Yetki Alanı Dışında ve Tarafların Farklı Birimlerde bulunmaları Halinde Tapu İşlemlerinin Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

YETKİ ALANI DIŞINDA VE TARAFLARIN
FARKLI BİRİMLERDE


BULUNMALARI HALİNDE TAPU İŞLEMLERİNİN


YAPILMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR


HAKKINDA YÖNETMELİK


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yetki
alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmazlara ilişkin Genel Müdürlükçe
belirlenecek taşınmazlar ve tapu işlemleri ile tarafların farklı birimlerde
bulunmaları halinde gerçekleştirilecek mülkiyetin devrini amaçlayan sözleşmelerin
yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 22/12/1934
tarihli ve 2644 sayılı Tapu Kanununun 26 ncı maddesi ile 4 sayılı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 488 inci maddesine göre tarafların
farklı birimlerde bulunmaları halinde yapılacak mülkiyetin devrini amaçlayan
sözleşmeler ile yetki alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmazlarla ilgili
yapılacak tapu işlemlerinin tâbi olacağı usul ve esasları kapsar.


(2) Resmî yazışma ile yapılan tapu işlemlerinde ve
tapu işlemleri öncesinde kadastro müdürlüklerince tescil bildirimi düzenlenmesi
gereken işlemlerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 2644 sayılı
Kanunun 26 ncı maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 488 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;


a) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı: Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığını,


b) Birim: Tapu müdürlükleri ile yurt dışı teşkilatı
birimlerini,


c) Elektronik ortam: Belge ve bilgilerin üzerinde
bulunduğu her türlü bilgisayarı, gezgin elektronik araçları, bilgi ve iletişim
teknolojisi ürünlerini,


ç) Fiziki terkin/tescil: Kütükte yapılan
terkin/tescil işlemini,


d) Genel Müdürlük: Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğünü,


e) İstem Belgesi: Tescil veya terkin istem belgesini,


f) İşlemi gerçekleştiren birim: Talep konusu tapu
işlemini gerçekleştiren birimi,


g) TAKBİS: Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemini,


ğ) TAKBİS terkin/tescili: Elektronik ortamda TAKBİS’e
yapılan terkin/tescil işlemini,


h) Tarafların farklı birimlerde bulunması halinde
tapu işlemi: Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerde, taraf
iradelerinin farklı birimlerde ayrı ayrı alınarak sözleşmenin tamamlanmasını,


ı) Taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim: Talep konusu
taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğünü,


i) Temsilci: Tapu işlemine taraf olan gerçek ve tüzel
kişilerin kanunî veya iradî temsilcilerini,


j) Tüzük: 22/7/2013 tarihli ve 2013/5150 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicili Tüzüğünü,


k) Yetki alanı dışı tapu işlemi: Taşınmazın kayıtlı
bulunduğu tapu sicili bölgesi dışında başka bir birim tarafından yapılan
işlemi,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Yetki Alanı Dışı Tapu İşlemleri


Tapu işleminin yapılması


MADDE 5- (1) Birimler, hak sahibinin
talebi üzerine, kendi yetki alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmazlarla ilgili
tapu işlemlerini kanunen bir engel olmadığını tespit etmek suretiyle yapmaya
yetkilidir.


(2) Tapu işleminin tamamlanması için birden fazla
kimsenin veya temsilcisinin irade beyanında bulunması gerekli ise, bunların
tamamının imza sırasında işlemi gerçekleştiren birimde birlikte hazır
bulunmaları zorunludur.


(3) Yetki alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmaza
yönelik işlem taleplerinde birimlerce aşağıdaki işlemler yapılır:


a) İşlemi gerçekleştiren birim talep konusu
taşınmazın tapu kaydı ile hak sahibinin belirlenmesi için gereken tescile esas
belgeleri ve azil durumunu elektronik ortamda inceler.


b) Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin eksik olması
halinde, taşınmazın kayıtlı bulunduğu birimden elektronik ortamda eksikliklerin
tamamlanması istenir. Eksiklikler, taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim
tarafından TAKBİS’e yüklenir.


c) İşlemi gerçekleştiren birim tarafından, hak
sahibinin belirlenmesi Tüzüğün 18 inci maddesine, tasarruf yetkisinin
belirlenmesi Tüzüğün 19 uncu maddesine göre yapılır.


ç) Tescile esas belgelerde yer alan kimlik bilgileri
ile hak sahibinin Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) üzerindeki Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarasının eşleşmemesi halinde işlem yapılmaz.


d) Talep edilen işlemin neticelenmesi için diğer kamu
kurum ve kuruluşları ile resmî yazışma yapılması gereken hallerde, bu
yazışmalar işlemi gerçekleştiren birim tarafından yapılır.


Tapu harcı ve döner sermaye ücretinin tahsili


MADDE 6- (1) İşlemi gerçekleştiren birim
talep konusu tapu işlemiyle ilgili tapu harçlarının ve döner sermaye ücretinin
tahsilini sağlar.


(2) Talep konusu işlemde emlak beyan değeri/borcu
yoktur yazısı aranır.


Tapu işleminin tamamlanması


MADDE 7- (1) Hak sahibi ve tasarruf
yetkisi belirlendikten ve işlemin yapılmasında kanunen bir sakınca olmadığı
tespit edildikten sonra akit yapılmasını gerektirmeyen işlemlerde istem
belgesi, akdi gerektiren işlemlerde ise resmî senet, işlemi gerçekleştiren
birim tarafından düzenlenir.


(2) İstem belgesi veya resmî senet taraflar ve işlemi
gerçekleştiren personel tarafından imzalanır, işlem yevmiye defterine kayıt
edilir ve resmî senet/istem belgesi üzerine, yevmiye tarihi, saati ve dakikası
ile yevmiye numarası yazılır. Taraflara, işlemin türüne göre, tapu senedi
ve/veya ipotek belgesi verilir. Talep vekâleten yapılmışsa, resmî senet/istem
belgesi imzalanmadan önce görevli personel tarafından elektronik ortamda azil
durumu kontrol edilerek işlem yapılır.


Tescil, terkin ve arşivleme


MADDE 8- (1) İşlemi gerçekleştiren
birimce TAKBİS’te terkin/tescil işlemleri yapılır. Düzenlenen tescil/terkine
ilişkin belgeler TAKBİS’e elektronik imza ile onaylanarak kaydedilir.


(2) İşlemin yapıldığı, taşınmazın kayıtlı bulunduğu
birime elektronik ortamda bildirilir. Taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim
tarafından, işlemi gerçekleştiren birimin kullandığı yevmiye numarası ile
fiziki terkin/tescil işlemleri yapılır. Yevmiye numarası, karışıklıklara
sebebiyet verilmemesi için işlemin yapıldığı yıl/yevmiye numarası şeklinde
yazılır.


(3) Resmî senet/istem belgesi ve işleme esas diğer
belgeler ilgili birimler tarafından Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve
esaslara göre arşivlenir.


Sorumluluk


MADDE 9- (1) Başvurunun eksiksiz bir
şekilde alınmasından, hak sahibinin ve tasarruf yetkisinin belirlenmesinden,
azil durumunun kontrolünden, işlemin yapılmasında kanunî bir engel
bulunmadığının tespiti ile resmî senet/istem belgesinin düzenlenmesinden,
bunların doğru, eksiksiz ve zamanında TAKBİS’e elektronik imza ile onaylanarak
kaydedilmesinden ve arşivlenmesinden, talep konusu tapu işlemi ile ilgili tapu
harçları ile döner sermaye ücretinin tahsilinin sağlanmasından ve TAKBİS’te
terkin/tescil işlemlerinin yapılmasından işlemi gerçekleştiren birim personeli
sorumludur.


(2) Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin doğru ve
eksiksiz bir şekilde TAKBİS’e yüklenmesinden, fiziki terkin/tescil işlemlerinin
yapılmasından taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim personeli sorumludur.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Tarafların Farklı Birimlerde
Bulunmaları Halinde Tapu İşlemleri


Yapılacak tapu işlemleri


MADDE 10- (1) Bu madde kapsamında;


a) Satış, bağış, mal değişim işlemleri yapılır.


b) Satış-ipotek işlemlerinde alıcı ve ipotek
lehtarının aynı birimde bulunması koşuluyla, satış-ipotek talebi tek işlem
olarak yapılabilir.


c) Tarafların aynı il sınırları içinde farklı
birimlerdeki işlem talepleri karşılanmaz.


Tapu işleminin yapılması


MADDE 11- (1) Mülkiyeti devreden tarafın
birden fazla olması halinde taraflarca başvurunun aynı birime yapılması
gerekir.


(2) Mülkiyeti devralan tarafların tamamının aynı
birimde bulunmaları gerekir. Ancak devralan taraflardan birinin veya birkaçının
devreden ile aynı birimde bulunması mümkündür.


(3) Mal değişim işleminde, taraflar aynı anda
devreden ve devralan durumunda olduğundan her iki tarafın da başvurusu alınır.
Resmî senet ilk başvurunun yapıldığı birim tarafından hazırlanır ve resmî
senedin hazırlandığı birim devredenin bulunduğu birim olarak kabul edilir.


(4) İşlemin yapılması için gerekli belgeler eksiksiz
olarak başvurulan birime sunulur. Her iki tarafa ilişkin tanık veya tercüman
bulundurulmasının gerekmesi halinde, tanık ve tercümana ilişkin belgelerin de
başvuru anında ibrazı gerekir.


(5) Başvurunun alınmasından sonra resmî senet
hazırlanır. Resmî senet içeriğinde, düzenleme yeri olarak devreden ve
devralanın bulunduğu birimlerin isimleri yazılır ve resmî senedin bu Yönetmelik
kapsamında düzenlendiği belirtilir.


(6) Resmî senedi hazırlayan birim akdin taraflarına
randevu saatini bildirir. Akdin tarafları imza aşamasında aynı anda birimlerde
hazır bulunur. Aynı anda birimlerde hazır bulunmamaları halinde tarafların
imzası alınmaz. Taraf imzaları birbirine müteakip alınır. Resmî senet yevmiye
defterine kayıt edilerek işlem tamamlanıncaya kadar tarafların birimlerde
bulunması esastır.


(7) Resmî senet, işlem taraflarının bulunduğu
birimlerce görevlendirilen personel tarafından, müdür ve/veya görevlendirilen
memur gözetiminde, ilgili taraf ile hazır bulundurulan tanıklar ve tercüman
huzurunda yüksek sesle okunur. Taraflar isterlerse resmî senedi kendileri de
alıp okuyabilirler.


(8) Resmî senedin imza ve mühür sürecine ilişkin
hususlar şunlardır:


a) Resmî senet, resmî senedi hazırlayan birimde
bulunan tarafça “okudum” yazılarak imzalanır. Taraf imzası alındıktan sonra
resmî senedi hazırlayan görevli personel ve müdür veya müdürün yerine
görevlendirilen memur tarafından imzalanarak, daire mührü ile müdürün imza yeri
mühürlenir. Elektronik imza ile elektronik ortama aktarılarak akdin diğer
tarafının bulunduğu birime gönderilir.


b) Resmî senet, mülkiyeti devralan tarafça “okudum”
yazılarak imzalanır. İmzaların tamamlanmasından sonra mülkiyeti devralan
tarafın bulunduğu birimdeki görevli personel ve müdür veya müdürün yerine
görevlendirilen memur tarafından imzalanarak daire mührü ile müdürün imza yeri
mühürlenir. Bütün imzalar tamamlandıktan sonra görevli personel tarafından
elektronik imza ile elektronik ortama aktarılarak hazırlayan birime gönderilir.


c) Yurt dışı birimlerde resmî senedin ilgili
kısımlarının tamamı görevli personel tarafından imzalanır ve mühürlenir.


Tescil, terkin ve arşivleme


MADDE 12- (1) Resmî senedi hazırlayan
birim tarafından işleme konu taşınmaz üzerine başvurudan sonra herhangi bir
şerh, beyan ve azil gelmemesi halinde işlem derhal yevmiye defterine kaydedilir
ve resmî senet üzerine yevmiye tarihi, saati ve dakikası ile yevmiye numarası
yazılır. Yevmiye defterine kayıt yapılmadan önce herhangi bir şerh, beyan ve
azil gelmesi halinde işlem iptal edilerek durum derhal mülkiyeti devralan
tarafın bulunduğu birime bildirilir.


(2) Yevmiye defterine kayıt yapılmasından sonra
ilgili birim tarafından tapu senedi/ipotek belgesi ilgili taraflara verilir.


(3) Resmî senedi hazırlayan görevli personel, tescili
yaparak imzaları tamamlanmış resmî senette yer alan "Tescil tarafımdan
yapılmıştır" cümlesinin altına adını soyadını yazarak imzalar.


(4) İşleme katılan birimler ıslak imzalı resmî senet
asıllarının üzerine yevmiye numarası ve saati yazarak Genel Müdürlükçe
belirlenen şekilde fiziki olarak saklar. İmzaları tamamlanan resmî senet,
tescili yapan personel tarafından elektronik imza ile elektronik ortama
aktarılır ayrıca fiziki olarak saklanır.


(5) İşlem yetki alanı dışı tapu işlemi olarak
yapılmış ise, tescil, terkin ve arşivleme işlemleri 8 inci madde hükümlerine
göre yapılır.


Sorumluluk


MADDE 13- (1) Başvurunun eksiksiz bir
şekilde alınmasından, hak sahipliği ile tasarruf yetkisinin belirlenmesinden,
azil kontrolünden, işlemin yapılmasında kanunî bir engel bulunup bulunmadığının
tespitinden, resmî senedin hazırlanmasından, tarafların aynı anda birimlerde
bulunması için randevu saatinin bildirilmesinden, talep konusu tapu işlemi ile
ilgili tapu harçlarının ve döner sermaye ücretinin tahsilinin sağlanmasından,
resmî senedin tarafa okunarak imzaların eksiksiz bir şekilde alınmasından ve
imzaların tamamlanmasını müteakip devralanın bulunduğu birime gönderilmek üzere
elektronik ortama aktarılmasından, imzaları tamamlanmış resmî senedin
kontrolünün yapılarak yevmiye defterine kayıt edilmesinden başvurunun yapıldığı
birim personeli sorumludur.


(2) Devralanın kimlik tespitinin yapılarak tasarruf
ehliyetinin kontrolünden, azil kontrolünden, resmî senedin devralana okunarak
imzaların eksiksiz bir şekilde alınmasından ve derhal başvurunun yapıldığı
birime gönderilmek üzere elektronik ortama aktarılmasından devralanın bulunduğu
birim personeli sorumludur.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Yurt dışı birimlerde tapu işlemi yapılması


MADDE 14- (1) Yurt dışı birimlerdeki
ıslak imzalı resmî senet/istem belgesi ve işleme esas diğer belgeler taşınmazın
kayıtlı bulunduğu birime gönderilir.


Ret yetkisi


MADDE 15- (1) Talep konusu işlemin,
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1016 ncı maddesi ve
Tüzüğün 26 ncı maddesine göre işlemi gerçekleştiren birim tarafından
reddedilmesi üzerine, ret kararının varlığı, ret tarihi ve yevmiye numarası
esas alınarak beyanlar sütununda belirtilir. Ret kararına yapılan itirazlar,
işlemi gerçekleştiren birimin bağlı bulunduğu bölge müdürlüğü tarafından
incelenir.


(2) Birinci fıkraya göre tapu işleminin reddedildiği
hallerde, ret gerekçeleri giderilmeden herhangi bir birim tarafından reddin
konusu olan tapu işlemi yapılamaz.


Güvenlik


MADDE 16- (1) Elektronik ortamın
güvenliği, sistemin kesintisiz çalışması ve işlem sürekliliğinin sağlanması,
yetkisiz erişimin engellenmesi hususunda ilgili mevzuata uygun olarak Bilgi
Teknolojileri Dairesi Başkanlığı tarafından gerekli tedbirler alınır.


(2) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı,
elektronik ortamdaki belgelerin değiştirilmesini ve aslına uygun olmayan
biçimde çoğaltılmasını önleyen teknik tedbirleri alır.


(3) Bilgi ve belgelerin elektronik ortamda
gönderilmesinde TAKBİS veri tabanının kullanılması zorunludur.


(4) Elektronik ortamdaki yazışmalar ilgili mevzuatta
belirtilen resmî yazışma kurallarına ve güvenlik önlemlerine uyularak güvenli
elektronik imza ile yapılır.


(5) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak tapu
işlemlerinde belgeler elden takip edilemez.


İşlem ve taşınmaz sınırlaması


MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik kapsamında
yapılacak akitli ve akitsiz işlemler ve taşınmazlar ile tarafların farklı
birimlerde bulunmaları hâlinde yapılacak mülkiyetin devrini amaçlayan
sözleşmeleri ve işlemi gerçekleştirecek birimleri belirlemeye Genel Müdürlük
yetkilidir.


Hüküm bulunmayan haller


MADDE 18- (1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde, 4721 sayılı Kanun, 2644 sayılı Kanun, Tüzük ve 10/11/2009
tarihli ve 27402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tapu Müdürlüklerince
Düzenlenen Resmî Senetlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümleri uygulanır.


Vekaletnamelerin kabulü


GEÇİCİ MADDE 1- (1) 21/11/2023 tarihinden
önce düzenlenmiş vekaletnameler ile yetki alanı dışı tapu işlemi yapılmaz.


Yürürlükten kaldırılan yönetmelik


MADDE 19- (1) 30/4/2011 tarihli ve 27920
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tapu Müdürlüklerince Yetki Alanı Dışında
Kayıtlı Bulunan Taşınmazlarla İlgili Tapu İşlemlerinin Yapılmasına İlişkin Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.


Yürürlük


MADDE 20- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakan yürütür.