Danıştay 6. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 6. Daire E.2023/8271 K.2025/6085
Özet: 1) İddia, Ataşehir’deki A ve B blokları dağınık imar aykırılığı nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca 1.221.738,50 TL para cezası ve yıkım kararının bozulmasıdır. 2) Mahkeme, para cezasının ve yıkım kararının iptalini ve yeniden karar verilmesi için dosyanın Bölge İdare Mahkemesi’ne yönlendirilmesini kabul etti.
T.C. DANIŞTAY ALTINCI DAİRE
Esas No: 2023/8271
Karar No: 2025/6085
TEMYİZ EDEN (DAVACI): 1- ..., 2- ...
VEKİLİ: Av....
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Belediye Başkanlığı ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan A ve B blok yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve anılan kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararının ve para cezasının tahsili amacıyla Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce düzenlenen ... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın B blok zemin katının kafeterya, toplantı ve başhekimlik olarak kullanıldığı, A blok çatı arası katında terasın tamamen ve kısmen üzerinin kapatıldığı ve yangın kaçış alanlarının bir kısmının koridor ve kat ofisi haline getirildiğinin 03/02/2022 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, yapı sınıfının doğru olduğu, imara aykırılıklara ilişkin ölçümün doğru olduğu görüldüğünden, dava konusu encümen kararının 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesi uyarınca belirlenen temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin alt bentleri ve (ç) bendi uyarınca artırım uygulanarak belirlenen para cezasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, taşınmazda ruhsat ve eki projeye aykırı olarak imalat yapıldığının bilirkişi raporu ile de ortaya konulduğu, söz konusu aykırılıkların nitelik olarak betonarme sistemle ilgili büyütmeler olmamakla birlikte sığnak ve depo alanlarının farklı fonksiyon ile kullanımı, galeri boşluğunun kapatılması, yangın geçiş alanın kısmen kullanımının değiştirilmesi, açık teras alanının üstü kapatılarak kapalı alan haline getirilmesi, çatı örtüsünün açılarak teras kullanımına açılmasının m2 kazanımları ve proje dışında fonksiyon değişiklikleri yönünden yapılaşma koşulları üzerine çıkıldığından ve ruhsata bağlanamayacağı anlaşıldığından anılan aykırıkların Kanunun 32. maddesine göre yıkımına ilişkin encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, idari para cezasının davacılardan tahsili amacıyla dava konusu ödeme emirlerinin tesis edildiği, dava konusu ödeme emrinin dayanağı encümen kararının hukuka uygun olduğundan anılan işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY:
Ataşehir Belediye Başkanlığınca düzenlenen 03/02/2022 tarihli yapı tatil tutanağı ile; İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda 4BK+ZK+2NK+Çatı arası olan iskanlı hastane binasında yapılan tespitte B blok -4.BK'da sığınak ve depo alanlarında fonksiyon değişikliği yapıldığı (personel yemekhanesi, mutfak, personel soyunma odası, fizik tedavi, eczane ve çamaşır odası olarak kullanıldığı) (420m2), A Blok zemin katta (Y-23) ve (21-24) aksları arasındaki galeri boşluğunun kapatıldığı, (46,14m2), B Blok zemin katta kafeterya ve ecza deposu alanlarının toplantı odası ve başhekimlik olarak kullanıldığı (100m2), A Blok çatı arası katında terasın kısmen üzerinin kapatıldığı ve yangın kaçış alanının bir kısmının koridor ve kat ofisi haline getirildiği (18m2), B Blok çatı arasında projesindeki teras alanlarının arasında kalan çatı örtüsünün de kaldırılarak teras olarak kullanıldığı (150m2) tespit edilmiştir.
Ataşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacılara 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ve Ataşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla anılan kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına karar verilmiştir.
İdari para cezasının tahsili amacıyla Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce ... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirleri düzenlenmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı, (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, ç) bendinde ise (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir... " hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, bu kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararı ve Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce düzenlenen... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirlerine gelince;
3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin değerlendirilmesinden; para cezası yaptırımının uygulanacağı ruhsata aykırı veya ruhsatsız "yapının sahibi" ibaresinden, ister yapının mülkiyetine sahip kişiler, isterse kiracı, yapı malikinin yakını, intifa hakkı sahibi gibi üçüncü kişiler olsun inşai faaliyeti yapan kişilerin anlaşılması gerekmektedir.
Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından, ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, A ve B blok için yapının malikleri ve ... Hastanesi A.Ş. arasında imzalanan 26.09.2016 tarihli kira sözleşmesinde, tespite konu aykırılıkların bulunduğu A ve B Blok yapı için "özel hastane" olarak kullanılacağı, 4.2. maddesinde "kiracı, statik hesaplamalarını ihlal edecek veya ana yapıya zarar verecek tadilatlar yapmamayı kabul ve taahhüt eder", 4.6. maddesinde "Özel Hastaneler Yönetmeliğine Ticari Faaliyete ilişkin olabilecek diğer ilgili mevzuat kapsamında yapılması gerekebilecek tadilat işlerini serbestçe yapabilecektir." ibarelerine yer verildiği; dosyada yer alan bilirkişi raporunda, 2008 yılında yapılan büro işyeri projesinin daha sonra parseller birleştirilmek suretiyle hastane projesine dönüşümü ve hava fotoğraflarındaki kuş bakışı görünüme göre günümüz şartlarına veya ihtiyaca göre izinsiz revize edilerek yapılan değişikliklerin kiracı hastane tarafından yapıldığının düşünüldüğünün belirtildiği, öte yandan, dava ve temyiz dilekçesinde, tespite konu ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların, davacıların yazılı izni olmadan ve bilgisi haricinde kiracı tarafından yapıldığının iddia olunduğu görülmektedir.
Bu durumda; yapı sahibi davacıların bu aykırılıklardan sorumluluğunun bulunmadığı, ruhsata aykırılıkları yapan hastanenin imar para cezasının muhatabı olması gerektiği anlaşıldığından, davacıların maliki olduğu taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle verilen para cezasında ve para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emirlerinde, "cezaların şahsiliği ilkesi" açısından hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının para cezasına ilişkin encümen kararı ve ödeme emirleri yönünden BOZULMASINA, yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Esas No: 2023/8271
Karar No: 2025/6085
TEMYİZ EDEN (DAVACI): 1- ..., 2- ...
VEKİLİ: Av....
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Belediye Başkanlığı ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan A ve B blok yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve anılan kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararının ve para cezasının tahsili amacıyla Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce düzenlenen ... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın B blok zemin katının kafeterya, toplantı ve başhekimlik olarak kullanıldığı, A blok çatı arası katında terasın tamamen ve kısmen üzerinin kapatıldığı ve yangın kaçış alanlarının bir kısmının koridor ve kat ofisi haline getirildiğinin 03/02/2022 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, yapı sınıfının doğru olduğu, imara aykırılıklara ilişkin ölçümün doğru olduğu görüldüğünden, dava konusu encümen kararının 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesi uyarınca belirlenen temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin alt bentleri ve (ç) bendi uyarınca artırım uygulanarak belirlenen para cezasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, taşınmazda ruhsat ve eki projeye aykırı olarak imalat yapıldığının bilirkişi raporu ile de ortaya konulduğu, söz konusu aykırılıkların nitelik olarak betonarme sistemle ilgili büyütmeler olmamakla birlikte sığnak ve depo alanlarının farklı fonksiyon ile kullanımı, galeri boşluğunun kapatılması, yangın geçiş alanın kısmen kullanımının değiştirilmesi, açık teras alanının üstü kapatılarak kapalı alan haline getirilmesi, çatı örtüsünün açılarak teras kullanımına açılmasının m2 kazanımları ve proje dışında fonksiyon değişiklikleri yönünden yapılaşma koşulları üzerine çıkıldığından ve ruhsata bağlanamayacağı anlaşıldığından anılan aykırıkların Kanunun 32. maddesine göre yıkımına ilişkin encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, idari para cezasının davacılardan tahsili amacıyla dava konusu ödeme emirlerinin tesis edildiği, dava konusu ödeme emrinin dayanağı encümen kararının hukuka uygun olduğundan anılan işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY:
Ataşehir Belediye Başkanlığınca düzenlenen 03/02/2022 tarihli yapı tatil tutanağı ile; İstanbul ili, Ataşehir ilçesi ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda 4BK+ZK+2NK+Çatı arası olan iskanlı hastane binasında yapılan tespitte B blok -4.BK'da sığınak ve depo alanlarında fonksiyon değişikliği yapıldığı (personel yemekhanesi, mutfak, personel soyunma odası, fizik tedavi, eczane ve çamaşır odası olarak kullanıldığı) (420m2), A Blok zemin katta (Y-23) ve (21-24) aksları arasındaki galeri boşluğunun kapatıldığı, (46,14m2), B Blok zemin katta kafeterya ve ecza deposu alanlarının toplantı odası ve başhekimlik olarak kullanıldığı (100m2), A Blok çatı arası katında terasın kısmen üzerinin kapatıldığı ve yangın kaçış alanının bir kısmının koridor ve kat ofisi haline getirildiği (18m2), B Blok çatı arasında projesindeki teras alanlarının arasında kalan çatı örtüsünün de kaldırılarak teras olarak kullanıldığı (150m2) tespit edilmiştir.
Ataşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacılara 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ve Ataşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla anılan kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına karar verilmiştir.
İdari para cezasının tahsili amacıyla Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce ... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirleri düzenlenmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı, (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, ç) bendinde ise (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir... " hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, bu kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 1.221.738,50-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararı ve Ataşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce düzenlenen... tarihli, ... ve ... sayılı ödeme emirlerine gelince;
3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin değerlendirilmesinden; para cezası yaptırımının uygulanacağı ruhsata aykırı veya ruhsatsız "yapının sahibi" ibaresinden, ister yapının mülkiyetine sahip kişiler, isterse kiracı, yapı malikinin yakını, intifa hakkı sahibi gibi üçüncü kişiler olsun inşai faaliyeti yapan kişilerin anlaşılması gerekmektedir.
Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından, ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, A ve B blok için yapının malikleri ve ... Hastanesi A.Ş. arasında imzalanan 26.09.2016 tarihli kira sözleşmesinde, tespite konu aykırılıkların bulunduğu A ve B Blok yapı için "özel hastane" olarak kullanılacağı, 4.2. maddesinde "kiracı, statik hesaplamalarını ihlal edecek veya ana yapıya zarar verecek tadilatlar yapmamayı kabul ve taahhüt eder", 4.6. maddesinde "Özel Hastaneler Yönetmeliğine Ticari Faaliyete ilişkin olabilecek diğer ilgili mevzuat kapsamında yapılması gerekebilecek tadilat işlerini serbestçe yapabilecektir." ibarelerine yer verildiği; dosyada yer alan bilirkişi raporunda, 2008 yılında yapılan büro işyeri projesinin daha sonra parseller birleştirilmek suretiyle hastane projesine dönüşümü ve hava fotoğraflarındaki kuş bakışı görünüme göre günümüz şartlarına veya ihtiyaca göre izinsiz revize edilerek yapılan değişikliklerin kiracı hastane tarafından yapıldığının düşünüldüğünün belirtildiği, öte yandan, dava ve temyiz dilekçesinde, tespite konu ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların, davacıların yazılı izni olmadan ve bilgisi haricinde kiracı tarafından yapıldığının iddia olunduğu görülmektedir.
Bu durumda; yapı sahibi davacıların bu aykırılıklardan sorumluluğunun bulunmadığı, ruhsata aykırılıkları yapan hastanenin imar para cezasının muhatabı olması gerektiği anlaşıldığından, davacıların maliki olduğu taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle verilen para cezasında ve para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emirlerinde, "cezaların şahsiliği ilkesi" açısından hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının para cezasına ilişkin encümen kararı ve ödeme emirleri yönünden BOZULMASINA, yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.