Danıştay10. Daireİdare Hukuku
Danıştay 10. Daire E.2019/10559 K.2022/4657
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10559
Karar No : 2022/4657
**DAVACI:** …
**VEKİLİ:** Av…
**DAVALI:** … Kurumu
**VEKİLLERİ:** Hukuk Müşaviri Av…
Av…
DAVANIN_KONUSU : 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olmasının ve kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu tutulmasına ilişkin dava konusu hükmün kendi içerisinde bir çelişki barındırdığı, alışveriş merkezleri ve sitelerde eczane açılmasına izin verilirken hem cephelerinden en az birinin gün ışığından yararlanacak şekilde olması hem de kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılması şartlarının birlikte arandığı, oysa, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozduğu, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal ettiği, dava konusu düzenlemenin, Anayasada yer alan çalışma ve teşebbüs hürriyetini ihlal ettiği, düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, anılan hükmün kamusal bir yarar taşımadığı, söz konusu düzenlemede belirtilen cephelerinden birinin doğrudan gün ışığı görmesi kuralının eczaneye ve ilaçlara yarar değil zarar veren bir durum olduğu, dava konusu düzenlemenin, Anayasaya, kamu yararı ve hizmet gereklerine, hukuka aykırı olduğu belirtilerek iptaline karar verilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun ve 663 sayılı Kararname ile düzenleme yapma hususunda yetkili oldukları, 6197 sayılı Kanun'un 20. madde hükmüne istinaden Kuruma verilen görev ve yetki çerçevesinde dava konusu Yönetmeliğin hazırlandığı, dava konusu düzenleme ile hastaların ilaca erişim imkânının kolaylaştırılmasının amaçlandığı, alışveriş merkezlerinin belli bir saat aralığında çalıştığı, sitelerin ise belirli kişilerin ve görevlilerin kontrollü şekilde girebileceği şekilde tasarlandığı, oysa ki, eczacılık faaliyetinin kamunun tamamına açık ve 7 gün 24 saat sürekli şekilde ifa edilmesi zorunlu bir meslek dalı olduğu, sosyal devlet anlayışı gereği kamu sağlığının korunması faaliyetinin kesintiye uğratılması söz konusu olamayacağından, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczanelerin kapılarından en az birinin dışarıya açılmasının zorunlu hale getirildiği, böylece, alışveriş merkezindeki diğer dükkânların kapalı olduğu saatlerde ve özellikle nöbetçi olunan günlerde eczacılık faaliyetinin kesintiye uğramayacağı, site sakini olmayan vatandaşların ise sitenin bağımsız bölümünde açılmış olan eczanelerden ilaç temin edebileceği, ayrıca anılan düzenleme ile, eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması kuralının getirildiği, gün ışığının insanoğlunun hormonal dengesi ve psikolojik sağlığı üzerinde pozitif ve önemli etkileri olduğu, söz konusu düzenleme ile hasta sağlığına dolaylı yoldan olumlu katkı sunulmasının hedeflendiği, gün ışığından doğrudan faydalanmak ifadesinden anlaşılması gerekenin ise, eczane cephesi ile güneş ışığı arasında herhangi bir cam, filtre, duvar vb. bir engel olmaksızın eczanenin cephesinin direkt olarak güneş ışınlarını alması gerektiği, eczanenin tamamının gün ışığı almasının beklenmediği, eczacılık mesleğinin kamu sağlığını doğrudan ilgilendiren bir meslek olduğu, sadece alışveriş merkezlerinde bulunanlara değil, bütün vatandaşlara sağlık hizmeti sunumunun yapılması gerektiği, bu yönden kamunun üstün yararı olduğu, 6585 sayılı Kanun’da, alışveriş merkezinin yapı veya alan bütünlüğü olan işletme olarak tanımlandığı, bazı alışveriş merkezlerinin tek ve bütünleşik bir yapıdan oluştuğu gibi, farklı farklı yapıların belirli bir alan ve düzen içerisinde yer aldığı alışveriş merkezlerin de mevcut olduğu, bu sebeple, eczane açılacak yerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılması koşulunun Kanun'da yer alan tanıma aykırılık teşkil etmediği, eczanelerin kamusal niteliğinin ticari niteliğinin önüne geçtiği, alışveriş merkezlerinde açılan eczanelerin yegane müşteri kitlesinin alışveriş merkezine gelen müşteriler olmadığı, hasta ve ilaca erişmek isteyen tüm vatandaşların hizmetten yararlanması gerektiği, kaldı ki, eczane projesinde alışveriş merkezi içerisine açılan bir kapıya yer verilmesinde sakınca bulunmadığı, dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu menfaatine ve hizmet gereklerine uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleme hukuka uygun olduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından hazırlanan ve 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin, 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 20. maddesinin 4. fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesinde; "Eczane binalarının kaç kısımdan mürekkep olacağı ve laboratuvarların vasıf ve şartları ve içerlerinde bulunması lazımgelen alet ve saire ve eczanenin dahili hizmetleri Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince tayin ve tesbit olunur.", Geçici 4. maddesinde; "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde Sağlık Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur." hükmü yer almıştır.
6197 sayılı Kanunun 5 inci, 20 nci ve geçici 4 üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesine dayanılarak, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanuna göre açılmış ve açılacak eczaneler ile eczacılık hizmetlerini ve eczacıları kapsar nitelikte hazırlanmış olan, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in, "Eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri"ni belirleyen 20. maddesinin (Değişik:RG-28/3/2016-29667) 4. fıkrasının "ç" bendinde; "Serbest faaliyet gösteren eczanelerin; Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması, zorunludur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde (c) bendindeki zorunluluk aranmaz.", 6. fıkrasında da; "Eczaneler aydınlık, rutubetsiz ve havadar olur;(...)" kuralı yer almıştır.
Anılan Yönetmeliğin 20. maddesinin 4. fıkrası uyuşmazlığa konu değişiklik öncesinde; "Serbest eczaneler halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde açılır. Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, havaalanları, limanlar, otogarlar ve tren garlarında açılanların dışında cephesinin ve kapılarının belediyelere ait cadde ve sokak üzerinde bulunması zorunludur. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapılmış veya ruhsatlandırılmış eczanelerde ve bunların devrinde bu madde hükmü uygulanmaz." şeklinde düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin dava konusu maddesinin yeniden düzenlenmesi aşamasında Türk Eczacılar Birliğinin de görüşüne başvurulmuş ve görüş olarak; "maddenin değişiklikten önceki haliyle kalması talep edilmektedir." şeklinde görüş beyan edilmiştir.
Eczacılar ve Eczaneleri düzenleyen Kanun ile davalı idare bu alanı düzenlemekle yetkilendirilmiştir. Davalı idareye tanınan yetkiye istinaden hazırlanan Yönetmelik ile ve eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasların düzenlenmesi amaçlanmıştır. Dolayısıyla eczanelerin açılabileceği yerlerinin özelliklerinin belirlenmesi de verilen görevin kapsamındadır. Bu konuda yapılacak bir düzenlemede temel alınması gereken husus hastanın eczaneye erişiminin kolaylığını sağlamaya yönelik olmalı aynı zamanda sıhhi ve saklama koşulları uygun olmalıdır.
Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, esas olmakla, eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması, eczanelerin, kapalı olsalar dahi nöbetçi eczanelerin adı, adresi ve telefon bilgilerini dışarıdan görülebilir, kolayca okunabilir şekilde ışıklandırılmış veya dijital ortamda ilân etmeleri ve eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması kriteri benimsenmiştir. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde bulunan eczaneler için istisnai bir düzenleme yapılmış olmasına karşın temel amaçtan vazgeçilmemiştir. Yeni düzenlemenin de, hastanın eczaneye ulaşım kolaylığı, alışveriş merkezlerinin açılma kapanma saati ve belirli kapılardan giriş çıkışın sağlanması ve nöbet durumu gibi hususlar göz önünde bulundurularak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Bu halde, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılan eczaneler için cadde ve sokak üzerinde açılma mecburiyetinin getirilmesinin imkansızlığı dikkate alınarak, cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunluluğunun getirilmesinde, düzenlemenin amacına ve kamu yararına aykırılık bulunmamıştır.
Davacı eczanesini nakletmek istediği yer için büyük bir mali külfete katlandığını ve dava konusu hükmün engel olarak önüne konulduğunu belirtmekte ise de, nakil başvurusu öncesinde bu hükmün yürürlükte olduğu görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 25/10/2022 tarihinde davacı vekilinin mazeret dilekçesi sunduğu, davalı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu temsilen Av. Songül Durum'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Davacı vekilinin mazeret dilekçesi kabul edilerek duruşmaya katılan davalı idare vekiline usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalı idare vekiline son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde "… Eczanesi" ismiyle faaliyet göstermekte olan eczanenin, … ili, … ilçesi, …, … Caddesi, … Blok No… adresine …. ismi altında nakledilmesi istemiyle yapılan başvurunun, eczane olacak yerin özelliklerinin Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğinin 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendine uygun olmadığı gerekçesiyle reddi üzerine İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün bila tarih ve … sayılı işlemi ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istemiyle İstanbul 8. İdare Mahkemesinde, işlemlerin dayanağı olan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istemiyle de bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 56. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu; üçüncü fıkrasında, Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği; dördüncü fıkrasında da, Devletin, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği; 124. maddesinde, bakanlıkların kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
663 sayılı -dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihteki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle- 2. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde, ''Sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar, özel ürünler, ulusal ve uluslararası kontrole tâbi maddeler, ilaç üretiminde kullanılan etken ve yardımcı maddeler, kozmetikler ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasada bulunması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi" Sağlık Bakanlığının görevleri arasında sayılmış; Kararname'nin 27. maddesinin birinci fıkrası ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Sağlık Bakanlığının bağlı kuruluşu olarak teşekkül ettirilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde, anılan Kurumun görev ve yetkileri arasında, "Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak." sayılmış; 40. maddesinde, Bakanlık ve bağlı kuruluşların görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, “Eczane binalarının kaç kısımdan mürekkep olacağı ve laboratuvarların vasıf ve şartları ve içerlerinde bulunması lazım gelen alet ve saire ve eczanenin dahili hizmetleri Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince tayin ve tespit olunur.” hükmü yer almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrasında,
“(4) Serbest eczaneler halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde açılır. Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, havaalanları, limanlar, otogarlar ve tren garlarında açılanların dışında cephesinin ve kapılarının belediyelere ait cadde ve sokak üzerinde bulunması zorunludur. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapılmış veya ruhsatlandırılmış eczanelerde ve bunların devrinde bu madde hükmü uygulanmaz.” hükmü bulunmakta iken;
28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile,
“(4) Serbest faaliyet gösteren eczanelerin;
a) Eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması,
b) Bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi,
c) Eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması,
ç) Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması,
zorunludur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde (c) bendindeki zorunluluk aranmaz.” şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Hukuki Değerlendirme:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre eczacılık; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi, ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmeti olup, bu anlamda eczaneler ticari nitelikli işletme olmakla birlikte, aynı zamanda önemli bir kamu hizmeti de sunmakta olan işletme niteliğindedirler.
Buna göre, 6197 sayılı Kanun hükümleri ile eczacılık mesleğinin sağlık alanında önemli bir kamu hizmetini yürütmesi ve aynı zamanda ticari bir faaliyet niteliğinde olması dikkate alındığında eczane olarak kullanılacak yerlerin fiziki özelliklerini belirleme konusunda davalı idarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu açıktır.
6197 sayılı Kanun'a ve ilgili mevzuat ile tanınan yetkiye dayanılarak 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinde "Eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri" ayrıntılı olarak belirlenmiş; anılan maddenin dördüncü fıkrasında, serbest faaliyet gösteren eczanelerin, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması; bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi; eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması; alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunlu tutulmuştur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde, eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması zorunluluğu aranmayacağı da kurala bağlanmıştır.
Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu, eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozacağı, Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal edeceği, anılan Yönetmelik hükmünün kamusal bir yarar taşımadığı, söz konusu düzenlemede belirtilen cephelerinden birinin doğrudan gün ışığı görmesi kuralının eczaneye ve ilaçlara yarar değil zarar veren bir durum olduğu, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
Yönetmeliğin tamamı incelendiğinde, eczanelerin, belirlenen çalışma saatlerinin ve nöbet hizmetlerinin aksatılmayacak şekilde halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde ve bağımsız dükkanlarda açılıp faaliyet göstermesinin, bazı istisnalar dışında cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara almasının hedeflendiği, böylece esasen tüm vatandaşların eczacılık hizmetine kolayca ulaşmasının sağlanmasının ana amaç olarak öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede öngörülen amaca uygun şekilde dava konusu düzenleme ile getirilen alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması şartının, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek, eczanelerin hizmet şartlarının iyileştirilmesine yönelik getirildiği; bununla birlikte gece alışveriş merkezlerinin kapalı olması karşısında bu merkezlerde yer alan eczaneler ile herkesin rahatça girip çıkması mümkün olmayan sitelerde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu hale getirilmesine yönelik dava konusu düzenlemenin de vatandaşın kolayca ulaşılabileceği yerlerde eczanelerin açılmasına izin verilmesine yönelik tesis edildiği anlaşılmakla, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim dava konusu düzenlemeyi de içinde barındıran 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin gerekçesinde; halkın eczacılık hizmetine erişimini kolaylaştırmak üzere tüm serbest eczaneler bakımından, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde düzenleme yapıldığı belirtilmektedir.
Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının zorunlu olduğu, anılan düzenlemenin 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu iddia edilmekte ise de, alışveriş merkezlerinde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılma şartı, mutlaka belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olma ve o cadde veya sokaktan numara alma zorunluluğu içermediğinden bu durumun yapı bütünlüğünü bozmayacağı gibi, alışveriş merkezlerinin belli çalışma saatlerinin olması ve geceleri kapalı olması karşısında buralardaki eczaneler nöbetçi kaldıklarında ancak doğrudan dışarıya açılan kapılarını kullanarak eczacılık hizmetlerini aksatmadan yürütebileceklerinden davacının bu iddiaları yerinde görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL
yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın ve fazladan yatırılan …TL yürütmeyi durdurma harcının kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz gün) içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10559
Karar No : 2022/4657
**DAVACI:** …
**VEKİLİ:** Av…
**DAVALI:** … Kurumu
**VEKİLLERİ:** Hukuk Müşaviri Av…
Av…
DAVANIN_KONUSU : 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olmasının ve kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu tutulmasına ilişkin dava konusu hükmün kendi içerisinde bir çelişki barındırdığı, alışveriş merkezleri ve sitelerde eczane açılmasına izin verilirken hem cephelerinden en az birinin gün ışığından yararlanacak şekilde olması hem de kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılması şartlarının birlikte arandığı, oysa, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozduğu, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal ettiği, dava konusu düzenlemenin, Anayasada yer alan çalışma ve teşebbüs hürriyetini ihlal ettiği, düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, anılan hükmün kamusal bir yarar taşımadığı, söz konusu düzenlemede belirtilen cephelerinden birinin doğrudan gün ışığı görmesi kuralının eczaneye ve ilaçlara yarar değil zarar veren bir durum olduğu, dava konusu düzenlemenin, Anayasaya, kamu yararı ve hizmet gereklerine, hukuka aykırı olduğu belirtilerek iptaline karar verilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun ve 663 sayılı Kararname ile düzenleme yapma hususunda yetkili oldukları, 6197 sayılı Kanun'un 20. madde hükmüne istinaden Kuruma verilen görev ve yetki çerçevesinde dava konusu Yönetmeliğin hazırlandığı, dava konusu düzenleme ile hastaların ilaca erişim imkânının kolaylaştırılmasının amaçlandığı, alışveriş merkezlerinin belli bir saat aralığında çalıştığı, sitelerin ise belirli kişilerin ve görevlilerin kontrollü şekilde girebileceği şekilde tasarlandığı, oysa ki, eczacılık faaliyetinin kamunun tamamına açık ve 7 gün 24 saat sürekli şekilde ifa edilmesi zorunlu bir meslek dalı olduğu, sosyal devlet anlayışı gereği kamu sağlığının korunması faaliyetinin kesintiye uğratılması söz konusu olamayacağından, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczanelerin kapılarından en az birinin dışarıya açılmasının zorunlu hale getirildiği, böylece, alışveriş merkezindeki diğer dükkânların kapalı olduğu saatlerde ve özellikle nöbetçi olunan günlerde eczacılık faaliyetinin kesintiye uğramayacağı, site sakini olmayan vatandaşların ise sitenin bağımsız bölümünde açılmış olan eczanelerden ilaç temin edebileceği, ayrıca anılan düzenleme ile, eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması kuralının getirildiği, gün ışığının insanoğlunun hormonal dengesi ve psikolojik sağlığı üzerinde pozitif ve önemli etkileri olduğu, söz konusu düzenleme ile hasta sağlığına dolaylı yoldan olumlu katkı sunulmasının hedeflendiği, gün ışığından doğrudan faydalanmak ifadesinden anlaşılması gerekenin ise, eczane cephesi ile güneş ışığı arasında herhangi bir cam, filtre, duvar vb. bir engel olmaksızın eczanenin cephesinin direkt olarak güneş ışınlarını alması gerektiği, eczanenin tamamının gün ışığı almasının beklenmediği, eczacılık mesleğinin kamu sağlığını doğrudan ilgilendiren bir meslek olduğu, sadece alışveriş merkezlerinde bulunanlara değil, bütün vatandaşlara sağlık hizmeti sunumunun yapılması gerektiği, bu yönden kamunun üstün yararı olduğu, 6585 sayılı Kanun’da, alışveriş merkezinin yapı veya alan bütünlüğü olan işletme olarak tanımlandığı, bazı alışveriş merkezlerinin tek ve bütünleşik bir yapıdan oluştuğu gibi, farklı farklı yapıların belirli bir alan ve düzen içerisinde yer aldığı alışveriş merkezlerin de mevcut olduğu, bu sebeple, eczane açılacak yerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılması koşulunun Kanun'da yer alan tanıma aykırılık teşkil etmediği, eczanelerin kamusal niteliğinin ticari niteliğinin önüne geçtiği, alışveriş merkezlerinde açılan eczanelerin yegane müşteri kitlesinin alışveriş merkezine gelen müşteriler olmadığı, hasta ve ilaca erişmek isteyen tüm vatandaşların hizmetten yararlanması gerektiği, kaldı ki, eczane projesinde alışveriş merkezi içerisine açılan bir kapıya yer verilmesinde sakınca bulunmadığı, dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu menfaatine ve hizmet gereklerine uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleme hukuka uygun olduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından hazırlanan ve 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin, 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 20. maddesinin 4. fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesinde; "Eczane binalarının kaç kısımdan mürekkep olacağı ve laboratuvarların vasıf ve şartları ve içerlerinde bulunması lazımgelen alet ve saire ve eczanenin dahili hizmetleri Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince tayin ve tesbit olunur.", Geçici 4. maddesinde; "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde Sağlık Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur." hükmü yer almıştır.
6197 sayılı Kanunun 5 inci, 20 nci ve geçici 4 üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesine dayanılarak, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanuna göre açılmış ve açılacak eczaneler ile eczacılık hizmetlerini ve eczacıları kapsar nitelikte hazırlanmış olan, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in, "Eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri"ni belirleyen 20. maddesinin (Değişik:RG-28/3/2016-29667) 4. fıkrasının "ç" bendinde; "Serbest faaliyet gösteren eczanelerin; Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması, zorunludur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde (c) bendindeki zorunluluk aranmaz.", 6. fıkrasında da; "Eczaneler aydınlık, rutubetsiz ve havadar olur;(...)" kuralı yer almıştır.
Anılan Yönetmeliğin 20. maddesinin 4. fıkrası uyuşmazlığa konu değişiklik öncesinde; "Serbest eczaneler halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde açılır. Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, havaalanları, limanlar, otogarlar ve tren garlarında açılanların dışında cephesinin ve kapılarının belediyelere ait cadde ve sokak üzerinde bulunması zorunludur. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapılmış veya ruhsatlandırılmış eczanelerde ve bunların devrinde bu madde hükmü uygulanmaz." şeklinde düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin dava konusu maddesinin yeniden düzenlenmesi aşamasında Türk Eczacılar Birliğinin de görüşüne başvurulmuş ve görüş olarak; "maddenin değişiklikten önceki haliyle kalması talep edilmektedir." şeklinde görüş beyan edilmiştir.
Eczacılar ve Eczaneleri düzenleyen Kanun ile davalı idare bu alanı düzenlemekle yetkilendirilmiştir. Davalı idareye tanınan yetkiye istinaden hazırlanan Yönetmelik ile ve eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasların düzenlenmesi amaçlanmıştır. Dolayısıyla eczanelerin açılabileceği yerlerinin özelliklerinin belirlenmesi de verilen görevin kapsamındadır. Bu konuda yapılacak bir düzenlemede temel alınması gereken husus hastanın eczaneye erişiminin kolaylığını sağlamaya yönelik olmalı aynı zamanda sıhhi ve saklama koşulları uygun olmalıdır.
Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, esas olmakla, eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması, eczanelerin, kapalı olsalar dahi nöbetçi eczanelerin adı, adresi ve telefon bilgilerini dışarıdan görülebilir, kolayca okunabilir şekilde ışıklandırılmış veya dijital ortamda ilân etmeleri ve eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması kriteri benimsenmiştir. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde bulunan eczaneler için istisnai bir düzenleme yapılmış olmasına karşın temel amaçtan vazgeçilmemiştir. Yeni düzenlemenin de, hastanın eczaneye ulaşım kolaylığı, alışveriş merkezlerinin açılma kapanma saati ve belirli kapılardan giriş çıkışın sağlanması ve nöbet durumu gibi hususlar göz önünde bulundurularak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Bu halde, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılan eczaneler için cadde ve sokak üzerinde açılma mecburiyetinin getirilmesinin imkansızlığı dikkate alınarak, cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunluluğunun getirilmesinde, düzenlemenin amacına ve kamu yararına aykırılık bulunmamıştır.
Davacı eczanesini nakletmek istediği yer için büyük bir mali külfete katlandığını ve dava konusu hükmün engel olarak önüne konulduğunu belirtmekte ise de, nakil başvurusu öncesinde bu hükmün yürürlükte olduğu görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 25/10/2022 tarihinde davacı vekilinin mazeret dilekçesi sunduğu, davalı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu temsilen Av. Songül Durum'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Davacı vekilinin mazeret dilekçesi kabul edilerek duruşmaya katılan davalı idare vekiline usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalı idare vekiline son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde "… Eczanesi" ismiyle faaliyet göstermekte olan eczanenin, … ili, … ilçesi, …, … Caddesi, … Blok No… adresine …. ismi altında nakledilmesi istemiyle yapılan başvurunun, eczane olacak yerin özelliklerinin Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğinin 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendine uygun olmadığı gerekçesiyle reddi üzerine İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün bila tarih ve … sayılı işlemi ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istemiyle İstanbul 8. İdare Mahkemesinde, işlemlerin dayanağı olan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istemiyle de bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 56. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu; üçüncü fıkrasında, Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği; dördüncü fıkrasında da, Devletin, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği; 124. maddesinde, bakanlıkların kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
663 sayılı -dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihteki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle- 2. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde, ''Sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar, özel ürünler, ulusal ve uluslararası kontrole tâbi maddeler, ilaç üretiminde kullanılan etken ve yardımcı maddeler, kozmetikler ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasada bulunması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi" Sağlık Bakanlığının görevleri arasında sayılmış; Kararname'nin 27. maddesinin birinci fıkrası ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Sağlık Bakanlığının bağlı kuruluşu olarak teşekkül ettirilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde, anılan Kurumun görev ve yetkileri arasında, "Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak." sayılmış; 40. maddesinde, Bakanlık ve bağlı kuruluşların görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, “Eczane binalarının kaç kısımdan mürekkep olacağı ve laboratuvarların vasıf ve şartları ve içerlerinde bulunması lazım gelen alet ve saire ve eczanenin dahili hizmetleri Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince tayin ve tespit olunur.” hükmü yer almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrasında,
“(4) Serbest eczaneler halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde açılır. Eczanelerin bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, havaalanları, limanlar, otogarlar ve tren garlarında açılanların dışında cephesinin ve kapılarının belediyelere ait cadde ve sokak üzerinde bulunması zorunludur. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapılmış veya ruhsatlandırılmış eczanelerde ve bunların devrinde bu madde hükmü uygulanmaz.” hükmü bulunmakta iken;
28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile,
“(4) Serbest faaliyet gösteren eczanelerin;
a) Eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması,
b) Bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi,
c) Eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması,
ç) Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması,
zorunludur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde (c) bendindeki zorunluluk aranmaz.” şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Hukuki Değerlendirme:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre eczacılık; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi, ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmeti olup, bu anlamda eczaneler ticari nitelikli işletme olmakla birlikte, aynı zamanda önemli bir kamu hizmeti de sunmakta olan işletme niteliğindedirler.
Buna göre, 6197 sayılı Kanun hükümleri ile eczacılık mesleğinin sağlık alanında önemli bir kamu hizmetini yürütmesi ve aynı zamanda ticari bir faaliyet niteliğinde olması dikkate alındığında eczane olarak kullanılacak yerlerin fiziki özelliklerini belirleme konusunda davalı idarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu açıktır.
6197 sayılı Kanun'a ve ilgili mevzuat ile tanınan yetkiye dayanılarak 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinde "Eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri" ayrıntılı olarak belirlenmiş; anılan maddenin dördüncü fıkrasında, serbest faaliyet gösteren eczanelerin, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması; bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi; eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması; alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunlu tutulmuştur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde, eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması zorunluluğu aranmayacağı da kurala bağlanmıştır.
Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu, eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozacağı, Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal edeceği, anılan Yönetmelik hükmünün kamusal bir yarar taşımadığı, söz konusu düzenlemede belirtilen cephelerinden birinin doğrudan gün ışığı görmesi kuralının eczaneye ve ilaçlara yarar değil zarar veren bir durum olduğu, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
Yönetmeliğin tamamı incelendiğinde, eczanelerin, belirlenen çalışma saatlerinin ve nöbet hizmetlerinin aksatılmayacak şekilde halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde ve bağımsız dükkanlarda açılıp faaliyet göstermesinin, bazı istisnalar dışında cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara almasının hedeflendiği, böylece esasen tüm vatandaşların eczacılık hizmetine kolayca ulaşmasının sağlanmasının ana amaç olarak öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede öngörülen amaca uygun şekilde dava konusu düzenleme ile getirilen alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması şartının, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek, eczanelerin hizmet şartlarının iyileştirilmesine yönelik getirildiği; bununla birlikte gece alışveriş merkezlerinin kapalı olması karşısında bu merkezlerde yer alan eczaneler ile herkesin rahatça girip çıkması mümkün olmayan sitelerde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu hale getirilmesine yönelik dava konusu düzenlemenin de vatandaşın kolayca ulaşılabileceği yerlerde eczanelerin açılmasına izin verilmesine yönelik tesis edildiği anlaşılmakla, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim dava konusu düzenlemeyi de içinde barındıran 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin gerekçesinde; halkın eczacılık hizmetine erişimini kolaylaştırmak üzere tüm serbest eczaneler bakımından, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde düzenleme yapıldığı belirtilmektedir.
Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının zorunlu olduğu, anılan düzenlemenin 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu iddia edilmekte ise de, alışveriş merkezlerinde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılma şartı, mutlaka belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olma ve o cadde veya sokaktan numara alma zorunluluğu içermediğinden bu durumun yapı bütünlüğünü bozmayacağı gibi, alışveriş merkezlerinin belli çalışma saatlerinin olması ve geceleri kapalı olması karşısında buralardaki eczaneler nöbetçi kaldıklarında ancak doğrudan dışarıya açılan kapılarını kullanarak eczacılık hizmetlerini aksatmadan yürütebileceklerinden davacının bu iddiaları yerinde görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL
yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın ve fazladan yatırılan …TL yürütmeyi durdurma harcının kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz gün) içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.