Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ilişkin 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliği (seri No: 3)

VERGİ VE DİĞER BAZI ALACAKLARIN YENİDEN
YAPILANDIRILMASINA

İLİŞKİN 7440 SAYILI KANUN
GENEL TEBLİĞİ

(SERİ NO: 3)

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1)
Bu Tebliğin amacı, 9/3/2023 tarihli ve 7440 sayılı Bazı
Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun (Kanun) 10 uncu maddesinin yirmi yedinci
fıkrasının uygulamasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.

(2) Kurumlar
vergisi mükellefleri tarafından, Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi yedinci
fıkrası hükmü uyarınca ödenecek ek vergiye ilişkin açıklamalar bu Tebliğin
konusunu oluşturmaktadır.

Dayanak

MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi yedinci fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.

Yasal
düzenleme

MADDE 3- (1)
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi yedinci fıkrası hükmü
aşağıdaki gibidir:

“(27) Kurumlar
vergisi mükellefleri tarafından, 2022 yılına ilişkin kurumlar vergisi
beyannamesinde gösterilmek suretiyle, 5520 sayılı Kanun ile diğer
Kanunlarda yer alan düzenlemeler uyarınca kurum kazancından indirim konusu
yapılan istisna ve indirim tutarları ile aynı Kanunun 32/A maddesi
kapsamında indirimli kurumlar vergisine tabi matrahları üzerinden, dönem
kazancı ile ilişkilendirilmeksizin %10 oranında, 5520 sayılı Kanunun 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde düzenlenen istisna ile
yurtdışından elde edilen ve en az %15 oranında vergi yükü taşıdığı tevsik
edilen istisna kazançlar üzerinden ise %5 oranında ek vergi hesaplanır ve
bu verginin ilk taksiti kurumlar vergisinin ödeme süresi içinde, ikinci
taksiti bu süreyi takip eden dördüncü ayda ödenir. Özel hesap dönemi
tayin edilen mükelleflerde bu vergi, 2023 yılı içinde sona eren hesap
dönemi için verilmesi gereken beyannamelerde gösterilmek suretiyle
uygulanır. Bu vergi gider ve indirim olarak dikkate alınamaz ve hiçbir
vergiden mahsup edilemez. Şu kadar ki 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin
birinci fıkrasının; (d), (i), (j) ve (k) bentleri ile geçici 14 üncü
maddesi kapsamındaki istisnalar, aynı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının;
(b), (c), (ç), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentleri kapsamındaki indirimler,
193 sayılı Kanunun geçici 61 inci maddesi kapsamında tevkifata tabi yatırım
indirimi istisnası, ilgili Kanunları uyarınca kurum kazancından
indirilebilen bağış ve yardımlar ile 10/7/2018 tarihli ve 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
407 nci maddesi kapsamında tanımlanan mikro ve küçük işletmelerin teknoloji
geliştirme bölgeleri ile Ar-ge ve tasarım merkezlerinden elde ettikleri
istisnaya ve indirime konu kazançları üzerinden bu vergi hesaplanmaz. 6/2/2023 tarihi
itibarıyla, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay,
Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illeri ile Sivas
İlinin Gürün İlçesinde kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ek
vergiden muaftır. Tahsil edilen ek vergi, genel bütçe geliri olarak
kaydedilir ve 5779 sayılı Kanun ile diğer kanunlara göre mahalli idarelere
verilecek payların hesabında dikkate alınmaz. Bu fıkranın uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.”

Ek verginin
mükellefleri

MADDE 4- (1)
Ek verginin mükellefleri, 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanununda sayılan mükelleflerdir. Buna göre;

a) Sermaye
şirketleri,

b) Kooperatifler,

c) İktisadi kamu
kuruluşları,

ç) Dernek veya
vakıflara ait iktisadi işletmeler,

d) İş
ortaklıkları,

ek verginin
mükellefidirler.

(2) Kurumlar
vergisi beyannamesi veren dar mükellef kurumlar da ek vergi mükellefleri
kapsamındadır.

(3) 6/2/2023 tarihi
itibarıyla Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay,
Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa İlleri ile Sivas
İlinin Gürün İlçesinde kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ek
vergiden muaftır.

Ek verginin
konusu

MADDE 5- (1)
5520 sayılı Kanun ile diğer Kanunlarda yer alan düzenlemeler uyarınca kurum
kazancının tespitinde dikkate alınan istisna ve indirim tutarları ile 5520
sayılı Kanunun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisine tabi
matrahlar ek verginin konusunu oluşturmaktadır.

(2) Kurumlar
vergisi mükelleflerince elde edilen tüm kazançlar kurum kazancına dâhil
edilmekte, 5520 sayılı Kanun ile diğer Kanunlarda düzenlenen indirim ve
istisnalar ise kurumlar vergisi beyannamesinin “Zarar olsa dahi indirilecek
istisna ve indirimler” ile “Kazancın bulunması halinde indirilecek istisna
ve indirimler” bölümünde gösterilmek suretiyle kazancın veya vergiye tabi
matrahın tespitinde indirim konusu yapılmaktadır.

(3) 5520 sayılı
Kanun ile diğer Kanunlarda yer alan ve ek verginin konusuna giren
istisnalar aşağıdaki gibidir:

a) İştirak
Kazançları İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-a).

b) Yurtdışı
İştirak Kazançları İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-b).

c) Yurtdışı
İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-c).

ç) Emisyon Primi
Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-ç).

d) Taşınmaz,
İştirak Hisseleri ve Fon Satış Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde
5/1-e).

e) Bankalara,
Finansal Kiralama ya da Finansman Şirketlerine veya TMSF'ye Borçlu Durumda
Olanların Taşınmaz veya İştirak Hisselerinin Satış Kazancı İstisnası (5520
sayılı Kanun Madde 5/1-f).

f) Yurtdışı Şube
Kazançları İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-g).

g) Yurtdışı
İnşaat, Onarım, Montaj ve Teknik Hizmetler Kazanç İstisnası (5520 sayılı
Kanun Madde 5/1-h).

ğ) Eğitim ve
Öğretim Kazanç İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-ı).

h) Yabancı Fon
Kazançlarının Vergilendirilmesinde Yönetici Şirketlere İlişkin Kazanç
İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/A).

ı) Sınai Mülkiyet
Hakları Satış Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/B).

i) 5300 Sayılı
Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Düzenlenen Ürün
Senetlerinin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazanç İstisnası (193 sayılı
Kanun).

j) Türk
Uluslararası Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerin İşletilmesinden Sağlanan
Kazanç İstisnası (4490 sayılı Kanun).

k) Serbest
Bölgelerde Elde Edilen Kazanç İstisnası (3218 sayılı Kanun) .

l) Teknoloji
Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazanç İstisnası (4691 sayılı Kanun).

m) Araştırma Altyapılarının
Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetlerinden Elde Ettikleri Kazançlarda İstisna (6550
sayılı Kanun).

n) Özel
Kanunlarda Yer Alan ve Ek Vergi Matrahına Dâhil Edilmesi Gereken Diğer
İstisnalar.

(4) 5520 sayılı
Kanun ile diğer Kanunlarda yer alan ve ek verginin konusuna giren
indirimler şunlardır:

a) Yurtdışına
Verilen Yazılım, Mühendislik, Eğitim ve Sağlık Hizmetleri Kazanç İndirimi
(5520 sayılı Kanun Madde 10/1-ğ).

b) Nakdi Sermaye
Artışından Kaynaklanan Faiz İndirimi (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-ı).

c) Yatırım
İndirimi İstisnası (193 sayılı Kanun Geçici Madde 61 kapsamında tevkifata
tabi olmayanlar).

ç) Ar-Ge ve
Tasarım İndirimi (5746 sayılı Kanun).

d) Teknogirişim
Sermaye Desteği İndirimi (5746 sayılı Kanun).

e) Teknokent
Sermaye Desteği İndirimi (4691 sayılı Kanun).

f) Özel
Kanunlarda Yer Alan ve Ek Vergi Matrahına Dâhil Edilmesi Gereken Diğer
İndirimler.

(5) 5520 sayılı
Kanun ile diğer Kanunlarda yer alan istisna ve indirimlerin, kurumlar
vergisi beyannamesinin ilgili satırlarında gösterilerek indirim konusu
yapılması gerekmekte olup, ilgili satırı bulunmayan istisna ve indirimlerin
ilgisine göre beyannamenin “Diğer indirimler ve istisnalar” veya “Diğer
indirimler” bölümlerinde gösterilerek vergiye tabi matrahın tespitinde
dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. Bu şekilde indirim konusu yapılan
istisna ve indirimler de ek verginin konusuna girmektedir.

(6) 2022 hesap
dönemine ilişkin beyannamelerinde 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi
kapsamında indirimli kurumlar vergisine tabi matrahları bulunan kurumlar
vergisi mükelleflerinin bu matrahları da ek verginin konusunu
oluşturmaktadır.

Ek verginin
konusu dışında kalan istisna ve indirimler

MADDE 6- (1)
Ek vergi düzenlemesine ilişkin Kanun maddesinde, kurumlar vergisi
mükelleflerince kazancın tespitinde dikkate alınan bazı istisnalar ek
verginin kapsamı dışında tutulmuş olup, bu istisnalar aşağıdaki gibidir:

a) Yatırım Fon ve
Ortaklığı Portföy İşletmeciliği Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde
5/1-d).

b) Risturn Kazanç
İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-i).

c)
Sat-Kirala-Geri Al İşlemlerine Yönelik Kazanç İstisnası (5520 sayılı Kanun
Madde 5/1-j).

ç) Varlık
Kiralama İşlemlerinden Elde Edilen Kazanç İstisnası (5520 sayılı Kanun
Madde 5/1-k).

d) Kur Korumalı
Mevduat ve Katılım Hesaplarından Elde Edilen Kazanç İstisnası (5520 sayılı
Kanun Geçici Madde 14).

e) Yatırım
İndirimi İstisnası (193 sayılı Kanunun Geçici Madde 61 inci maddesi
kapsamında tevkifata tabi tutulanlar).

(2) Ek vergi
düzenlemesine ilişkin Kanun maddesinde, kurumlar vergisi mükelleflerince
vergiye tabi matrahın tespitinde dikkate alınan bazı indirimler verginin
kapsamı dışında tutulmuş olup, verginin kapsamı dışında tutulan bu
indirimler aşağıdaki gibidir:

a) Sponsorluk
Harcamalarında İndirim (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-b).

b) Bağış ve
Yardımlarda İndirim (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-c).

c) Eğitim ve
Sağlık Tesisleri ile Yurt İnşaatlarına İlişkin Bağış ve Yardımlarda İndirim
(5520 sayılı Kanun Madde 10/1-ç).

ç) Kültür ve
Turizm Amaçlı Bağış ve Yardımlarda İndirim (5520 sayılı Kanun Madde
10/1-d).

d)
Cumhurbaşkanınca Başlatılan Yardım Kampanyalarına Yapılan Bağışlarda
İndirim (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-e).

e) Kızılay
Derneği ile Yeşilay Cemiyetine Yapılan Nakdi Bağış ve Yardımlarda İndirim
(5520 sayılı Kanun Madde 10/1-f).

f) 213 sayılı
Kanunun 325/A Maddesine Göre Girişim Sermayesi Fonu Olarak Ayrılan
Tutarlarda İndirim (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-g).

g) 5378 Sayılı
Engelliler Hakkında Kanuna Göre Korumalı İşyeri İndirimi (5520 sayılı Kanun
Madde 10/1-h).

ğ) Özel Kanunları
Uyarınca Kurum Kazancından İndirimine İzin Verilen Bağış ve Yardımlar.

(3) Kurumlar
vergisi mükelleflerince 2022 hesap dönemine ilişkin verilen kurumlar
vergisi beyannamesinin “Diğer indirimler” veya “Diğer indirimler ve
istisnalar” satırlarında gösterilmekle birlikte, mahiyet itibarıyla indirim
veya istisna kapsamında olmayıp, daha çok vergi matrahının doğru
hesaplanması amacıyla beyannamenin bu satırlarına yazılan (Türkiye Muhasebe
Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile Vergi Usul Kanunu
hükümleri arasındaki değerleme farkları, örtülü sermaye kabul edilen
borçlanmalarda borç alan kurum nezdinde Türk Lirası’nın değer kazanması
sonucu oluşan kur farkı gelirleri, kıdem tazminatı karşılığı iptali, vergi
borçlarına mahsup edilen ve gelir olarak dikkate alınan 193 sayılı Kanunun
mükerrer 121 inci maddesi kapsamındaki indirim hakkı gibi) tutarlar
üzerinden ek vergi hesaplanmayacaktır.

(4) Yürürlükte
bulunan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kapsamında, vergilendirme
hakkının ilgili ülkede bulunması nedeniyle Türkiye’nin vergi alma hakkı
olmadığı veya söz konusu kazançların Türkiye’de istisna edilmesi gerektiği
durumlarda, elde edilen ve kurum kazancına dâhil edilerek beyannamenin
“Diğer indirimler” ile “Diğer indirimler ve istisnalar” satırlarında
matrahtan indirim konusu yapılan tutarlar ek verginin konusuna
girmeyecektir. Ayrıca, yürürlükte bulunan ikili veya çok taraflı diğer
uluslararası anlaşmalar uyarınca, kurumlar vergisinden istisna edilen
kazançlar da ek vergi kapsamında değildir.

(5) 18/11/2005 tarihli
ve 25997 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki
İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik”
kapsamında mikro ve küçük işletme olarak sınıflandırılan kurumlar vergisi
mükelleflerinin; teknoloji geliştirme bölgelerinden elde ettikleri
kazançlar ile Ar-Ge ve tasarım merkezi bulunan mükelleflerin bu
merkezlerdeki Ar-Ge ve tasarım harcamaları üzerinden hesaplanan Ar-Ge ve
tasarım indirimleri ek vergi kapsamının dışındadır. Öte yandan bu
kapsamdaki mükelleflerin, ek vergi kapsamına giren diğer indirim ve
istisnaları ile indirimli kurumlar vergisi matrahları nedeniyle ek vergi
hesaplamaları gerekmektedir.

(6) 7440 sayılı Kanunun
yayım tarihi olan 12/3/2023 itibarıyla mikro ve küçük işletme
kapsamındaki mükelleflerin, bu durumlarını tevsik edici Küçük ve Orta
Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığından
aldıkları belgeyi kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayı izleyen
ayın sonuna kadar bağlı bulundukları vergi dairesine vermeleri
gerekmektedir.

Verginin
hesaplanması, beyanı ve ödenmesi

MADDE 7- (1)
Kurumlar vergisi mükelleflerince hesaplanacak ek verginin matrahı, Kanunun
10 uncu maddesinin yirmi yedinci fıkrasında belirlenen ve detaylarına bu
Tebliğin 5 inci maddesinde yer verilen indirim ve istisnalar ile 5520
sayılı Kanunun 32/A maddesi hükmüne istinaden tespit olunan indirimli
kurumlar vergisi matrah tutarlarıdır.

(2) 2022 yılına
ilişkin verilen kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilmek suretiyle,
tespit olunan matrahlar üzerinden Kanun hükmüne istinaden %10 oranında ek
vergi hesaplanacaktır.

(3) 5520 sayılı
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki iştirak
kazançları ile aynı fıkranın (b) ve (g) bentlerinde düzenlenen yurtdışından
elde edilen ve en az %15 oranında vergi yükü taşıyan yurtdışı iştirak
kazançları ve yurtdışı şube kazançları üzerinden %5 oranında vergi
hesaplanacaktır.

(4) 5520 sayılı
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (h) bentlerinde
düzenlenen yurtdışı iştirak hissesi satış kazançları ve yurtdışı inşaat,
onarım ve teknik hizmetlerden elde edilen kazançlar üzerinden ise ek vergi
%10 oranında hesaplanacak olup bu kazançların elde edildiği ülkede en az
%15 oranında vergi yükü taşıdığına ilişkin tevsik edici belgelerin kurumlar
vergisi yönünden bağlı bulunulan vergi dairelerine ibraz edilmesi
durumunda, bu istisnalar üzerinden hesaplanan %10 oranındaki verginin %5’e
isabet eden kısmı iade edilecektir. Söz konusu iadeler, 6/4/2004 tarihli
ve 25425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği
(Seri No:252)’nin üçüncü bölümünde yapılan açıklamalara göre vergi
dairelerince yapılacaktır.

(5) Özel hesap
dönemi tayin edilen mükellefler için 2023 yılı içinde sona erecek hesap
dönemi için verilmesi gereken kurumlar vergisi beyannamelerinde dikkate
alınan indirim, istisna ve indirimli kurumlar vergisi matrahları üzerinden
ek vergi hesaplanacaktır.

(6) 2022 yılına
ilişkin verilen kurumlar vergisi beyannamesinde ticari zararı bulunanlar,
istisnalar nedeniyle cari yıl zararı oluşanlar veya kurumlar vergisine tabi
matrahları bulunmayan mükellefler de bu dönemde faydalandıkları indirim ve
istisna tutarları üzerinden ek vergi hesaplayacaklardır.

(7) 2022 yılına
ilişkin verilen kurumlar vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılan
geçmiş yıl zararları üzerinden ise ek vergi hesaplanmayacaktır.

(8) Hesaplanan ek
vergi, ilk taksiti kurumlar vergisinin ödeme süresi içerisinde, ikinci
taksiti ise bu süreyi takip eden dördüncü ay içerisinde olmak üzere iki
eşit taksit halinde ödenecektir.

(9)
Mükelleflerin; tasfiye, birleşme, devir ve tam bölünme işlemleri nedeniyle
2022 yılına ilişkin olarak Kanunun yayım tarihi olan 12/3/2023 tarihinden
önce vermiş oldukları beyannamelerde faydalandıkları indirim ve istisna
tutarları üzerinden ek vergi hesaplanmayacaktır.

Örnek 1- Mobilya
imalatıyla iştigal eden (A) Ltd. Şti., kurumlar vergisi yönünden Hatay
Antakya Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi olup, mükellefin 2022 hesap
dönemi kurum kazancı 4.500.000 TL’dir. Adı geçen şirketin bu dönemdeki
ticari kazancının 500.000 TL’lik kısmı kurumlar vergisinden istisna iştirak
kazançlarından, 600.000 TL’lik kısmı ise Bursa Serbest Bölgesinde
faaliyette bulunan şubesinden elde edilen istisna kazançtan
kaynaklanmaktadır. Şirketin ayrıca nakdi sermaye artışından kaynaklı olarak
kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde indirim konusu yapmış olduğu 100.000
TL tutarında indirimi bulunmaktadır.

Anılan şirket
deprem tarihi olan 6/2/2023 tarihi itibarıyla kurumlar vergisi
yönünden Hatay İline bağlı vergi dairesinin mükellefi olması nedeniyle ek
vergiden muaftır.

Örnek 2- (B)
A.Ş., kurumlar vergisi yönünden Mersin Liman Vergi Dairesi
Müdürlüğünün mükellefi olup, mükellefin ticari faaliyetlerinin bir kısmı
Adana İlinde gerçekleştirilmektedir.

Buna göre, her ne
kadar faaliyetlerin bir kısmı depremden etkilenen ve Kanunda sayılan
illerden birinde gerçekleştirilse de adı geçen Kurumun, 6/2/2023 tarihi
itibarıyla kurumlar vergisi yönünden mükellefiyet kaydı Mersin İlinde
bulunduğundan, 2022 hesap dönemine ilişkin faydalanılan indirim ve istisna
tutarları ile indirimli kurumlar vergisi nedeniyle, mükellef tarafından ek
vergi hesaplanması gerekmektedir.

Örnek 3- Giyim
sektöründe faaliyette bulunan ve Samsun Bafra Vergi Dairesi Müdürlüğünün
mükellefi olan (C) A.Ş.’nin 2022 hesap dönemine ilişkin vermiş olduğu
kurumlar vergisi beyannamesinde 4.000.000 TL ticari zararı bulunmaktadır.
Mükellef kurum bu dönemde, 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında
2.000.000 TL iştirak kazancı istisnasından faydalanmıştır.

Buna göre
mükellefin ilgili dönem beyannamesinde ticari bilanço zararının bulunması ek
vergi hesaplanmasına engel teşkil etmeyecek olup, bu dönemde faydalanılan
istisna tutarı üzerinden (2.000.000 TLx%5=) 100.000 TL ek vergi
hesaplanacak ve bu vergi 2023 yılı Nisan ve Ağustos aylarında iki eşit
taksit halinde ödenecektir.

Örnek 4- Edirne
Uzunköprü Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi (D) A.Ş.’nin 2022 hesap
dönemine ilişkin kurum kazancı 10.000.000 TL’dir. Mükellef kurum aynı hesap
döneminde 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesi hükmüne istinaden; 1.000.000
TL iştirak kazancı istisnasından, 700.000 TL taşınmaz satış kazancı
istisnasından ve 4691 sayılı Kanun kapsamında 500.000 TL tutarında
teknoloji geliştirme bölgeleri kazanç istisnasından yararlanmıştır. Adı
geçen Kurum ayrıca, Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyasına makbuz
karşılığı yaptığı 100.000 TL bağış tutarı ile nakdi sermaye artışı
nedeniyle hesapladığı 150.000 TL nakdi sermaye faiz indirimi tutarını
beyanname üzerinden indirim konusu yapmıştır.

Buna göre, anılan Kurumun ödemesi
gereken ek vergi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.





Kurum
kazancı






       Ticari
bilanço karı



10.000.000 TL






İstisnalar






      İştirak
kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-a) (a)



1.000.000 TL






      Taşınmaz satış
kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-e) (b)



  700.000 TL






      Teknoloji
geliştirme bölgeleri kazanç istisnası (4691 sayılı Kanun) (c)



500.000 TL






İndirimler






       Cumhurbaşkanınca
başlatılan yardım kampanyasına mükellef tarafından makbuz karşılığı
yapılan bağış (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-e) (d)



100.000 TL






       Nakdi
sermaye artışından kaynaklı faiz indirimi (5520 sayılı Kanun Madde
10/1-ı) (e)



150.000 TL






Ek
vergi matrahı






      %5 oranına tabi
matrah (a)



1.000.000 TL






      %10 oranına tabi
matrah (b + c + e)



1.350.000 TL






Ödenmesi
gereken ek vergi






       [(a)x(0,05)
+ (b + c + e)x(0,10)]



185.000 TL







Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyasına
mükellef tarafından makbuz karşılığı yapılan bağış ek verginin matrahına
dâhil edilmeyecek olup, Kanun kapsamında hesaplanan 185.000 TL tutarındaki
ek vergi, 2023 yılı Nisan ve Ağustos aylarında iki eşit taksit halinde
ödenecektir.

Örnek 5- Kırşehir
Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi (İ) A.Ş., 2022 hesap döneminde
25.000.000 TL kurum kazancı elde etmiş olup, bu kazancın 2.000.000 TL’si
yurt dışında yapılan inşaat işinden sağlanarak genel sonuç hesaplarına intikal
ettirilen kazanç, 4.000.000 TL’si emisyon primi kazancı ve 5.000.000 TL’si
geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla finansal
kiralama şirketine taşınmaz satışından doğan kazançtan oluşmaktadır. Adı
geçen Kurum, 2022 hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinde
ayrıca, Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu
olarak ayırdığı tutar nedeniyle 500.000 TL ve Kapadokya Alan Başkanlığına
makbuz karşılığı yaptığı bağış nedeniyle de 250.000 TL olmak üzere toplam
750.000 TL’yi indirim konusu yapmıştır. Yurt dışı inşaat kazancı
üzerinden yurt dışında vergi ödenmemiştir.

Buna göre adı geçen şirketin ödemesi
gereken ek vergi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.





Kurum kazancı






       Ticari
bilanço karı



25.000.000
TL






İstisnalar






      Yurt
dışı inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetler kazanç istisnası (5520
sayılı Kanun Madde 5/1-h) (a)



2.000.000
TL






      Emisyon
primi kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-ç) (b)



  4.000.000
TL






      Sat-
kirala- geri al kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-j) (c)



5.000.000
TL






İndirimler






      213
sayılı Kanunun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan
tutarlarda indirim (5520 sayılı Kanun Madde 10/1-g) (d)



500.000 TL






      Kapadokya
Alan Başkanlığına yapılan nakdi bağış (e)



250.000 TL






Ek vergi matrahı






      %10
oranına tabi matrah (a + b)



6.000.000 TL






Ödenmesi gereken ek vergi






       [(a
+ b)x(0,10)]



600.000 TL







2022 hesap döneminde sat-kirala-geri al işlemi
nedeniyle elde edilen istisna kazanç, 213 sayılı Kanunun 325/A maddesine
göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlarda indirim ile Kapadokya
Alan Başkanlığına yapılmış olan bağış, ek verginin matrahına dâhil
edilmeyecektir. Hesaplanan 600.000 TL tutarındaki ek vergi, 2023 yılı Nisan
ve Ağustos aylarında iki eşit taksit halinde ödenecektir.

Örnek 6- Trabzon
Akçaabat Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi (H) A.Ş., imalat
sanayiine yönelik bir yatırım için 2017 yılında yatırım teşvik belgesi
almış ve söz konusu yatırımı 2021 yılında tamamlamıştır. Mükellef kurumun
2022 hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesinde bu
yatırımı dolayısıyla indirimli kurumlar vergisine tabi matrahı 25.000.000
TL, ticari bilanço karı ise 32.000.000 TL’dir. Öte yandan, kurumun aktifine
kayıtlı taşınmazı, A Bankasına olan borç nedeniyle bu dönemde bankaya
devredilmiş ve bu işlemden 4.000.000 TL kazanç elde edilmiştir. Kurum
ayrıca, 2.000.000 TL Ar-Ge indirimi ile geçmiş dönemlerden devreden
1.000.000 TL yatırım indirimini indirim konusu yapmıştır. Yatırım indirimi
tutarının 500.000 TL’si üzerinden 193 sayılı Kanunun geçici 61 inci maddesi
kapsamında tevkifat yapılmıştır.

Bu durumda, 2022 hesap döneminde
mükellef kurum tarafından beyan edilip ödenmesi gereken ek vergi aşağıdaki
şekilde hesaplanacaktır.





Kurum kazancı






       Ticari
bilanço karı



32.000.000
TL






İstisnalar






      Bankalara
borçlu durumda olanların taşınmaz satış kazancı istisnası (5520 sayılı
Kanun Madde 5/1-f) (a)



4.000.000
TL






İndirimler



 






     Ar-Ge
indirimi (5746 sayılı Kanun) (b)



2.000.000
TL






     Yatırım
indirimi (193 sayılı Kanun kapsamında tevkifata tabi olmayan) (c)



500.000
TL 






     Yatırım
indirimi (193 sayılı Kanun kapsamında tevkifata tabi olan) (d)



500.000
TL






İndirimli
kurumlar vergisi matrahı






      5520
sayılı Kanunun 32/A maddesi kapsamında 2022 hesap dönemindeki indirimli
kurumlar vergisi matrahı (e)



25.000.000
TL






Ek vergi matrahı






      %10
oranına tabi matrah (a + b + c + e)



31.500.000
TL






Ödenmesi gereken ek
vergi






       [(a
+ b + c + e)x(0,10)]



3.150.000
TL







Mükellef tarafından 2022 yılında yararlanılan ve
tevkifata tabi bulunan 500.000 TL tutarındaki yatırım indirimi istisnası
ise Kanun kapsamında ek verginin konusuna girmeyecektir.

Örnek 7- İstanbul
Beyoğlu Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi (Z) A.Ş., 2015 yılında
başlamış olduğu yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımını 2020 yılında
tamamlamıştır. Söz konusu yatırım teşvik belgesi kapsamında hak edilen ve
henüz kullanılmayan yatırıma katkı tutarı 120.000.000 TL ve vergi indirim
oranı %80 olup (Z) A.Ş. 2022 hesap döneminde bu yatırımdan 50.000.000 TL,
diğer faaliyetlerinden ise 10.000.000 TL kazanç elde etmiştir. Buna göre,
mükellef kurumun 2022 hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi
beyannamesinde bu yatırımı dolayısıyla indirimli kurumlar vergisine tabi
matrahı 50.000.000 TL, diğer faaliyetlerinden kaynaklı genel orana tabi
matrahı ise 10.000.000 TL’dir.

Buna göre, 2022 hesap döneminde
herhangi bir indirim veya istisnası bulunmayan mükellef kurum tarafından
beyan edilip ödenmesi gereken ek vergi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.





Kurum
kazancı



 






       Ticari
bilanço karı



60.000.000
TL






İndirimli kurumlar
vergisi matrahı






       5520
sayılı Kanunun 32/A maddesi kapsamında 2022 hesap dönemindeki indirimli
kurumlar vergisi matrahı (a)



50.000.000
TL






Genel orana tabi matrah






      Genel
orana tabi matrah (b)



10.000.000
TL






Hesaplanan Kurumlar
Vergisi






      [(a
x (0,23x0,20)]+[(b x (0,23)]



4.600.000
TL






Ek vergi matrahı






      %10
oranına tabi matrah (a)



50.000.000
TL






Ödenmesi gereken ek
vergi






       [(a)x(0,10)]



5.000.000
TL







Örnek 8- Kocaeli Karamürsel Vergi
Dairesi Müdürlüğü mükellefi (H) Ltd. Şti., (İ) Ülkesinde faaliyet
gösteren (K) Gmbh unvanlı sermaye şirketine bir yılı aşkın süredir %50
ortaklık payıyla iştirak etmektedir. Adı geçen Kurum 2022 hesap döneminde
iştirak ettiği şirketten 3.000.000 TL iştirak kazancı elde etmiştir. Aynı
zamanda mükellefin bu dönemde yurt içinde iştirak ettiği tam mükellef
kurumdan 6.000.000 TL iştirak kazancı bulunmaktadır. (Yurt dışında
iştirak edilen şirketin ilgili dönem ticari bilanço karı 10.000.000 TL,
ilgili ülke mevzuatı gereği vergiden istisna edilen kazancı ise 2.000.000
TL’dir. (İ) ülkesindeki kurumlar vergisi oranı %20’dir.)

Buna göre (H) Ltd. Şti.’nin ödemesi
gereken ek verginin hesaplanmasında öncelikle yurt dışında iştirak edilen
şirketten elde edilen iştirak kazancı dolayısıyla ilgili ülkede ödenen
vergi yükünün tespit edilmesi gerekmektedir.





Yurt
dışında iştirak edilen şirketin ticari bilanço karı (a)



10.000.000
TL






İlgili
ülke mevzuatı gereği vergiden istisna edilen kazanç (b)



2.000.000
TL






İlgili
ülkedeki kurumlar vergisi oranı (c)



  %20






Hesaplanan
kurumlar vergisi (d)



1.600.000
TL






Vergi
yükü (d/a)



%16







5520 sayılı Kanunun 5/1-b hükmü uyarınca kurumlar
vergisinden istisna edilen ve ilgili ülkede en az %15 vergi yükü taşıdığı
tespit edilen istisna kazanç üzerinden, mükellef kurum tarafından %5
oranında ek vergi hesaplanacaktır. Diğer taraftan, yurt içinde iştirak
edilen tam mükellef kurumdan elde edilen iştirak kazançları üzerinden de
Kanun hükmüne istinaden aynı oran üzerinden vergi hesaplanması
gerekmektedir.

Bu bakımdan, 2022 hesap döneminde
mükellef kurum tarafından beyan edilip ödenmesi gereken ek vergi aşağıdaki
şekilde hesaplanacaktır.





İstisnalar






   İştirak
kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-a) (a)



6.000.000
TL






   Yurt
dışı iştirak kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-b) (b)



 3.000.000
TL






Ek vergi matrahı






      %5
oranına tabi matrah (a + b)



9.000.000
TL






Ödenmesi gereken ek
vergi






       [(a
+ b)x(0,05)]



450.000
TL













Örnek 9- Küçük ve Orta Büyüklükteki
İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik
kapsamında mikro işletme sınıfında değerlendirilen (İ) A.Ş. teknoloji
geliştirme bölgesinde faaliyet göstermektedir. Söz konusu şirketin 2022
hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesinde ticari
bilanço karı 3.000.000 TL’dir. Öte yandan kurumun teknoloji geliştirme
bölgesinde gerçekleştirdiği faaliyetinden dolayı 1.000.000 TL istisna
kazancı bulunmaktadır. Kurum ayrıca, 500.000 TL emisyon primi
kazancı ve 500.000 TL nakdi sermaye faiz indirimini matrahından indirim
konusu yapmıştır.

Bu durumda, 2022 hesap döneminde
mükellef kurum tarafından beyan edilip ödenmesi gereken ek vergi aşağıdaki
şekilde hesaplanacaktır.





Kurum kazancı






       Ticari
bilanço karı



3.000.000
TL






İstisnalar






      Emisyon
primi kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-ç) (a)



500.000
TL






      Teknoloji
geliştirme bölgeleri kazanç istisnası (4691 sayılı Kanun) (b)



1.000.000
TL






İndirimler



 






      Nakdi
sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi (5520 sayılı Kanun Madde
10/1-ı) (c)



500.000
TL






Ek vergi matrahı






      %10
oranına tabi matrah (a + c)



1.000.000
TL






Ödenmesi gereken ek
vergi






       [(a
+ c)x(0,10)]



100.000
TL







Mükellefin mikro işletme kapsamında olması
nedeniyle teknoloji geliştirme bölgesinde elde ettiği istisna kazancı ise
ek verginin konusuna girmeyecektir.

Diğer hususlar

MADDE 8- (1)
Hesaplanan ek vergi gider ve indirim olarak dikkate alınamayacak ve yurt dışında
ödenenler de dâhil hiçbir vergiden mahsup edilemeyecektir.

(2) 5520 sayılı
Kanun ile diğer Kanunlarda yer alan düzenlemeler uyarınca, hak kazanılan
istisna ve indirimlerin beyannamede gösterilmesi esas olup, beyannamede
gösterilmeyen veya beyannamede gösterilmekle birlikte indirimler/istisnalar
satırlarında yer verilmeyen indirim ve istisnalar nedeniyle eksik tahakkuk
eden ek vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte tahsil
olunur.

(3) 7440 sayılı
Kanunun geçici 1 inci maddesi hükümleri kapsamında 2022 hesap dönemine
ilişkin olarak kurumlar vergisi yönünden matrah artırımında bulunulması,
mezkûr maddenin ikinci fıkrasına göre ek vergi bakımından bu döneme ilişkin
inceleme ve tarhiyat yapılmasına engel teşkil etmez.

Yürürlük

MADDE 9- (1)
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE
10- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.