Danıştay 10. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 10. Daire E.2020/563 K.2024/2961
Özet: Uyuşmazlık, vergi dairesi başkanlığında görev yapan davacının gümrük müşavir yardımcılığı izni için yapmış olduğu başvurunun Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından reddedilmesiyle ilgiliydi. Mahkeme, başvurunun reddinin hukuka aykırı olduğunu kabul ederek, Bölge İdare Mahkemesi kararını bozup gümrük müşavir yardımcılığı izni verilmesini emredmiştir.
T.C. DANIŞTAY ONUNCU DAİRE
Esas No: 2020/563
Karar No: 2024/2961
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU: ... Vergi Dairesi Başkanlığında ... olarak görev yapan davacı tarafından, kendisine gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Gümrükler Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ:
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 2. fıkrasına dayanılarak gümrük idaresinde çalışanların dahi gümrük müşavir yardımcısı olabilmeleri ya da staja başlayabilmeleri için görevlerinden istifa etmeleri veya emekliye ayrılmaları gerektiği gerekçesine yer verildiği, ancak mezkur hükmün gümrük idaresinde çalışanların stajsız ve sınavsız izin belgesi almak için taşımaları gereken şartları düzenlediği, dolayısıyla kendisine uygulanmasının mümkün olmadığı, gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilmesinin gümrük müşavir yardımcılığı mesleğinin fiilen yapılacağı anlamına gelmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz." hükmüne yer verilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinde; "Gümrük müşavir yardımcısı olabilecek kişilerin aşağıda belirtilen koşullara sahip olmaları gerekir:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,
c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
d) Taksirli suçlar hariç olmak üzere; affa uğramış olsalar dahi, ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis ya da kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş bulunmamak,
e) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak,
f) i) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve endüstri mühendisliği dallarında eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya denkliği Yüksek Öğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yüksek öğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak,
ii) Diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olduktan sonra (i) alt bendinde belirtilen bilim dallarından lisans üstü seviyede diploma almış olmak ya da ön lisans eğitimi veren gümrük, dış ticaret ve Avrupa Birliği konularında uzmanlık programı olan meslek yüksek okullarından mezun olmak,
g) Staj amacıyla bir gümrük müşavirinin yanında bir yıl çalışmış olmak,(1)
h) Yapılan gümrük mevzuatı ve gümrüğe ilişkin iktisadi, ticari ve mali konuları kapsayan sınavda başarılı olmak,
2. a) Gümrük idaresinde en az onbeş yıl çalışıp da görevlerinden istifa ederek veya emekli olarak ayrılan memurlardan 1 inci fıkradaki koşulları taşıyanlar, staj koşulu aranmaksızın gümrük müşavir yardımcısı sınavına girebilirler.
b) Gümrük idaresinde en az onbeş yıl çalışıp da bunun üç yılını gümrük muayene memuru, gümrük başmemuru ve gümrük müdür yardımcısı görevlerinde geçirenlerden, görevlerinden istifa eden veya emekliye ayrılan ve 1 inci fıkradaki koşulları taşıyanlar sınav ve staj koşulu aranmaksızın gümrük müşavir yardımcısı olabilirler.
Yukarıda belirtilen koşulları yerine getirenlere gerekli müracaat belgelerinin tamamlanmasından itibaren altmış gün içinde Gümrük Müsteşarlığı tarafından Gümrük Müşavir Yardımcılığı İzin Belgesi verilir. Gümrük müşavir yardımcıları ancak bu izin belgesini aldıktan sonra mesleki faaliyette bulunabilirler." hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 07/10/2017 tarihinde yapılan gümrük müşavir yardımcılığı sınavını kazandığı, gümrük müşavirliği yardımcısı izin belgesi almak için gerekli belgeleri temin ederek davalı idareye başvurduğu, bu başvurusunun dava konusu işlem ile kamu personeli olarak çalıştığı gerekçesiyle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile dava konusu işlemin birlikte değerlendirilmesinden, 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinde devlet memurlarının iştigalinin yasak olduğu faaliyetler sayılmış olup, izin belgesi alınmasının bu anlamda bir "faaliyet" olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki izin belgesi almanın işin fiilen icra edileceği anlamına gelmediği, ortada herhangi bir hukuka aykırılık yokken, davacının ileride hukuka aykırı davranma ihtimali olabileceğinden bahisle kanun ile tanınan bir hakkın kullanılmasının engellenemeyeceği açıktır.
Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 2. fıkrası uyarınca gümrük idaresinde çalışanların dahi gümrük müşavir yardımcısı olabilmeleri ya da staja başlayabilmeleri için görevlerinden istifa etmeleri veya emekliye ayrılmaları gerektiği gerekçesine yer verilmişse de, 227. maddenin 2. fıkrasında gümrük müdürlüklerinde çalışanların stajsız ve sınavsız izin belgesi almak için taşımaları gereken şartların belirlendiği, dolayısıyla Vergi Dairesinde kamu görevlisi olarak çalışan ve staj ile sınav şartını yerine getiren davacıya 227. maddenin 2. fıkrası hükmünün uygulanması mümkün olmadığı gibi dava konusu işlemde, davacının gümrük müşavir yardımcılığına ilişkin genel şartları düzenleyen 227. maddedeki şartları taşımadığına dair bir ibareye de rastlanmadığı göz önüne alındığında, davacıya kamu personeli olarak çalıştığından bahisle gümrük müşavirliği yardımcısı izin belgesi verilmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu nedenle, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.
Esas No: 2020/563
Karar No: 2024/2961
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU: ... Vergi Dairesi Başkanlığında ... olarak görev yapan davacı tarafından, kendisine gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Gümrükler Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ:
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 2. fıkrasına dayanılarak gümrük idaresinde çalışanların dahi gümrük müşavir yardımcısı olabilmeleri ya da staja başlayabilmeleri için görevlerinden istifa etmeleri veya emekliye ayrılmaları gerektiği gerekçesine yer verildiği, ancak mezkur hükmün gümrük idaresinde çalışanların stajsız ve sınavsız izin belgesi almak için taşımaları gereken şartları düzenlediği, dolayısıyla kendisine uygulanmasının mümkün olmadığı, gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilmesinin gümrük müşavir yardımcılığı mesleğinin fiilen yapılacağı anlamına gelmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz." hükmüne yer verilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinde; "Gümrük müşavir yardımcısı olabilecek kişilerin aşağıda belirtilen koşullara sahip olmaları gerekir:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,
c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
d) Taksirli suçlar hariç olmak üzere; affa uğramış olsalar dahi, ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis ya da kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş bulunmamak,
e) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak,
f) i) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve endüstri mühendisliği dallarında eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya denkliği Yüksek Öğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yüksek öğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak,
ii) Diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olduktan sonra (i) alt bendinde belirtilen bilim dallarından lisans üstü seviyede diploma almış olmak ya da ön lisans eğitimi veren gümrük, dış ticaret ve Avrupa Birliği konularında uzmanlık programı olan meslek yüksek okullarından mezun olmak,
g) Staj amacıyla bir gümrük müşavirinin yanında bir yıl çalışmış olmak,(1)
h) Yapılan gümrük mevzuatı ve gümrüğe ilişkin iktisadi, ticari ve mali konuları kapsayan sınavda başarılı olmak,
2. a) Gümrük idaresinde en az onbeş yıl çalışıp da görevlerinden istifa ederek veya emekli olarak ayrılan memurlardan 1 inci fıkradaki koşulları taşıyanlar, staj koşulu aranmaksızın gümrük müşavir yardımcısı sınavına girebilirler.
b) Gümrük idaresinde en az onbeş yıl çalışıp da bunun üç yılını gümrük muayene memuru, gümrük başmemuru ve gümrük müdür yardımcısı görevlerinde geçirenlerden, görevlerinden istifa eden veya emekliye ayrılan ve 1 inci fıkradaki koşulları taşıyanlar sınav ve staj koşulu aranmaksızın gümrük müşavir yardımcısı olabilirler.
Yukarıda belirtilen koşulları yerine getirenlere gerekli müracaat belgelerinin tamamlanmasından itibaren altmış gün içinde Gümrük Müsteşarlığı tarafından Gümrük Müşavir Yardımcılığı İzin Belgesi verilir. Gümrük müşavir yardımcıları ancak bu izin belgesini aldıktan sonra mesleki faaliyette bulunabilirler." hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 07/10/2017 tarihinde yapılan gümrük müşavir yardımcılığı sınavını kazandığı, gümrük müşavirliği yardımcısı izin belgesi almak için gerekli belgeleri temin ederek davalı idareye başvurduğu, bu başvurusunun dava konusu işlem ile kamu personeli olarak çalıştığı gerekçesiyle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile dava konusu işlemin birlikte değerlendirilmesinden, 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinde devlet memurlarının iştigalinin yasak olduğu faaliyetler sayılmış olup, izin belgesi alınmasının bu anlamda bir "faaliyet" olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki izin belgesi almanın işin fiilen icra edileceği anlamına gelmediği, ortada herhangi bir hukuka aykırılık yokken, davacının ileride hukuka aykırı davranma ihtimali olabileceğinden bahisle kanun ile tanınan bir hakkın kullanılmasının engellenemeyeceği açıktır.
Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 2. fıkrası uyarınca gümrük idaresinde çalışanların dahi gümrük müşavir yardımcısı olabilmeleri ya da staja başlayabilmeleri için görevlerinden istifa etmeleri veya emekliye ayrılmaları gerektiği gerekçesine yer verilmişse de, 227. maddenin 2. fıkrasında gümrük müdürlüklerinde çalışanların stajsız ve sınavsız izin belgesi almak için taşımaları gereken şartların belirlendiği, dolayısıyla Vergi Dairesinde kamu görevlisi olarak çalışan ve staj ile sınav şartını yerine getiren davacıya 227. maddenin 2. fıkrası hükmünün uygulanması mümkün olmadığı gibi dava konusu işlemde, davacının gümrük müşavir yardımcılığına ilişkin genel şartları düzenleyen 227. maddedeki şartları taşımadığına dair bir ibareye de rastlanmadığı göz önüne alındığında, davacıya kamu personeli olarak çalıştığından bahisle gümrük müşavirliği yardımcısı izin belgesi verilmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu nedenle, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.