Danıştay13. Daireİdare Hukuku
Danıştay 13. Daire E.2019/617 K.2024/1502
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/617
Karar No:2024/1502
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Konfeksiyon Tekstil Katı Yakıt Mamulleri Turizm
Dayanıklı Tüketim Maddeleri Altın Ticaret İthalat ve İhracat
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 87.814,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonundaki pompa satış fiyatlarının, ilan panosunda yer alan fiyatların üzerinde olduğu açık ise de; davalı idare tarafından idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilemediği göz önünde bulundurulduğunda, herhangi bir kriter gözetmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle Kanun'da öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya ait istasyonda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde fiyat ilan panosu ile akaryakıt panoları arasında fiyat farkı olduğu hususunun düzenlenen tutanak ile sabit olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun biçimde tesis edildiği, piyasalarda dengeli ve düzenli bir uygulamanın tesis edilmesi, petrol piyasasında cezanın caydırıcılığının sağlanması açısından, herkese karşı adil ve eşit olmak için Kurul tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanıldığı, uygulamada yasaya ve hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
**OLAY:**
Davacı şirketin, "... Mahallesi ... Çevre Yolu ... Caddesi No:.. Kangal/Sivas" adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde, ilan panosunda 4,68 TL ve 4,66 TL olan motorin fiyatlarının 3, 4 ve 5 nolu satış pompalarında 4,74 TL olarak göründüğünün tespit edildiği, bu durumun aynı tarihte tutanak altına alındığı, davacı şirket yetkilisince herhangi bir itiraz belirtilmeksizin tutanağın imzalandığı, bunun üzerine 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca davacı şirkete 87.814,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir."; ikinci fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; 19. maddesinin 7. fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca binbeş yüz Türk Lirasından yetmişbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bayilik lisansı kapsamında faaliyette bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonunda 19/09/2017 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanakta, ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiği görüldüğünden, dava konusu idari para cezası tesisine dayanak olan fiilin sabit olduğu kuşkusuzdur.
Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, eylem nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı kanun maddesinde idarî para cezası için alt ve üst sınır belirlenmiş olması ve idarenin takdir yetkisini üst sınırdan kullanarak idarî para cezası verilmesi gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır. Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerinin korunması ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Olayda da, bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, lisansın kendisine tanıdığı haklar dışında faaliyette bulunduğu açıktır. Bu nedenle sabit olduğu anlaşılan eylemin ağırlığı ve yürütülen faaliyetin niteliği göz önüne alınarak kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.
Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde, satışa sunulan motorinin litre fiyatının fiyat ilan panosunda 4,68 TL ve 4,66 TL olan motorin fiyatlarının 3, 4 ve 5 nolu satış pompalarında 4,74 TL olarak göründüğünün tespit edildiği, Dairemizin 01/02/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "denetim tarihi olan 13/09/2017 tarihinde davacının bağlı olduğu dağıtım şirketince, davacının faaliyette bulunduğu bölgede belirlenen akaryakıt tavsiye fiyatları" istenilmiş, davalı idare tarafından verilen cevapta, davacının denetim tarihi itibarıyla dağıtıcısı olan Opet Petrolcülük A.Ş. tarafından Sivas ili özelinde Kurum'a bildirilen ve 13/09/2017 tarihinde geçerli olan bayiler için tavsiye edilen akaryakıt satış fiyatının motorin için litre başına 4,73-TL olduğu bildirilmiştir.
Bu durumda, davacının fiyat ilan panosunda yer alan fiyatın ve bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının üzerinde fiyatla akaryakıt satışı yaptığı, dolayısıyla davacının fiilinin 14/03/2019 tarih ve 8487-3 sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılan "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" kapsamında olmadığı, bu sebeple 7164 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile değiştirilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan ihtar müessesesinin somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağı da anlaşıldığından, bayilik lisansı sahibi davacıya ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt sattığından bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2. Davalı idare harçtan muaf olduğundan istemi hâlinde temyiz aşamasında yatırılan toplam...-TL harcın davalıya iadesine,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 27/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/617
Karar No:2024/1502
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
**VEKİLİ:** Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Konfeksiyon Tekstil Katı Yakıt Mamulleri Turizm
Dayanıklı Tüketim Maddeleri Altın Ticaret İthalat ve İhracat
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
**VEKİLİ:** Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 87.814,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonundaki pompa satış fiyatlarının, ilan panosunda yer alan fiyatların üzerinde olduğu açık ise de; davalı idare tarafından idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilemediği göz önünde bulundurulduğunda, herhangi bir kriter gözetmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle Kanun'da öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya ait istasyonda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde fiyat ilan panosu ile akaryakıt panoları arasında fiyat farkı olduğu hususunun düzenlenen tutanak ile sabit olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun biçimde tesis edildiği, piyasalarda dengeli ve düzenli bir uygulamanın tesis edilmesi, petrol piyasasında cezanın caydırıcılığının sağlanması açısından, herkese karşı adil ve eşit olmak için Kurul tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanıldığı, uygulamada yasaya ve hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
**OLAY:**
Davacı şirketin, "... Mahallesi ... Çevre Yolu ... Caddesi No:.. Kangal/Sivas" adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde, ilan panosunda 4,68 TL ve 4,66 TL olan motorin fiyatlarının 3, 4 ve 5 nolu satış pompalarında 4,74 TL olarak göründüğünün tespit edildiği, bu durumun aynı tarihte tutanak altına alındığı, davacı şirket yetkilisince herhangi bir itiraz belirtilmeksizin tutanağın imzalandığı, bunun üzerine 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca davacı şirkete 87.814,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
**İLGİLİ MEVZUAT:**
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir."; ikinci fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; 19. maddesinin 7. fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca binbeş yüz Türk Lirasından yetmişbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bayilik lisansı kapsamında faaliyette bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonunda 19/09/2017 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanakta, ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiği görüldüğünden, dava konusu idari para cezası tesisine dayanak olan fiilin sabit olduğu kuşkusuzdur.
Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, eylem nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı kanun maddesinde idarî para cezası için alt ve üst sınır belirlenmiş olması ve idarenin takdir yetkisini üst sınırdan kullanarak idarî para cezası verilmesi gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır. Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerinin korunması ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Olayda da, bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, lisansın kendisine tanıdığı haklar dışında faaliyette bulunduğu açıktır. Bu nedenle sabit olduğu anlaşılan eylemin ağırlığı ve yürütülen faaliyetin niteliği göz önüne alınarak kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.
Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 13/09/2017 tarihinde yapılan denetimde, satışa sunulan motorinin litre fiyatının fiyat ilan panosunda 4,68 TL ve 4,66 TL olan motorin fiyatlarının 3, 4 ve 5 nolu satış pompalarında 4,74 TL olarak göründüğünün tespit edildiği, Dairemizin 01/02/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "denetim tarihi olan 13/09/2017 tarihinde davacının bağlı olduğu dağıtım şirketince, davacının faaliyette bulunduğu bölgede belirlenen akaryakıt tavsiye fiyatları" istenilmiş, davalı idare tarafından verilen cevapta, davacının denetim tarihi itibarıyla dağıtıcısı olan Opet Petrolcülük A.Ş. tarafından Sivas ili özelinde Kurum'a bildirilen ve 13/09/2017 tarihinde geçerli olan bayiler için tavsiye edilen akaryakıt satış fiyatının motorin için litre başına 4,73-TL olduğu bildirilmiştir.
Bu durumda, davacının fiyat ilan panosunda yer alan fiyatın ve bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının üzerinde fiyatla akaryakıt satışı yaptığı, dolayısıyla davacının fiilinin 14/03/2019 tarih ve 8487-3 sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılan "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" kapsamında olmadığı, bu sebeple 7164 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile değiştirilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan ihtar müessesesinin somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağı da anlaşıldığından, bayilik lisansı sahibi davacıya ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt sattığından bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2. Davalı idare harçtan muaf olduğundan istemi hâlinde temyiz aşamasında yatırılan toplam...-TL harcın davalıya iadesine,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 27/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.