Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik

YAZMA VE NADİR BASMA ESERLERİN TESPİT VE TESCİLİ


HAKKINDA YÖNETMELİK


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan yazma ve
nadir basma eserlerin tespit ve tescili hakkında usul ve esasları belirlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, 21/7/1983 tarihli ve 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 4 sayılı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 724 üncü maddesinin ikinci
fıkrası ve 796 ncı maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;


a) Bakanlık: Kültür ve Turizm
Bakanlığını,


b) Başkan: Türkiye Yazma Eserler
Kurumu Başkanını,


c) Başkanlık: Türkiye Yazma
Eserler Kurumu Başkanlığını,


ç) Daire Başkanı: Başkanlık Yazma
ve Nadir Eserler Dairesi Başkanını,


d) Daire Başkanlığı: Başkanlık
Yazma ve Nadir Eserler Dairesi Başkanlığını,


e) Eser: Yazma eser ile nadir
basma eserleri,


f) Nadir basma eser: 1/11/1928
tarihli ve 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki  Hakkında Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce basılmış olan tarihi ve kültürel değeri yüksek
kitap, kitapçık ve nadir basma süreli yayınları,


g) Taşınır geçici alındısı:
Tescil edilmek üzere, Daire Başkanlığı ve taşra birimlerine getirilen eserlerin
geçici olarak teslim alınmasında düzenlenen belgeyi,


ğ) Taşra teşkilatı: Başkanlığa
bağlı bölge müdürlükleri ve yazma eser kütüphane müdürlüklerini,


h) Tescil: Kamu kurum ve
kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma eserlerin bibliyografik
künyelerinin tespit edilmesi, Başkanlıkça kayıt altına alınması, bunların
tescile değer nitelikte ise yazma/nadir basma eser belgesi ile belgelenmesi ve
belgenin bir nüshasının tescili yapan Birimin arşivinde muhafaza edilmesini,


ı) Yazma eser: Kağıt, parşömen, deri ve benzeri yazı malzemeleri üzerine
elle yazılmış, sanatsal, tarihsel ya da içerik değeri haiz kitap, mecmua,
risale, murakka ve benzeri eserleri,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Eser Tescil Komisyonunun Kurulması ve Kararları ile


Kararlara İtiraz Usul ve Esasları


Eser tescil komisyonu


MADDE 4- (1)
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına
teslim edilen eserlerin,  yazma/nadir basma eser olup olmadığını
tespit etmek için Daire Başkanlığı veya Daire Başkanlığının uygun görüşüyle taşra
teşkilatı tarafından “Eser Tescil Komisyonu” kurulur.


(2) Eser tescil komisyonu, yazma
eser uzmanı ve yazma eser uzman yardımcısı ile kütüphaneci, mütercim ve restoratör kadrolarından olmak üzere en az
üç,  en çok beş kişiden oluşur. Komisyonda üyeler arasından bir kişi
komisyonu oluşturan birim tarafından başkan olarak belirlenir.


(3) Gerekli görüldüğü takdirde,
Başkanlıkça komisyonda görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm
uzmanı, kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör,
mütercim, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze
araştırmacısı ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya
üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.


(4) Eser tescil komisyonu,
kararlarını salt çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı  oy yönünde çoğunluk sağlanmış
sayılır. Komisyon, ilk toplantı tarihinden itibaren on beş gün içinde karar
verir. İncelenecek eser sayısının fazla olması halinde bu süre on beş gün
uzatılabilir.


Komisyon kararlarına itiraz


MADDE 5- (1)
Eser tescil komisyonu kararına, bu karara katılmayan üye ve eser sahibi kamu
kurum ve kuruluşu tarafından itiraz edilebilir. Karara katılmayan üye, karar
tarihinden itibaren; kamu kurum ve kuruluşu ise tebliğinden itibaren otuz gün
içinde, Başkanlığa sunulacak bir dilekçeyle komisyon kararına itiraz edebilir.
İtiraz üzerine Başkanlıkça on gün içinde eser tescil üst komisyonu oluşturulur.
Başkanlık, itiraz edilmese dahi, gerekli görmesi halinde eser tescil üst
komisyonu oluşturabilir.


(2) Eser tescil üst komisyonu;
yazma eser uzmanı ve yazma eser uzman yardımcılarından olmak üzere en az üç en
çok beş kişiden oluşur. Komisyon üyeleri arasından bir kişi, Başkanlıkça başkan
olarak belirlenir.


(3) Gerekli görüldüğü takdirde,
Başkanlıkça eser tescil üst komisyonunda görevlendirilmek üzere Bakanlıktan
kültür ve turizm uzmanı, kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör, mütercim, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze araştırmacısı ve folklor araştırmacısı
kadrolarından personel veya üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim
üyeleri talep edilebilir.


(4) Eser tescil üst komisyonu
kararlarını salt çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon başkanının
kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyon, ilk toplantı
tarihinden itibaren on beş gün içinde karar verir. İncelenecek eser sayısının
fazla olması halinde bu süre on beş gün uzatılabilir. Eser tescil üst komisyonu
kararları kesindir.


(5) Eser tescil komisyonunun
kararlarına karşı birinci fıkrada yer alan süreler içinde itirazda
bulunulmaması halinde karar kesinleşir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tescili ve Eserlerin Yazma


Eser Kütüphanelerine Kazandırılması


Emanete alma


MADDE 6- (1)
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına
tespit ve tescil edilmek üzere getirilen yazma ve nadir basma eserler, kayıt
numarası verilerek emanete alınır ve söz konusu eserleri getirenlere Daire
Başkanlığı veya ilgili müdürlüklerce taşınır geçici alındısı verilir.


(2) Daire Başkanlığı veya taşra
teşkilatına emanet bırakılan, ancak bir yıl içinde geri alınmayan yazma ve
nadir basma eserler kütüphanelerde korunabilir. Bu durumdaki eserler için eser
sahibi kamu kurum ve kuruluşlarına bildirim yapılır. Bildirimin tebliğ edildiği
tarihten itibaren otuz gün içinde geri alınmayan eserler, yazma eser
kütüphanelerinde durumlarına uygun olarak kayıt altına alınabilir.


Yazma ve nadir basma
eserlerin tescili


MADDE 7- (1)
İçerik açısından, tarihi ve sanatsal bakımdan istisnai olarak değerlendirilen
yazma ve nadir basma eserlerin tesciline, eserlerin Daire Başkanlığı veya taşra
teşkilatına teslim edildiği tarihten itibaren en geç otuz gün içinde karar
verilir. İncelenecek eser sayısının fazla olması halinde bu süre otuz gün daha
uzatılabilir.


(2) Tesciline karar verilen
eserler için, EK-1’de yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi
hazırlanır. Belgenin bir örneği eser tescil komisyonu tarafından arşivde
dosyalanır. Ayrıca tescil edilen her bir eserin dijital kopyası, eser sahibinin
izni alınarak, hazırlanır ve Başkanlık arşivinde saklanır. Dijitalleştirilen
eserler, eser sahibinin izni alınarak, Başkanlık yazma eserler veri tabanında
kullanıcıların hizmetine sunulur.


(3) Özel niteliği olan veya
nicelik bakımından yekûn teşkil eden eserler, Daire Başkanlığı tarafından
oluşturulacak komisyonca bulundukları mahallerde tescil edilebilirler.


(4) Tescil dışı bırakılan
eserler, eser sahibi kamu kurum ve kuruluşlarına tutanak düzenlenerek iade
edilir.


Tescil edilen eserlerin
sahiplerine iadesi ve takibi


MADDE 8- (1)
Başkanlık birimlerince tescil edilen yazma ve nadir basma eserler için EK-1’de
yer alan “Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi” düzenlenerek sahiplerine
iade edilir.


(2) EK-1’de yer alan Tescile Tabi
Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi alan kamu kurum ve kuruluşları tescili yapan
Başkanlık birimlerine en az üç yılda bir eserin kendisinde bulunduğuna dair
bildirimde bulunur.


(3) Tescil edilen yazma/nadir
basma eserin sahiplik durumunun değişmesi halinde, devreden tarafından Başkanlık
birimine otuz gün içerisinde bildirilmesi gerekir.


Eserlerin yazma eser
kütüphanelerine kazandırılması


MADDE 9- (1)
Tescil edilmek üzere Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı birimlerine
getirilen eserlerden, kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikte olduğu
tespit edilenler, eser sahibi kamu kurum ve kuruluşunun tasarrufu ile
Başkanlığa tahsis edilmek, bedelsiz devredilmek veya bağışlanmak suretiyle
Başkanlık yazma eser kütüphanelerine kazandırılabilir.


(2) Kütüphane koleksiyonlarını
tamamlayıcı nitelikteki yazma/nadir basma eserlerin Başkanlık tarafından satın
alınması veya bağış olarak kabul edilmesi, 4/9/2014 tarihli
ve 29109 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yazma Eserler Kurumu
Başkanlığı Eser Sağlama Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre yerine getirilir.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Rüçhan hakkı


MADDE 10- (1)
Bu Yönetmelik kapsamında tespit ve tescil edilen yazma ve nadir basma eserlerde
Başkanlığın, 2863 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi kapsamında rüçhan hakkı
saklıdır.


Gizlilik ve tarafsızlık
ilkesi


MADDE 11- (1)
Komisyon üyeleri, eserlerin tespit ve tescili sırasındaki bilgileri ilgili
olmayan kişilere açıklayamazlar. Çalışmalar herhangi bir yakınlık bağı
gözetmeksizin tarafsızca yapılır.


Milli Saraylar İdaresi
Başkanlığı ile protokol


MADDE 12- (1)
Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı envanterinde bulunan
bu Yönetmelik kapsamındaki yazma ve nadir basma eserlerle ilgili yapılacak
işlemlere ilişkin Başkanlık ile Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı arasında
protokol düzenlenir.


Yürürlükten kaldırılan
yönetmelik


MADDE 13- (1) 5/9/2025 tarihli ve 33008 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.


Yürürlük


MADDE 14- (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 15- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız