3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun

YURT DIŞINDA BULUNAN
TÜRK VATANDAŞLARININ YURT DIŞINDA


GEÇEN SÜRELERİNİN SOSYAL
GÜVENLİKLERİ BAKIMINDAN


DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA
KANUN[1]


 


Kanun
Numarası                    : 3201


Kabul
Tarihi                           : 8/5/1985


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 22/5/1985        Sayı  : 18761


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 24             Sayfa  :
401


 


Amaç ve kapsam


Madde
1 – (Değişik: 10/9/2014-6552/28 md.)


Türk vatandaşları ile doğumla
Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin
on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen
sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla
kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu
Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri
hâlinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.


 


Tanımlar


Madde
2 – Bu
Kanunda geçen:


a) (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik kuruluşları; Sosyal Güvenlik Kurumu ile 17/7/1964
tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine tabi sandıkları,


b)
(Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik
kanunları; 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi ile 24/5/1983
tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında Kanun ile bu kanunlara ait ek ve değişiklikleri,


c)
Sürelerin Değerlendirilmesi; Türk vatandaşlığını haiz olanların 1 inci maddede belirtilen
sürelerinin istekleri halinde değerlendirilmesini,


d)
(Mülga: 17/4/2008-5754/79 md.)


İfade
eder.


 


Başvurulacak
kuruluşlar[2]


Madde 3 – (Değişik:17/7/2019-7186/8
md.)


Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta
iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri
Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan
yararlanırlar.


Sosyal güvenlik
sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış
olanların borçlanma işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılır.


 


Borçlanma tutarı ve borçlanma
tutarının iadesi[3]


Madde 4 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79
md.)


Borçlanılacak
her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen
prime esas asgari ve azamî günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın %45’idir.
Ancak, prime esas asgari günlük kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına
esas alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. (Mülga
cümle:17/7/2019-7186/9 md.) (…) Tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği
tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün
sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu tebligat
tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır.[4][5]


Borçlanmadan sonradan
vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları
yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri üzerine yaptıkları
ödemeler, faizsiz olarak iade edilir.


Ancak yurt dışında
iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası
olarak bildirilecek tutarın karşılığını (…)1 cinsinden,
Türkiye'de ise Yeni Türk Lirası olarak öderler.


 


Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı
ve sürelerin değerlendirilmesi[6]


Madde 5 – (Değişik birinci
fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde,
bunu belirten ve istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan
tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır,
bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır.


Sosyal
güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim
ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış
ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.


Sosyal
güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının
başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı
kadar geriye götürülen tarihtir.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79
md.) (Değişik fıkra:17/7/2019-7186/10 md.)Yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş
sigortalılık süresi olarak kabul edilir.


(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79
md.) Sosyal
güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların,
sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi
olarak dikkate alınmaz.(Ek cümle: 10/9/2014-6552/29 md.) Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde
Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına
girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık
sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk
işe giriş tarihi olarak kabul edilir.


(Ek fıkra:17/7/2019-7186/10
md.) Türkiye’deki sigortalılığın
başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması hâlinde bu süreler 5510 sayılı
Kanunun 41 inci maddesinde yer alan hükümler esas alınarak Türkiye’deki sigortalılık
başlangıç tarihinden, Türkiye’de sigortalılık yok ise borçlanma tutarının tamamen
ödendiği tarihten geriye götürülen sürelere ait ilgili aylara mal edilir.


 


Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi


Madde
6 – A)
Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;


a)
Yurda kesin dönülmüş olması,


b)
Tahakkuk ettirilen (…)1 borcunun
tamamının ödenmiş olması,


c)
(…)1 borcunun
tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması,


Şarttır.


(Değişik
son paragraf: 17/4/2008-5754/79 md.) Yukarıdaki şartları
yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, yazılı istek tarihini takip
eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci
maddesi hükümlerine göre bağlanır.


B) (Değişik:
17/4/2008-5754/79 md.) (Değişik birinci paragraf: 16/6/2010-5997/15 md.) Kanun
hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı
ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal
yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı
bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. Türkiye'de sigortalı olarak
çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına
ilişkin hükümleri uygulanır.


Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı
bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için
yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren
aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.


C) (Ek:18/6/2020-7247/3
md.) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli çalışma
olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez
ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelik ile belirlenir.


 


T.C. Emekli Sandığınca bağlanacak aylığa
ait esaslar


Madde
7 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)


 


Bu Kanundan yararlanamayacaklar


Madde
8 – Bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra, 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun
ve sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlanmış
olanlar ile aylık bağlanması için müracaat edip de aylığa hak kazanmış durumda bulunanlar
bu Kanundan yararlanamazlar.


 


Kısmi aylıklar


Madde 9 – Sosyal
güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre
kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar, talep ettikleri
takdirde, 4 üncü madde hükmüne göre tahakkuk ettirilen borçlarını tamamen
ödemeleri şartıyla kısmi aylıkları, borçlarını ödedikleri tarihi takip eden
aybaşından itibaren kısmi aylığın başlangıç tarihi esas alınarak mülga 2829
sayılı Kanun ya da 5510 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca tespit edilecek
statüye göre ilgili sosyal güvenlik kuruluşunca tam aylığa çevrilir. Bu
uygulamada borç miktarının tahakkukunda sözleşme akdedilen ülkenin sigorta
kurumlarınca gönderilmiş olan hizmet cetvelindeki, tam aylığa yeterli olan gün
sayıları nazara alınır.[7]


Ancak,
istekleri halinde sigortalı veya hak sahipleri, hizmet cetvelindeki gün sayılarının
tamamını da borçlanabilirler.


 


Sosyal güvenlik sözleşmeleri ile transferi
sağlanan primlerin iadesi


Madde
10 – Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki sosyal güvenlik
kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla Türkiye'ye transferlerinin
sağlanması halinde;


a)
Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre borçlanarak,
tahakkuk ettirilen (…)1 borcunu
da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin tamamı,


b)
Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanuna göre borçlanarak
tahakkuk ettirilen (…)1 borcunu
da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin borçlandıkları süreye isabet eden
orandaki miktarı,


Transfer
tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili sosyal güvenlik
kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade edilir.


 


Madde
11 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)


 


Yönetmelik


Madde
12 – Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esaslar (…)[8]
Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca üç ay içinde
müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Kaldırılan hükümler


Madde
13 – 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçici
Madde 1 ilâ 4 - (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)


 


Geçici Madde 5 – (Ek: 17/4/2008-5754/79
md.) (Mülga:17/7/2019-7186/12 md.)


 


Geçici Madde 6 – (Ek: 17/4/2008-5754/79
md.)


Sosyal güvenlik
sözleşmesi imzalanmamış ülkelerden 1/1/1989 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar zorunlu göçe tabi tutulan, Türk vatandaşı olup Türkiye’de ikamet eden
ve 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı Kanun dahil olmak üzere sosyal güvenlik kuruluşlarından
gelir veya aylık almamak koşulu ile yurt dışında geçen ve belgelendirilen çalışma
süreleri bu Kanuna göre borçlandırılmak suretiyle yaşlılık aylığı bağlanmasında
sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.


 


Geçici Madde 7 – (Ek: 17/4/2008-5754/79
md.)


Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku
yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, tahakkuk
ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri dikkate alınarak
aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklıdır.


5510 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra ilk defa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önceki yurtdışı borçlanma süreleri de, aynı Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir. Bunların
aylıklarının hesabında 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi hükümleri uygulanır.


Bu
Kanunun uygulamasında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası, 82
nci maddesi, 106 ncı maddesinin birinci fıkrasının (24) numaralı bendi ve
geçici 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası bu maddenin yayımı tarihinde yürürlüğe
girmiş sayılır.


Davalardan vazgeçenlerin
işlemleri


Geçici Madde 8 – (Ek: 10/9/2014-6552/30 md.)


1
inci madde ile 5 inci maddenin beşinci fıkrasında bu maddeyi ihdas eden Kanunla
yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurum
aleyhine, bu Kanunun bu maddenin yürürlük tarihinden önceki 1 inci maddesi ile
5 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca açılmış ve henüz sonuçlanmamış
davalardan feragat edenler hakkında da uygulanır. Davadan feragat edilmesi
hâlinde davacı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmez.


 


Geçici Madde 9 – (Ek:17/7/2019-7186/13 md.)


Kısmi
aylık bağlanmış olanlar dahil olmak üzere bu maddenin yürürlük tarihinden önce
yurt dışında geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunanlardan tahakkuk
ettirilen borçlarını yasal süresi içinde ödeyenlerin, sigortalılık sürelerinin
hangi statüde değerlendirileceğinin ve tahakkuk ettirilecek borç tutarının tespitinde
önceki hükümler esas alınır.


 


Yürürlük


Madde
14 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





3201 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN
HÜKÜMLERİN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/

KHK’nin/İptal
Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3201 Sayılı
Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4958



3, Ek
Madde19, Ek Madde 20



6/8/2003






5754



1, 2, 3,
4, 5, 6, Geçici madde 5, 6, 7



8/5/2008






(5754 sayılı
Kanun ile değişik) 5510



7, 11, Geçici
1 ilâ 4 ve Kanunda yer alan “döviz” ibareleri



1/10/2008






5997



6



19/6/2010






6552



1, 5, Geçici
Madde 8



11/9/2014






KHK/700



4, 12



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)






7186



3, 4, 5,
9, Geçici Madde 5,

Geçici Madde
9



Yayımı tarihini
izleyen ay başından itibaren

(1/8/2019)






7247



6



26/6/2020









 











[1] 5510 sayılı Kanunun 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanunun 64 üncü maddesiyle değişik 106 ncı maddesiyle; bu Kanunda yer alan
döviz ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.







[2] Bu madde başlığı “Başvurulacak kuruluşlar” iken,
17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 79 uncu maddesiyle metne işlendiği
şekilde değiştirilmiştir.







[3] Bu madde başlığı “Döviz ile değerlendirme” iken,
17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 79 uncu maddesiyle metne işlendiği
şekilde değiştirilmiştir.







[4] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 97 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.







[5] 17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesiyle bu fıkrada yer alan “% 32’sidir.” ibaresi %45’idir.” şeklinde
değiştirilmiştir.







[6] 17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle bu madde başlığı “Süre tespiti ve sigortalılığın başlangıcı” iken
metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.







[7] 17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanunun 11 inci
maddesiyle bu fıkraya “aybaşından itibaren” ibaresinden sonra gelmek üzere
“kısmi aylığın başlangıç tarihi esas alınarak mülga 2829 sayılı Kanun ya da
5510 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca tespit edilecek statüye göre
ilgili sosyal güvenlik kuruluşunca” ibaresi eklenmiştir.







[8] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 97 nci
maddesiyle, bu maddede yer alan “Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı,”
ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.