Yerüstü Su Kütleleri İçin Çevresel Hedeflerin belirlenmesine İlişkin Tebliğ

YERÜSTÜ SU KÜTLELERİ
İÇİN ÇEVRESEL HEDEFLERİN


BELİRLENMESİNE
İLİŞKİN TEBLİĞ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar


Amaç


MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin amacı; kıyı ve geçiş suları da dahil olmak üzere bütün yerüstü su
kütlelerinin iyi duruma ulaşabilmesi için sağlanması gereken çevresel
hedeflerin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


Kapsam


MADDE 2 – (1) Bu
Tebliğ, açık deniz haricindeki kıyı ve geçiş suları da dahil olmak üzere bütün
yerüstü sularını kapsar.


Dayanak


MADDE 3 – (1) Bu
Tebliğ, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 410 uncu ve
421 inci maddeleri ile 30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliğinin 9 uncu ve 20 nci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 4 – (1) Bu
Tebliğde geçen;


a) Arka plan konsantrasyonu (AP):
Bir maddenin, insan faaliyetleri sonucu bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde
bozulmuş su kütlesindeki konsantrasyonunu,


b) Bakanlık: Tarım ve Orman
Bakanlığını,


c) Belirli kirletici: Su
kütlesine, kalitesini olumsuz yönde etkileyebilecek miktarda deşarj edilen ve
yerüstü su kütlesinin iyi ekolojik duruma ulaşması için çevresel kalite
standardı belirlenmiş olan ve Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 4’ünde listelenen madde
veya madde gruplarını,


ç) Büyük ölçüde değiştirilmiş su
kütlesi: İnsan faaliyetlerinin yol açtığı fiziksel değişikliklerin bir sonucu
olarak özellik bakımından önemli ölçüde değişmiş yerüstü su kütlesini,


d) Çevresel hedef (ÇH): Bir su
kütlesindeki sucul canlıların en yüksek mertebede korunması için kimyasal ve
ekolojik açıdan su kütlesinin ulaşabileceği en iyi su durumunu,


e) Çevresel kalite standardı
(ÇKS): Belli bir kirleticinin ya da kirletici gruplarının suda, dip
çökeltisinde veya biyotada insan sağlığı ve çevreyi korumak için aşmaması
gereken konsantrasyonları,


f) Çok iyi ekolojik durum: Bir su
kütlesinde izlenen biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli
kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenlerinde, referans şarta eşdeğer
veya çok az değişikliğe uğramış su durumunu,


g) Doğal su kütlesi: Değişikliğe
uğramamış veya tabii durumundan çok az değişikliğe uğramış su kütlesini,


ğ) Geçiş suları: Nehir ağızları
civarındaki, kıyı sularına yakın olmaları ve aynı zamanda tatlı su
akıntılarından önemli ölçüde etkilenmeleri neticesinde kısmen tuzlu olma
özelliğine sahip yerüstü su kütlelerini,


h) İyi ekolojik durum: Bir su
kütlesinde izlenen biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli
kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenlerinin, referans şartlardan az
oranda sapma göstermesi durumunu,


ı) İyi ekolojik potansiyel: Büyük
ölçüde değiştirilmiş veya yapay su kütleleri için biyolojik, fiziko-kimyasal,
genel kimyasal, belirli kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenleri
açısından ulaşılabilecek iyi durumu,


i) İyi kimyasal durum: Bir su
kütlesinde öncelikli maddeler ve diğer tehlikeli maddeler açısından çevresel
kalite standartlarının sağlanması durumunu,


j) Kıyı suları: Türkiye
kıyılarının en dış uç noktalarından çizilen düz esas hattan itibaren deniz
tarafına doğru bir deniz mili (1852 m) mesafeye kadar uzanan suları ve bunların
deniz tabanı ve altını,


k) Maksimum ekolojik potansiyel: Büyük
ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin, en yakın karşılaştırılabilir
doğal su kütlesi tipi esas alınarak, ekolojik açıdan sahip olabilecekleri en
iyi potansiyeli,


l) Orta ekolojik durum: Bir su
kütlesinde izlenen biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli
kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenlerinin, referans şartlardan orta
düzeyde sapma göstermesi durumunu,


m) Orta ekolojik potansiyel:
Büyük ölçüde değiştirilmiş veya yapay su kütleleri için biyolojik,
fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli kirleticiler ve hidromorfolojik kalite
bileşenleri açısından ulaşılabilecek orta durumunu,


n) Öncelikli maddeler:
Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 5’inde listelenen madde ve madde gruplarını,


o) Referans şart: Her bir su
kütlesi tipi için tahrip edilmemiş durumu ve ekolojik kalite oranı ölçeğinde
çok iyi veya tabii durumdan çok az sapma gösteren su durumunu,


ö) Su kütlesi: Bir akarsu, nehir,
kanal, göl, rezervuar, geçiş suyu veya kıyı suyunun tamamı ya da bir kısmını
kapsayan ve kendi içinde benzer özellikler gösteren yönetim birimini,


p) Yapay su kütlesi: Daha önce
doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya çıkan yerüstü su
kütlesini,


r) Yerüstü suları: Yeraltı suları
haricindeki bütün iç sular, geçiş suları ve kıyı sularını,


s) Yönetmelik: 30/11/2012 tarihli
ve 28483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliğini,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


İlke ve esaslar


MADDE 5 –
(1)  Doğal su kütleleri için iyi ekolojik ve iyi kimyasal duruma,
büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütleleri için ise iyi ekolojik
potansiyel ve iyi kimyasal duruma ulaşmak esastır.


(2) Çevresel hedeflerin
sağlanması maksadıyla, yerüstü sularının kalitesinde kötüleşmenin olmaması ve
tüm su kütlelerinin korunması ile iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin
alınması esastır.


(3) Çevresel hedefler
belirlenirken su kütlelerinin farklı kullanım ve koruma statüleri dikkate
alınır. Aynı su kütlesinde birden fazla çevresel hedefin bulunması durumunda en
kısıtlayıcı olan çevresel hedefe uyulur.


Muafiyetler


MADDE 6 – (1)
Çevresel hedeflerin belirlenmesinin ardından öncelikle mevcut durum ortaya
konulur ve belirlenen çevresel hedeflere ulaşılabilmesi maksadıyla gerekli
tedbirler alınır. Tedbirler belirlenirken, öncelikle teknik açıdan daha sonra
da ekonomik açıdan uygulanabilirlikleri değerlendirilir. Tedbirler
uygulanmasına rağmen istenilen çevresel hedeflere ulaşılamaması durumunda,
gerekçeler detaylı olarak hazırlanır ve muafiyetlerden faydalanılır.


(2) Aşamalı olarak uygulamaya
alınan tedbirler sonucunda çevresel hedeflere ulaşılamaması durumunda, hedefe
ulaşma tarihi ötelenir ve/veya tedbirlerde değişiklik yapılır.


(3) Çevresel hedeflerin
sağlanacağı son tarihin ötelenmesine rağmen iyi duruma ulaşılamaması durumunda
daha düşük hedefler koyulabilir.


(4) Mücbir sebepler, kazalar ya
da doğal sebeplerden (aşırı yağış sebebiyle oluşan taşkın, kuraklık gibi
afetler) dolayı su kütlesinin durumunda geçici bozulma kabul edilir ve koşullar
elverir elvermez iyi duruma ulaşılır.


(5) Ülke menfaatleri gözetilerek
gerçekleştirilen yeni sürdürülebilir antropojenik kaynaklı faaliyetlerin ya da
yerüstü su kütlesinin fiziksel özelliklerindeki yeni değişikliklerin sonucu
olarak çevresel hedefin sağlanamaması ya da durumunun çok iyi durumdan iyi
duruma gerilemesi kabul edilebilir.


(6) Çevresel hedeflerin
karşılanamama durumlarına yönelik muafiyetler Bakanlıkça değerlendirilir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Su Kalitesi
Durumunun Belirlenmesi


Ekolojik durum ve ekolojik
potansiyel değerlendirmesi


MADDE 7 – (1) Doğal su
kütleleri için iyi ekolojik duruma, büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay su
kütleleri için iyi ekolojik potansiyele ulaşılması sağlanır.


(2) Doğal su kütlelerinin
ekolojik durumu biyolojik, hidromorfolojik, genel kimyasal ve fiziko-kimyasal
kalite bileşenleri ile belirli kirleticiler dikkate alınarak belirlenir.
Ekolojik durum “Çok İyi”, “İyi”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü” olmak üzere beş
sınıf altında değerlendirilir.


 (3) Büyük ölçüde
değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin ekolojik potansiyeli biyolojik, hidromorfolojik
ve genel kimyasal ve fiziko-kimyasal kalite bileşenleri ile belirli
kirleticiler dikkate alınarak belirlenir. Ekolojik potansiyel
değerlendirmesinde “Çok İyi” ve “İyi” ekolojik potansiyel sınıfları
birleştirilerek “İyi ve üzeri” olarak raporlanır. Bu durumda, ekolojik
potansiyel için “İyi ve üzeri”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü” olmak üzere dört
sınıf altında değerlendirilir.


(4) Su kütlelerinin ekolojik
durumu ve ekolojik potansiyeli belirlenirken, biyolojik durumun her bir
biyolojik kalite bileşeni su kategorisine bağlı olarak Bakanlıkça önerilen
indeksler kullanılarak değerlendirilir, hidromorfolojik durum ise Bakanlıkça
belirlenen indeksler kullanılarak değerlendirilir. Biyolojik kalite bileşenleri
için değerlendirme “Çok İyi”, “İyi”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü” olmak üzere beş
sınıf altında yapılır. Hidromorfolojik kalite bileşenleri “Çok İyi” ve “İyi”
olmak üzere iki sınıfta değerlendirilir. Ekolojik durum ve potansiyel
değerlendirmesinde hidromorfolojik kalite bileşenleri sadece çok iyi durum sınıfı
veya maksimum ekolojik potansiyel sınıfı değerlendirilmesinde esas
alınır. 


(5) Genel kimyasal ve
fiziko-kimyasal kalite bileşenleri için izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5
Tablo 2 ve Tablo 3’üne göre değerlendirilir. Genel kimyasal ve fiziko-kimyasal
kalite bileşenleri için değerlendirme “Çok İyi”, “İyi” ve “Orta” olmak üzere üç
sınıf altında yapılır. Ekolojik durum ve ekolojik potansiyel tespitinde, aynı
Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 2 ve Tablo 3’ünde yer alan Sınıf I sınır değerleri “Çok
İyi” sınıfa, Sınıf II sınır değerleri “İyi” sınıfa, Sınıf III ve Sınıf IV sınır
değerleri ise “Orta” sınıfa tekabül eder.


(6) Bir su kütlesinde belirli
kirleticilere ait izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 4’üne göre
değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda herhangi bir parametrenin çevresel
kalite standartlarını aştığı durumda “Orta”, aşmadığı durumda ise “Çok İyi/İyi”
durum olarak değerlendirilir.


(7) Ekolojik durum ve ekolojik
potansiyel belirlenirken bu Tebliğin Ek-1 Tablo 1’i dikkate alınır ve biri
kötüyse hepsi kötü prensibi uygulanır.


Kimyasal durum değerlendirmesi


MADDE 8 – (1) Doğal,
büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin kimyasal durumu öncelikli
maddeler dikkate alınarak belirlenir.


(2) Bir su kütlesinde öncelikli
maddelere ait izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 5’ine göre
değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda herhangi bir parametrenin çevresel
kalite standartlarını aştığı durumda nihai kimyasal durum “Orta”, aşmadığı
durumda ise “Çok İyi/İyi” olarak değerlendirilir.


Nihai durum değerlendirmesi


MADDE 9 – (1) Su
kütlesinin nihai sınıfı, ekolojik ve kimyasal durumlarının birlikte
değerlendirilmesi neticesinde tespit edilir. Sınıf tespitinde belirleyici olan
ekolojik durumdur.


Çevresel hedefler


MADDE 10 – (1) Doğal
bir su kütlesi için belirlenen ekolojik durum sınıfının “Çok İyi” veya “İyi” ve
kimyasal durum sınıfının “Çok İyi/İyi” olması halinde çevresel hedeflere
ulaşılmış sayılır.


(2) Büyük ölçüde değiştirilmiş
veya yapay bir su kütlesi için belirlenen ekolojik potansiyelin “İyi ve üzeri”
ve kimyasal durum sınıfının “Çok İyi/İyi” olması halinde çevresel hedeflere
ulaşılmış sayılır.


(3) Belirli kirleticiler ve
öncelikli maddeler içerisinde yer alan yarı metal ve metal parametreleri için
arka plan konsantrasyonu, o su kütlesini etkileyen alanın jeolojik formasyonu
dikkate alınarak belirlenir. Bu parametreler için arka plan konsantrasyonları
dikkate alınarak çevresel hedef aşağıdaki şekilde belirlenir:


a) Arka plan konsantrasyonu
çevresel kalite standardından düşükse, çevresel hedef çevresel kalite
standardına eşittir (AP<ÇKS → ÇH=ÇKS).


b) Arka plan konsantrasyonu
çevresel kalite standardına eşit veya çevresel kalite standardından yüksekse,
çevresel hedef çevresel kalite standardı ile arka plan konsantrasyonunun
toplamına eşittir (AP≥ÇKS → ÇH=ÇKS+AP).


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Son Hükümler


Yürürlük


MADDE 11 – (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 12 – (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.


 


Eki için tıklayınız.