Danıştay 10. Daire E.2021/4393 K.2025/3444

T.C. DANIŞTAY
ONUNCU DAİRE
Esas No: 2021/4393
Karar No: 2025/3444

TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Bakanlığı

VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ...

VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararının davalı idare tarafından aleyhine olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'in, 27/06/2016 tarihinde Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası, ... Düzü mevkiinde hayvan otlatırken 2. Hudut Tugay Komutanlığına bağlı Ormanlı Tabur Komutanlığında görevli askeri personel tarafından yapılan havan atışı neticesinde hayatını kaybettiğinden bahisle olayda, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık, anne ... için 500,00 TL (miktar artırımı suretiyle 112.465,77 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, baba ... için 500,00 TL (miktar artırımı suretiyle 104.710,01 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 3.000,00 TL (miktar artırımı suretiyle 217.175,78 TL) maddi ve 280.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:......, K:... sayılı kararıyla; olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, davacılar murisinin herhangi bir kusurundan bahsedilemeyeceği, maddi tazminatın hesaplanması için düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu ve olay nedeniyle duyulan acı ve ızdırap nedeniyle manevi tazminat ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, toplam 219.175,78 TL maddi tazminat isteminin, 217.175,78 TL'lik kısmının kabulüne, kalan 2.000,00 TL'lik kısmının reddine, toplam 280.000,00 TL manevi tazminat isteminin, 170.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, kalan 110.000,00 TL'lik kısmının reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; tarafların maddi ve manevi tazminat isteminin esasına yönelik istinaf istemlerinin reddine, İdare Mahkemesi kararının, davalı idare aleyhine hükmedilen maddi tazminata miktar artırım dilekçesinin mahkeme kayıtlarına girdiği tarihten itibaren faiz yürütülmesine ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına ve davalı idare aleyhine hükmedilen maddi tazminat için miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 10/04/2018 tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, olayın gerçekleştiği bölgenin geçici askeri güvenlik bölgesi olduğu, bu durumun köyün muhtarı ve ileri gelenlerine bildirildiği, cami minarelerinden anons edildiği, basın yolu ile halka duyurulduğu, bu durumun herkes tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı değerlendirmesinin hatalı olduğu, olayda müteveffanın müterafik kusurunun bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE

GEREKÇE:
MADDİ

OLAY:
Davacılar yakını ...'in, 27/06/2016 tarihinde Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası, ... Düzü mevkiinde hayvan otlatırken 2. Hudut Tugay Komutanlığına bağlı Ormanlı Tabur Komutanlığında görevli askeri personel tarafından yapılan havan topu atışı neticesinde hayatını kaybettiği olayda, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık, anne ... için 500,00 TL (miktar artırımı suretiyle 112.465,77 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, baba ... için 500,00 TL (miktar artırımı suretiyle 104.710,01 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi, kardeş ... için 500,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 3.000,00 TL (miktar artırımı suretiyle 217.175,78 TL) maddi ve 280.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Müterafik kusur (ortak kusur), zarara uğrayanın; zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım (etki) etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana veya mirasçılarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdarenin üstlendiği kamu hizmetlerini gereği gibi yerine getirmekle yükümlü olduğu, hizmetin işleyiş ve ifası sırasında çeşitli sebeplerle gerçek veya tüzel kişilere verilen zararların taraflarca ibraz edilen bilgi ve belgeler ile re'sen araştırma ilkesi uyarınca temin edilen bilgi ve belgeler ile ortaya konulması şartıyla idarece tazmininin gerekeceği idare ve sorumluluk hukukunun bilinen ilkelerindendir.

İdarenin bir eylem ya da işleminden dolayı tazminatla yükümlü kılınabilmesi için o olayda hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluğunun bulunması zorunludur. İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, bir zararın mevcut olması ve bu zararın idari bir işlem veya eylemden kaynaklanması, diğer bir ifadeyle, oluşan zararla idari işlem ve eylem arasında illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir.

İdarenin hukuki sorumluluğunun varlığı ve kapsamı yukarıda aktarılan unsurlar dahilinde oluşmakla birlikte; zararın varlığı ve niceliğinin ortaya konulmasında; maddi olayın tüm unsurlarıyla incelenmesi ve tazmin sorumluluğu açısından bir tespitin yapılması da yargının görevidir. İdare üstlendiği kamu hizmetini gereği gibi yerine getirmekle yükümlü olup, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması, hizmetin iyi işlememesi nedeniyle verilen zararların hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmini gerekmektedir.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden, 27/06/2016 tarihinde Hakkari ili, Çukurca ilçesi, 2'nci Hd. Tug. Köprülü K.Yrd.lığı Ormanlı Hd. Tb. Mrk. Güneyçukuru Hd. Karakolu tarafından Türkiye-Irak sınır hattında icra edilen gözetlemede,... (...) bölgesinden Türkiye'ye kaçak giriş yapmaya çalışan 3 kişinin 7 katır ile birlikte tespit edildiği, tespit edilen şahısların Köprülü Harekat Merkezine bildirildiği, ardından Güneyçukuru Hudut Karakolu tarafından kaçakçıların geçişinin engellenmesi için sınıra yakın bölgede daha önceden tespit edilen koordinata (...) önleme amaçlı 2 adet 100 mm.lik havan atışının yaptırılmasının emredildiği, bunun üzerine belirlenen koordinatlara saat 15.30 sıralarında aynı havan ile arka arkaya iki atım yapıldığı, ilk havan mermisinin belirlenen koordinata (...) düştüğü, fakat ikinci havan mermisinin ise belirlenen koordinatın 370 metre gerisine, birinci derecede askeri güvenlik bölgesinin 46 metre dışında ve Bakanlar Kurulu tarafından 21/03/2016 tarihli karar ile geçici askeri güvenlik bölgesi ilan edilen bölgeye (...) düştüğü, atışı yapan askerler tarafından ikinci havan mermisinin düştüğü yerin görülemediği, söz konusu alanda hayvanlarını otlatmakta olan davacılar yakını ...'in havan mermisinin bulunduğu alana düşmesi neticesinde hayatını kaybettiği, aynı yerde hayvanlarını otlatmakta olan S.Ö.'nün ise söz konusu olay neticesinde yaralandığı; olay ile ilgili olarak idare tarafından yapılan idari tahkikat neticesinde hazırlanan raporda, hudut hattında tespit edilen ve ülkeye yasak giriş yapmaya çalışan kişilerin geçişinin engellenmesi amacıyla verilen emir doğrultusunda hareket edildiği, ilk havan atışının belirlenen koordinata düştüğü, fakat ikinci atışın ise belirlenemeyen bir sebeple kısa düştüğü, atışı yapan personelin tecrübeli olduğu, plan ve atış esaslarının doğru olarak tespit edildiği, personelin havana değerleri doğru olarak bağladığı ve cephanecinin barut hakkını doğru olarak ayarladığı, bu nedenle olayın meydana gelmesinde personelin kusurunun bulunmadığı, atışın belirlenen hedefin gerisine düşmesinin kullanılan mühimmattan kaynaklanabileceği değerlendirmesinin yapıldığı görülmektedir.

Uyuşmazlığa konu olayda, her ne kadar sınır hattından kaçak geçiş yapmak isteyen şahısların geçişinin engellenmesi amacıyla birinci derecede askeri yasak bölge içinde bulunan ve önceden koordinatları belirlenen hedefe atış yapılmak istendiği, ancak hedefin kısa düşmesi sonucunda havan mermisinin birinci derecede askeri güvenlik bölgesinin 46 metre dışına davacılar yakını müteveffanın koyunlarını otlatmak için bulunduğu alana isabet ettiği görülmekte ise de, müteveffanın koyunlarını otlatmak için bulunduğu alanın Bakanlar Kurulu tarafından 21/03/2016 tarihli karar ile geçici askeri güvenlik bölgesi ilan edildiği, İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından muhtarlık aracılığıyla köy halkına bildirilerek uyarıda bulunulduğu, cami hoparlörlerinden ilan edildiği, davacılar yakının buna rağmen koyunlarını geçici askeri güvenlik bölgesi ilan edilen bölgede otlattığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, davacılar yakınının koyunlarını geçici askeri güvenlik bölgesi ilan edilen bölgede otlatırken, sınır hattından kaçak geçiş yapmak isteyen şahısların geçişinin engellenmesi amacıyla Ormanlı Tabur Komutanlığında görevli askeri personel tarafından yapılan havan atışı neticesinde hayatını kaybetmesinde kendisinin de (%50) oranında müterafik kusurunun bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davacıların uğramış olduğu maddi ve manevi zararın tazminine karar verilirken, davacılar yakınının kusurlu davranışı da gözetilip meydana gelen olayda davacılar yakınının (%50) müterafik kusuru oranında maddi tazminat miktarından indirime gidilmesi ve manevi tazminatın takdiren belirlenmesi aşamasında da davacılar yakınının müterafik kusur oranının gözetilmesi gerekirken bu husus gözardı edilerek maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen kararın kabule ilişkin kısmına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu davalı idarenin maddi ve manevi tazminat isteminin esasına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.