Danıştay 10. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 10. Daire E.2023/5946 K.2024/1207
Özet: (1) 25 Aralık 2015’te idari mahkeme kararı sonucunda davacı şirketin, idareler tarafından imha edilmesiyle uğraşan 644.640 adet yumurta ve 85.000 civciv için 519.458,80 TL tazminat talep etmesi. (2) Danıştay 10. Daire, kısmen kabul ederek 519.458,80 TL tazminatı ödenmesini ve ek yasal faizle birlikte iade edilmesini kararlaştırdı.
T.C. DANIŞTAYONUNCU DAİRE Esas No: 2023/5946
Karar No: 2024/1207 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ... 2- ... Valiliği / ...
VEKİLİ: Av.... TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Gıda Sanayi Ticaret ve Paz. A.Ş.
VEKİLİ: Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. DAVANIN_KONUSU: Davacı şirket tarafından, 25/12/2015 tarihinde davalı idarelere bağlı ekipler tarafından kuluçkahanesinde tavuk vebası şüphesi ile kuluçkada basılı olarak bulunan 584.640 adet yumurtanın, depoda bulunan 60.000 adet yumurtanın ve 85.000 adet kuluçkadan çıkmış bir günlük civcivlerin imha ve ihlaf edilmesi nedeniyle 644.640 adet yumurta için 431.908,80 TL, 85.000 adet civciv için 87.550,00 TL olmak üzere toplam 519.458,80 TL tazminatın imha ve itlaf tarihi olan 25/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 16/11/2022 tarih ve E:2018/3594, K:2022/5260 sayılı, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen kararın bozulmasına ilişkin kararına uyularak, tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davalı idareler tarafından; Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre sevk veya nakil işlemlerinin belgeye bağlanması gerektiği, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın sevkedilen hayvanlara Hayvan Hastalıkları Tazminat Yönetmeliği kapsamında tazminat ödenemeyeceği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından; Bakanlıkça istenilen tüm belgelerin sunulduğu, buna isitinaden de ... Müdürlüğü tarafından hakediş belgesinin dahi düzenlendiği, kendilerine ödeme yapılması konusunda haklı beklenti yaratıldığı, telafisi güç ve imkansız zararlara uğradığı, itlaf edilen civciv ve yumurtalarda tavuk vebası hastalığına da rastlanılmadığı, zararlarının tamamının idarede tazmin edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMASI: Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Tarım ve Orman Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Tarafların Davanın Esasına Yönelik Temyiz İsteminin İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davanın esasına ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Reddedilen Maddi Tazminat Talebi Nedeniyle Davalı İdare Lehine Hükmedilen Nispi Vekalet Ücretine İlişkin Kısmına Karşı Davacı Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmü; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir..." ve "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; ... b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." hükümleri yer almaktadır. Maddi tazminat talebiyle açılan davalarda davanın tümden ret veya kısmen kabul kısmen retle sonuçlandığı durumlarda kabul edilen tazminat miktarının önemli kısmının vekalet ücreti olarak davalı idareye ödenmesi, açılan tazminat davasını davacı açısından anlamsız hale getirmekte, bazı olaylarda ise, davacının dava açılmadan önceki durumundan daha kötü bir duruma girmesine neden olmakta, bu durum, gerek Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında gerekse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Tümden ret ya da kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlanan maddi tazminat davalarında, taraflar lehine hükmedilecek vekalet ücretinin, kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden ne şekilde hesaplanacağı konusunda karar tarihinde yürürlükte olan Tarifenin 10. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına paralel bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle, reddedilen maddi tazminata ilişkin vekalet ücretinin Tarifenin üçüncü kısmına göre belirleneceğine ilişkin Tarife hükmünün ihmal edilmesi, hakkaniyete daha uygun olacaktır. Bu durumda tazminat talebiyle açılan davaların kısmen kabul kısmen ret ile sonuçlanması halinde davalı idare lehine, kabul edilen tutar üzerinden davacı lehine nispi olarak hesaplanıp hükmedilen vekalet ücretini geçmemek üzere, reddedilen tutar üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca, İdare Mahkemesince, kabul edilen maddi tazminat tutarı üzerinden davacı lehine 5.284,95 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmişken, bu tutar aşılarak reddedilen maddi tazminat tutarı üzerinden davalı idare lehine 32.933,82 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmadığından, bu hususun Bölge İdare Mahkemesince düzeltilmemiş olmasında da hukuki isabet görülmemiştir. Bu durumda; temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 32.933,82 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine," ibaresinin, "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 5.284,95 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerektiğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan, "... istinaf başvurularının reddine ..." ibaresinin, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca; "... tarafların davanın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine, davacının istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 32.933,82 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine," ibaresinin, "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 5.284,95 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine" şeklinde düzeltilmesine... " şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların davanın esasına yönelik temyiz istemlerinin REDDİNE, davacının temyiz isteminin vekalet ücreti yönünden KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 02/04/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Karar No: 2024/1207 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ... 2- ... Valiliği / ...
VEKİLİ: Av.... TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Gıda Sanayi Ticaret ve Paz. A.Ş.
VEKİLİ: Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. DAVANIN_KONUSU: Davacı şirket tarafından, 25/12/2015 tarihinde davalı idarelere bağlı ekipler tarafından kuluçkahanesinde tavuk vebası şüphesi ile kuluçkada basılı olarak bulunan 584.640 adet yumurtanın, depoda bulunan 60.000 adet yumurtanın ve 85.000 adet kuluçkadan çıkmış bir günlük civcivlerin imha ve ihlaf edilmesi nedeniyle 644.640 adet yumurta için 431.908,80 TL, 85.000 adet civciv için 87.550,00 TL olmak üzere toplam 519.458,80 TL tazminatın imha ve itlaf tarihi olan 25/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 16/11/2022 tarih ve E:2018/3594, K:2022/5260 sayılı, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen kararın bozulmasına ilişkin kararına uyularak, tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davalı idareler tarafından; Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre sevk veya nakil işlemlerinin belgeye bağlanması gerektiği, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın sevkedilen hayvanlara Hayvan Hastalıkları Tazminat Yönetmeliği kapsamında tazminat ödenemeyeceği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından; Bakanlıkça istenilen tüm belgelerin sunulduğu, buna isitinaden de ... Müdürlüğü tarafından hakediş belgesinin dahi düzenlendiği, kendilerine ödeme yapılması konusunda haklı beklenti yaratıldığı, telafisi güç ve imkansız zararlara uğradığı, itlaf edilen civciv ve yumurtalarda tavuk vebası hastalığına da rastlanılmadığı, zararlarının tamamının idarede tazmin edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMASI: Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Tarım ve Orman Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Tarafların Davanın Esasına Yönelik Temyiz İsteminin İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davanın esasına ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Reddedilen Maddi Tazminat Talebi Nedeniyle Davalı İdare Lehine Hükmedilen Nispi Vekalet Ücretine İlişkin Kısmına Karşı Davacı Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmü; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir..." ve "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; ... b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." hükümleri yer almaktadır. Maddi tazminat talebiyle açılan davalarda davanın tümden ret veya kısmen kabul kısmen retle sonuçlandığı durumlarda kabul edilen tazminat miktarının önemli kısmının vekalet ücreti olarak davalı idareye ödenmesi, açılan tazminat davasını davacı açısından anlamsız hale getirmekte, bazı olaylarda ise, davacının dava açılmadan önceki durumundan daha kötü bir duruma girmesine neden olmakta, bu durum, gerek Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında gerekse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Tümden ret ya da kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlanan maddi tazminat davalarında, taraflar lehine hükmedilecek vekalet ücretinin, kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden ne şekilde hesaplanacağı konusunda karar tarihinde yürürlükte olan Tarifenin 10. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına paralel bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle, reddedilen maddi tazminata ilişkin vekalet ücretinin Tarifenin üçüncü kısmına göre belirleneceğine ilişkin Tarife hükmünün ihmal edilmesi, hakkaniyete daha uygun olacaktır. Bu durumda tazminat talebiyle açılan davaların kısmen kabul kısmen ret ile sonuçlanması halinde davalı idare lehine, kabul edilen tutar üzerinden davacı lehine nispi olarak hesaplanıp hükmedilen vekalet ücretini geçmemek üzere, reddedilen tutar üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca, İdare Mahkemesince, kabul edilen maddi tazminat tutarı üzerinden davacı lehine 5.284,95 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmişken, bu tutar aşılarak reddedilen maddi tazminat tutarı üzerinden davalı idare lehine 32.933,82 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmadığından, bu hususun Bölge İdare Mahkemesince düzeltilmemiş olmasında da hukuki isabet görülmemiştir. Bu durumda; temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 32.933,82 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine," ibaresinin, "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 5.284,95 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerektiğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan, "... istinaf başvurularının reddine ..." ibaresinin, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca; "... tarafların davanın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine, davacının istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 32.933,82 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine," ibaresinin, "A.A.Ü.T uyarınca reddedilen tazminat üzerinden belirlenen 5.284,95 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idarelere ödenmesine" şeklinde düzeltilmesine... " şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların davanın esasına yönelik temyiz istemlerinin REDDİNE, davacının temyiz isteminin vekalet ücreti yönünden KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 02/04/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.