihinde serbest tüketici birimine ait … adresine gönderilmiş olan e-posta ile PYS'ye belge yüklemesinin gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, bununla birlikte davacı şirketin başvurusu üzerine aynı incelemelerin ilgili dönemde de yapılarak farklı bir olguya rastlanılmadığı ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası uyarınca ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgilerin …tarafından talep edilmesi hâlinde 2 iş günü içerisinde sunulması gerekmekte olup, söz konusu bilgilerin süresi içerisinde sunulmaması durumunda ise uygulanacak yaptırım fıkrada doğrudan düzenlenmemiştir. Bunun yerine, aynı maddenin 13. fıkrasına atıfta bulunmak suretiyle serbest tüketici ile imzalanan ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgeleri süresi içinde PYS üzerinden …'a sunulmaması fiilinin karşılığı fıkranın (b) bendinde öngörülen yaptırım olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ve atıf yoluyla aynı maddenin 13. fıkrasının (b) bendinde, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın düzenlendiği anlaşıldığından, hukukî belirlilik ilkesine aykırılıktan bahsedilemeyecektir.
Diğer taraftan, …'tan alınan PYS ekran görüntüsü incelendiğinde, davacı şirketçe "İkili Anlaşma" başlıklı sütunda geçerli bir ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS'ye yüklendiği ileri sürülmesine rağmen, "Talep İA Belge" başlıklı sütunda söz konusu belgelerin PYS'ye yüklenmediği görülmektedir. Bununla birlikte, gerek PYS ekran görüntüsü gerekse de log kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde PYS'ye süresi içerisinde belge yüklenmediğinin sabit olduğu, sistemsel herhangi bir hatadan kaynaklı belge yüklenememesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde sunma yükümlülüğünün ilgili piyasa katılımcısına ait olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 6446 sayılı Kanun'un tanıdığı yetkiye istinaden ilgili tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğinin ve bir kontrol mekanizması olarak sistemi suistimal eden tedarikçilerin tespit edilmesine yönelik düzenleme yapıldığı, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın yönetmelikte açıkça öngörüldüğü, PYS üzerinden talep edilen ikili anlaşmanın davacı şirketin kendisinden kaynaklanan nedenlerle süresinde sunulmadığı, bu durumun aksini ispatlayacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 06/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.