4283 sayılı Yap-işlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun

 


YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK
ENERJİSİ ÜRETİM


TESİSLERİNİN KURULMASI VE
İŞLETİLMESİ İLE


ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ


HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 4283


Kabul
Tarihi                           : 16/7/1997


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih: 19/7/1997          Sayı: 23054


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip: 5                       Cilt: 36


 


 


Amaç ve kapsam


Madde
1 – Bu
Kanunun amacı; "Yap-İşlet Modeli" ile üretim şirketlerine ülke enerji
plan ve politikalarına uygun biçimde elektrik enerjisi üretmek için
mülkiyetleri kendilerine ait olmak üzere termik santral kurma ve işletme izni
verilmesi ile enerji satışına dair esas ve usulleri belirlemektir. Hidroelektrik,
jeotermal, nükleer santrallar ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları ile çalıştırılacak
santrallar bu Kanunun kapsamı dışındadır.


 


Tanımlar


Madde
2 – Bu
Kanunda geçen;


Yap-İşlet
Modeli: Elektrik enerjisi santrallarının üretim şirketleri mülkiyetlerinde kurulmalarını, işletilmelerini, üretilen elektrik
enerjisinin belirlenecek esas ve usuller çerçevesinde satışını içeren modeli,


Üretim Şirketi: Mülkiyeti kendisine ait olmak üzere
sadece elektrik enerjisi üretim tesisi kurmak ve işletmek için kurulmuş veya
kurulacak yerli ve/veya yabancı sermaye şirketini,


Bakanlık:
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,


TEAŞ:
Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketini,


ifade
eder.


 


Üretim tesisi kurma ve işletme izni
verilmesi ile enerji satışı esasları


Madde
3 – Bu
Kanuna göre optimal elektrik üretim sistemi gelişim planları çerçevesinde
yapımı öngörülen üretim tesisleri için teklif almak üzere TEAŞ tarafından Resmi
Gazetede ilan edilir. TEAŞ, üretim şirketini seçme hususunda işin özelliğini
belirten şartname hazırlayarak kapalı teklif veya belli istekliler arasında
kapalı teklif veya pazarlık usullerinden işin gereğine uygun olanını uygular.


Ayrıca
üretim tesisi kurmak ve işletmek üzere üretim şirketleri de TEAŞ'a
başvurabilirler. Bu durumda önerilen projelerin, TEAŞ tarafından optimal sistem
gelişim planları çerçevesinde değerlendirilerek uygun görülmesi halinde, yapımı
öngörülen üretim tesisi için teklif almak üzere, rekabet ortamının sağlanması
amacıyla işin gereğine uygun ihale yöntemleri de belirlenerek Resmi Gazetede
ilan edilir.


TEAŞ
tarafından bu modelle yapılması öngörülen projelerle ilgili olarak, yapılacak
ilandan önce, kalkınma planları, enerji plan ve politikalarına uygunluk
açısından Devlet Planlama Teşkilatının görüşü alınır.


Alınan
teklifler TEAŞ tarafından bu Kanun ve çıkarılacak yönetmelik hükümleri
çerçevesinde değerlendirildikten sonra, uygun teklif belirlenerek, ilgili
üretim şirketine tesis kurma ve işletme izni verilmek üzere Bakanlığa
gönderilir. Bakanlık, TEAŞ tarafından kendisine gönderilen teklifi uygun
gördüğü takdirde tesis kurma ve işletme izni verir.


Bu iznin verildiğinin TEAŞ'a bildirilmesinden sonra, TEAŞ
ile üretim şirketi arasında üretim tesisi kurma, işletme ve enerji satışını
düzenleyen sözleşme imzalanır. Bakanlık ve TEAŞ değerlendirmelerinde kalkınma
planları, ülke enerji plan ve politikaları doğrultusunda elektrik enerjisinin
tüketiciye en ucuz ve güvenilir şekilde sunulmasını ve arz-talep dengelerini
dikkate alır.


(Ek fıkra:
1/7/2006-5539/1 md.) Bu
sözleşmeler özel hukuk hükümlerine tâbidir.


Bu
Kanuna göre yapılacak üretim tesisleri için, ihaleye katılanlarda aranılacak
şartlar, üretim şirketinin sermayesi, şirket ve/veya ortaklarının deneyimi,
şirketin seçimi, proje ve fizibilite esasları, yakıt temini, üretim kapasitesi,
alınacak enerjinin miktarı, süresi, enerji birim fiyatı oluşturma esas ve
usulleri ve tesis kurma ve işletme izni esas ve usulleri ile diğer hususlar Cumhurbaşkanınca
çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.[1]


 


Garanti


Madde
4 – TEAŞ'ın
sözleşmenin enerji satışına ilişkin hükümlerinden kaynaklanan ödeme
yükümlülükleri için, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığınca
üretim şirketine Hazine garantisi verilebilir.


 


Geçici
Madde 1 – Enerji üretim tesisi kurmak için 9.5.1996 tarihli ve
96/8269 sayılı Kararname hükümlerine göre alınmış tekliflerle ilgili işlemlere,
kaldıkları yerden bu Kanun hükümlerine göre devam edilir.


 


Geçici Madde 2 – (Ek:
1/7/2006-5539/1 md.)


Bu
maddenin yürürlük tarihini takip eden üç aylık süre içerisinde daha önce bu
Kanun hükümlerine göre üretim tesisi kurma ve işletme izni almış üretim
şirketlerinin Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.'ye başvurması üzerine,
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. ile üretim şirketi arasında, önceden
imzalanmış sözleşmenin yerine geçmek üzere aynı hüküm ve şartları ihtiva eden
özel hukuk hükümlerine tâbi sözleşme imzalanır. Bu durumda bu Kanun hükümlerine
göre daha önce imzalanmış sözleşmeler ile ilgili olarak; verilmiş olan hazine
garantileri, mütalaa, protokol, açıklama tutanağı, bildiri, muvafakat,
taahhütnameler ve Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. ile ilgili üretim
şirketleri arasında imzalanan doğal gaz satış sözleşmeleri herhangi bir işleme
gerek kalmaksızın içerdiği hüküm ve şartlarla yenilenmiş sayılır.


Bu
madde uyarınca imzalanan sözleşmeler için 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı
Elektrik Piyasası
Kanununun 2 nci maddesinde yer alan onay ve süreye ilişkin hükümler uygulanmaz.


 


Geçici Madde 3 – (Ek:
1/7/2006-5539/1 md.)


A) Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa ve bu
Kanuna istinaden çıkarılmış olan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğine göre
hidrolik kaynaklar için üretim lisansı almak maksadı ile su kullanım hakkı
anlaşması imzalamak üzere aynı kaynak için Genel Müdürlüğe birden fazla başvuru
yapılmış olması halinde, fizibilitesi kabul edilebilir bulunanlar arasından
birim elektrik başına en yüksek oranda hidroelektrik kaynak katkı payı vermeye
teklif edeni belirlemeye ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna bildirmeye yedi
yıl süreyle yetkilidir.


Bu bedel üzerinden her
yıl üretilen elektrik enerjisi miktarına karşı gelen tutar, takip eden yılın
Ocak ayı sonuna kadar Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bütçesine gelir
kaydedilmek üzere ödenir.[2]


Tüzel
kişinin belirlenmesine ilişkin işlemlere dair usûl, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığınca çıkarılan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere
Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında
Yönetmelikte belirlenir.


B) Bu Kanunun yayımı
tarihinden önce, Umum Müdürlük tarafından Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna su
kullanım hakkı anlaşması yapmaya hak kazandığı bildirilen aynı kaynak için
yapılmış çoklu başvurulardan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından
teklif verme toplantısı düzenlenmemiş olanlar, Umum Müdürlüğe iade edilir.


Teklif verme toplantısı
gerçekleştirilmiş olan aynı kaynak için yapılmış çoklu başvurulardan bu Kanunun
yayımı tarihi itibarıyla lisans almamış olanlar, kaldıkları aşama itibarıyla
belirlenmiş olan koşullarda Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle
sonuçlandırılır.


(Ek bent:
18/4/2007-5625/1 md.) Elektrik piyasası mevzuatı çerçevesinde, aynı kaynak için yapılmış çoklu
başvurulardan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından teklif verme
toplantısı gerçekleştirilmiş ve lisans almış olanların, bu maddenin yürürlük
tarihini takip eden üç ay içinde başvurmaları halinde eskinin yerine kaim olmak
üzere lisansları yenilenir. Bu durumda daha önce verilmiş lisans ile bağlantılı
olarak yapılmış tüm iş ve işlemler herhangi bir işleme gerek kalmaksızın
içerdiği hüküm ve şartlarla yenilenmiş ve geçerli sayılır.


 


Geçici Madde 4 – (Ek:
1/7/2006-5539/1 md.)


Çok
maksatlı projeler ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce İkili İşbirliği
Anlaşmaları kapsamında yer alan projeler ve önceki yıllar yatırım
programlarında yer alan projeler, lisans alınmasına gerek olmaksızın, Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 31/12/2025 tarihine kadar yapılabilir veya yaptırılabilir.
Bu projelerin hidroelektrik üretim tesislerinin yapımı aşamasında, elektrik
üretim tesisleri, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında faaliyet
göstermek üzere özel sektör başvurularına açılır. Dört ay içerisinde başvuru
olmaması halinde, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından
gerçekleştirilebilir.[3]


(Ek
fıkra: 18/4/2007-5625/2 md.) Bu fıkranın yayımı tarihinde, halen
Hükümetlerarası İkili İşbirliği kapsamında yer alan projelere, Hükümetlerarası
İkili İşbirliği Anlaşmasında veya bu anlaşmaya istinaden istihsal edilen
Bakanlar Kurulu Kararında ya da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı oluruyla
belirlenen tüzel kişinin ya da kişilerin, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine
uygun olarak kuracakları veya mevcutlara ek yeni ortaklarla kuracakları
şirketlerin, daha önce belirlenmiş ilgili projelerine su kullanım hakkı için
başvurmaları halinde su kullanım hakkı ve elektrik üretim lisansı verilir. Bu
fıkrada belirtilen tüzel kişilerin yapacağı hidroelektrik üretim tesisleri,
kanal/nehir tipi veya rezervuar alanı onbeş kilometrekarenin altında olması
şartı aranmaksızın 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik
Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun hükümlerinden yararlanırlar.


 


Yürürlük


Madde
5 – Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde
6 – Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


4283 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ
YÜRÜRLÜĞE


GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



4283
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






5539



3,
Geçici Madde 2, Geçici Madde 3, Geçici Madde 4



18/7/2006






5625



Geçici
Madde 3, Geçici Madde 4



26/4/2007






KHK/662



Geçici
Madde 3



2/11/2011






7139



Geçici
Madde 4



28/4/2018






KHK/700



3



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 122 nci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlıkça hazırlanarak Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 11/10/2011 tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 59 uncu
maddesiyle, bu bentte yer alan “genel bütçeye” ibaresi “Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü bütçesine” şeklinde değiştirilmiştir.







[3] 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yedi yıl içinde” ibaresi “31/12/2025 tarihine
kadar” şeklinde değiştirilmiştir.