2841 sayılı Zorunlu İlköğrenim Çağı Dışında Kalmış Okuma - Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okur - Yazar Duruma Getirilmesi veya Bunlara İlkokul Düzeyinde Eğitim - Öğretim Yaptırılması Hakkında Kanun

ZORUNLU
İLKÖĞRENİM ÇAĞI DIŞINDA KALMIŞ OKUMA-YAZMA


BİLMEYEN VATANDAŞLARIN, OKUR -
YAZAR DURUMA


GETİRİLMESİ VEYA BUNLARA İLKOKUL DÜZEYİNDE


EĞİTİM - ÖĞRETİM YAPTIRILMASI


HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 2841


Kabul
Tarihi                           : 16/6/1983


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 18/6/1983        Sayı  : 18081


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 22             Sayfa  :
400


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Esaslar


Amaç:


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış okuma ve yazmayı bilmeyen
veya çok az bilen bütün vatandaşların, Türk milli eğitiminin amaçlarına ve
temel ilkelerine uygun olarak, Devletin gözetim ve denetimi altında okuma ve
yazma öğrenmelerini veya ilkokul düzeyinde öğrenim yapmalarını sağlamaktır.


 


Kapsam:


Madde
2 – Bu
Kanun; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış, okuma ve yazmayı bilmeyen veya
çok az bilen vatandaşları ve bu Kanunda kendilerine görev verilen kamu kurum ve
kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşları kapsar.


 


Tanımlar:


Madde
3 – Bu
Kanunda geçen;


a)
"Okuma - Yazma öğrenme kursu"; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan,
okuma ve yazmayı bilmeyenler ile çok az bilen yetişkinlerin devam etmek zorunda
oldukları kursu,


b)
"İlkokul düzeyinde kurs"; okuma - yazmayı bilen veya okuma - yazma
kursunda öğrenen yetişkinlere, ilkokul düzeyinde eğitim ve öğretim veren kursu,


c)
"Zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalanlar"; 14 yaşını bitirenleri,


İfade
eder.


 


İKİNCİ
KISIM


Görevler


Milli Eğitim Bakanlığının bu Kanunla
ilgili görevleri:


Madde
4 – Milli
Eğitim Bakanlığı bu Kanunun kapsamına giren konularda;


a)
Eğitim ve öğretim ile ilgili her türlü çalışmaları düzenler.


b)
Kamu kuruluşları, özel ve gönüllü kurumlar ile kuruluşlar arasında işbirliği ve
koordinasyonu sağlar.


c)
Eğitim ve öğretimi gözetim ve denetim altında bulundurur.


d)
Personel, araç ve gereç sağlar ve teknik yardımda bulunur.


e)
Diğer kurum ve kuruluşların çalışmalarına yardımcı olur, öneride bulunur ve
gereken tedbirleri alır.


f)
Kursları başarıyla bitirenlere belge veya diploma verir, okuma - yazma öğrenme
veya ilkokul düzeyindeki kurs çalışmalarında başarıları görülen kamu
görevlilerini, özel kuruluşlar, dernek ve kişileri teşvik edici tedbirleri
alır.


 


Kamu kurum ve kuruluşlarının
görevleri:


Madde
5 – Kamu
kurum ve kuruluşları; aşağıdaki esaslara uygun olarak, okuma - yazma bilmeyen
personelin eğitimini yaptırmak zorundadır. Bu kurum ve kuruluşlar:


a) Bu Kanunun kapsamına giren
konularda, Milli Eğitim Bakanlığıyla koordinasyon ve işbirliği yaparak, uygun
ve gerekli personel, araç, gereç ve teknik yardım yaparlar.


b)
Kendi bünyelerinde ve işyerlerinde çalışanların okuma - yazmayı öğrenmelerini
sağlayıcı tedbirleri alırlar.


 


Özel kurum ve kuruluşların
görevleri:


Madde
6 – İşverenler
işyerlerinde aşağıdaki esaslara uygun olarak okuma-yazma bilmeyen işçilerin
eğitimlerini yaptırmak zorundadırlar.


a)
İşyerlerinde çalışan ve okuma - yazma bilmeyen işçilerin işveren tarafından
Milli Eğitim Bakanlığınca açılan okuma - yazma kurslarına iştirakleri sağlanır.
İşyerinde okuma - yazma bilmeyen işçi sayısının 25 ve daha yukarı olması
halinde, işyerinde de okuma - yazma kursu açılabilir. Bu durumda, Milli Eğitim
Bakanlığınca yeterli miktarda öğretmen temin edilir.


b)
Kurslara devam zorunludur. Haklı bir sebep olmaksızın kursa girmeyenler o gün
işe gelmemiş sayılırlar.


c)
İşverenler işyerlerinde çalışan okuma - yazma bilmeyen işçilerin iş ve
ikametgah adreslerini, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde
milli eğitim müdürlüklerine bildirmek zorundadır.


 


Kurslara katılma:


Madde
7 – Zorunlu
ilköğrenim çağı dışında kalan ve okuma - yazmayı bilmeyen veya çok az bilen
vatandaşlar, yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslara göre mahalli mülki
idare amirlerince tespit edilir. Hazırlanacak plan ve programlara uygun olarak,
kimlerin hangi kurslara, ne kadar süre ile katılacağı, ilan ve tebliğ edilir.
Vatandaşların, kendilerine tebliğ edilen okuma- yazma öğrenme kurslarına
katılmaları zorunludur.


Kırkbeş yaşını dolduran
vatandaşların okuma - yazma öğrenme kurslarına katılmaları isteğe bağlıdır.
Bedeni ve zihni yetersizlikleri resmi tabip raporuile anlaşılanlar hakkında
birinci fıkra hükmü uygulanmaz.





ÜÇÜNCÜ KISIM


Teşvik ile İlgili Hükümler


Okuma ve yazmayı
teşvik etme:


Madde
8 – Vatandaşları okuma - yazma öğrenmeye veya ilkokul düzeyinde öğrenim
yapmaya teşvik etmek üzere; okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurslara
devam edenlere, okuma - yazma bilmeyen vatandaşlar arasında, aşağıdaki imkan ve
kolaylıklar sağlanır.


a) Zorunlu ilköğrenim
çağındaki öğrencilere tanınan imkanlardan yararlanmaları için bu Kanunda geçen
kurslara katılanlara, kurs süresince, öğrenci kimlik belgesi verilir.


b)
Bu Kanunda geçen kurslara katılan ve başarı gösteren muhtaç kişilerin
yükseköğrenim yapan çocuklarına, kredi vermede öncelik tanınır.


c) Okuma - yazma öğrenme
veya ilkokul düzeyindeki kurslara devam eden annelerin çocuklarına, çalıştıkları
kurum ve kuruluşların kreş ve anaokullarına alınmada öncelik tanınır.


d)
Okuma - yazma bilenlerin işe alınmalarında okuma - yazma bilmeyenlere göre
öncelik tanınır.


e) Okuma - yazma öğrenme
kurslarında başarılı olanlara kooperatif veya banka kredileri ile tohumluk ve
gübre tahsisinde bir defaya mahsus olmak üzere öncelik verilir.


f) Kamu kurum ve
kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda ve her türlü işyerlerinde
çalışanlardan, okuma - yazma öğrenme kurslarına devam edenlere, bir defaya
mahsus olmak üzere 60 saat; ilkokul düzeyinde kurslara devam edenlere bir
defaya mahsus olmak üzere 100 saat; ücretli izin verilir. İzinler işyerlerinin
çalışmalarını aksatmayacak şekilde düzenlenir.


g) Okuma - yazma
kurslarına katılanlar için özel idareler veya yöre belediyelerince, imkanları
ölçüsünde ve kendilerinin takdir edecekleri uygun teşvik edici tedbirler
alınır.


 


Görevlileri teşvik
etme:


Madde 9 – Bu Kanun kapsamına giren okuma-yazma
öğrenme veya ilk okul düzeyindeki kursların yönetiminde, eğitim ve öğretim
hizmetlerinde üstün başarıları görülen kamu görevlilerini, özel kuruluşları,
dernek ve kişileri teşvik için Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler
alınır.


 


DÖRDÜNCÜ KISIM


Ceza Hükümleri


Verilen görevleri
yapmayanlar:


Madde 10 – (Değişik
birinci fıkra: 23/1/2008-5728/402 md.) Denetleme sonucu, bu Kanunun 6 ncı maddesinde
gösterilen görevleri yerine getirmedikleri anlaşılan özel kurum ve kuruluş
yöneticilerine ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.


Bu Kanunda belirtilen
görevleri yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluş yöneticileri hakkında genel
hükümlere göre işlem yapılır.





Kurslara
katılmayanlar:


Madde 11 – (Değişik :
23/1/2008-5728/403 md.)


Kamu kurum ve
kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda çalışan vatandaşlardan, bu Kanunun 7
nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranışta bulunanlara yüz Türk Lirası
idarî para cezası verilir.


 


Gerçeğe aykırı beyanda
bulunanlar:


Madde 12 – (Değişik :
23/1/2008-5728/404 md.)


Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen imkânlardan yararlanmak
amacıyla, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara, fiilleri suç oluşturmadığı
takdirde, yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.


Bu Kanunda
yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.


 


BEŞİNCİ KISIM


Son Hükümler


Yönetmelik:[1]


Madde 13 – Kamu kuruluşlarıyla, özel kurum ve
kuruluşların görevleri zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan, okuma-yazma
bilmeyen veya çok az bilen vatandaşların tespiti ve okuma - yazma öğrenmenin
teşviki ile ilgili usul ve esaslar, Cumhurbaşkanı kararıyla; okuma - yazma öğrenme
kursları ile ilkokul seviyesindeki kursların açılması ve işleyişi, kurslarda
başarı gösterenlerin ödüllendirilmesi ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili
diğer hususlar, Milli Eğitim Bakanlığınca; (…)1 yönetmeliklerle düzenlenir.


 


Yürürlük:


Madde 14 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.


 


Yürütme:


Madde 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.





2841 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



2841
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4854



10, 11,
12



6/5/2003






5728



10, 11,
12



8/2/2008






KHK/700



13



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 75 inci
maddesiyle, bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiş ve “bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde
çıkartılacak ve Resmi Gazetede yayımlanacak” ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.