Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik

YAZMA VE NADİR BASMA ESERLERİN TESPİT VE TESCİLİ


HAKKINDA YÖNETMELİK


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; gerçek veya tüzel
kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma eserlerin
tespit, tescil ve yazma eser kütüphanelerine alınması hakkında usul ve esasları
belirlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 21/7/1983 tarihli
ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 724 üncü
maddesinin ikinci fıkrası ve 796 ncı maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;


a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını,


b) Başkan: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanını,


c) Başkanlık: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığını,


ç) Daire Başkanı: Başkanlık Yazma ve Nadir Eserler Dairesi
Başkanını,


d) Daire Başkanlığı: Başkanlık Yazma ve Nadir Eserler Dairesi
Başkanlığını,


e) Eser: Yazma eser ile nadir basma eserleri,


f) Eser tescil komisyonu: Daire Başkanlığı, bölge ve bağlı
kütüphane müdürlüklerinde görev yapan yazma eser uzmanı, yazma eser uzman
yardımcısı, kütüphaneci, mütercim ve restoratör kadrolarında
görev yapan personelden oluşan komisyonu,


g) Eser tescil üst komisyonu: Eser tescil komisyonu kararlarına
itiraz edilmesi halinde oluşturulan, yazma eser uzmanı ve yazma eser uzman
yardımcısı kadrolarında görev yapan personelden oluşan komisyonu,


ğ) Nadir basma eser: 1/11/1928 tarihli
ve 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce basılmış olan kitap, kitapçık ve nadir basma süreli
yayınlar ile başka dilde yazılan kitapları,


h) Taşınır geçici alındısı: Tescil edilmek üzere, Daire Başkanlığı
ve taşra birimlerine getirilen eserlerin geçici olarak teslim alınmasında
düzenlenen belgeyi,


ı) Taşra teşkilatı: Başkanlığa bağlı bölge müdürlükleri ve yazma
eser kütüphane müdürlüklerini,


i) Tescil: Gerçek veya tüzel kişiler ile kamu
kurum ve kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma eserlerin bibliyografik
künyelerinin tespit edilmesi, bunların içerisinde kütüphane koleksiyonlarını
tamamlayıcı nitelikte olanların bölge veya bağlı kütüphane müdürlükleri
tarafından kütüphane koleksiyonlarına kaydı, sahiplerine geri verilenlerin
tescile tabi yazma/nadir basma eser belgesi ile belgelenmesi ve belgenin bir
nüshasının tescili yapan Birimin arşivinde muhafaza edilmesini,


j) Tescil dışı eser belgesi: Tescil edilmesine lüzum görülmeyen
eserler için verilen tescil dışı kaldıklarına dair belgeyi,


k) Yazma eser: Elle yazılmış olan ve sanatsal, tarihsel ya da
içerik değeri haiz kitap, mecmua, risale, hat levha, hilye, müsvedde, belge,
mektup, ferman, berat ve benzeri eserleri,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Eser Tescil Komisyonunun Kurulması ve Kararları ile


Kararlara İtiraz Usul ve Esasları


Eser tescil komisyonu


MADDE 4- (1) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına teslim edilen
eserlerin, tescile tabi yazma/nadir basma eser olup olmadığını tespit etmek
için Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı tarafından eser tescil komisyonu
kurulur.


(2) Eser tescil komisyonu yazma eser uzmanı ve yazma eser uzman
yardımcısı ile kütüphaneci, mütercim ve restoratör kadrolarından
olmak üzere en çok beş kişiden oluşur. Komisyonda üyeler arasından bir kişi
komisyonu oluşturan birim tarafından başkan olarak belirlenir.


(3) Taşra teşkilatı birimlerinde oluşturulan komisyon hususunda
Daire Başkanlığına bilgi verilir.


(4) Gerekli görüldüğü takdirde, komisyonda görevlendirilmek üzere
Bakanlıktan kültür ve turizm uzmanı, kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör, mütercim, arkeolog, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze araştırmacısı ve folklor araştırmacısı
kadrolarından personel veya üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim
üyeleri talep edilebilir.


 (5) Eser tescil komisyonu kararlarını salt çoğunlukla alır,
eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış
sayılır. Komisyon ilk toplantı tarihinden itibaren otuz gün içerisinde karar
verir.


Komisyon kararlarına itiraz


MADDE 5- (1) Eser tescil komisyonu kararına, bu karara katılmayan üye
ve tescil talebinde bulunan tarafından itirazda bulunulabilir. Karara
katılmayan üye, karar tarihinden itibaren; tescil talebinde bulunan ise kararın
kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde Başkanlığa sunulacak bir
dilekçeyle komisyon kararına itiraz edebilir. İtiraz üzerine Başkanlıkça otuz
gün içinde eser tescil üst komisyonu oluşturulur. Başkanlık, itiraz edilmese
dahi gerekli görmesi halinde eser tescil üst komisyonu oluşturabilir.


(2) Eser tescil komisyonu kararına, tescil talebinde bulunan
tarafından itirazda bulunulması halinde, eser tescil üst komisyonunun ulaşım ve
konaklama gibi her türlü gideri ilgili mevzuatına göre ödenir.


(3) Eser tescil üst komisyonu; yazma eser uzmanı ve yazma eser
uzman yardımcılarından olmak üzere en çok beş kişiden oluşur. Komisyonda üyeler
arasından bir kişi Başkanlıkça başkan olarak belirlenir.


(4) Gerekli görüldüğü takdirde, eser tescil üst komisyonunda
görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm uzmanı, kültür ve turizm
uzman yardımcısı, restoratör, mütercim,
arkeolog, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze
araştırmacısı ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya
üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.


(5) Eser tescil üst komisyonu kararlarını salt çoğunlukla alır,
eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış
sayılır. Komisyon ilk toplantı tarihinden itibaren otuz gün içinde karar verir.
Eser tescil üst komisyonu kararları kesindir.


(6) Eser tescil komisyonunun kararlarına karşı birinci fıkrada yer
alan süreler içinde itirazda bulunulmaması halinde karar kesinleşir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tescili ile


Eserlerin Kütüphanelere
Alınması


Emanete alma


MADDE 6- (1) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına getirilen yazma
ve nadir basma eserler, kayıt numarası verilerek emanete alınır ve söz konusu
eserleri getirenlere, Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklerce taşınır geçici
alındısı verilir.


(2) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına emanet bırakılan,
ancak bir yıl içinde sahipleri tarafından geri alınmayan yazma ve nadir basma
eserler kütüphanelerde korunabilir, durumlarına uygun olarak kayıt altına
alınabilir.


Yazma ve nadir basma eserlerin tescili


MADDE 7- (1) İçerik açısından, tarihi ve sanatsal bakımdan istisnai
olarak değerlendirilen eserlerin tesciline, eser tescil komisyonu karar verir.


(2) Tescili yapılan eserler için, EK-1’de yer alan Tescile Tabi
Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi hazırlanır. Belgenin bir örneği eser tescil
komisyonu tarafından arşivde dosyalanır. Ayrıca tescil edilen her bir eserin
dijital kopyası hazırlanarak arşivde saklanır. Dijitalleştirilen eserler, eser
sahibinin izni alınarak, Başkanlık yazma eserler veri tabanında kullanıcıların hizmetine
sunulur.


(3) Özel niteliği olan veya nicelik bakımından yekûn teşkil eden
eserler, Daire Başkanlığı tarafından oluşturulacak komisyonca bulundukları
mahallerde tescil edilebilirler.


(4) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı tarafından tescili yapılan
eserler denetlemeye tabidir.


Tescil dışı bırakılan eserler


MADDE 8- (1) Tescil dışı bırakılan yazma ve nadir basma eserler, eser
tescil komisyonu tarafından, sahiplerine EK-2’de yer alan Tescil Dışı Eser
Belgesi ile iade edilir. Ancak yanıltıcı nitelikleri sebebiyle piyasada
dolaşımı uygun görülmeyen tescil dışı bırakılan eserler Daire Başkanlığı veya
taşra teşkilatı tarafından alıkonulabilir. İlgili birimleri yanıltmak amacıyla
sahte eser getirdiği tespit edilenler hakkında suç duyurusunda bulunulur.


Tescile tabi olup kütüphanelere alınmasına gerek görülmeyen eserler


MADDE 9- (1) Yazma ve nadir basma eserlerden kütüphanelere alınması
gerekli görülmeyenler ile bu nitelikte olup da sahiplerince Başkanlığa satılmak
istenmeyen yazma ve nadir basma eserler için EK-1’de yer alan Tescile Tabi
Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi düzenlenerek iade edilir.


(2) EK-1’de yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi
alanlar tescili yapan Başkanlık birimlerine en az üç yılda bir eserin
kendisinde bulunduğuna dair bildirimde bulunur, gerektiğinde Daire Başkanlığı
veya ilgili müdürlük bu süre dolmadan da denetim yapabilir veya bildirimde
bulunulmasını isteyebilir. Belgede belirtilen yazma/nadir basma eseri
kaybedenlere ve zarar verenlere değeri ödetilir.


(3) Tescil edilen yazma/nadir basma eserin sahiplik durumunun
değişmesi halinde, tescili yapan Başkanlık birimine otuz gün içerisinde
bildirilmesi gerekir.


Kütüphanelere alınma


MADDE 10- (1) Tescil edilmek üzere Daire
Başkanlığı veya taşra teşkilatı birimlerine getirilen eserlerden, kütüphane
koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikte olduğu tespit edilenler, Başkanlık
tarafından satın alınır veya bağış olarak kabul edilir.


(2) Kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikteki yazma/nadir
basma eserlerin Başkanlık tarafından satın alınması veya bağış olarak kabul
edilmesi, 4/9/2014 tarihli ve 29109 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Eser Sağlama
Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yerine
getirilir.


(3) Tescil edilmek üzere Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı
birimlerine getirilen eserlerden, vakıf kaydı ve/veya vakıf mührü bulunanlar
Başkanlıkça muhafaza edilerek adli makamlara bildirilir. Başkanlık
koleksiyonlarına ait olduğuna ilişkin bir ibare ve/veya mühür taşıyan yazma ve
nadir basma eserler Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklerce alıkonulabilir.


Tescil ve bildirim zorunluluğu


MADDE 11- (1) Koleksiyonculuk yapan gerçek ve
tüzel kişiler, yazma eserlerden oluşan koleksiyonlarını Daire Başkanlığı veya
taşra teşkilatına tescil ettirmek zorundadırlar.


(2) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler
satacakları eşya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları müzayedelerdeki
satışlara konu olan yazma ve nadir basma eserler ile koleksiyonları, önce Daire
Başkanlığı veya taşra teşkilatı birimlerine haber vermeye ve göstermeye
mecburdurlar. Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlükler tarafından
görevlendirilecek en az iki uzmandan oluşan komisyon, müzayedeye çıkacak yazma
ve nadir basma eserleri inceler. Bu komisyon incelenen eserler içerisinde
tescil edilmesi gerekli olanları Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklere
yazılı olarak bildirir. Bu eserler Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlükler
bünyesinde oluşturulacak eser tescil komisyonu tarafından tescil edilir.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Rüçhan hakkı


MADDE 12- (1) Yazma ve nadir basma eserlerde
Başkanlığın, 2863 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi kapsamında rüçhan hakkı
saklıdır.


Gizlilik ve tarafsızlık ilkesi


MADDE 13- (1) Komisyon üyeleri, eserlerin tespit
ve tescili sırasındaki bilgileri ilgili olmayan kişilere açıklayamazlar.
Çalışmalar herhangi bir yakınlık bağı gözetmeksizin tarafsızca yapılır.


Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı ile protokol


MADDE 14- (1) Milli Saraylar İdaresi
Başkanlığı envanterinde bulunan bu
Yönetmelik kapsamındaki yazma ve nadir basma eserlerle ilgili yapılacak
işlemlere ilişkin Başkanlık ile Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı arasında
protokol düzenlenir.


Yürürlük


MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye
Yazma Eserler Kurumu Başkanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız