Danıştay4. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 4. Daire E.2025/3623 K.2025/5808
Özet: Uyuşmazlık, Diyarbakır Bismil ilçe selvi parseli üzerine yapılan toplulaştırma işleminin iptali talebine dair temyiz başvurusudur; temyiz eden taraf, parselin toplulaştırma kapsamında hukuka uyarlı olmadığını iddia etmektedir. Mahkeme, temyiz başvurusunu kabul ederek Bölge İdare Mahkemesi'nin kararını bozmuş ve işlemin iptaline karar vermiştir.
T.C. DANIŞTAY DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No: 2025/3623
Karar No: 2025/5808
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, ... (...) Mahallesi, eski ... parseli kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının murisinin maliki olduğu eski ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin sonrası davacının murisine eski ... parsele karşılık olarak taşınmazın yakınında yer verilmesinin mümkün olduğu, buna rağmen ... ve ... nolu yeni tahsis parsellerinin kadastral ... nolu eski parselden 7-8 km uzaklıkta olup farklı köy sınırlarında olduğu, söz konusu taşınmazlar ile önceki taşınmazın bulunduğu taşınmazların konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olmadıkları, farklı toprak karakteristik özellikleri gösterdiği anlaşıldığından dava konusu parselleri de kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu parselin bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma çalışmasının 21/04/2015 tarihinde tescil olunarak bitirildiği, davacının toplulaştırma sürecinde adına hiçbir mülkiyetin kayıtlı olmadığı, davacının dava konusu taşınmazları ... yevmiye numarasıyla 01/07/2019 tarihinde satış yoluyla mülkiyetine geçirdiği, yeni ... ve ... nolu yeni parsellerin ... adına toplulaştırma kapsamında işlem gördüğü, davacının dava konusu taşınmazları toplulaştırma işlemlerinden sonra edindiği, toplulaştırmadan sonra satın aldığı taşınmazların iptali için dava açması kanuna ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu, usule, hukuka ve teknik talimatlara uygun toplulaştırma işlemleri gerçekleştirildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür" hükmüne yer verilmiştir.
Arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı işlemin tebliğinden veya başka bir şekilde işlemden haberdar olunmasından itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde dava açılması mümkün olup, bu hususa ilişkin olarak mevzuatta özel bir dava açma süresi düzenlenmemiştir.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a 19/04/2018 tarih ve 7139 sayılı Kanunla eklenen Ek-9. maddesinin 7. fıkrasında, "... Arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içerisinde dava açılabilir." denilmekle beraber, bu süre arazi toplulaştırması işlemlerine karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içerisinde her zaman dava açılabileceğine ilişkin özel bir dava açma süresi olarak düzenlenmemiş, söz konusu işlemlerin ilgililerine tebliğ edilmediği ve başka bir şekilde bu işlemlerden haberdar olunmadığı durumlarda, on yıllık bir dava açma süresi getirilmiştir, başka bir anlatımla, arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı açılabilecek davaların her halükarda on yıllık azami bir süreyle sınırlandığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, ... (...) Mahallesinde bulunan eski ... parselin toplulaştırma işlemi ile 5 ayrı parselde planlandığı, 11/09/2014 tarihinde davacının murisi olan ... adına tapuda tescil işlemlerinin tamamlandığı, taşınmazın maliki ...'in 17/05/2014 tarihinde vefat ettiği, mirasçıların, mirasbırakanın vefatından sonra 18/05/2016 tarihinde tapuda intikal işlemlerini tamamlayarak anılan taşınmazlara el birliğiyle malik oldukları, davacının ... ada ... parsel ve ... ada ... parselleri kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle 16/12/2022 tarihinde görülmekte olan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Toplulaştırma işleminin iptali istemiyle açılacak davada, dava açma süresinin toplulaştırma işleminin öğrenilmesinden itibaren başlayacağı ve bu sürenin de 60 gün olduğu hususu dikkate alındığında, dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işlemi sonrasında davacının murisi adına ... ada ... parsel ile ... ada ... parsellerin tahsis edildiği, davacının söz konusu parsellere yönelik 18/05/2016 tarihinde tapuda intikal işlemleri yaparak parsellerin maliki olduğu, toplulaştırma işleminden en geç 18/05/2016 tarihinde haberdar olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla bu tarihten sonra 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden çok sonra davacı tarafından 16/12/2022 tarihinde açılan iş bu davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığından, esastan incelenerek verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Esas No: 2025/3623
Karar No: 2025/5808
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, ... (...) Mahallesi, eski ... parseli kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının murisinin maliki olduğu eski ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin sonrası davacının murisine eski ... parsele karşılık olarak taşınmazın yakınında yer verilmesinin mümkün olduğu, buna rağmen ... ve ... nolu yeni tahsis parsellerinin kadastral ... nolu eski parselden 7-8 km uzaklıkta olup farklı köy sınırlarında olduğu, söz konusu taşınmazlar ile önceki taşınmazın bulunduğu taşınmazların konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olmadıkları, farklı toprak karakteristik özellikleri gösterdiği anlaşıldığından dava konusu parselleri de kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu parselin bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma çalışmasının 21/04/2015 tarihinde tescil olunarak bitirildiği, davacının toplulaştırma sürecinde adına hiçbir mülkiyetin kayıtlı olmadığı, davacının dava konusu taşınmazları ... yevmiye numarasıyla 01/07/2019 tarihinde satış yoluyla mülkiyetine geçirdiği, yeni ... ve ... nolu yeni parsellerin ... adına toplulaştırma kapsamında işlem gördüğü, davacının dava konusu taşınmazları toplulaştırma işlemlerinden sonra edindiği, toplulaştırmadan sonra satın aldığı taşınmazların iptali için dava açması kanuna ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu, usule, hukuka ve teknik talimatlara uygun toplulaştırma işlemleri gerçekleştirildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür" hükmüne yer verilmiştir.
Arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı işlemin tebliğinden veya başka bir şekilde işlemden haberdar olunmasından itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde dava açılması mümkün olup, bu hususa ilişkin olarak mevzuatta özel bir dava açma süresi düzenlenmemiştir.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a 19/04/2018 tarih ve 7139 sayılı Kanunla eklenen Ek-9. maddesinin 7. fıkrasında, "... Arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içerisinde dava açılabilir." denilmekle beraber, bu süre arazi toplulaştırması işlemlerine karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içerisinde her zaman dava açılabileceğine ilişkin özel bir dava açma süresi olarak düzenlenmemiş, söz konusu işlemlerin ilgililerine tebliğ edilmediği ve başka bir şekilde bu işlemlerden haberdar olunmadığı durumlarda, on yıllık bir dava açma süresi getirilmiştir, başka bir anlatımla, arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı açılabilecek davaların her halükarda on yıllık azami bir süreyle sınırlandığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, ... (...) Mahallesinde bulunan eski ... parselin toplulaştırma işlemi ile 5 ayrı parselde planlandığı, 11/09/2014 tarihinde davacının murisi olan ... adına tapuda tescil işlemlerinin tamamlandığı, taşınmazın maliki ...'in 17/05/2014 tarihinde vefat ettiği, mirasçıların, mirasbırakanın vefatından sonra 18/05/2016 tarihinde tapuda intikal işlemlerini tamamlayarak anılan taşınmazlara el birliğiyle malik oldukları, davacının ... ada ... parsel ve ... ada ... parselleri kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle 16/12/2022 tarihinde görülmekte olan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Toplulaştırma işleminin iptali istemiyle açılacak davada, dava açma süresinin toplulaştırma işleminin öğrenilmesinden itibaren başlayacağı ve bu sürenin de 60 gün olduğu hususu dikkate alındığında, dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işlemi sonrasında davacının murisi adına ... ada ... parsel ile ... ada ... parsellerin tahsis edildiği, davacının söz konusu parsellere yönelik 18/05/2016 tarihinde tapuda intikal işlemleri yaparak parsellerin maliki olduğu, toplulaştırma işleminden en geç 18/05/2016 tarihinde haberdar olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla bu tarihten sonra 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden çok sonra davacı tarafından 16/12/2022 tarihinde açılan iş bu davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığından, esastan incelenerek verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.